# خزو — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B2%D9%88/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AE%D8%B2%D9%88/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [خزو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B2%D9%88.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: خزو

: ( و *!خَزاهُ ) يَخْزُوهُ ( *!خَزْواً : ساسَهُ وقَهَرَهُ ) ؛ وأَنْشَدَ الجَوهرِيُّ لذي الإصْبَع :
لاهِ ابنُ عَمِّكَ لا أَفْضَلْتَ في حَسَبٍ
يَوْماً ولا أَنْتَ دَيَّاني *!فتَخْزُوني معْناهُ : للَّهِ ابنُ عَمِّك أَي ولا أَنتَ مالِك أَمْري فتَسُوسَني .
( و ) خَزاهُ خَزْواً : ( مَلَكَهُ .
( و ) أَيْضاً : ( كَفَّهُ عن هَواهُ ) .
وفي التّكملَةِ *!الخَزْوُ كَفُّ النَّفْس عن هِمَّتِها ، انتَهَى .
يقالُ : *!اخْزُ في طاعَةِ اللَّهِ نَفْسَكَ ، أَي كفَّها عن هِمَّتِها وصَبْرها على مُرِّ الحقِّ ؛ قالَ لبيدٌ :
أكْذِبِ النَّفْسَ إذا حَدَّثْتَها
إنَّ صِدْقَ النفْسِ يُرزْي بالأَمَلْغيرَ أنْ لا تَكْذِبَنْها في التُّقَى
*!واخْزُها بالبِرِّ للَّهِ الأجَلْ ( و ) *!خَزا ، ( الَّدابَّةَ ) خَزْواً : ساسَها و ( رَاضَها .
( و ) خَزا ( فلاناً ) خَزْواً : ( عادَاهُ .
( و ) خَزا ( الفَصِيلَ ) خَزْواً : ( شَقَّ لسانَهُ ) بعد أنْ جَرَّه .

وممَّا يُسْتدركُ عليه :
الخَزْوُ : الطَّعْنُ ، نَقَلَهُ الصَّاغانيُّ في التّكْملَةِ .
*!وخَزَوْزَى : مَوْضِعٌ .

### Türkçe

: ( ve **خَزاهُ** ) onu **يَخْزُوهُ** ( **خَزْواً**: onu idare etti ve onu kahretti ) ; el-Cevherî, Zü’l-İsba‘ için inşad etti:
Lâhi ibnu ‘ammike lâ efdalte fî hasebin
yevmen velâ ente deyyânî **فتَخْزُوني**
Bunun mânâsı: Allah için, amcaoğlun; yani, sen benim işimin mâliki değilsin ki beni idare edesin.

( ve ) **خَزاهُ** **خَزْواً**: ( ona mâlik oldu. )

( ve ) ayrıca: ( onu hevesinden alıkoydu ).

Tekmile’de: **الخَزْوُ** nefsin kendi himmetinden alıkonmasıdır, bitti.

Denilir: **اخْزُ** Allah’ın taatinde nefsini; yani onu kendi himmetinden alıkoy ve hakkın acısına sabretmesi; Lebîd dedi ki:
Ekzibi’n-nefse izâ haddestahâ
inne sıdka’n-nefsi yur’zî bi’l-emel
ğayra en lâ tekzibennehâ fi’t-tukâ
**واخْزُها** bi’l-birri li’llâhi’l-ecel

( ve ) **خَزا** , ( **الَّدابَّةَ** ) **خَزْواً**: onu idare etti ve ( onu terbiye etti. )

( ve ) **خَزا** ( falancayı ) **خَزْواً**: ( ona düşmanlık etti. )

( ve ) **خَزا** ( **الفَصِيلَ** ) **خَزْواً**: onu çektikten sonra ( dilini yardı ).

Ve kendisine istidrâk olunanlardandır:
**الخَزْوُ**: mızrakla vurma; es-Sâğânî onu Tekmile’de nakletti.
**وخَزَوْزَى**: bir yer.
