# خرفع (خ-ر-ف-ع) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B1%D9%81%D8%B9
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AE%D8%B1%D9%81%D8%B9

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: خ - ر - ف - ع
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 3 sözlük

## Sözlükler (3)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B1%D9%81%D8%B9/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

خرفع:
الخُرْفُعُ: القُطْن الذي يَفسُدُ في براعيمه.

##### Türkçe

خرفع:
**الخُرْفُعُ**: tomurcuklarında bozulan pamuk.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B1%D9%81%D8%B9/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

الخُرْفُع والخِرْفِع والخِرْفُع، بكسر الخاء وضم الفاء؛ الأَخيرة عن ابن جني: القُطْنُ، وقيل: هو القطن الذي يَفْسُد في بَراعِيمه، وقيل: هو ثَمَر العُشَر وله جلدة رَقيقة إِذا انشقَّت عنه ظهر منه مِثلُ القُطْنِ؛ قال ابن مقيل:
يَعْتادُ خَيْشُومَها من فَرْطِها زَبَدٌ،
كأَنَّ بالأَنْفِ منها خُرْفُعاً خَشِفَا
هكذا أَورده ابن سيده، وأَورده ابن بري في أَمالِيه شاهداً على الخُرْفُع جَنَى العُشَر:
يَضْحَى على خَطْمِها من فرطها زبد،
كأَن بالرأْسِ منها خُرْفُعاً نُدِفا
قال أَبو عمرو: الخُرْفُع ما يكون في جِراء العُشَر، وهو حِرَّاقُ الأَعراب. الأَزهري: ويقال للقُطْن المَنْدُوف خرفع؛ وأَنشد ابن بري للراجز:أَتَحْمِلُون بَعْدِيَ السُّيوفا،
أَم تَغْزِلُون الخُرْفُعَ المَنْدُوفا؟

##### Türkçe

**الخُرْفُع** ve **الخِرْفِع** ve **الخِرْفُع**; **الخاء**’ın kesri ve **الفاء**’ın zammıyla; sonuncusu İbn Cinnî’den: **القُطْنُ** (pamuk); ve denildi ki: o, tomurcuklarında bozulan pamuktur; ve denildi ki: o, **العُشَر**’ın meyvesidir; onun ince bir kabuğu vardır; ondan yarılınca, ondan **القُطْنِ** (pamuğa) benzer bir şey görünür; İbn Mukayl dedi ki:

Burnunu, aşırılığından bir köpük alışır,
Sanki onun burun deliğinde, kurumuş bir **خُرْفُعاً** varmış gibi.

İbn Sîde onu böyle rivayet etti; İbn Berrî de onu **أَمالِيه**’inde, **الخُرْفُع**’ın **جَنَى العُشَر** ( **العُشَر**’ın devşirileni/ürünü) olduğuna şahit olarak rivayet etti:

Burnunun üstünde, aşırılığından bir köpük kuşluklar,
Sanki onun başında, atılmış/dağılmış bir **خُرْفُعاً** varmış gibi.

Ebû Amr dedi ki: **الخُرْفُع** , **العُشَر**’ın yavrularında olan şeydir; ve o, bedevîlerin **حِرَّاقُ**’udur. Ezherî: ve didiklenmiş pamuğa **خرفع** denilir; ve İbn Berrî recez söyleyen için inşad etti:

Benden sonra kılıçları mı taşıyorsunuz,
Yoksa didiklenmiş **الخُرْفُعَ** mı eğiriyorsunuz?

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B1%D9%81%D8%B9/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

الخرفع، كقنفذ، أهمله الجوهري. وقال ا لليث: هو القطن الفاسد في براعيمه، وهي الأكمة قبل أن تتفتق. وقال غيره: هو القطن عامة. وقال أبو عمرو: الخرفع: ما يكون في جراء العشر، وهو حراق الأعراب، وقال ابن جزلة: هو ثمر العشر، وله جلدة رقيقة إذا انشقت عنه ظهر منه مثل القطن. قال ابن مقبل:
  يعتاد خيشومها من قرطها زبدكأن بالأنف منها خرفعا خشفا هكذا أورده سيده. وقال الدينوري: الخرفع: جنى العشر. قال: وقال أبو زياد: يخرج للعشر نفاخ، كأنه شقاشق الجمال التي تهدر فيها، ويخرج في جوف ذلك النفاخ حراق لم يقتدح ا لناس في أجود منه، ويحشونه المخاد والوسائد. وقال أبو نصر: ثمر العشر الخرفع، حشوه زغب مثل القطن يحشى به، ولبياضه وتنفشه شبه الشعراء الزبد الذي يخطم خراطيم الإبل به، قال ابن مقبل:
  يضحي على خطمها من قرطها زبدكأن بالرأس منها خرفعا ندفا ويقال: هو القطن المندوف نقله الأزهري وهو قول أبي عمرو، كالخرفع، كزبرج، كما زعمه بعض الرواة. وقال أبو مسحل: القطن يقال له الخرفع بالكسر، وأنشد ابن بري للراجز:
  أتحملون بعدي السـيوفـا
  أم تغزلون الخرفع المندوفا ومما يستدرك عليه: الخرفع، بكسر الخاء وضم الفاء: لغة في الخرفع والخرفع، كقنفذ وزبرج، نقله صاحب اللسان عن ابن جنى.

##### Türkçe

**الخرفع**; **قنفذ** gibi; el-Cevherî onu ihmal etti. el-Leys dedi ki: O, tomurcuklarındaki bozulmuş pamuktur; o da, yarılmadan önceki tümsektir. Başkası dedi ki: O, pamuğun geneli(=her türü)dir. Ebû Amr dedi ki: **الخرفع**: **العشر**’in yavrularında olan şeydir; o, bedevîlerin **حراق**’ıdır. İbn Cezle dedi ki: O, **العشر**’in meyvesidir; onun, ondan yarılınca içinden pamuk gibi bir şey görünen ince bir kabuğu vardır. İbn Mukbil dedi ki:
  Onun burnu, halkasından köpüğü alışkanlık edinir; sanki onun burnunda **خرفعا** **خشفا** vardır.
Bunu, Seyyideh böyle rivayet etti. ed-Dîneverî dedi ki: **الخرفع**: **العشر**’in toplananı(=derimi). Dedi ki: Ebû Ziyâd dedi ki: **العشر** için bir şişkinlik çıkar; sanki, içinde böğürdükleri develerin **شقاشق**’ları gibidir; ve o şişkinliğin içinde bir **حراق** çıkar ki insanlar ondan daha iyisinde ateş yakmamışlardır; ve onunla yastıkları ve minderleri doldururlar. Ebû Nasr dedi ki: **العشر**’in meyvesi **الخرفع**’tır; onun iç dolgu maddesi, pamuk gibi bir **زغب**’dır; onunla doldurulur. Onun beyazlığı ve kabarıklığı sebebiyle şairler, develerin burunlarını onunla kaplayan köpüğü ona benzettiler. İbn Mukbil dedi ki:
  Onun burnu üzerinde, halkasından köpük kuşluk vaktine çıkar; sanki onun başında **خرفعا** **ندفا** vardır.
Ve denilir ki: O, atılmış pamuktur; bunu el-Ezherî nakletti; bu, Ebû Amr’ın sözüdür; **الخرفع** gibi; **زبرج** gibi; bazı râvîlerin iddia ettiği üzere. Ebû Mushal dedi ki: Pamuğa, kesre ile **الخرفع** denilir. İbn Berrî, recez söyleyen şair için şöyle inşad etti:
  Benden sonra kılıçları mı taşıyorsunuz,
  yoksa atılmış **الخرفع**’ı mı eğiriyorsunuz?
Ve onun üzerine istidrâk edilenlerdendir: **الخرفع**, **الخاء**’ın kesresi ve **الفاء**’ın zammı ile: **الخرفع** ve **الخرفع** hakkında bir dildir; **قنفذ** ve **زبرج** gibi; bunu Lisân sahibi, İbn Cinnî’den nakletti.
