# خرمش (خ-ر-م-ش) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B1%D9%85%D8%B4
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AE%D8%B1%D9%85%D8%B4

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: خ - ر - م - ش
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 4 sözlük

## Sözlükler (4)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B1%D9%85%D8%B4/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

الخاء والشين
شمخر: الشُّمَّخْرُ والشَّمِّخْرُ، والضُّمَّخْرُ والضِّمَّخْرُ: الجسيم من الفحول، قال روبة:
أَبناءُ كل مصعبٍ شِمَّخُرِ
سامٍ على رغم العدى ضِمَّخُرِ
ويقال: الشِّمَّخُر: العزيز النَّفسُ، والضِّمِّخُرُ: المُشَدِّخُ الضَّخْم، يَشْدَخُ كل شيء.
شندخ: الشُّنْدُخُ من الخيل: الوقاد المستقبل.
خشرم: الخَشْرَمُ: مأوى الزنابير والنحل، وبيتها ذو النخاريب.
وفي الحديث: لَتَرْكَبُنَّ سَنَنَ من كان قَبْلكم ذِراعاً بِذراعٍ وبَاعاً بِباعٍ حتى لو سلَكُوا خَشْرَم دَبْرٍ لَسَلَكْتُموهُ".
وقد جاء في الشعر الخَشْرَمُ اسماً لجماعة الزنابير، قال:
وكأنها خَلْفَ الطري?دَةِ خَشْرَمٌ متبددُ
يصف الكلاب.
والخَشْرمةُ: قُفٌّ حِجارتُها رَضْراضٌ حُمْرٌ مَنُثورةٌ، فِيها وُعورةٌ، غَيرُ جِدِّ غليظةٍ، وتحتها طين، وربما كانت بظهور الجبال. وحيثما كانت فإنها لا تطولُ ولا تعرضُ، وهي مركومٌ بعضها على بعضٍ.
فإن كانت الخَشْرمةُ مستويةً مع الأرض فهي من القفافِ، غير أن الإسم لها لازمٌ لما خالطها من اللبن والطين.
والإسم اللازم القف إذا كانت حجارةً مترادفةً، بعضها إلى بعض، ذاهبةٌ في الأرض، وبعضها منقلع عظامق. وحجارة الخَشْرَمَة أصغر منها، وأعظم حجارتها مثل قامة الرجل.
وغذا علا الرجل ظهر القف كانت فيه رايض وقيعان، إنما يعرف أنه قف للحجارة العظام المنقلعة فيه، وإنما قففته كثرة حجارته.
فإما الخَشْرمةُ، إذا كانت تحت التراب، فقد سقط عنها هذا الإسم، وهي في ذلك قف، وكل ذلك من الجبل.
خرشم: الخُرشُومُ: أنف الجبل المُشْرِفُ على وادٍ أو قاعٍ.
خرفش: والمُخرْنَفِش والمُخْرَنْشِمُ هو كالمغتاظ.
خرمش: الخَرْمَشَةُ: إفساد الكتاب والعَمَل ونحوه.
شمرخ: الشِّمْراخُ من الجبل مُستَدِقٌّ، طويل في أعلاه.
والشِّمْراخُ: عسقبة من عذق أو عنقود.
والشِّمْراخُ من الغُرَّة: ما سال على الأنْفِ.
والشُّمْرُوخُ: غصن دقيق في أعلى الغصن الغليظ، خرج من سنته دقيقا رخصا.
خنبش: والخُنابِشةُ من الأسود التي قد استبان حملها، والجميع الخُنابِشاتُ.
خنشل: ورجل خَنْشَلٌ وخَنْشَليلٌ أي: مُسِنٌّ قوي، وكذلك من الجمال والنوق، قال:
قد عَلِمَتْ جارية عطبـولُ		أني بنصل السيف خَنْشَليلُ
شخلب: مُشَخْلَبةٌ كلمة عرافية، ليس على بنائها شيء من العربية. وهو الذي يتخذ من الليف والخرز أمثال الحلي. وبدء هذا الاسم أن جارية كانت تتحلى به.
ومُشَخْلَبةُ اسم الجارية، رآها رجل، وعليها ذلك الحلي، وكانت ذات جمال، واسم الرجل حرملة، فقال لها: هل تباعين? فقالت: نعم، أنا وحدي بعشرة آلاف، ومعي مولاتي بألفين، فتزوج حرملة بمولاتها، فذهب حديثا في الناس، فقالوا: يا مُشَخْلَبَة ماذا الجَلَبَة، تزوج حَرْمَلَة بعجوز أرْمَلة. فتسمى الجارية مُشَخْلَبةً بما عليها من الحلي والخرز.
شمخر: الشَمَخْتَر: معرب، قال:
والأزذ أمسى نحبهم شَمَخْتَرا
شنخب: الشُّنْخُوبُ: رأس دهق من الجبل، وجمعه: شَناخيبُ، قال:
وأبْصَرَتْ شَخْصَه من رأس مرقبة		ودون موضعها منه شَنـاخـيبُ
أي عظيم الجسم والصدر.

##### Türkçe

الخاء والشين
شمخر: **الشُّمَّخْرُ** ve **الشَّمِّخْرُ**; ve **الضُّمَّخْرُ** ve **الضِّمَّخْرُ**: aygırlardan iri olan; Rوبة dedi ki:
Her zorlu(ğun) oğulları **شِمَّخُرِ**
Düşmanlara rağmen yüce, **ضِمَّخُرِ**
Ve denilir: **الشِّمَّخُر**: nefsi aziz olan; ve **الضِّمِّخُرُ**: çok iri, ezip-parçalayan; her şeyi ezer-parçalar.

شندخ: Atlardan **الشُّنْدُخُ**: ateşli, karşılayan.

خشرم: **الخَشْرَمُ**: eşekarılarının ve bal arılarının barınağı; ve onun evi, oyukları olan (şey)dir.
Ve hadiste: “Sizden öncekilerin yolunu mutlaka bineceksiniz; arşın arşına ve kulaç kulaça; hatta eğer onlar bir eşeğin **خَشْرَم**’ına girseler, siz de mutlaka ona gireceksiniz.”
Ve şiirde **الخَشْرَمُ**, eşekarıları topluluğunun adı olarak gelmiştir; dedi ki:
Ve sanki o, avın arkasında, dağılmış bir **خَشْرَمٌ**’dur
Köpekleri vasfeder.
Ve **الخَشْرمةُ**: taşları kırıntı kırıntı, kırmızı, saçılmış olan bir kayalık; onda sarplık vardır; pek de çok kalın değildir; ve altında çamur vardır; ve belki dağların sırtlarında olur. Nerede olursa olsun, ne uzar ne genişler; ve o, bir kısmı bir kısmı üzerine yığılmıştır.
Eğer **الخَشْرمةُ** yer ile düz olursa, o kayalıklardandır; ancak, süt ve çamurdan ona karışan şey sebebiyle isim ona lâzım olmuştur.
Ve lâzım isim, taşları birbirine bitişik, bir kısmı bir kısmına (yakın), yere doğru giden, bir kısmı da kopmuş iri (taşlar) olduğu zaman kayalıktır. **الخَشْرَمَة**’nin taşları ondan daha küçüktür; ve onun en büyük taşları, adam boyu gibidir.
Sonra adam kayalığın sırtına çıktığında, onda düzlükler ve çukurlar olur; ancak, içindeki kopmuş iri taşlardan onun kayalık olduğu bilinir; onu kayalık yapan, taşlarının çokluğudur.
Ama **الخَشْرمةُ**, eğer toprağın altında olursa, bu isim ondan düşmüştür; ve o durumda o bir kayalıktır; ve bütün bunlar dağdandır.

خرشم: **الخُرشُومُ**: bir vadiye yahut bir düzlüğe yüksekten bakan dağın burnu.

خرفش: Ve **المُخرْنَفِش** ve **المُخْرَنْشِمُ**: o, öfkelenmiş gibi olandır.

خرمش: **الخَرْمَشَةُ**: yazıyı ve işi ve benzerini bozmak.

شمرخ: Dağdan **الشِّمْراخُ**: inceleşmiş, üst tarafında uzun (olan).
Ve **الشِّمْراخُ**: bir hurma salkımından yahut bir salkımdan bir sapçık.
Ve alın akından **الشِّمْراخُ**: burun üzerine akan şey.
Ve **الشُّمْرُوخُ**: kalın dalın üst tarafında ince bir dal; o yılın sürgününden ince, yumuşak olarak çıkmıştır.

خنبش: Ve **الخُنابِشةُ**, hamileliği artık belli olmuş aslanlardandır; çoğulu **الخُنابِشاتُ**.

خنشل: Ve adam **خَنْشَلٌ** ve **خَنْشَليلٌ**, yani: yaşlı, güçlü; ve develerden ve dişi develerden de böyledir; dedi ki:
Uzun boylu cariye bilmiştir ki		ben kılıcın ağzıyla **خَنْشَليلُ**’üm

شخلب: **مُشَخْلَبةٌ** bir kâhinlik kelimesidir; onun yapısı üzere Arapçadan hiçbir şey yoktur. O, liften ve boncuktan takı benzerleri yapılan şeydir. Bu ismin başlangıcı, bir cariyenin onunla süsleniyor olmasıdır.
Ve **مُشَخْلَبةُ**, cariyenin adıdır. Bir adam onu gördü; üzerinde o takı vardı; ve o güzellik sahibi idi; adamın adı Harملة idi; ona dedi ki: “Satar mısın?” O dedi ki: “Evet; ben tek başıma on bin(e), ve benimle birlikte hanımım iki bin(e).” Bunun üzerine Harملة hanımıyla evlendi; sonra bu, insanlar arasında bir söz oldu; dediler ki: “Ey **مُشَخْلَبَة** bu gürültü nedir; Harملة dul bir kocakarıyla evlendi.” Böylece cariye, üzerindeki takı ve boncuk sebebiyle **مُشَخْلَبةً** diye adlandırıldı.

شمخر: **الشَمَخْتَر**: Arapçalaştırılmıştır; dedi ki:
Ve Ezd, onların ölüleri **شَمَخْتَرا** olarak akşamladı

شنخب: **الشُّنْخُوبُ**: dağdan bir tepenin başı; çoğulu: **شَناخيبُ**; dedi ki:
Ve onun şahsını bir gözetleme yerinin başından gördü		ve onun (o yerin) mevkiinden ona kadar **شَنـاخـيبُ** vardır
Yani, cismi ve göğsü büyük (olan).

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B1%D9%85%D8%B4/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

الخَرْمَشةُ: إِفسَادُ الكتاب والعمل، وقد خَرْمَشهُ.
والخَرْبَشةُ والخَرْمَشة: الإِفساد والتشويش.

##### Türkçe

**الخَرْمَشةُ**: yazıyı ve işi bozmak; ve onu bozdu.

Ve **الخَرْبَشةُ** ve **الخَرْمَشة**: bozma ve karıştırma.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B1%D9%85%D8%B4/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

خرمش، أهمله الجوهري، وقال الليث: خرمش الكتاب والعمل: أفسده وشوشه، وكذلك الخربشة، والباء والميم يتعاقبان. وقال ابن دريد: خرمش الكتاب. كلام عربي معروف. وإن كان مبتذلا.

##### Türkçe

**خرمش**: el-Cevherî onu ihmal etti. el-Leys dedi ki: **خرمش** etmek, kitabı ve işi: onu bozdu ve onu karıştırdı; **الخربشة** de böyledir; **الباء** ile **الميم** birbirinin yerine geçer. İbn Düreyd dedi ki: **خرمش** etmek, kitabı. Bilinen bir Arapça sözdür. Her ne kadar bayağılaşmış olsa da.

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B1%D9%85%D8%B4/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

خَرْمَش
خَرْمَش
a.  Spoilt, defaced ( book ).

b.  Scratched, clawed.

خِرْنِق
خِرْنِق ( pl. خَرَاْمِشُ 47 ),
a.  Leveret.

خَرْنُوْب
خَرْنُوْب
a.  Bean-pods.

خِرْنَوْص
خِرْنَوْص
a.  Sucking-pig.

##### Türkçe

خَرْمَش
خَرْمَش
a. Bozulmuş, tahrif edilmiş (kitap).

b. Çizilmiş, tırmalanmış.

خِرْنِق
خِرْنِق (çoğ. **خَرَاْمِشُ** 47),
a. Tavşan yavrusu.

خَرْنُوْب
خَرْنُوْب
a. Fasulye baklaları.

خِرْنَوْص
خِرْنَوْص
a. Emzikli domuz yavrusu.
