# خرق — Kitâbu'l-'Ayn

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B1%D9%82/sozluk/kitab_ayn
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AE%D8%B1%D9%82/entries/kitab_ayn

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [خرق](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B1%D9%82.md)
- Kitâbu'l-'Ayn: Halîl b. Ahmed · 8. yy

## Madde başı: خرق

باب الخاء والقاف والراء معهما
خ ر ق مستعمل فقط
خرق:
خَرَقْتُ الثوب إذا شققته. وخَرَقْتُ الأرض إذا قطعتها حتى بلغت أقصاها. وبه سمي الثور مِخْراقاً.
والإختراقُ: المرورُ في الأرض غير طريقٍ عرضاً. واخْتَرَقْتُ دار فلان: جعلتها طريقا لحاجتك.
والخَرقُ: الشق في حائطٍ، أو ثوبٍ ونحوه فهو مَخْرُوقٌ. والخَزْقُ: المفازة البعيدة، اخْتَرَقَتْهُ الريح فهو خَرْقٌ أملسُ.
والخريقُ: الريح الباردة الشَّديدةُ الهبوب، كأنها خُرِقَتْ، أماتوا الفاعل منه والمفعول.
وانْخَرَقَتِ الريح الخَريقُ: مُنْخَرِيقُ: اشتد هبوبها، وتَخَلُّلُها المواضع.
ويقال للرجل المُتَمَزِّقِ الثّيابِ: مُنْخَرِقُ السربالِ.
والاخُتِراقُ كالاخْتِلاق، وتَخَرُّقُ الكذب كتَخَلُّقِهِ، وقوله جل وعز ، "وخَرَقوا له بنين وبنات" بالتخفيف أحسن. والمخَارقُ: الأكاذيب.
وريخ خرقاءُ: لا تدوم على جهتها، قال:
صعلٌ كأن جناحيه وجؤجـؤه		بيت أطافت به خرقاءُ مهجومْ
ومفازة خرقا: بعيدة، وناقة خَرْقاء: لا تتعاهدُ مواضعَ قوائمها، وبعير أَخْرَقُ: يقع منسمه بالأرض قبل خفهِ يعتريه ذلك من النجابة .
والخَرَقُ: شبه النظر من الفزع، ما يَخْرَقُ الخشف إذا صيد، وهو الدهش. وخرق الرجل، بقي متحيراً من هم أو شدةٍ. وخرق في البيت خرقاً، فلم يبرح.
وخَرِقَ يخرقُ فهو أخرق، إذا حمق. وخَرِقَ بالشيء: جهله ولم يحسن عمله.
والخَرْقاءُ من الغنم: المثقوبة الأذن.
والمِخراقُ: منديل أو نحوه، يلوي ويلعب به وهو من لعب الصبيان ، يقال: لعب بالمخاريق.
وأَخْرَقَهُ الخوف فخرق، أي: فزع قال:
"والطير في حافاتها خَرِقه"
أي: فزعة.

### Türkçe

باب **الخاء** ve **القاف** ve **الراء** onlarla beraber
**خ ر ق** yalnızca استعمال edilmiş

**خرق**:
**خَرَقْتُ** elbiseyi, onu yardığım zaman. Ve **خَرَقْتُ** yeri, onu kestim de en uzak noktasına varıncaya kadar (kestiğim) zaman. Ve bununla boğaya **مِخْراقاً** adı verildi.
Ve **الإختراقُ**: yolda olmaksızın, enlemesine olarak yerde geçiştir. Ve **اخْتَرَقْتُ** falanın evini: onu ihtiyacın için bir yol yaptım.
Ve **الخَرقُ**: bir duvarda, yahut bir elbisede ve benzerinde yarıktır; o hâlde o **مَخْرُوقٌ**tur. Ve **الخَزْقُ**: uzak çöldür; rüzgâr onu **اخْتَرَقَتْ**; o hâlde o, pürüzsüz bir **خَرْقٌ**tur.
Ve **الخريقُ**: soğuk, esişi şiddetli rüzgârdır; sanki o **خُرِقَتْ**; onun fâilini ve mef‘ûlünü öldürdüler.
Ve **انْخَرَقَتِ** rüzgâr **الخَريقُ**: **مُنْخَرِيقُ**: onun esişi şiddetlendi, ve onun yerlerin arasına nüfuzu.
Ve elbiseleri yırtık olan adama denir: **مُنْخَرِقُ السربالِ**.
Ve **الاخُتِراقُ** **الاخْتِلاق** gibidir; ve yalanın **تَخَرُّقُ**u onun **تَخَلُّقِ**u gibidir; ve O’nun (azze ve celle) sözü: “**وخَرَقوا له بنين وبنات**” hafifletme ile daha iyidir. Ve **المخَارقُ**: yalanlardır.
**ريح خرقاءُ**: kendi yönü üzerinde devam etmez; dedi ki:
صعلٌ كأن جناحيه وجؤجـؤه		بيت أطافت به **خرقاءُ** مهجومْ
Ve **مفازة خرقا**: uzaktır; ve **ناقة خَرْقاء**: ayaklarının yerlerini gözetmez; ve **بعير أَخْرَقُ**: onun toynağı, tırnağından önce yere düşer; ona bu, soyluluktan dolayı arız olur.
Ve **الخَرَقُ**: korkudan bakışın benzeri; avlandığı zaman ceylan yavrusunu **يَخْرَقُ** eden şey; ve o, şaşkınlıktır. Ve adam **خرق** etti: bir kederden yahut bir şiddetten dolayı şaşkın kalıp durdu. Ve evde bir **خرقاً** ile **خرق** etti de ayrılmadı.
Ve **خَرِقَ** **يخرقُ**; o hâlde o **أخرق**tır; ahmaklık ettiği zaman. Ve **خَرِقَ** bir şeyde: onu bilmedi ve onun işini güzel yapmadı.
Ve koyundan **الخَرْقاءُ**: kulağı delinmiş olandır.
Ve **المِخراقُ**: bir mendil yahut onun benzeri; onu büker ve onunla oynar; ve o, çocukların oyunundandır; denir: **لعب بالمخاريق**.
Ve korku onu **أَخْرَقَهُ** da o **خرق** etti; yani: korktu; dedi ki:
"والطير في حافاتها **خَرِقه**"
yani: korkmuş.
