# خرفش (خ-ر-ف-ش) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B1%D9%81%D8%B4
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AE%D8%B1%D9%81%D8%B4

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: خ - ر - ف - ش
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 4 sözlük

## Sözlükler (4)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B1%D9%81%D8%B4/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

الخاء والشين
شمخر: الشُّمَّخْرُ والشَّمِّخْرُ، والضُّمَّخْرُ والضِّمَّخْرُ: الجسيم من الفحول، قال روبة:
أَبناءُ كل مصعبٍ شِمَّخُرِ
سامٍ على رغم العدى ضِمَّخُرِ
ويقال: الشِّمَّخُر: العزيز النَّفسُ، والضِّمِّخُرُ: المُشَدِّخُ الضَّخْم، يَشْدَخُ كل شيء.
شندخ: الشُّنْدُخُ من الخيل: الوقاد المستقبل.
خشرم: الخَشْرَمُ: مأوى الزنابير والنحل، وبيتها ذو النخاريب.
وفي الحديث: لَتَرْكَبُنَّ سَنَنَ من كان قَبْلكم ذِراعاً بِذراعٍ وبَاعاً بِباعٍ حتى لو سلَكُوا خَشْرَم دَبْرٍ لَسَلَكْتُموهُ".
وقد جاء في الشعر الخَشْرَمُ اسماً لجماعة الزنابير، قال:
وكأنها خَلْفَ الطري?دَةِ خَشْرَمٌ متبددُ
يصف الكلاب.
والخَشْرمةُ: قُفٌّ حِجارتُها رَضْراضٌ حُمْرٌ مَنُثورةٌ، فِيها وُعورةٌ، غَيرُ جِدِّ غليظةٍ، وتحتها طين، وربما كانت بظهور الجبال. وحيثما كانت فإنها لا تطولُ ولا تعرضُ، وهي مركومٌ بعضها على بعضٍ.
فإن كانت الخَشْرمةُ مستويةً مع الأرض فهي من القفافِ، غير أن الإسم لها لازمٌ لما خالطها من اللبن والطين.
والإسم اللازم القف إذا كانت حجارةً مترادفةً، بعضها إلى بعض، ذاهبةٌ في الأرض، وبعضها منقلع عظامق. وحجارة الخَشْرَمَة أصغر منها، وأعظم حجارتها مثل قامة الرجل.
وغذا علا الرجل ظهر القف كانت فيه رايض وقيعان، إنما يعرف أنه قف للحجارة العظام المنقلعة فيه، وإنما قففته كثرة حجارته.
فإما الخَشْرمةُ، إذا كانت تحت التراب، فقد سقط عنها هذا الإسم، وهي في ذلك قف، وكل ذلك من الجبل.
خرشم: الخُرشُومُ: أنف الجبل المُشْرِفُ على وادٍ أو قاعٍ.
خرفش: والمُخرْنَفِش والمُخْرَنْشِمُ هو كالمغتاظ.
خرمش: الخَرْمَشَةُ: إفساد الكتاب والعَمَل ونحوه.
شمرخ: الشِّمْراخُ من الجبل مُستَدِقٌّ، طويل في أعلاه.
والشِّمْراخُ: عسقبة من عذق أو عنقود.
والشِّمْراخُ من الغُرَّة: ما سال على الأنْفِ.
والشُّمْرُوخُ: غصن دقيق في أعلى الغصن الغليظ، خرج من سنته دقيقا رخصا.
خنبش: والخُنابِشةُ من الأسود التي قد استبان حملها، والجميع الخُنابِشاتُ.
خنشل: ورجل خَنْشَلٌ وخَنْشَليلٌ أي: مُسِنٌّ قوي، وكذلك من الجمال والنوق، قال:
قد عَلِمَتْ جارية عطبـولُ		أني بنصل السيف خَنْشَليلُ
شخلب: مُشَخْلَبةٌ كلمة عرافية، ليس على بنائها شيء من العربية. وهو الذي يتخذ من الليف والخرز أمثال الحلي. وبدء هذا الاسم أن جارية كانت تتحلى به.
ومُشَخْلَبةُ اسم الجارية، رآها رجل، وعليها ذلك الحلي، وكانت ذات جمال، واسم الرجل حرملة، فقال لها: هل تباعين? فقالت: نعم، أنا وحدي بعشرة آلاف، ومعي مولاتي بألفين، فتزوج حرملة بمولاتها، فذهب حديثا في الناس، فقالوا: يا مُشَخْلَبَة ماذا الجَلَبَة، تزوج حَرْمَلَة بعجوز أرْمَلة. فتسمى الجارية مُشَخْلَبةً بما عليها من الحلي والخرز.
شمخر: الشَمَخْتَر: معرب، قال:
والأزذ أمسى نحبهم شَمَخْتَرا
شنخب: الشُّنْخُوبُ: رأس دهق من الجبل، وجمعه: شَناخيبُ، قال:
وأبْصَرَتْ شَخْصَه من رأس مرقبة		ودون موضعها منه شَنـاخـيبُ
أي عظيم الجسم والصدر.

##### Türkçe

الخاء والشين
**شمخر**: **الشُّمَّخْرُ** ve **الشَّمِّخْرُ**, ve **الضُّمَّخْرُ** ve **الضِّمَّخْرُ**: aygırların iri yapılısı; Rوبة dedi ki:
أَبناءُ كل مصعبٍ **شِمَّخُرِ**
سامٍ على رغم العدى **ضِمَّخُرِ**
Ve denilir: **الشِّمَّخُر**: nefsi aziz olan; ve **الضِّمِّخُرُ**: büyük, iri olan **المُشَدِّخُ**; her şeyi ezer.

**شندخ**: Atlardan **الشُّنْدُخُ**: ateşli, ileriye yönelen.

**خشرم**: **الخَشْرَمُ**: eşekarılarının ve bal arılarının barınağı ve evi; oyukları olan (bir yer).

Ve hadiste: “Sizden öncekilerin yolunu mutlaka bineceksiniz; arşın arşına ve kulaç kulaça; hatta eğer onlar bir eşeğin **خَشْرَم**’ına girseler, siz de mutlaka ona gireceksiniz.”

Ve şiirde **الخَشْرَمُ**, eşekarıları topluluğunun adı olarak gelmiştir; dedi ki:
وكأنها خَلْفَ الطري?دَةِ **خَشْرَمٌ** متبددُ
Köpekleri vasfeder.

Ve **الخَشْرمةُ**: taşları saçılmış kırmızı çakıl olan bir kayalık; onda sarplık vardır; pek de çok kalın değildir; altında çamur vardır; bazen dağların sırtlarında olur. Nerede olursa olsun, ne uzar ne genişler; o, bir kısmı bir kısmı üzerine yığılmıştır.

Eğer **الخَشْرمةُ** yerle aynı seviyede olursa, o **القفاف**’dandır; ancak, ona karışan süt ve çamur sebebiyle isim ona lâzım olmuştur.

Ve lâzım isim, taşları birbirini takip eden, bir kısmı bir kısmına (bitişik), yere doğru giden, bir kısmı da büyükçe kopmuş olan kayalık içindir. **الخَشْرَمَة**’nin taşları ondan daha küçüktür; en büyük taşları ise adam boyu gibidir.

Sonra adam kayalığın sırtına çıktığında, onda otlaklar ve çukurlar olur; ancak, içindeki kopmuş büyük taşlardan onun kayalık olduğu bilinir; onu kayalık yapan, taşlarının çokluğudur.

Ama **الخَشْرمةُ**, eğer toprağın altında olursa, bu isim ondan düşmüştür; o hâlde de kayalıktır; bütün bunlar dağdandır.

**خرشم**: **الخُرشُومُ**: bir vadiye yahut bir düzlüğe yüksekten bakan dağın burnu.

**خرفش**: ve **المُخرْنَفِش** ve **المُخْرَنْشِمُ**: öfkelenmiş gibi olandır.

**خرمش**: **الخَرْمَشَةُ**: yazıyı, işi ve benzerini bozmak.

**شمرخ**: Dağdan **الشِّمْراخُ**: incecik olan; üst tarafında uzun.

Ve **الشِّمْراخُ**: bir salkımdan yahut bir üzüm salkımından bir dalcık.

Ve **الشِّمْراخُ** (alındaki beyazlık) **الغُرَّة**’den: burun üzerine akan şey.

Ve **الشُّمْرُوخُ**: kalın dalın üst tarafında ince bir dal; o, o yılından ince ve yumuşak olarak çıkmıştır.

**خنبش**: ve **الخُنابِشةُ**, hamileliği artık belli olmuş aslanlardan (dişilerden)dir; hepsi **الخُنابِشاتُ**.

**خنشل**: ve adam **خَنْشَلٌ** ve **خَنْشَليلٌ**, yani: yaşlı, güçlü; develerden ve dişi develerden de böyledir; dedi ki:
قد عَلِمَتْ جارية عطبـولُ		أني بنصل السيف **خَنْشَليلُ**

**شخلب**: **مُشَخْلَبةٌ** kâhinlere ait bir kelimedir; onun yapısı üzere Arapçadan hiçbir şey yoktur. O, liften ve boncuktan, takı benzerleri yapılan şeydir. Bu ismin başlangıcı, bir cariyenin onunla süsleniyor olmasıdır.

Ve **مُشَخْلَبةُ**, cariyenin adıdır. Bir adam onu gördü; üzerinde o takı vardı; güzellik sahibiydi; adamın adı **حرملة** idi; ona dedi ki: “Satar mısın?” O dedi ki: “Evet; ben tek başıma on bin(e), ve benimle birlikte hanımım iki bin(e).” Bunun üzerine **حرملة**, hanımıyla evlendi; bu, insanlar arasında bir söz olarak yayıldı; dediler ki: “Ey **مُشَخْلَبَة**! bu gürültü nedir; **حَرْمَلَة** dul bir kocakarıyla evlendi.” Böylece cariye, üzerindeki takı ve boncuk sebebiyle **مُشَخْلَبةً** diye adlandırıldı.

**شمخر**: **الشَمَخْتَر**: Arapçalaştırılmıştır; dedi ki:
والأزذ أمسى نحبهم **شَمَخْتَرا**

**شنخب**: **الشُّنْخُوبُ**: dağdan bir tepenin başı; çoğulu: **شَناخيبُ**; dedi ki:
وأبْصَرَتْ شَخْصَه من رأس مرقبة		ودون موضعها منه **شَنـاخـيبُ**
Yani: beden ve göğüsçe büyük.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B1%D9%81%D8%B4/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

خِرْفاشٌ: موضع.

##### Türkçe

**خِرْفاشٌ**: bir yer.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B1%D9%81%D8%B4/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

المخرفش، أي بفتح الفاء، أهمله الجوهري، وقال الصاغاني: هو المخلط، نقله ابن عباد. وقد خرفشه خرفشة: خلطه. وخرفاش، بالكسر: موضع، كذا في اللسان. والخرنفش كقذعمل: خطة بمصر.

##### Türkçe

**المخرفش**; yani **الفاء**’nın fethasıyla; el-Cevherî onu ihmal etti. es-Sâğânî dedi ki: O, **المخلط**’tır; bunu İbn Abbâd nakletti. Ve onu **خرفشه** **خرفشة** olarak: onu karıştırdı. Ve **خرفاش**, kesre ile: bir yerdir; Lisân’da böyle. Ve **الخرنفش**, **قذعمل** gibi: Mısır’da bir mahalle/plan.

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B1%D9%81%D8%B4/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

خَرْفَشَ
خَرْفَشَ
a.  Mixed, mingled.

b.  Mixed up, muddled.

c.  [ Fī ], Spoke incoherently, confusedly.

خِرْفِيْش
خِرْفِيْش P. ,
a.  Lumber.

##### Türkçe

**خَرْفَشَ**
**خَرْفَشَ**
a. Karışık, karıştırılmış.

b. Karıştırılmış, karmakarışık.

c. [ **فِي** ], tutarsız, karışık bir biçimde konuştu.

**خِرْفِيْش**
**خِرْفِيْش** P. ,
a. Kereste.
