# خرف — es-Sıhâh

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B1%D9%81/sozluk/sihah
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AE%D8%B1%D9%81/entries/sihah

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [خرف](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B1%D9%81.md)
- es-Sıhâh: Cevherî · 10. yy

## Madde başı: خرف

الخُرْفَةُ بالضم: ما يُجْتنى من الفواكه. يقال: التمر خُرْفَةُ الصائم. والمَخْرَفَةُ: البستانُ. والمَخْرَفَةُ والمَخْرَفُ أيضاً: الطريق. وفي حديث عمر رضي الله عنه: تركتكم على مَخْرَفَةِ النَعَمِ. والمِخْرَفُ بالكسر: ما تُجْتَنى فيه الثمارُ. والخروفُ: الحَمَلُ، وربَّما سمِّي المُهْرُ إذا بلغ ستَّةَ أشهر أو سبعةَ أشهر خَروفاً. وحكى أبو زيد: الخَرائِفُ: النخل اللاتي تُخْرَصُ. والخَرِيفُ: أحد فصول السنة تُخْتَرَفُ فيه الثمارُ أي تُجْتَنى. والنسبة إليه خَرْفيٌّ وخَرَفيٌّ أيضاً بالتحريك على غير قياس. والخَريفُ: المطرُ في ذلك الوقت وقد خُرِفْنا أي أصابنا مطر الخَريفِ. وخَرَفَتِ الأرضُ فهي مَخْروفَةٌ. قال الكسائي: يقال عاملتُهُ مُخارَفَةً من الخَريفِ، كالمشاهرة من الشهر. وخَرَفْتُ الثمارَ أَخْرُفُها بالضم، أي اجتنيتُها والثَمرُ مَخْروفٌ وخَريفٌ. والخَرَفُ بالتحريك: فساد العقل من الكِبَرِ. وقد خَرِفَ الرجل بالكسر، فهو خَرِفٌ. وأَخْرَفَتِ الشاةُ: ولدتْ في الخريف قال الشاعر:
تَلْقى الأمانَ على حِياضِ محمدٍثَوْلاءُ مُخْرِفَةٌ وذئبٌ أَطْلَـسُ
قال الأموي: إذا كان نِتاج الناقة في مثل الوقت الذي حَمَلتْ فيه من قابل قيل: قد أَخْرَفَتْ، فهي مُخْرِفٌ. وأَخْرَفَ القومُ: دخلوا في الخريف.

### Türkçe

**الخُرْفَةُ** (ötre ile): meyvelerden devşirilen şey. Denir ki: hurma, oruçlunun **خُرْفَةُ**’sidir. Ve **المَخْرَفَةُ**: bahçe. Ve **المَخْرَفَةُ** ve **المَخْرَفُ** da: yol. Ömer’in (Allah ondan razı olsun) hadisinde: “Sizi **مَخْرَفَةِ النَعَمِ** üzerinde bıraktım.” Ve **المِخْرَفُ** (kesre ile): meyvelerin devşirildiği şey. Ve **الخروفُ**: kuzu; bazen tay altı ay veya yedi aya ulaştığında **خَروفاً** diye adlandırılır. Ebû Zeyd nakletti: **الخَرائِفُ**: tahmin edilen (hurma) ağaçları. Ve **الخَرِيفُ**: senenin mevsimlerinden biri; onda meyveler **تُخْتَرَفُ** edilir, yani devşirilir. Ve ona nisbet **خَرْفيٌّ** ve yine hareke ile kıyas dışı olarak **خَرَفيٌّ**’dir. Ve **الخَريفُ**: o vakitteki yağmur; “**خُرِفْنا**” yani bize **الخَريفِ** yağmuru isabet etti. Ve yer **خَرَفَتِ**; o hâlde o **مَخْروفَةٌ**’dur. Kisâî dedi: “Onu **مُخارَفَةً** olarak **الخَريفِ**’ten muamele ettim” denir; ay’dan **المشاهرة** gibi. Ve meyveleri **خَرَفْتُ**; onları ötre ile **أَخْرُفُها**; yani onları devşirdim; meyve **مَخْروفٌ** ve **خَريفٌ**’dir. Ve **الخَرَفُ** (hareke ile): yaşlılıktan aklın bozulması. Adam kesre ile **خَرِفَ** olmuştur; o hâlde o **خَرِفٌ**’tir. Ve koyun **أَخْرَفَتِ**: sonbaharda doğurdu. Şair dedi ki:
تَلْقى الأمانَ على حِياضِ محمدٍثَوْلاءُ مُخْرِفَةٌ وذئبٌ أَطْلَـسُ

Ümeyyî dedi: deve(nin) doğumu, gelecek yılda hamile kaldığı vakit gibi bir vakitte olursa: “**أَخْرَفَتْ**” denir; o hâlde o **مُخْرِفٌ**’tir. Ve kavim **أَخْرَفَ**: **الخَريف**’e girdiler.
