# خزع — Tehzîbu'l-Luğa

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B2%D8%B9/sozluk/tehzib
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AE%D8%B2%D8%B9/entries/tehzib

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [خزع](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B2%D8%B9.md)
- Tehzîbu'l-Luğa: Ezherî · 10. yy

## Madde başı: خزع

باب العين والخاء مع الراء
خزع
استعمل من وجوهه :
خزع : يقال خَزَعت الشيء فانخزعَ ، كقولك قطعته فانقطع وخزَّعتُ اللحم تخزيعاً ، إذا قطّعته قِطَعاً . ويقال : تخزّعت من فلانٍ شيئاً ، إذا أخذته منه . وهذه خِزْعة لحم تخزَّعتها من الجَزُور ، أي اقتطعتها .
وقال مبتكر الكلابي : اختزعتُه عن القوم واختزلته ، إذا قطعته عنهم .
وقال إسحاق بن الفرج : سمعت خليفة الحُصينيّ يقول : اختزعَ فلاناً عِرْقُ سَوء فاختزله ، أي اقتطعه دونَ المكارم وقعدَ به .
وفي ( نوادر الأعراب ) : يقال به خَزعة ، وبه خَمعة ، وبه خزلة ، وبه قَزْلة ، إذا كان يظلع من إحدى رجليه .
وقال ابن السكيت : قال أبو عيسى : يبلغ الرجلَ عن مملوكه بعضُ ما يكره فيقول : ما يزالُ خُزَعَةٌ خَزَعَهُ ، أي شيء سَنَحه عن الطريق . ومعنى سنَحه أي عَدَله وصرفه ، وهو الرجل . قال : وخزغني ظَلْع في رجلي ، أي قطعني عن المشي .
وقال الليث : يقال خزعَ فلانٌ عن أصحابه ، إذا كان معهم في مَسيرٍ فخنسَ عنهم . قال : وسمِّيت خُزاعة بهذا الاسم لأنّهم لمّا ساروا مع قومهم من مأرِبَ فانتهوا إلى مكّة تخزَّعوا عنهم فأقاموا ، وسار الآخرون إلى الشام . وقال حسان :
فلما هبَطْنا بطْنَ مرَ تخزَّعتْ
خُزاعةُ عنّا بالحُلول الكَراكرِ
وقال ابن السكيت : قال ابن الكلبي : إنَّما سُمُّوا خُزَاعة لأنهم انخزعوا من قومهم حين أقبلوا من مأرب فنزلوا بظاهر مكة . قال : وهم بنو عمرو بن ربيعة وهو لحيّ ابن حارثة ، أوّل من بَحر البحائر وغيّر دين إبراهيمج .

### Türkçe

باب العين والخاء مع الراء
خزع

Yüzlerinden (kullanım yönlerinden) kullanılmıştır:

**خزع**: denir: **خَزَعتُ الشيءَ فانخزعَ**; senin “onu kestim de kesildi” demen gibi. Ve **خزَّعتُ اللحم تخزيعاً** (eti parça parça doğradım), onu parçalar hâlinde parçaladığın zaman. Ve denir: **تخزّعتُ من فلانٍ شيئاً**; ondan bir şey aldığın zaman. Ve bu, **خِزْعةُ لحم**dır; **تخزَّعتها من الجَزُور**; yani ondan bir parça kopardım.

Ve Mübtakir el-Kilâbî dedi: **اختزعتُه عن القوم واختزلته**; onu onlardan kestiğin (ayırdığın) zaman.

Ve İshak b. el-Ferec dedi: Halîfe el-Husaynî’nin şöyle dediğini işittim: **اختزعَ فلاناً عِرْقُ سَوء فاختزله**; yani onu erdemlerin aşağısında kopardı (ayırdı) ve onu (bundan dolayı) oturttu (alıkoydu).

Ve (Arapların Nâdirleri)’nde: denir: onda **خَزعة** vardır, onda **خَمعة** vardır, onda **خزلة** vardır, onda **قَزْلة** vardır; bir bacağından topalladığı zaman.

Ve İbnü’s-Sikkît dedi: Ebû Îsâ dedi: adamın kölesi hakkında hoşlanmadığı şeylerin bir kısmı ona ulaşır da der ki: **ما يزالُ خُزَعَةٌ خَزَعَهُ**; yani onu yoldan saptıran bir şey ona arız oldu. Ve “ona arız oldu”nun manası: onu çevirdi ve saptırdı; ve o (şey) adamdır. Dedi: ve **خزغني ظَلْع في رجلي**; yani bacağımdaki topallık beni yürümekten kesti.

Ve el-Leys dedi: denir: **خزعَ فلانٌ عن أصحابه**; onlarla bir yürüyüşte iken onlardan geri kaldığı zaman. Dedi: ve **خُزاعة** bu adla adlandırıldı; çünkü onlar, Me’rib’den kavimleriyle yürüdüklerinde Mekke’ye vardılar; onlardan **تخزَّعوا** (ayrıldılar) da ikamet ettiler; ötekiler ise Şam’a yürüdü. Hassân dedi:

فلما هبَطْنا بطْنَ مرَ تخزَّعتْ
خُزاعةُ عنّا بالحُلول الكَراكرِ

Ve İbnü’s-Sikkît dedi: İbnü’l-Kelbî dedi: ancak **خُزَاعة** diye adlandırıldılar; çünkü Me’rib’den geldiklerinde kavimlerinden **انخزعوا** (ayrıldılar) da Mekke’nin dış tarafına indiler. Dedi: ve onlar, Amr b. Rabîa oğullarıdır; o da Harise’nin oğlu Luhay’dır; **البحائر**i ilk defa yapan ve İbrâhîm’in dinini değiştiren.
