# خرفع — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B1%D9%81%D8%B9/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AE%D8%B1%D9%81%D8%B9/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [خرفع](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B1%D9%81%D8%B9.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: خرفع

الخرفع، كقنفذ، أهمله الجوهري. وقال ا لليث: هو القطن الفاسد في براعيمه، وهي الأكمة قبل أن تتفتق. وقال غيره: هو القطن عامة. وقال أبو عمرو: الخرفع: ما يكون في جراء العشر، وهو حراق الأعراب، وقال ابن جزلة: هو ثمر العشر، وله جلدة رقيقة إذا انشقت عنه ظهر منه مثل القطن. قال ابن مقبل:
  يعتاد خيشومها من قرطها زبدكأن بالأنف منها خرفعا خشفا هكذا أورده سيده. وقال الدينوري: الخرفع: جنى العشر. قال: وقال أبو زياد: يخرج للعشر نفاخ، كأنه شقاشق الجمال التي تهدر فيها، ويخرج في جوف ذلك النفاخ حراق لم يقتدح ا لناس في أجود منه، ويحشونه المخاد والوسائد. وقال أبو نصر: ثمر العشر الخرفع، حشوه زغب مثل القطن يحشى به، ولبياضه وتنفشه شبه الشعراء الزبد الذي يخطم خراطيم الإبل به، قال ابن مقبل:
  يضحي على خطمها من قرطها زبدكأن بالرأس منها خرفعا ندفا ويقال: هو القطن المندوف نقله الأزهري وهو قول أبي عمرو، كالخرفع، كزبرج، كما زعمه بعض الرواة. وقال أبو مسحل: القطن يقال له الخرفع بالكسر، وأنشد ابن بري للراجز:
  أتحملون بعدي السـيوفـا
  أم تغزلون الخرفع المندوفا ومما يستدرك عليه: الخرفع، بكسر الخاء وضم الفاء: لغة في الخرفع والخرفع، كقنفذ وزبرج، نقله صاحب اللسان عن ابن جنى.

### Türkçe

**الخرفع**; **قنفذ** gibi; el-Cevherî onu ihmal etti. el-Leys dedi ki: O, tomurcuklarındaki bozulmuş pamuktur; o da, yarılmadan önceki tümsektir. Başkası dedi ki: O, pamuğun geneli(=her türü)dir. Ebû Amr dedi ki: **الخرفع**: **العشر**’in yavrularında olan şeydir; o, bedevîlerin **حراق**’ıdır. İbn Cezle dedi ki: O, **العشر**’in meyvesidir; onun, ondan yarılınca içinden pamuk gibi bir şey görünen ince bir kabuğu vardır. İbn Mukbil dedi ki:
  Onun burnu, halkasından köpüğü alışkanlık edinir; sanki onun burnunda **خرفعا** **خشفا** vardır.
Bunu, Seyyideh böyle rivayet etti. ed-Dîneverî dedi ki: **الخرفع**: **العشر**’in toplananı(=derimi). Dedi ki: Ebû Ziyâd dedi ki: **العشر** için bir şişkinlik çıkar; sanki, içinde böğürdükleri develerin **شقاشق**’ları gibidir; ve o şişkinliğin içinde bir **حراق** çıkar ki insanlar ondan daha iyisinde ateş yakmamışlardır; ve onunla yastıkları ve minderleri doldururlar. Ebû Nasr dedi ki: **العشر**’in meyvesi **الخرفع**’tır; onun iç dolgu maddesi, pamuk gibi bir **زغب**’dır; onunla doldurulur. Onun beyazlığı ve kabarıklığı sebebiyle şairler, develerin burunlarını onunla kaplayan köpüğü ona benzettiler. İbn Mukbil dedi ki:
  Onun burnu üzerinde, halkasından köpük kuşluk vaktine çıkar; sanki onun başında **خرفعا** **ندفا** vardır.
Ve denilir ki: O, atılmış pamuktur; bunu el-Ezherî nakletti; bu, Ebû Amr’ın sözüdür; **الخرفع** gibi; **زبرج** gibi; bazı râvîlerin iddia ettiği üzere. Ebû Mushal dedi ki: Pamuğa, kesre ile **الخرفع** denilir. İbn Berrî, recez söyleyen şair için şöyle inşad etti:
  Benden sonra kılıçları mı taşıyorsunuz,
  yoksa atılmış **الخرفع**’ı mı eğiriyorsunuz?
Ve onun üzerine istidrâk edilenlerdendir: **الخرفع**, **الخاء**’ın kesresi ve **الفاء**’ın zammı ile: **الخرفع** ve **الخرفع** hakkında bir dildir; **قنفذ** ve **زبرج** gibi; bunu Lisân sahibi, İbn Cinnî’den nakletti.
