# خسر (خ-س-ر) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B3%D8%B1
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AE%D8%B3%D8%B1

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

Husrin : “Hasre" harap olmuş yer demektir

- Harfler: خ - س - ر
- Kur'an'da: 65 geçiş · 60 ayet · 21 sîga
- 13 sözlük

## Sîgalar (21)

| Sîga | Kalıp | Anlam | Geçiş | Ayet | İlk ayet |
|---|---|---|---|---|---|
| [الْخَاسِرِينَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B3%D8%B1/siga/%D8%A7%D9%84%D9%92%D8%AE%D9%8E%D8%A7%D8%B3%D9%90%D8%B1%D9%90%D9%8A%D9%86%D9%8E.md) | الْفَاعِلِينَ | Zarara uğrayanlar | 13 | 13 | [2:64](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B3%D8%B1/ayet/2:64.md) |
| [الْخَاسِرُونَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B3%D8%B1/siga/%D8%A7%D9%84%D9%92%D8%AE%D9%8E%D8%A7%D8%B3%D9%90%D8%B1%D9%8F%D9%88%D9%86%D9%8E.md) | الْفَاعِلُونَ | Zarara uğrayanlar | 11 | 11 | [2:27](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B3%D8%B1/ayet/2:27.md) |
| [خَسِرُوا](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B3%D8%B1/siga/%D8%AE%D9%8E%D8%B3%D9%90%D8%B1%D9%8F%D9%88%D8%A7.md) | فَعِلُوا | Zarara uğradılar | 8 | 8 | [6:12](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B3%D8%B1/ayet/6:12.md) |
| [خَاسِرِينَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B3%D8%B1/siga/%D8%AE%D9%8E%D8%A7%D8%B3%D9%90%D8%B1%D9%90%D9%8A%D9%86%D9%8E.md) | فَاعِلِينَ | Zarara uğrayanlar | 5 | 5 | [3:149](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B3%D8%B1/ayet/3:149.md) |
| [خَسِرَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B3%D8%B1/siga/%D8%AE%D9%8E%D8%B3%D9%90%D8%B1%D9%8E.md) | فَعِلَ | Zarara uğradı | 5 | 5 | [4:119](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B3%D8%B1/ayet/4:119.md) |
| [خَسَارًا](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B3%D8%B1/siga/%D8%AE%D9%8E%D8%B3%D9%8E%D8%A7%D8%B1%D9%8B%D8%A7.md) | فَعَالًا | Zarar | 3 | 3 | [17:82](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B3%D8%B1/ayet/17:82.md) |
| [لَخَاسِرُونَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B3%D8%B1/siga/%D9%84%D9%8E%D8%AE%D9%8E%D8%A7%D8%B3%D9%90%D8%B1%D9%8F%D9%88%D9%86%D9%8E.md) | لَفَاعِلُونَ | Zarara uğrayanlar | 3 | 3 | [7:90](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B3%D8%B1/ayet/7:90.md) |
| [الْأَخْسَرُونَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B3%D8%B1/siga/%D8%A7%D9%84%D9%92%D8%A3%D9%8E%D8%AE%D9%92%D8%B3%D9%8E%D8%B1%D9%8F%D9%88%D9%86%D9%8E.md) | الْأَفْعَلُونَ | En büyük zarara uğrayanlar | 2 | 2 | [11:22](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B3%D8%B1/ayet/11:22.md) |
| [الْخُسْرَانُ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B3%D8%B1/siga/%D8%A7%D9%84%D9%92%D8%AE%D9%8F%D8%B3%D9%92%D8%B1%D9%8E%D8%A7%D9%86%D9%8F.md) | الْفُعْلَانُ | Zarar | 2 | 2 | [22:11](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B3%D8%B1/ayet/22:11.md) |
| [وَخَسِرَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B3%D8%B1/siga/%D9%88%D9%8E%D8%AE%D9%8E%D8%B3%D9%90%D8%B1%D9%8E.md) | وَفَعِلَ | Ve zarara uğradı | 2 | 2 | [40:78](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B3%D8%B1/ayet/40:78.md) |
| [الْأَخْسَرِينَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B3%D8%B1/siga/%D8%A7%D9%84%D9%92%D8%A3%D9%8E%D8%AE%D9%92%D8%B3%D9%8E%D8%B1%D9%90%D9%8A%D9%86%D9%8E.md) | الْأَفْعَلِينَ | En büyük zarara uğrayanlar | 1 | 1 | [21:70](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B3%D8%B1/ayet/21:70.md) |
| [الْمُخْسِرِينَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B3%D8%B1/siga/%D8%A7%D9%84%D9%92%D9%85%D9%8F%D8%AE%D9%92%D8%B3%D9%90%D8%B1%D9%90%D9%8A%D9%86%D9%8E.md) | الْمُفْعِلِينَ | Zarara sokanlar | 1 | 1 | [26:181](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B3%D8%B1/ayet/26:181.md) |
| [بِالْأَخْسَرِينَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B3%D8%B1/siga/%D8%A8%D9%90%D8%A7%D9%84%D9%92%D8%A3%D9%8E%D8%AE%D9%92%D8%B3%D9%8E%D8%B1%D9%90%D9%8A%D9%86%D9%8E.md) | بِالْأَفْعَلِينَ | En büyük zarara uğrayanları | 1 | 1 | [18:103](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B3%D8%B1/ayet/18:103.md) |
| [تَخْسِيرٍ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B3%D8%B1/siga/%D8%AA%D9%8E%D8%AE%D9%92%D8%B3%D9%90%D9%8A%D8%B1%D9%8D.md) | تَفْعِيلٍ | Çokca zarar vermek | 1 | 1 | [11:63](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B3%D8%B1/ayet/11:63.md) |
| [تُخْسِرُوا](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B3%D8%B1/siga/%D8%AA%D9%8F%D8%AE%D9%92%D8%B3%D9%90%D8%B1%D9%8F%D9%88%D8%A7.md) | تُفْعِلُوا | Zarara sokmayın | 1 | 1 | [55:9](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B3%D8%B1/ayet/55:9.md) |
| [خَاسِرَةٌ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B3%D8%B1/siga/%D8%AE%D9%8E%D8%A7%D8%B3%D9%90%D8%B1%D9%8E%D8%A9%D9%8C.md) | فَاعِلَةٌ | Zarara uğrayan | 1 | 1 | [79:12](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B3%D8%B1/ayet/79:12.md) |
| [خُسْرًا](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B3%D8%B1/siga/%D8%AE%D9%8F%D8%B3%D9%92%D8%B1%D9%8B%D8%A7.md) | فُعْلًا | Zarar | 1 | 1 | [65:9](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B3%D8%B1/ayet/65:9.md) |
| [خُسْرٍ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B3%D8%B1/siga/%D8%AE%D9%8F%D8%B3%D9%92%D8%B1%D9%8D.md) | فُعْلٍ | Zarar | 1 | 1 | [103:2](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B3%D8%B1/ayet/103:2.md) |
| [خُسْرَانًا](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B3%D8%B1/siga/%D8%AE%D9%8F%D8%B3%D9%92%D8%B1%D9%8E%D8%A7%D9%86%D9%8B%D8%A7.md) | فُعْلَانًا | Zarar | 1 | 1 | [4:119](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B3%D8%B1/ayet/4:119.md) |
| [يَخْسَرُ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B3%D8%B1/siga/%D9%8A%D9%8E%D8%AE%D9%92%D8%B3%D9%8E%D8%B1%D9%8F.md) | يَفْعَلُ | Zarara uğrar | 1 | 1 | [45:27](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B3%D8%B1/ayet/45:27.md) |
| [يُخْسِرُونَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B3%D8%B1/siga/%D9%8A%D9%8F%D8%AE%D9%92%D8%B3%D9%90%D8%B1%D9%8F%D9%88%D9%86%D9%8E.md) | يُفْعِلُونَ | Zarara sokarlar | 1 | 1 | [83:3](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B3%D8%B1/ayet/83:3.md) |

## Mücavir kökler — 70 mücavir (223 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.

1. [حبط](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%A8%D8%B7.md) — 4 ortak ayet · G² 20 · Habte suyu kurumuş kuyu demektir
2. [وزن](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%B2%D9%86.md) — 4 ortak ayet · G² 17 · Terazi demektir
3. [نفس](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D8%B3.md) — 10 ortak ayet · G² 13 · Dibağlamada kullanılan palamut, meşenin bir meyvesidir
4. [خلو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%84%D9%88.md) — 3 ortak ayet · G² 9 · Haliy : Boş arı kovanıdır
5. [زيد](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B2%D9%8A%D8%AF.md) — 4 ortak ayet · G² 9 · Zade : Azık demektir
6. [غير](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%8A%D8%B1.md) — 6 ortak ayet · G² 9 · Ğayr, Ğayr dışında demektir
7. [بطل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B7%D9%84.md) — 3 ortak ayet · G² 8 · Batn ve zehr sırt ve karın (daha çok hayvanlar için)…
8. [شعب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%B9%D8%A8.md) — 2 ortak ayet · G² 8 · Ağacın dalı demektir
9. [كيل](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D9%8A%D9%84.md) — 2 ortak ayet · G² 8 · Kile ölçü birimidir
10. [كون](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D9%88%D9%86.md) — 20 ortak ayet · G² 8 · Kevn, tepe demektir
11. [قبل](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%A8%D9%84.md) — 8 ortak ayet · G² 7 · Önce
12. [ضلل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B6%D9%84%D9%84.md) — 6 ortak ayet · G² 7 · Fi Tadlil Dalle kaybolan deve demektir
13. [ولد](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%84%D8%AF.md) — 4 ortak ayet · G² 7 · “Yavru” demektir
14. [صبح](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D8%A8%D8%AD.md) — 3 ortak ayet · G² 7 · Tan demektir
15. [سوع](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%88%D8%B9.md) — 3 ortak ayet · G² 7 · “Sığa(sad)” kalıba dökülmüş şeydir
16. [خفف](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%81%D9%81.md) — 2 ortak ayet · G² 7 · Huff : Devenin kopmuş toynağı demektir
17. [أخر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B1.md) — 7 ortak ayet · G² 7 · Uhur ense demektir
18. [فري](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B1%D9%8A.md) — 3 ortak ayet · G² 6 · Ferv “Ferre”ye bak
19. [ردد](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%AF%D8%AF.md) — 3 ortak ayet · G² 6 · “Ridde” devenin memesinden doğumdan önce gelen süttür
20. [عصي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B5%D9%8A.md) — 2 ortak ayet · G² 4 · İsyan eder
21. [رحم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%AD%D9%85.md) — 7 ortak ayet · G² 4 · Rahim, bebeğin doğana kadar geliştiği yerdir
22. [مول](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D9%88%D9%84.md) — 3 ortak ayet · G² 4 · Onların malları
23. [نسي](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B3%D9%8A.md) — 2 ortak ayet · G² 4 · Çadırın kurulduğu yer demektir
24. [أمن](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%85%D9%86.md) — 12 ortak ayet · G² 4 · Mena kapıları karşı karşıya olan evlerin ara yeridir
25. [طيب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D9%8A%D8%A8.md) — 2 ortak ayet · G² 3 · İyi
26. [كفر](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D9%81%D8%B1.md) — 8 ortak ayet · G² 3 · Hufre, çukur demektir
27. [عمل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%85%D9%84.md) — 6 ortak ayet · G² 2 · Amele iş yapmaya alıştırılmış deve veya öküz demektir
28. [طوع](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D9%88%D8%B9.md) — 3 ortak ayet · G² 2 · Koparılmaya elverişli hale gelmiş hurma tanesi veya…
29. [عرف](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B1%D9%81.md) — 2 ortak ayet · G² 2 · Tanınan ile
30. [حقق](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%82%D9%82.md) — 5 ortak ayet · G² 2 · Hokka, devlere yemin dağıtıldığı kaptır
31. [قول](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%88%D9%84.md) — 18 ortak ayet · G² 2 · Birlikte bir iş yapan kimselere, belli bir sesle kumanda…
32. [جرم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D8%B1%D9%85.md) — 2 ortak ayet · G² 2 · Cürame hurma döküntüsü demektir
33. [قوم](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%88%D9%85.md) — 9 ortak ayet · G² 2 · Hayvanların ön ayaklarına denir
34. [يوم](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%8A%D9%88%D9%85.md) — 7 ortak ayet · G² 2 · “Yemm” durgun akan su demektir
35. [كتب](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AA%D8%A8.md) — 5 ortak ayet · G² 2 · Derinin deri ile dikildiği sırım, iptir
36. [أرض](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B1%D8%B6.md) — 7 ortak ayet · G² 2 · Hayvanların sırtına sema, alt tarafına ard denir
37. [عقب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%82%D8%A8.md) — 2 ortak ayet · G² 2 · Örümcektir, “a’kibe” yumru, “ka’b” da topuk demektir
38. [جهم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%87%D9%85.md) — 2 ortak ayet · G² 2 · Cehennem tuğlanın pişirildiği kuyu demektir
39. [بين](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%8A%D9%86.md) — 7 ortak ayet · G² 1 · Beyn topraktaki yarık demektir
40. [شطن](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%B7%D9%86.md) — 2 ortak ayet · G² 1 · Şetan, kuyudan su çekilen uzun iptir
41. [أمر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%85%D8%B1.md) — 4 ortak ayet · G² 1 · Murar acı bir ağacın adıdır
42. [قلب](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%84%D8%A8.md) — 3 ortak ayet · G² 1 · Ayak basıldığında toprakta çıkan kalıptır
43. [أله](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%84%D9%87.md) — 22 ortak ayet · G² 1 · Lah bir şeyi kapatmak için üstüne örtülen örtü demektir
44. [أذن](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0%D9%86.md) — 2 ortak ayet · G² 1 · Kulak demektir
45. [كذب](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%B0%D8%A8.md) — 4 ortak ayet · G² 1 · Kizb, kumaşın boyanmasında kullanılan bir çeşit boya…
46. [أمم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%85%D9%85.md) — 2 ortak ayet · G² 1 · Emam ön demektir
47. [يدي](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%8A%D8%AF%D9%8A.md) — 2 ortak ayet · G² 1 · El ve kol demektir
48. [نظر](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B8%D8%B1.md) — 2 ortak ayet · G² 1 · Korkuluk demektir
49. [خلف](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%84%D9%81.md) — 2 ortak ayet · G² 1 · Half : Ense demektir
50. [أهل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%87%D9%84.md) — 2 ortak ayet · G² 1 · Hilal yeni ay demektir
51. [غفر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1.md) — 3 ortak ayet · G² 1 · Ğafere, Hefere kelimesi ile akrabadır
52. [قتل](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%AA%D9%84.md) — 2 ortak ayet · G² 0 · “Kıtl”, çatışmada ilk karşılaştırılan kişilerden birine…
53. [ظلم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B8%D9%84%D9%85.md) — 4 ortak ayet · G² 0 · Zalimler
54. [جمع](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%85%D8%B9.md) — 2 ortak ayet · G² 0 · Yumruk demektir
55. [رأي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%A3%D9%8A.md) — 4 ortak ayet · G² 0 · Raye bir yere konmuş, oranın özelliğini gösteren işaret…
56. [سمو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%85%D9%88.md) — 4 ortak ayet · G² 0 · “Sem” hayvanın sırtı, “ard” da hayvanın karnıdır
57. [دنو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D9%86%D9%88.md) — 2 ortak ayet · G² 0 · Dünya : “Dena” kelimesi ecveften nakısa dönüşmüştür
58. [أتي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AA%D9%8A.md) — 6 ortak ayet · G² 0 · Etve çardağa doğru suyu getiren kanaldır
59. [لقي](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%82%D9%8A.md) — 2 ortak ayet · G² 0 · “Lekat” iki yerleşik bölge arasındaki buluşma yerinin adıdır
60. [أنس](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%86%D8%B3.md) — 4 ortak ayet · G² 0 · Ok tan yayın iç tarafna üns, dış tarafına vahş denemektedir

Devamı (JSON): https://lisan.digital/api/roots/%D8%AE%D8%B3%D8%B1/neighbours?offset=60&limit=50

## Kök analizi

### Kök tanımı ve çekirdek özet

| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | خسر |
| Yapı | Üçlü |
| Özel Durum | Belirgin fark tespit edilmedi |
| Bağlamsal Yakın Kökler | [نقص](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%82%D8%B5.md), [غبن](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%A8%D9%86.md), [هلك](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%84%D9%83.md), [ضلل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B6%D9%84%D9%84.md) |
| Zıt Kök | [ربح](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%A8%D8%AD.md) |
| Çekirdek Özet 1 | Sermayeden eksilme, ölçü ve tartıda eksiltme yapma, ana varlığın erimesi |
| Çekirdek Özet 2 | İnsanın varoluşsal sermayesini yanlış tercihlerle tüketip ebedi iflasa uğraması |
| Çekirdek Özet 3 | Varlık ve eylem dengesinde girdi-çıktı açığı, fıtri potansiyelin zayi edilmesi |
| Kritik Hata Riski | Kavramı yalnızca ticari kâr-zarar veya geçici dünyevi maddi kayıp olarak anlayıp varoluşsal iflas boyutunu gözden kaçırmak |

### Biliteral analiz

| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| خس | Alçalma, eksilme, değersizleşip dibe çökme ve zayıflama hareketidir. Nitekim aynı çekirdeği paylaşan [خسأ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B3%D8%A3.md) kökünde aşağılanıp kovulma ve uzaklaştırılma, [خسف](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B3%D9%81.md) kökünde ise yere batma, ışığın sönmesi ve görünmez derecede eksilme anlamları esastır. | ر | Çekirdeğe eklenen ر harfinin temsil ettiği baş, bütünlük ve süreklilik karakteriyle bu eksilme hareketi; bir yapının veya sermayenin ana gövdesinden sürekli erimesi, bütünden noksanlaşma ve geri dönülemez biçimde iflas etme yönünde özelleşmiştir. |

### Piktografik analiz

| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| خ | Çit ve duvar imgesi taşıyan ikiz harf ح türetmesi | Pürüz, yarık, aşınma ve sızıntı oluşturarak koruyucu hattın gedik vermesi |
| س | Diken ve destek | Tutunma, dayanma, koruma ve dengede durma kabiliyeti |
| ر | İnsan başı | Baş, tepe, ilk olan, ana gövde ve sermaye |
| خسر | Başlangıçtaki ana sermayenin (ر), dayanak ve koruma unsurlarını (س) yitirip aşınma ve gedikler (خ) yoluyla sızarak eksilmesi ve iflas etmesi |  |

### Tarihsel ve erken kullanım

| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Ölçü ve tartıda eksiltme yapmak, kabı veya teraziyi eksik tutarak alıcının hakkını kısmak, ticarette sermayenin aşınması ve kâr elde edemeyip ana maldan yemek. |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Veri bulunamadı |
| Erken Arapça kullanım | Erken dönem bedevi ve ticari kullanımında teraziyi aldatıcı şekilde eksik tartmak (خَسَرَ المِيزَانَ) ve alışverişte aldanıp sermayesini zayi etmek (خَسِرَ التَّاجِرُ) durumlarında kullanılmıştır. |

Kaynak: Lisān al-ʿArab, Maqāyīs al-Lugha, Kitābü’l-ʿAyn.

### Sami etimolojik katman

Arapça kök خسر Sami dil ailesi içinde özellikle Batı ve Güney Sami kollarında noksanlaşma, eksilme ve yoksun kalma semantik dairesiyle doğrudan ilişkilidir. İbranicede חסר (ḥāsēr / ḥaser: eksilmek, yoksun kalmak, muhtaç olmak, noksan olmak) kökü düzenli fonetik ve anlamsal bir paralellik arz eder; bu dilde de kökün çekirdeğinde tam olan bir bütünden geriye doğru azalma ve eksiklik mevcuttur. Süryanicede ܚܣܪ (ḥsar: eksilmek, zarar görmek, ziyan etmek) biçimi benzer şekilde bir varlığın, sermayenin veya hak edilen payın azalmasını ve noksanlaşmasını ifade eder. Arapçada kök hem somut terazi ve kile hilesini (أخسر الميزان) hem de insanın varoluşsal ve ruhani sermayesini tüketip iflas etmesini kuşatacak bir derinliğe ulaşmıştır.

Güven: Güçlü

Kaynak: Brown-Driver-Briggs Hebrew and English Lexicon, Payne Smith Syriac Dictionary, Maqāyīs al-Lugha.

### Etimolojik analiz

| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | خسر | Sermayenin aşınması, terazide eksiltme yapılması ve ticari iflas hali. | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | İbranice חסר (haser), Süryanice ܚܣܪ (hsar) | Noksanlaşma, yoksun kalma, sermaye ve varlıkta eksilme ortak semantik çekirdeği. | Güçlü |
| Daha geniş dilsel ilişki | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı |

Kaynak: Brown-Driver-Briggs, Lisān al-ʿArab.

### Kardeş kökler

| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| خسر | Anlamlı | Sermayeden eksilme, zarar etme | Ticarette veya varlıkta noksanlaşma, iflas | Hedef kök |
| [خرس](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B1%D8%B3.md) | Anlamlı | Dilsizlik, sessizlik | Konuşma yetisinin doğuştan veya sonradan yitimi, sesin kesilmesi | Kur'an'da geçmez; sessizleşerek fonetik iflas bağı |
| [سخر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%AE%D8%B1.md) | Anlamlı | Boyun eğdirme, alay etme | Birini zahmetsizce emre amade kılma veya küçük düşürerek değerini eksiltme | Kur'an'da geçer; değer eksiltme ve istihza |
| سرخ | Anlamı bulunmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Kitābü'l-ʿAyn ve Tehzîbü'l-Luğa'da mühmel kayıtlıdır; Kur'an'da geçmez |
| [رخس](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%AE%D8%B3.md) | Anlamı bulunmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Kitābü'l-ʿAyn ve Tehzîbü'l-Luğa'da mühmel kayıtlıdır; Kur'an'da geçmez |
| [رسخ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B3%D8%AE.md) | Anlamlı | Kökleşme, sabit olma | Bir şeyin zihinde veya yerde sarsılmaz biçimde yerleşmesi | Kur'an'da geçer; zıt yönde sebat ve sabitlik |

### Komşu kökler ve zıt kök

| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| خسر | Merkez | Sermayenin erimesi ve mutlak iflas | Ana varlığın ve fıtri sermayenin noksanlaşarak batması | Varlık ve emek dengesinde sermayeyi tüketerek iflas etme durumu |
| [نقص](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%82%D8%B5.md) | Komşu | Noksanlaşma ve niceliksel eksilme | [نقص](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%82%D8%B5.md) parça veya miktar eksilmesidir, bütünüyle iflas şart değildir; خسر ise doğrudan ana sermayenin batışıdır | Bütünün bir cüzünün veya niceliğin azalması |
| [غبن](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%A8%D9%86.md) | Komşu | Aldanma ve değer farkı zararı | [غبن](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%A8%D9%86.md) bir akitte değerinin altında veya üstünde kalarak aldatılma durumudur; خسر ise sürecin nihai bir yıkım ve tükenişle neticelenmesidir | Alışverişte dengeyi kaybetme sonucu aldanış |
| [هلك](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%84%D9%83.md) | Komşu | Helak ve yok oluş | [هلك](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%84%D9%83.md) varlığın fiziksel veya nihai olarak son bulmasıdır; خسر ise sermayenin yanlış işletilmesi neticesinde elin boş kalmasıdır | Varlığın bütünüyle ortadan kalkması ve zevali |
| [ضلل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B6%D9%84%D9%84.md) | Komşu | Yoldan sapma ve kaybolma | [ضلل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B6%D9%84%D9%84.md) hedeften uzaklaşma ve istikameti yitirmedir; خسر bu sapmanın yol açtığı nihai bilanço açığı ve kayıptır | Doğru yoldan ayrılma ve gayeyi ıskalama |
| [ربح](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%A8%D8%AD.md) | Zıt | Kâr ve sermayeye fazlalık katma | [ربح](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%A8%D8%AD.md) sermayenin korunup üzerine artı değer eklenmesidir; خسر ise kâr bir yana ana sermayenin tüketilmesidir | Ticari ve ahlaki eylemde net kazanç sağlama |

### Başka dillerde anlam karşılıkları

| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | خسر | Sermayeden eksilme, iflas | Kök hem ölçü-tartı hilesini hem de varoluşsal-ruhani iflası bütünüyle karşılar | Kesin |
| Latince | damnum, jactura | Zarar, ziyan, sermaye kaybı | Maddi hasar ve elden çıkan varlığı karşılar; varoluşsal nihai iflas boyutunu kısmen dışarıda bırakır | Güçlü |
| İngilizce | loss, forfeit, ruin | Kayıp, hakkını yitirme, iflas | Finansal ve ahlaki kaybı ifade eder; nefsin kendi sermayesini tüketmesi nüansını tek başına tam vermez | Güçlü |
| Almanca | Verlust, Einbuße, Ruin | Kayıp, eksilme, çöküş | Varlık ve kazanç kaybını kapsar; ontolojik hüsran derinliğini bütünüyle yansıtamaz | Güçlü |
| Fransızca | perte, faillite, ruine | Kayıp, iflas, yıkım | İflas ve mahrumiyeti karşılar ancak fıtrat sermayesiyle doğrudan rabıtası zayıftır | Güçlü |

Kaynak: Oxford Latin Dictionary, Oxford English Dictionary, Lisān al-ʿArab.

### Vücûh ve nezâir

| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| خَسِرُوا / خَسِرَ | Varoluşsal iflas, nefsin ve ehlin ebediyen kaybedilmesi | İman etmeyip fıtri sermayesini tüketenlerin ahiretteki mutlak çöküşü (En'âm [6:12](https://lisan.digital/tr/ayet/6:12.md), A'râf [7:9](https://lisan.digital/tr/ayet/7:9.md), Zümer [39:15](https://lisan.digital/tr/ayet/39:15.md)) |
| الْخَاسِرُونَ / الْخَاسِرِينَ | Hüsrana uğramış zümre, mutlak kaybedenler | İlahi ahdi bozanlar, fasıklar ve hidayet yerine dalaleti satın alanlar (Bakara [2:27](https://lisan.digital/tr/ayet/2:27.md), Bakara [2:64](https://lisan.digital/tr/ayet/2:64.md), Mâide [5:21](https://lisan.digital/tr/ayet/5:21.md)) |
| لَا تُخْسِرُوا / الْمُخْسِرِينَ | Ölçü ve tartıda eksiltme yapma, hak gaspı | Ticari dürüstlük, terazi adaleti ve piyasa ahlakı bağlamı (Şuarâ [26:181](https://lisan.digital/tr/ayet/26:181.md), Rahmân [55:9](https://lisan.digital/tr/ayet/55:9.md)) |
| خُسْرٍ | İnsanın ontolojik tükeniş ve erime hali | Zaman akışı içinde insanın fıtri sermayesini tüketme riski (Asr [103:2](https://lisan.digital/tr/ayet/103:2.md)) |
| خَسَارًا | Manevi hüsranın ve körlüğün katlanarak artması | Kur'an hitabının zalimlerde sadece azgınlık ve kayıp üretmesi (İsrâ [17:82](https://lisan.digital/tr/ayet/17:82.md), Nûh [71:21](https://lisan.digital/tr/ayet/71:21.md)) |
| الْأَخْسَرُونَ | Amelleri bütünüyle boşa çıkanlar | İyi bir iş yaptığını sanıp ameli sıfırlananların durumu (Hûd [11:22](https://lisan.digital/tr/ayet/11:22.md), Kehf [18:103](https://lisan.digital/tr/ayet/18:103.md)) |

### Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Amellerin boşa çıkması (ihbât) ve ebedi hüsran | Kafir ve münafıkların dünyevi iyiliklerinin ahirette karşılıksız kalması ve nefsin ebedi azapla zayi olması | İmanın sermaye, inkarın ise mutlak iflas sayılması |
| Fıkıh | Ölçü ve tartıda eksiltme (ihsâr ve tatfîf) yasağı | Ticari akitlerde ölçüyü eksik tutarak haksız kazanç sağlama yasağı ve akdin fesadı | Terazide hakkı kısmaktan doğan haramlık ve tazmin yükümlülüğü |
| Tefsir | Asr suresindeki خسر lafzının semantik tahlili | Hüsranın sadece cehennem azabı mı yoksa ömrün boşa harcanması mı olduğu | İnsanın zaman içinde doğal olarak eriyen bir sermaye olduğu vurgusu |
| Hadis | Ahirette müflis kalan kişi tasviri | Dünyada ibadeti olup kul hakkı sebebiyle sevaplarını kaybedip iflas eden kimsenin hali | Hüsranın ibadetlere rağmen ahlaki borçlarla gerçekleşebileceği uyarısı |

### Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Varoluşsal sermaye (ömür ve fıtrat) | Ebedi iflas | İnsanın varlık amacını ıskalayarak ebedi geleceğini tüketmesi | İman ve salih amel kâr getiren ticaret, inkar ise sermayeyi yok eden hüsrandır | Kesin |
| İlmi | Akıl ve idrak kabiliyeti | Cehalet ve bilişsel körelme | Verilen zihni melekelerin hakikati aramak yerine heba edilmesi | Bilgiyi doğru kullanmayan zihin fıtri idrak sermayesini tüketir | Güçlü |
| Siyasi | Kamu emaneti ve adalet | Meşruiyet kaybı ve çöküş | İktidar gücünü adaleti eksiltmek için kullanıp toplumsal yıkıma yol açma | Haksızlık ve zulüm yönetimlerin meşruiyet sermayesini eritir | Güçlü |
| İktisadi | Ticari sermaye ve piyasa dengesi | Haksız eksiltme ve iflas | Ölçüde hile yapmama, sermayeyi batırmama ve adil mübadele sağlama | Eksik tartı güven sermayesini yok eder, piyasayı iflasa sürükler | Kesin |

### Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Termodinamik entropi ve negatif bakiye | Kapalı bir sistemde yararlı enerjinin sürekli azalarak kullanılamaz hale gelmesi veya bir denklemde girdilerin çıktıları karşılayamayarak sistemin tükenişe sürüklenmesi | Güçlü |
| Beşeri bilimler | İflas teorisi ve sermaye erimesi | İktisat ve sosyolojide bir aktörün veya kurumun sahip olduğu güven, itibar ve kaynakları yanlış yöneterek tasfiye sürecine girmesi | Kesin |

### Yanlış daraltma ve kritik hata riski

| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kavramı yalnızca ticari kâr-zarar ilişkisine veya maddi mal varlığındaki geçici düşüşe indirgemek; hüsranı basit bir talihsizlik veya moral bozukluğu olarak görmek. |
| Kur'an içi daha geniş anlam | İnsana bahşedilen ömür, akıl, beden ve fıtratın birer ilahi sermaye olduğu; bu sermayenin iman ve salih amelle artı değere dönüştürülmediğinde bizzat nefsin ve ailenin ebediyen kaybedilmesi anlamına geldiği. |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Dünyevi refah ve maddi kazanç içinde olan inkarcı veya zalimlerin kazançlı olduğu zannına kapılmak; hakiki iflasın dünyalık değil varoluşsal olduğunu gözden kaçırmak. |

### Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Kur'an insan hayatını bir pazar ve ticaret metaforuyla tasvir eder; خسر kökü bu ticaretin tersine dönüp ana sermayenin yok oluşunu gösteren anahtar kavramdır. İnsanın dünyadaki varoluşunu tarafsız bir duraklamada değil, sürekli eriyen bir sermaye durumunda tanımlar. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | Zaman ve insan kaderini ele alan Asr suresinde; ölçü ve tartı adaletini emreden Şuarâ ve Rahmân surelerinde; amellerin boşa çıkmasını ve inkarcıların nihai akıbetini bildiren En'âm, Zümer, Kehf ve A'râf surelerindeki iflas tasvirlerinde belirleyicidir. |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Başarının yalnızca dünyevi birikim, iktidar ve maddi kazançla ölçülebileceği yanılgısını yıkar; insanın en büyük tehlikesinin servet kaybı değil, kendi öz benliğini zayi etmesi olduğunu ortaya koyar. |

### Nihai sentez ve LaTeX modeli

- Somut anlam: Ölçü ve tartıda eksiltme yapmak, ticarette ana sermayenin erimesi ve iflas.
- Soyut anlam: İnsanın fıtri sermayesini (ömür, akıl, irade) heba ederek ontolojik ve ebedi kayba uğraması.
- Sistematik karşılık: Varoluşsal girdi-çıktı dengesizliği; zaman içinde sermayenin sıfırın altına inerek mutlak mahrumiyete dönüşmesi.
- LaTeX modeli: $$ \Delta S = R - C < 0 \implies \lim_{t \to T} S(t) \le 0 $$
- LaTeX açıklaması: Formülde $S(t)$, insanın $t$ anındaki toplam varoluşsal sermayesini; $R$, iman ve salih amellerden doğan fıtri getiriyi; $C$, küfür, günah ve israftan kaynaklanan tüketim ve maliyeti temsil eder. Net değişim $\Delta S$ sıfırdan küçük olduğunda sermaye sürekli aşınır ve ömrün nihai sınırı olan $T$ anında sistem tükenerek mutlak iflasa ($S \le 0$) ulaşır.

## Geçtiği ayetler (60 ayet)

Mushaf sırasıyla, metinleriyle. JSON: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AE%D8%B3%D8%B1/occurrences?meal=IK

### [Bakara 2:27](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B3%D8%B1/ayet/2:27.md) — الْخَاسِرُونَ

الَّذِينَ يَنْقُضُونَ عَهْدَ اللَّهِ مِنْ بَعْدِ مِيثَاقِهِ وَيَقْطَعُونَ مَا أَمَرَ اللَّهُ بِهِ أَنْ يُوصَلَ وَيُفْسِدُونَ فِي الْأَرْضِ أُولَئِكَ هُمُ الْخَاسِرُونَ

Meal (IK): Allah’ın ahdini pekiştirdikten sonra bozanlar, birleştirilmesini emrettiği şeyi koparanlar, yeryüzünde fesad çıkaranlar, işte onlar hüsrana uğrayanların ta kendileridir.

### [Bakara 2:64](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B3%D8%B1/ayet/2:64.md) — الْخَاسِرِينَ

ثُمَّ تَوَلَّيْتُمْ مِنْ بَعْدِ ذَلِكَ فَلَوْلَا فَضْلُ اللَّهِ عَلَيْكُمْ وَرَحْمَتُهُ لَكُنْتُمْ مِنَ الْخَاسِرِينَ

Meal (IK): Sonra o sözü müteakip yine yüz çevirdiniz. Eğer üstünüzde Allah’ın fazlu rahmeti olmasaydı hüsrana uğrayanlardan olurdunuz.

### [Bakara 2:121](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B3%D8%B1/ayet/2:121.md) — الْخَاسِرُونَ

الَّذِينَ آتَيْنَاهُمُ الْكِتَابَ يَتْلُونَهُ حَقَّ تِلَاوَتِهِ أُولَئِكَ يُؤْمِنُونَ بِهِ وَمَنْ يَكْفُرْ بِهِ فَأُولَئِكَ هُمُ الْخَاسِرُونَ

Meal (IK): Kendilerine kitab verdiğimiz kimseler onu hakkıyla tilavet ederler. İşte buna onlar inanırlar. Kim ona küfrederse, hüsrana uğrayanlar da işte onlardır.

### [Ali İmran 3:85](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B3%D8%B1/ayet/3:85.md) — الْخَاسِرِينَ

وَمَنْ يَبْتَغِ غَيْرَ الْإِسْلَامِ دِينًا فَلَنْ يُقْبَلَ مِنْهُ وَهُوَ فِي الْآخِرَةِ مِنَ الْخَاسِرِينَ

Meal (IK): Kim, İslam’dan başka bir din ararsa; ondan asla aknul olunmaz. Ve o, ahirette hüsrana uğrayanlardandır.

### [Ali İmran 3:149](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B3%D8%B1/ayet/3:149.md) — خَاسِرِينَ

يَاأَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِنْ تُطِيعُوا الَّذِينَ كَفَرُوا يَرُدُّوكُمْ عَلَى أَعْقَابِكُمْ فَتَنْقَلِبُوا خَاسِرِينَ

Meal (IK): Ey iman edenler; küfredenlere uyarsanız ökçelerinizin üstünden sizi geri çevirirler de hüsrana uğrayanlardan olursunuz.

### [Nisa 4:119](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B3%D8%B1/ayet/4:119.md) — خَسِرَ · خُسْرَانًا

وَلَأُضِلَّنَّهُمْ وَلَأُمَنِّيَنَّهُمْ وَلَآمُرَنَّهُمْ فَلَيُبَتِّكُنَّ آذَانَ الْأَنْعَامِ وَلَآمُرَنَّهُمْ فَلَيُغَيِّرُنَّ خَلْقَ اللَّهِ وَمَنْ يَتَّخِذِ الشَّيْطَانَ وَلِيًّا مِنْ دُونِ اللَّهِ فَقَدْ خَسِرَ خُسْرَانًا مُبِينًا

Meal (IK): Onları mutlaka saptıracağım, olmayacak kuruntulara boğacağım. Onlara emredeceğim; davarların kulaklarını yaracaklar, emredeceğim; Allah’ın yaratışını değiştirecekler. Allah’ı bırakıp şeytanı dost edinen kimse; şüphesiz açıktan açığa kayba uğramıştır.

### [Maide 5:5](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B3%D8%B1/ayet/5:5.md) — الْخَاسِرِينَ

الْيَوْمَ أُحِلَّ لَكُمُ الطَّيِّبَاتُ وَطَعَامُ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتَابَ حِلٌّ لَكُمْ وَطَعَامُكُمْ حِلٌّ لَهُمْ وَالْمُحْصَنَاتُ مِنَ الْمُؤْمِنَاتِ وَالْمُحْصَنَاتُ مِنَ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتَابَ مِنْ قَبْلِكُمْ إِذَا آتَيْتُمُوهُنَّ أُجُورَهُنَّ مُحْصِنِينَ غَيْرَ مُسَافِحِينَ وَلَا مُتَّخِذِي أَخْدَانٍ وَمَنْ يَكْفُرْ بِالْإِيمَانِ فَقَدْ حَبِطَ عَمَلُهُ وَهُوَ فِي الْآخِرَةِ مِنَ الْخَاسِرِينَ

Meal (IK): Bugün, size, iyi ve temiz olanlar helal kılındı. Kitab verilmiş olanların yemeği size helaldir, sizin yemeğiniz de onlara helaldir. Mü’min kadınlardan iffetli olanlar ve sizden önce kitab verilenlerdenb iffetli kadınlar, zina etmeksizin, gizli dost tutmaksızın ve mehirlerini verdiğinizde size helaldir. Kim de imanı inkar ederse; yaptıkları boşa gitmiştir ve o, ahirette hüsrana uğrayanlardandır.

### [Maide 5:21](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B3%D8%B1/ayet/5:21.md) — خَاسِرِينَ

يَاقَوْمِ ادْخُلُوا الْأَرْضَ الْمُقَدَّسَةَ الَّتِي كَتَبَ اللَّهُ لَكُمْ وَلَا تَرْتَدُّوا عَلَى أَدْبَارِكُمْ فَتَنْقَلِبُوا خَاسِرِينَ

Meal (IK): Ey kavmim; Allah’ın size yazdığı mukaddes yere girin ve ardınıza dönmeyin, yoksa hüsrana uğrayanlardan olursunuz.

### [Maide 5:30](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B3%D8%B1/ayet/5:30.md) — الْخَاسِرِينَ

فَطَوَّعَتْ لَهُ نَفْسُهُ قَتْلَ أَخِيهِ فَقَتَلَهُ فَأَصْبَحَ مِنَ الْخَاسِرِينَ

Meal (IK): Bunun üzerine kardeşini öldürmekte nefsine uydu ve onu öldürdü de hüsrana uğrayanlardan oldu.

### [Maide 5:53](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B3%D8%B1/ayet/5:53.md) — خَاسِرِينَ

وَيَقُولُ الَّذِينَ آمَنُوا أَهَؤُلَاءِ الَّذِينَ أَقْسَمُوا بِاللَّهِ جَهْدَ أَيْمَانِهِمْ إِنَّهُمْ لَمَعَكُمْ حَبِطَتْ أَعْمَالُهُمْ فَأَصْبَحُوا خَاسِرِينَ

Meal (IK): Aman edenler derler ki: Sizinle beraber olduklarına bütün güçleriyle Allah’a yemin edenler bunlar mıdır? Amelleri boşa gitmiş ve hüsrana uğrayanlardan olmuşlardır.

### [En'am 6:12](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B3%D8%B1/ayet/6:12.md) — خَسِرُوا

قُلْ لِمَنْ مَا فِي السَّمَوَاتِ وَالْأَرْضِ قُلْ لِلَّهِ كَتَبَ عَلَى نَفْسِهِ الرَّحْمَةَ لَيَجْمَعَنَّكُمْ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ لَا رَيْبَ فِيهِ الَّذِينَ خَسِرُوا أَنْفُسَهُمْ فَهُمْ لَا يُؤْمِنُونَ

Meal (IK): De ki: Göklerde ve yerde olanlar kimindir? Allah’ındır, de. O, rahmeti kendi üzerine yazmıştır. Andolsun ki; hepinizi, hakkında hiçbir şüphe olmayan kıyamet gününde toplayacaktır. Nefislerini ziyana uğratanlar, işte onlar inanmazlar.

### [En'am 6:20](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B3%D8%B1/ayet/6:20.md) — خَسِرُوا

الَّذِينَ آتَيْنَاهُمُ الْكِتَابَ يَعْرِفُونَهُ كَمَا يَعْرِفُونَ أَبْنَاءَهُمُ الَّذِينَ خَسِرُوا أَنْفُسَهُمْ فَهُمْ لَا يُؤْمِنُونَ

Meal (IK): Kendilerine kitab verdiklerimiz; onu, öz oğullarını tanıdıkları gibi tanırlar. Nefislerini ziyana uğratanlar, işte onlar inanmazlar.

### [En'am 6:31](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B3%D8%B1/ayet/6:31.md) — خَسِرَ

قَدْ خَسِرَ الَّذِينَ كَذَّبُوا بِلِقَاءِ اللَّهِ حَتَّى إِذَا جَاءَتْهُمُ السَّاعَةُ بَغْتَةً قَالُوا يَاحَسْرَتَنَا عَلَى مَا فَرَّطْنَا فِيهَا وَهُمْ يَحْمِلُونَ أَوْزَارَهُمْ عَلَى ظُهُورِهِمْ أَلَا سَاءَ مَا يَزِرُونَ

Meal (IK): Allah’a kavuşmayı yalan sayanlar; gerçekten kaybetmişlerdir. Nihayet kıyamet ansızın gelip çattığı zaman; yüklerini sırtlarına yüklenerek: Orada yaptığımız eksiklerden dolayı yazıklar olsun bize, derler. Dikkat edin, ne kötüdür yüklendikleri şeyler.

### [En'am 6:140](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B3%D8%B1/ayet/6:140.md) — خَسِرَ

قَدْ خَسِرَ الَّذِينَ قَتَلُوا أَوْلَادَهُمْ سَفَهًا بِغَيْرِ عِلْمٍ وَحَرَّمُوا مَا رَزَقَهُمُ اللَّهُ افْتِرَاءً عَلَى اللَّهِ قَدْ ضَلُّوا وَمَا كَانُوا مُهْتَدِينَ

Meal (IK): Bilgisizlikleri yüzünden; çocuklarını beyinsizce öldürenler ve Allah’ın kendilerine verdiği rızkı Allah’a iftira ederek haram sayanlar; gerçekten hüsrana uğramuşlardır. Onlar; şüphesiz sapıtmışlardır. Zaten hidayete erenlerden olmamışlardı.

### [Araf 7:9](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B3%D8%B1/ayet/7:9.md) — خَسِرُوا

وَمَنْ خَفَّتْ مَوَازِينُهُ فَأُولَئِكَ الَّذِينَ خَسِرُوا أَنْفُسَهُمْ بِمَا كَانُوا بِآيَاتِنَا يَظْلِمُونَ

Meal (IK): Kimin de tartısı hafif gelirse; işte onlar da ayetlerimize zulmeder oldukları için kendilerini ziyana uğratmış olanlardır.

### [Araf 7:23](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B3%D8%B1/ayet/7:23.md) — الْخَاسِرِينَ

قَالَا رَبَّنَا ظَلَمْنَا أَنْفُسَنَا وَإِنْ لَمْ تَغْفِرْ لَنَا وَتَرْحَمْنَا لَنَكُونَنَّ مِنَ الْخَاسِرِينَ

Meal (IK): İkisi dediler ki: Rabbımız; kendimize zulmettik. Eğer bizi bağışlamazsan ve bize merhamet etmezsen; muhakkak ki biz, hüsrana uğrayanlardan oluruz.

### [Araf 7:53](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B3%D8%B1/ayet/7:53.md) — خَسِرُوا

هَلْ يَنْظُرُونَ إِلَّا تَأْوِيلَهُ يَوْمَ يَأْتِي تَأْوِيلُهُ يَقُولُ الَّذِينَ نَسُوهُ مِنْ قَبْلُ قَدْ جَاءَتْ رُسُلُ رَبِّنَا بِالْحَقِّ فَهَلْ لَنَا مِنْ شُفَعَاءَ فَيَشْفَعُوا لَنَا أَوْ نُرَدُّ فَنَعْمَلَ غَيْرَ الَّذِي كُنَّا نَعْمَلُ قَدْ خَسِرُوا أَنْفُسَهُمْ وَضَلَّ عَنْهُمْ مَا كَانُوا يَفْتَرُونَ

Meal (IK): Onlar, onun te’vilinden başkasını mı bekliyorlar? Onun te’vilinin geldiği gün; daha önce onu unutmuş olanlar derler ki: Gerçekten Rabbımızın elçileri, bize hakkı getirmiştir. Şimdi bize şefaat edecek var mı ki; şefaat etsin. Yahut geriye çevrilir miyiz ki, yapmış olduğumuzdan başkasını yapalım? Onlar gerçekten kendilerini hüsrana uğratmışlardır. Ve uydurageldikleri şeyler, kendilerinden uzaklaşıp kaybolmuştur.

### [Araf 7:90](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B3%D8%B1/ayet/7:90.md) — لَخَاسِرُونَ

وَقَالَ الْمَلَأُ الَّذِينَ كَفَرُوا مِنْ قَوْمِهِ لَئِنِ اتَّبَعْتُمْ شُعَيْبًا إِنَّكُمْ إِذًا لَخَاسِرُونَ

Meal (IK): Kavminden küfretmiş olan ileri gelenler dediler ki: Şuayb’a uyarsanız; andolsun ki siz, o zaman hüsrana uğrayanlardansınız.

### [Araf 7:92](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B3%D8%B1/ayet/7:92.md) — الْخَاسِرِينَ

الَّذِينَ كَذَّبُوا شُعَيْبًا كَأَنْ لَمْ يَغْنَوْا فِيهَا الَّذِينَ كَذَّبُوا شُعَيْبًا كَانُوا هُمُ الْخَاسِرِينَ

Meal (IK): Şuayb’ı yalanlayanlar, zaten yurtlarında hiç oturmamış gibi oldular. Şuayb’ı yalanlamış olanlar; hüsrana uğrayanlar, işte onlar oldular.

### [Araf 7:99](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B3%D8%B1/ayet/7:99.md) — الْخَاسِرُونَ

أَفَأَمِنُوا مَكْرَ اللَّهِ فَلَا يَأْمَنُ مَكْرَ اللَّهِ إِلَّا الْقَوْمُ الْخَاسِرُونَ

Meal (IK): Artık onlar; Allah’ın düzeninden emin mi oldular? Hüsrana uğrayanlar topluluğundan başkası Allah’ın düzeninden emin olmaz.

### [Araf 7:149](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B3%D8%B1/ayet/7:149.md) — الْخَاسِرِينَ

وَلَمَّا سُقِطَ فِي أَيْدِيهِمْ وَرَأَوْا أَنَّهُمْ قَدْ ضَلُّوا قَالُوا لَئِنْ لَمْ يَرْحَمْنَا رَبُّنَا وَيَغْفِرْ لَنَا لَنَكُونَنَّ مِنَ الْخَاسِرِينَ

Meal (IK): Elleri böğründe, çaresiz kalıp kendilerinin de sapıtmış olduklarını görünce; dediler ki: Rabbımız bize merhamet etmezse ve bizi bağışlamazsa muhakkak ki hüsrana uğrayanlardan olacağız.

### [Araf 7:178](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B3%D8%B1/ayet/7:178.md) — الْخَاسِرُونَ

مَنْ يَهْدِ اللَّهُ فَهُوَ الْمُهْتَدِي وَمَنْ يُضْلِلْ فَأُولَئِكَ هُمُ الْخَاسِرُونَ

Meal (IK): Allah; kimi hidayete erdirirse; odur hidayete eren. Kimi de saptırırsa; işte onlardır hüsrana uğrayanların kendileri.

### [Enfal 8:37](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B3%D8%B1/ayet/8:37.md) — الْخَاسِرُونَ

لِيَمِيزَ اللَّهُ الْخَبِيثَ مِنَ الطَّيِّبِ وَيَجْعَلَ الْخَبِيثَ بَعْضَهُ عَلَى بَعْضٍ فَيَرْكُمَهُ جَمِيعًا فَيَجْعَلَهُ فِي جَهَنَّمَ أُولَئِكَ هُمُ الْخَاسِرُونَ

Meal (IK): Allah; murdarı temizden ayırdetsin ve murdarı birbiri üstüne koyup topunu birden yığsın da, cehenneme atsın diye. İşte onlar; hüsrana uğrayanların kendileridir.

### [Tevbe 9:69](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B3%D8%B1/ayet/9:69.md) — الْخَاسِرُونَ

كَالَّذِينَ مِنْ قَبْلِكُمْ كَانُوا أَشَدَّ مِنْكُمْ قُوَّةً وَأَكْثَرَ أَمْوَالًا وَأَوْلَادًا فَاسْتَمْتَعُوا بِخَلَاقِهِمْ فَاسْتَمْتَعْتُمْ بِخَلَاقِكُمْ كَمَا اسْتَمْتَعَ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِكُمْ بِخَلَاقِهِمْ وَخُضْتُمْ كَالَّذِي خَاضُوا أُولَئِكَ حَبِطَتْ أَعْمَالُهُمْ فِي الدُّنْيَا وَالْآخِرَةِ وَأُولَئِكَ هُمُ الْخَاسِرُونَ

Meal (IK): Sizden öncekiler gibi. Onlar kuvvet bakımından sizden daha yaman, mallar ve çocuklar bakımından çoktular. Onlar hisselerince bundan faydalandılar. Sizden öncekiler hisselerince faydalandıkları gibi, siz de hissenizce ondan faydalandınız ve onların daldığı gibi siz de daldınız. İşte onların yaptıkları dünyada da, ahirette de boşa gitmiştir. Ve onlar, hüsrana uğrayanların kendileridir.

### [Yunus 10:45](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B3%D8%B1/ayet/10:45.md) — خَسِرَ

وَيَوْمَ يَحْشُرُهُمْ كَأَنْ لَمْ يَلْبَثُوا إِلَّا سَاعَةً مِنَ النَّهَارِ يَتَعَارَفُونَ بَيْنَهُمْ قَدْ خَسِرَ الَّذِينَ كَذَّبُوا بِلِقَاءِ اللَّهِ وَمَا كَانُوا مُهْتَدِينَ

Meal (IK): O gün, onları sanki dünyada gündüzün sadece bir saat kalmışlar gibi toplayınca; birbirlerini tanırlar. Allah’a kavuşmayı yalan sayanlar ziyana uğramışlardır. Zaten onlar, hidayete ermişler de değillerdi.

### [Yunus 10:95](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B3%D8%B1/ayet/10:95.md) — الْخَاسِرِينَ

وَلَا تَكُونَنَّ مِنَ الَّذِينَ كَذَّبُوا بِآيَاتِ اللَّهِ فَتَكُونَ مِنَ الْخَاسِرِينَ

Meal (IK): Sakın Allah’ın ayetlerini yalan sayanlardan olma, yoksa hüsrana uğrayanlardan olursun.

### [Hud 11:21](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B3%D8%B1/ayet/11:21.md) — خَسِرُوا

أُولَئِكَ الَّذِينَ خَسِرُوا أَنْفُسَهُمْ وَضَلَّ عَنْهُمْ مَا كَانُوا يَفْتَرُونَ

Meal (IK): Kendilerini kayba uğratanlar, işte bunlardır. Uydurdukları şeyler de kendilerinden kaybolup gitmiştir.

### [Hud 11:22](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B3%D8%B1/ayet/11:22.md) — الْأَخْسَرُونَ

لَا جَرَمَ أَنَّهُمْ فِي الْآخِرَةِ هُمُ الْأَخْسَرُونَ

Meal (IK): Şüphesiz ahirette büsbütün kayba uğrayanlar da bunlardır.

### [Hud 11:47](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B3%D8%B1/ayet/11:47.md) — الْخَاسِرِينَ

قَالَ رَبِّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ أَنْ أَسْأَلَكَ مَا لَيْسَ لِي بِهِ عِلْمٌ وَإِلَّا تَغْفِرْ لِي وَتَرْحَمْنِي أَكُنْ مِنَ الْخَاسِرِينَ

Meal (IK): Rabbım; bilmediğim şeyi Senden istemekten Sana sığınırım. Beni bağışlamaz ve yarlıgamazsan; hüsrana uğrayanlardan olurum, dedi.

### [Hud 11:63](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B3%D8%B1/ayet/11:63.md) — تَخْسِيرٍ

قَالَ يَاقَوْمِ أَرَأَيْتُمْ إِنْ كُنْتُ عَلَى بَيِّنَةٍ مِنْ رَبِّي وَآتَانِي مِنْهُ رَحْمَةً فَمَنْ يَنْصُرُنِي مِنَ اللَّهِ إِنْ عَصَيْتُهُ فَمَا تَزِيدُونَنِي غَيْرَ تَخْسِيرٍ

Meal (IK): Dedi ki: Ey kavmim; Rabbımdan açık bir delilim olur, bana rahmet eder ve ben de O’na baş kaldırırsam; söyleyin bakalım, beni Allah’a karşı kim savunur? Bana hüsrandan başka bir şey kazandırmazsınız.

### [Yusuf 12:14](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B3%D8%B1/ayet/12:14.md) — لَخَاسِرُونَ

قَالُوا لَئِنْ أَكَلَهُ الذِّئْبُ وَنَحْنُ عُصْبَةٌ إِنَّا إِذًا لَخَاسِرُونَ

Meal (IK): Dediler ki: Biz bir toplulukken onu kurt yerse; bu takdirde biz, muhakkak hüsrana uğrayanlardan oluruz.

### [Nahl 16:109](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B3%D8%B1/ayet/16:109.md) — الْخَاسِرُونَ

لَا جَرَمَ أَنَّهُمْ فِي الْآخِرَةِ هُمُ الْخَاسِرُونَ

Meal (IK): Şüphesiz ki ahiret gününde de hüsrana uğrayacaklar işte bunlardır.

### [İsra 17:82](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B3%D8%B1/ayet/17:82.md) — خَسَارًا

وَنُنَزِّلُ مِنَ الْقُرْآنِ مَا هُوَ شِفَاءٌ وَرَحْمَةٌ لِلْمُؤْمِنِينَ وَلَا يَزِيدُ الظَّالِمِينَ إِلَّا خَسَارًا

Meal (IK): Kur’an’dan; müminler için rahmet ve şifa olanı indiririz. Zalimler için ise ancak hüsranı artırır.

### [Kehf 18:103](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B3%D8%B1/ayet/18:103.md) — بِالْأَخْسَرِينَ

قُلْ هَلْ نُنَبِّئُكُمْ بِالْأَخْسَرِينَ أَعْمَالًا

Meal (IK): De ki: Size amel bakımından en çok kayıpta bulunanları haber vereyim mi?

### [Enbiya 21:70](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B3%D8%B1/ayet/21:70.md) — الْأَخْسَرِينَ

وَأَرَادُوا بِهِ كَيْدًا فَجَعَلْنَاهُمُ الْأَخْسَرِينَ

Meal (IK): Ona düzen kurmak istediler. Ama Biz, onları daha çok hüsrana uğrayanlar kıldık.

### [Hac 22:11](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B3%D8%B1/ayet/22:11.md) — خَسِرَ · الْخُسْرَانُ

وَمِنَ النَّاسِ مَنْ يَعْبُدُ اللَّهَ عَلَى حَرْفٍ فَإِنْ أَصَابَهُ خَيْرٌ اطْمَأَنَّ بِهِ وَإِنْ أَصَابَتْهُ فِتْنَةٌ انْقَلَبَ عَلَى وَجْهِهِ خَسِرَ الدُّنْيَا وَالْآخِرَةَ ذَلِكَ هُوَ الْخُسْرَانُ الْمُبِينُ

Meal (IK): İnsanlardan öyleleri de vardır ki; Allah’a bir yar kenarındaymış gibi kulluk eder. Ona bir iyilik gelirse yatışır. Başına bir bela gelirse; yüz üstü döner. Dünyayı da ahireti de kaybetmiştir. İşte apaçık kayıp budur.

### [Müminun 23:34](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B3%D8%B1/ayet/23:34.md) — لَخَاسِرُونَ

وَلَئِنْ أَطَعْتُمْ بَشَرًا مِثْلَكُمْ إِنَّكُمْ إِذًا لَخَاسِرُونَ

Meal (IK): Eğer kendiniz gibi bir insana boyun eğecek olursanız; hüsrana uğrayacağınızda hiç şüphe yoktur.

### [Müminun 23:103](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B3%D8%B1/ayet/23:103.md) — خَسِرُوا

وَمَنْ خَفَّتْ مَوَازِينُهُ فَأُولَئِكَ الَّذِينَ خَسِرُوا أَنْفُسَهُمْ فِي جَهَنَّمَ خَالِدُونَ

Meal (IK): Kimin de tartıları hafif gelirse; işte onlar, kendilerine yazık edenlerdir, cehennemde ebedi kalırlar.

### [Şuara 26:181](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B3%D8%B1/ayet/26:181.md) — الْمُخْسِرِينَ

أَوْفُوا الْكَيْلَ وَلَا تَكُونُوا مِنَ الْمُخْسِرِينَ

Meal (IK): Ölçüyü tam yapın da eksiltenlerden olmayın.

### [Neml 27:5](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B3%D8%B1/ayet/27:5.md) — الْأَخْسَرُونَ

أُولَئِكَ الَّذِينَ لَهُمْ سُوءُ الْعَذَابِ وَهُمْ فِي الْآخِرَةِ هُمُ الْأَخْسَرُونَ

Meal (IK): Bunlar öyle kimselerdir ki; kötü azap onlarındır. Ve onlar; ahirette de en çok hüsrana uğrayanların kendileridir.

### [Ankebut 29:52](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B3%D8%B1/ayet/29:52.md) — الْخَاسِرُونَ

قُلْ كَفَى بِاللَّهِ بَيْنِي وَبَيْنَكُمْ شَهِيدًا يَعْلَمُ مَا فِي السَّمَوَاتِ وَالْأَرْضِ وَالَّذِينَ آمَنُوا بِالْبَاطِلِ وَكَفَرُوا بِاللَّهِ أُولَئِكَ هُمُ الْخَاسِرُونَ

Meal (IK): De ki: Şahid olarak benimle sizin aranızda Allah yeter. O; göklerde ve yerde olanı bilir. Batıla inanıp Allah’a küfredenler, işte onlar hüsrana uğrayanların kendileridir.

### [Fatır 35:39](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B3%D8%B1/ayet/35:39.md) — خَسَارًا

هُوَ الَّذِي جَعَلَكُمْ خَلَائِفَ فِي الْأَرْضِ فَمَنْ كَفَرَ فَعَلَيْهِ كُفْرُهُ وَلَا يَزِيدُ الْكَافِرِينَ كُفْرُهُمْ عِنْدَ رَبِّهِمْ إِلَّا مَقْتًا وَلَا يَزِيدُ الْكَافِرِينَ كُفْرُهُمْ إِلَّا خَسَارًا

Meal (IK): O’dur; sizi, yeryüzünde halifeler kılmış olan. Kim, küfrederse; küfrü kendi aleyhinedir. Kafirlerin küfrü Rabbları katında ancak gazabı artırır. Kafirlerin küfrü onlara hüsrandan başka bir şeyi artırmaz.

### [Zümer 39:15](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B3%D8%B1/ayet/39:15.md) — الْخَاسِرِينَ · خَسِرُوا · الْخُسْرَانُ

فَاعْبُدُوا مَا شِئْتُمْ مِنْ دُونِهِ قُلْ إِنَّ الْخَاسِرِينَ الَّذِينَ خَسِرُوا أَنْفُسَهُمْ وَأَهْلِيهِمْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ أَلَا ذَلِكَ هُوَ الْخُسْرَانُ الْمُبِينُ

Meal (IK): Artık siz de O’ndan başka dilediğinize tapın. De ki: Hüsrana uğrayanlar; kıyamet gününde kendilerini de, ailelerini de hüsrana uğratanlardır. İyi bilin ki; apaçık hüsran işte budur.

### [Zümer 39:63](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B3%D8%B1/ayet/39:63.md) — الْخَاسِرُونَ

لَهُ مَقَالِيدُ السَّمَوَاتِ وَالْأَرْضِ وَالَّذِينَ كَفَرُوا بِآيَاتِ اللَّهِ أُولَئِكَ هُمُ الْخَاسِرُونَ

Meal (IK): Göklerin ve yerin anahtarları O’nundur. Allah’ın ayetlerine küfredenler; işte onlar hüsrana uğrayanlardır.

### [Zümer 39:65](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B3%D8%B1/ayet/39:65.md) — الْخَاسِرِينَ

وَلَقَدْ أُوحِيَ إِلَيْكَ وَإِلَى الَّذِينَ مِنْ قَبْلِكَ لَئِنْ أَشْرَكْتَ لَيَحْبَطَنَّ عَمَلُكَ وَلَتَكُونَنَّ مِنَ الْخَاسِرِينَ

Meal (IK): Andolsun; sana da, senden öncekilere de vahyolunmuştur ki: Eğer Allah’a ortak koşarsan, şüphesiz amellerin boşa gider ve muhakkak hüsrana uğrayanlardan olursun.

### [Mü'min 40:78](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B3%D8%B1/ayet/40:78.md) — وَخَسِرَ

وَلَقَدْ أَرْسَلْنَا رُسُلًا مِنْ قَبْلِكَ مِنْهُمْ مَنْ قَصَصْنَا عَلَيْكَ وَمِنْهُمْ مَنْ لَمْ نَقْصُصْ عَلَيْكَ وَمَا كَانَ لِرَسُولٍ أَنْ يَأْتِيَ بِآيَةٍ إِلَّا بِإِذْنِ اللَّهِ فَإِذَا جَاءَ أَمْرُ اللَّهِ قُضِيَ بِالْحَقِّ وَخَسِرَ هُنَالِكَ الْمُبْطِلُونَ

Meal (IK): Andolsun ki; senden önce de peygamberler gönderdik. Onlardan kimini sana anlattık, kimini anlatmadık. Allah’ın izni olmadan hiç bir peygamber herhangi bir ayeti kendiliğinden getiremez. Allah’ın emri geldiği vakit de iş, gerçekten biter. İşte o zaman, batıl işleyenler hüsranda kalırlar.

### [Mü'min 40:85](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B3%D8%B1/ayet/40:85.md) — وَخَسِرَ

فَلَمْ يَكُ يَنْفَعُهُمْ إِيمَانُهُمْ لَمَّا رَأَوْا بَأْسَنَا سُنَّةَ اللَّهِ الَّتِي قَدْ خَلَتْ فِي عِبَادِهِ وَخَسِرَ هُنَالِكَ الْكَافِرُونَ

Meal (IK): Ama baskınımızı görüp de öylece inanmaları kendilerine fayda vermedi. Bu; Allah’ın kulları hakkında öteden beri cari olan sünnetidir. Ve işte kafirler burada hüsrana uğramışlardır.

### [Fussilet 41:23](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B3%D8%B1/ayet/41:23.md) — الْخَاسِرِينَ

وَذَلِكُمْ ظَنُّكُمُ الَّذِي ظَنَنْتُمْ بِرَبِّكُمْ أَرْدَاكُمْ فَأَصْبَحْتُمْ مِنَ الْخَاسِرِينَ

Meal (IK): İşte Rabbınızı böyle sanmanız sizi mahvetti de hüsrana uğrayanlardan oldunuz.

### [Fussilet 41:25](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B3%D8%B1/ayet/41:25.md) — خَاسِرِينَ

وَقَيَّضْنَا لَهُمْ قُرَنَاءَ فَزَيَّنُوا لَهُمْ مَا بَيْنَ أَيْدِيهِمْ وَمَا خَلْفَهُمْ وَحَقَّ عَلَيْهِمُ الْقَوْلُ فِي أُمَمٍ قَدْ خَلَتْ مِنْ قَبْلِهِمْ مِنَ الْجِنِّ وَالْإِنْسِ إِنَّهُمْ كَانُوا خَاسِرِينَ

Meal (IK): Biz; onlara bir takım yoldaşlar kattık da önlerindekini ve arkalarındakini onlara süslü gösterdiler. Gerek cinnlerden, gerekse insanlardan kendilerinden önce geçmiş ümmetler içinde aleyhlerinde söz hak olmuştur. Doğrusu onlar, hüsrana uğrayanlardı.

### [Şura 42:45](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B3%D8%B1/ayet/42:45.md) — الْخَاسِرِينَ · خَسِرُوا

وَتَرَاهُمْ يُعْرَضُونَ عَلَيْهَا خَاشِعِينَ مِنَ الذُّلِّ يَنْظُرُونَ مِنْ طَرْفٍ خَفِيٍّ وَقَالَ الَّذِينَ آمَنُوا إِنَّ الْخَاسِرِينَ الَّذِينَ خَسِرُوا أَنْفُسَهُمْ وَأَهْلِيهِمْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ أَلَا إِنَّ الظَّالِمِينَ فِي عَذَابٍ مُقِيمٍ

Meal (IK): Ve onları ateşe sunulurken zilletten başları öne eğilmiş, göz ucuyla gizli gizli çevreye bakarken göreceksin. İman etmiş olanlar da derler ki: Hüsranda olanlar; kıyamet günü kendilerini de, ailelerini de hüsranda bırakanlardır. İyi bilin ki; zalimler muhakkak sürekli bir azab içindedirler.

### [Casiye 45:27](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B3%D8%B1/ayet/45:27.md) — يَخْسَرُ

وَلِلَّهِ مُلْكُ السَّمَوَاتِ وَالْأَرْضِ وَيَوْمَ تَقُومُ السَّاعَةُ يَوْمَئِذٍ يَخْسَرُ الْمُبْطِلُونَ

Meal (IK): Göklerin ve yerin mülkü Allah’ındır. Kıyametin kopacağı gün; işte o gün, batıla saplananlar hüsranda kalırlar.

### [Ahkaf 46:18](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B3%D8%B1/ayet/46:18.md) — خَاسِرِينَ

أُولَئِكَ الَّذِينَ حَقَّ عَلَيْهِمُ الْقَوْلُ فِي أُمَمٍ قَدْ خَلَتْ مِنْ قَبْلِهِمْ مِنَ الْجِنِّ وَالْإِنْسِ إِنَّهُمْ كَانُوا خَاسِرِينَ

Meal (IK): İşte onlar; kendilerinden önce cinnlerden ve insanlardan gelip geçmiş ümmetler içinde üzerlerine söz hak olmuş kimselerdir. Doğrusu onlar, hüsrana uğrayanlardandırlar.

### [Rahman 55:9](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B3%D8%B1/ayet/55:9.md) — تُخْسِرُوا

وَأَقِيمُوا الْوَزْنَ بِالْقِسْطِ وَلَا تُخْسِرُوا الْمِيزَانَ

Meal (IK): Tartıyı doğru yapın, tartılanı eksik yapmayın.

### [Mücadele 58:19](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B3%D8%B1/ayet/58:19.md) — الْخَاسِرُونَ

اسْتَحْوَذَ عَلَيْهِمُ الشَّيْطَانُ فَأَنْسَاهُمْ ذِكْرَ اللَّهِ أُولَئِكَ حِزْبُ الشَّيْطَانِ أَلَا إِنَّ حِزْبَ الشَّيْطَانِ هُمُ الْخَاسِرُونَ

Meal (IK): Şeytan onlara baskın gelip Allah’ı anmayı unutturmuştur. İşte onlar, şeytanın taraftarlarıdır. İyi bilin ki; şeytanın taraftarları muhakkak hüsrana uğrayanların kendileridir.

### [Münafikun 63:9](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B3%D8%B1/ayet/63:9.md) — الْخَاسِرُونَ

يَاأَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تُلْهِكُمْ أَمْوَالُكُمْ وَلَا أَوْلَادُكُمْ عَنْ ذِكْرِ اللَّهِ وَمَنْ يَفْعَلْ ذَلِكَ فَأُولَئِكَ هُمُ الْخَاسِرُونَ

Meal (IK): Ey iman edenler; mallarınız ve çocuklarınız, sizi Allah’ı anmaktan alıkoymasın. Kim bunu yaparsa; onlar, hüsrana uğrayanların kendileridir.

### [Talak 65:9](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B3%D8%B1/ayet/65:9.md) — خُسْرًا

فَذَاقَتْ وَبَالَ أَمْرِهَا وَكَانَ عَاقِبَةُ أَمْرِهَا خُسْرًا

Meal (IK): Onlar, yaptıklarının karşılığını tatmışlardır. İşlerinin sonu ise hüsran olmuştur

### [Nuh 71:21](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B3%D8%B1/ayet/71:21.md) — خَسَارًا

قَالَ نُوحٌ رَبِّ إِنَّهُمْ عَصَوْنِي وَاتَّبَعُوا مَنْ لَمْ يَزِدْهُ مَالُهُ وَوَلَدُهُ إِلَّا خَسَارًا

Meal (IK): Nuh dedi ki: Rabbım doğrusu bunlar, bana isyan ettiler. Malı ve çocuğu kendisine sadece zarar getiren kimseye uydular.

### [Naziat 79:12](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B3%D8%B1/ayet/79:12.md) — خَاسِرَةٌ

قَالُوا تِلْكَ إِذًا كَرَّةٌ خَاسِرَةٌ

Meal (IK): O takdirde bu, zararlı bir dönüştür, derler.

### [Mutaffifun 83:3](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B3%D8%B1/ayet/83:3.md) — يُخْسِرُونَ

وَإِذَا كَالُوهُمْ أَوْ وَزَنُوهُمْ يُخْسِرُونَ

Meal (IK): Ama onlara bir şey ölçüp tartarak verdikleri zaman, eksik tutarlar.

### [Asr 103:2](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B3%D8%B1/ayet/103:2.md) — خُسْرٍ

إِنَّ الْإِنْسَانَ لَفِي خُسْرٍ

Meal (IK): Muhakkak insan, hüsrandadır.

## Sözlükler (13)

### ★ Akevler Sözlüğü

Husrin : “Hasre" harap olmuş yer demektir. Fiil olarak yıkılmak parçalanmak, çökmek anlamlarında kullanılmaktadır.

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B3%D8%B1/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

باب الخاء والسين والراء معهما
خ س ر، خ ر س، س خ ر، ر س خ مستعملات
خسر:
الخُسْر: النقصان، والخُسْرانُ كذلك، والفعلك خَسِرَ يَخْسَرُ خُسْرانا.
والخاسِرُ: الذي وضع في تجارته، ومصدره: الخَسارَةُ والخُسْرُ. كِلْتُهُ ووزَنْتُهُ فأَخْسَرْتُهُ، أي: نقصته. وقوله جل وعز : "وكان عاقبة أمرها خُسْرا" ، أي: نقصا.
وصفقة خاسرِةٌ، أي: غير مربحة خرس: خَرِسَ خَرَساً. والخَرَسُ: ذهاب الكلام خلقة، أو عيا.
وكتيبة خرساء: لا يسمع لها صوت ولا جلبة، وفهيم نجدة.
وصوة خَرساءُ، وعلم أَخْرَسُ، أي: لا يسمع فيه صوت صدى. يعني الأعلام التي يهتدي بها.
والخُرُس: طعام الولادة، والعقيقة، وخرّستها: أطعمتها عند ولادها.
وناقة خرساء: لا يسمع لها صوت.
والخُرْسِيُّ: منسوب إلى خُراسانَ، ومثله: الخُراسيُّ والخُراسانِيُّ، ويجمع الخُرْسيّ على الخُرْسِين، بتخفيف ياء النسبة كالأشعرين. قال:
لا تكرين بعدها خُرْسِيّا
والخَرْساء: الداهية.
سخر: سَخِرَ منه وبه، أي: استهزأ. والسُّخْرِيَّةُ: مصدر في المعنيين جميعا، وهو السُّخْرِيُّ أيضا ويكون نعتا كقولك: هم لك سِخْرِيُّ وسُخْريّةٌ، مذكر ومؤنث من ذكر قال: سِخْرِيّ، ومن أنث قال: سُخْريّة .
والسُّخَرَة: الضُّحَكَةُ، وأما السُّخْرةُ فما تَسَخَّرْتَ من خادم ودابة بلا أجر ولا ثمن. تقول: هم لك سُخْرَةً وسُخْرِيّاً. قال الله جل وعز: "فاتخذتموهُ سُخْرِيّاً حتى أَنْسَوْكُمْ ذِكْري" ، أي: سُخْرِيّة، من تَسَخُّرِ الخَوَل وما سِواه، و "سِخْريّا" في الاستهزاء.
سَخَرَتِ السفن: أطاعت وطاب لها السير. قال:
سَواخِرٌ في سواء اليم تحتفز
وقد سَخَّرَها الله لخلقه تَسْخيرا، وتَسَخَّرتُ دابة لفلان: ركبتها بغير أجر.
رسخ: رَسَخ الشيء رُسوخا، إذا ثبت في موضعه. وأَرْسَخْته إِرساخاً، كالحبر يَرْسَخُ في الصِّحيفة، والعلم يَرْسَخُ في القلب، وهو راسِخٌ في العلم: داخل فيه مدخلا ثابتا، و"الرّاسِخون في العِلْم" يقال: هم المدارسون.
والدِّمْنةُ الرّاسخة: الثّابتة. قال لبيد:
راسِخُ الدِّمْنِ على أعضاده		ثلمتهُ كل ريحٍ وسـبـل
ورَسَخَ الغديرُ رُسُوخاً: نش ماؤه فذهب.

##### Türkçe

باب **الخاء** ve**السين** ve**الراء** onlarla birlikte

**خ س ر**، **خ ر س**، **س خ ر**، **ر س خ** kullanımdadırlar

**خسر**:
**الخُسْر**: eksilme; **الخُسْرانُ** da böyledir; fiil de **خَسِرَ يَخْسَرُ خُسْرانا**’dır.
**الخاسِرُ**: ticaretinde zarar eden kimsedir; masdarı: **الخَسارَةُ** ve **الخُسْرُ**. “Onu ölçtüm ve tarttım da ona **أَخْسَرْتُهُ**”, yani: onu eksilttim. Yüce ve aziz olanın sözü: “**وكان عاقبة أمرها خُسْرا**”, yani: eksilme.
Ve zarar eden bir alışveriş, yani: kâr getirmeyen.

**خرس**: **خَرِسَ خَرَساً**. Ve **الخَرَسُ**: sözün yaratılıştan gitmesi; yahut tutukluk.
Ve **كتيبة خرساء**: ona ne ses ne de gürültü işitilir; ve anlayışlı bir yiğitlik.
Ve **وصوة خَرساءُ**; ve **علم أَخْرَسُ**, yani: onda yankı sesi işitilmez. Yani: kendileriyle yol bulunulan alametler.
Ve **الخُرُس**: doğum yemeği ve **العقيقة**; ve “onu **خرّستها**”: doğumu sırasında ona yedirdim.
Ve **ناقة خرساء**: ona ses işitilmez.
Ve **الخُرْسِيُّ**: **خُراسانَ**’a nispet edilendir; bunun benzeri: **الخُراسيُّ** ve **الخُراسانِيُّ**; ve **الخُرْسيّ**’nin çoğulu, nispet **ياء**’sını hafifleterek **الخُرْسِين** üzerinedir; **الأشعرين** gibi. Dedi ki:
لا تكرين بعدها **خُرْسِيّا**
Ve **الخَرْساء**: musibet.

**سخر**: **سَخِرَ** ondan ve onunla, yani: alay etti. Ve **السُّخْرِيَّةُ**: her iki manada da masdardır; o, **السُّخْرِيُّ** da olur ve “senin için onlar **سِخْرِيُّ** ve **سُخْريّةٌ**’dir” sözün gibi sıfat olur; erkek ve dişi: erkek için söyleyen **سِخْرِيّ** dedi; dişi için söyleyen **سُخْريّة** dedi.
Ve **السُّخَرَة**: gülünecek şey. **السُّخْرةُ** ise: ücret ve bedel olmaksızın hizmetçi ve binek hayvanından kendine boyun eğdirdiğindir. Dersin ki: onlar senin için **سُخْرَةً** ve **سُخْرِيّاً**dır. Yüce ve aziz olan Allah dedi: “**فاتخذتموهُ سُخْرِيّاً حتى أَنْسَوْكُمْ ذِكْري**”, yani: **سُخْرِيّة**; hizmetkâr ve onun dışındakileri boyun eğdirmekten; ve “**سِخْريّا**” alay etmededir.
**سَخَرَتِ السفن**: itaat etti ve ona gidiş hoş geldi. Dedi ki:
سَواخِرٌ في سواء اليم تحتفز
Ve Allah onu mahlûkatı için **تَسْخيرا** ile boyun eğdirdi; ve “falanca için bir binek hayvanını **تَسَخَّرتُ**”: onu ücret olmaksızın bindim.

**رسخ**: şey **رَسَخ** **رُسوخا**, yerinde sabit olunca. Ve onu **أَرْسَخْته إِرساخاً**; mürekkep gibi, sahifede **يَرْسَخُ**; ve ilim kalpte **يَرْسَخُ**; ve o ilimde **راسِخٌ**tir: ona sabit bir girişle girmiştir; ve “**الرّاسِخون في العِلْم**” denir: onlar ders yapanlardır.
Ve **الدِّمْنةُ الرّاسخة**: sabit olan. Lebîd dedi:
راسِخُ الدِّمْنِ على أعضاده		ثلمتهُ كل ريحٍ وسـبـل
Ve **الغديرُ** **رُسُوخاً** **رَسَخَ**: suyu çekildi de gitti.

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B3%D8%B1/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

خَسِرَ في البَيْع خُسْراً وخُسْراناً. وخَسَرْتُ الشيءَ بالفتح وأَخْسَرْتُهُ: نَقَصْتُهُ. وقوله تعالى: "هل نُنَبِّئُكُمْ بالأَخْسَرَيْنِ أَعْمالاً"، قال الأخفش: واحدهم الأَخْسَرْ. والتَخْسيرُ: الإهْلاك. والخَسارَ والخَسارَةَ والخَيْسَرى: الضَلال والهلاك.

##### Türkçe

**خَسِرَ** satışta **خُسْراً** ve **خُسْراناً** (olarak) zarar etti. Ve “Ben bir şeyi fetha ile **خَسَرْتُ** (dedim)” ve “onu **أَخْسَرْتُهُ**”: onu eksilttim. Ve Yüce Allah’ın sözü: “هل نُنَبِّئُكُمْ بالأَخْسَرَيْنِ أَعْمالاً”، el-Ahfeş dedi ki: onların bir teki **الأَخْسَرْ**’dır. Ve **التَخْسيرُ**: helâk etmedir. Ve **الخَسارَ** ve **الخَسارَةَ** ve **الخَيْسَرى**: sapıklık ve helâktir.

### [Tehzîbu'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B3%D8%B1/sozluk/tehzib.md) — Ezherî · 10. yy

خ س ر
خسر ، خرس ، سخر ، رسخ : مستعملة .
خسر : قال الليث : الخُسْرُ : النُّقْصَان ،
والخُسْرَانُ كذلك ، والفِعْل : خسِر يَخْسَرُ
خُسْرَاناً .
ويقال : كِلْتُهُ ووَزَنْتُهُ فأَخسَرْتُهُ _ أي :
نَقَصْتُهُ .
قال الله جلّ وعزّ ) وإذا كالوهم أو وزنوهم يخسرون ( [ المطفّفِين : 3 ] .
قال الزجاج : أي : يَنْقُصُونَ في الكَيْل
والوَزن .
قال : ويجوز في اللُّغة ) ( يخْسَرُون ) ( يقال :
أَخسَرْتُ الميزان وخسَرْتُهُ ، ولا أعلم أحداً
قرأ ( يَخْسِرُونَ ) .
ويقال : أخسَرَ الرجلُ _ إذا وافق خُسْراً في
تجارته .
عمرو _ عن أبيه _ قال : الخَاسِرُ : الذي
يَنْقُصُ المكْيَال والمِيزَان إذا أَعْطَى ويستزيد
إذا أَخذَ .
ثعلب _ عن ابن الأعرابي _ : خسَرَ _ إذا
نَقَصَ مِيزاناً أو غَيْرَه ، وخَسَرَ _ إذا هَلَكَ .
وقال الليث : الْخَاسِرُ : الذي وُضِعَ في
تجارته ، ومصدَرُه : الْخَسَارَةُ والْخُسْرُ ،
وصَفَقَ صفقةً خَاسِرَةً _ أي : غير مُرْبحةٍ ،
وكَرَّ كَرَّةً خَاسِرَةً _ أي : غير نافعة .
وقال الله جلّ وعزّ : ( والعصر إن الإنسان لفي خسر ( [ العصر : 1 ، 2 ] .
قال الفرَّاءُ : لَفِي عُقُوبَةٍ بذُنُوبِهِ ، وأَنْ يَخْسَرَ
أهلَه ومنزلَه في الجَنَّة .
قال الله جلّ وعزّ : ( خسر الدنيا والآخرة ذلك هو الخسران المبين ( [ الحَجّ : 11 ] .
أبو عبيد : خَسَرْتُ المِيزان وأَخْسَرْتُه :
نَقَصْتُه .
وقال ابن الأعرابي _ في قوله جلّ وعزّ :
) فما تزيدونني غير تخسير ( [ هُود : 63 ] أي :
غير إبْعَادٍ من الخير _ أي : غَيْرَ تخسير
لكم ، لا لِيَ .
خرس : قال الليث : خَرِسَ خَرَساً ، والْخَرَسُ
ذَهَابُ الْكَلاَم خِلْقَة أو عِيَّاً .
وكَتِيبَةٌ خَرْسَاءٌ _ إذا لم تَسْمَعْ لها صَوْتاً
ولا جَلَبَةٌ ، وفيهم نَجْدَةٌ .
قال : وعَلَمٌ أَخْرَسُ _ إذا لم يُسْمَعْ فيه
صَوْتُ صَدًى ، يعني العَلَمَ الذي يُهْتَدَى
به .
قلتُ : وسمعْتُ العربَ تُنْشِدُ :
وأَيْرَمٍ أَخْرَسَ فَوْقَ عَنْزِ
والأَيْرَمُ : الْعَلَمُ فَوْقَ الْقَارَةِ يُهْتَدَى به .
ويُروىَ ) ( . . . أَحْرَسَ . . . ) ( .
والأَحْرَسُ : الْعَاديُّ الْقَديمُ مَأْخُوذٌ من
الْحَرْسِ ، وهو الدَّهْرُ .
والْعَنْزُ : الْقَارَةُ السَّوْدَاءُ .
والصحيح هذا ، لا مَا قاَلَه الليث .
وأنشدنِيهُ أعرابيٌّ آخر :
وَإِرَمٍ أَعْيَسَ فَوْقَ عَنْزِ
وقال : الأَعْيَسُ : الأَبْيَضُ ، والعَنْزُ :
الأسْوَدُ ، وناقَةٌ خَرْسَاءُ : لا تَسْمَعُ لها
رُغَاءً ، والخَرْسَاءُ : الدَّاهيَة .
أبو عبيد _ عن أبي زيد _ قال : الْخُرْسُ :
الطَّعَامُ الذي يُصْنَع عند الولادة ، وأما
الذي تُطْعَمُهُ النفَسَاءُ فهو الْخُرْسَةُ وقد
خُرِّسَتْ ، وأنشد :
إِذَا النُّفَسَاءُ لَمْ تُخَرَّسْ بِبِكْرِهَا
غلاَماً وَلَمْ يُسْكَتْ بِحَتْرٍ فَطِيمُهَا
قال : وقال الأصمعي : الْخرُوسُ من
النساء : التي يُعْمَلُ لها عند وِلاَدِها شيء ،
واسمُ ذلك الشيء : الْخُرْسَةُ .
وقال الليث : الْخُرْسِيُّ : مَنْسُوبٌ إلى
خُرَاسَانَ ، ومِثْلُه الْخُرَاسِيُّ والخُرَاسَانيٌّ
ويُجْمَعُ على : الخُرْسِينَ _ بتخفيف ياء
النسبة _ كقَوْلِكَ : الأَشْعَرِينَ .
وأنشد :
لاَ تُكْرِيَنَّ بَعْدَهَا خُرْسِيَّا
ثعلب _ عن ابن الأعرابي _ : الْخُرْسُ :
الدَّنُّ ، والْخَرَّاسُ : الذي يَعْمَلُ الدِّنَانَ .
قال الجعديُّ :
جَوْنٌ كَجَوْنِ الْخَمَّارِ جَرَّدَهُ
الخَرَّاسُ لاَ نَاقِسٌ وَلا هَزِمُ
والنَّاقِسُ : الْحامِضُ .
وقال العجاج :
وَخَرْسُهُ الْمُحْمَرُّ فِيهِ مَا اعْتُصِرْ
وسمعت العرب تقول _ للَّبَن الخَائِر _ :
هذه لَبَنَةٌ خَرْسَاءُ _ أي : لا يُسْمَعُ لها
صوت إذا أُرِيقَتْ ، وسَحَابةٌ خرْسَاءُ :
لا يُسمع لها صوتُ رَعْدٍ ، ويقال للنُّفَساءِ
إذا اتَّخَذَتْ طعاماً لِنَفْسَها : قد تَخَرَّسَتْ .
ومن أمثالهم : ) ( تَخرَّسِي لاَ مُخَرِّسَةَ لَكِ ) ( .
وفي الحديث : ) ( إِنَّ الرُّطَبَ خُرْسَةُ مَرْيَمَ ) ( .
ويقال للأفاعي : خُرْسٌ .
وقال عَنْتَرَةٌ :
عَلَيْهِمْ كُلُّ مُحْكَمَةٍ دِلاَصٍ
كَأَنَّ قَتِيرَها أَعْيَانُ خُرْسِ
أبو عبيد _ عن الأصمعي _ كَتِيبةٌ خَرْسَاءُ _
إذا كانت قد صَمَتَتْ من كثرة الدُّرُوعِ ،
ليس لها قَعَاقِعُ .
رسخ : ثعلب _ عن ابن الأعرابي _ في قول
الله جلّ وعزّ : ( والراسخون في العلم (
[ آل عِمرَان : 7 ] .
قال : هُمُ الحُفَّاظُ والْمُذاكِرُونَ .
وقال مسروقٌ : قدمتُ المدينة فإذا زَيْدُ بنُ
ثابتٍ من الرَّاسِخِينَ في العلم .
وقال شمرٌ : قال خالدُ بنُ جَنْبَةَ : الراسخ
في العلم : البعيدُ العلم .
وقال الليث : رجلٌ رَاسِخٌ في العلم : قد
دخل فيه مَدْخِلاً ثَابِتاً ، والرَّاسِخُونَ في
كتاب الله جلّ وعزّ : هم الدارسون .
قال : ورَسَخُ الشيءُ رُسُوخاً _ إذا ثَبَتَ في
موضعه ، وأَرْسَخْتُهُ إِرْسَاخاً ، كَالْحِبْرِ يَرْسَخُ
في الصَّحيفة ، والعِلْمِ يَرْسَخُ في قلب
الإنسان ، ورَسَخَ الغَدِيرُ رُسُوخاً _ إذا نَشِفَ
ماؤُه فذهب ، ورَسَخَ المَطَرُ رُسُوخا _ إذا
نَضَبَ نَدَاه في داخل الأرض فالتقى
الثَّرَيَانِ .
سخر : يقال : سَخِرَ منه وبه _ إذا تَهَزَّأ به ،
والسُّخْرِيَّةُ مصدرٌ في المعنيين جميعاً ، وهو
السُّخرِيُّ أيضاً ، ويكُون نَعتاً كقولك : هُوَ
لَكَ سُخْرِيٌّ وسُخرِيّة ، . . . مَنْ ذكَّرَ ، قال :
سُخريّاً ، ومَنْ أَنَّثَ قال : سُخْرِيَّةً .
قال : والسُّخَرَةُ : الضُّحَكَةُ ، فأما السُّخْرَةُ :
فما تَسَخَّرْتَ من خادِمٍ أو دابَّةٍ بلا أَجْرٍ
ولا ثمنٍ ، تقول : هُمْ لك سُخْرَةً وسُخْرِيّاً .
وقال الله جلّ وعزّ : ( فاتخذتموهم سخريا حتى أنسوكم ذكري ( [ المؤمنون : 110 ] .
وقال الْفَرَّاءُ : قُرِىء ( سُخْرِيّاً ) و ( سِخْرِيّاً )
والضَّمُّ أجْوَدُ .
قال : وقال الذين كَسَرُوا ما كانَ من
السُّخْرَةِ فهو مضمومٌ ، وما كان من الهُزْءِ
فهو مكسور .
ورَوَى ابنُ اليزيدِيّ _ عن أبي زيد _ أنه
قال : ) ( سِخْرِيّاً ) ( مِنْ سَخِرَ واسْتَهْزَأ ، والتي
في الزُّخْرُفِ [ 32 ] : ( ليتخذ بعضهم بعضا سخريا ( .
قال : عَبِيداً وإماءً وَأُجَرَاءَ .
ابن سَلاَّمٍ _ عن يُونُسَ _ : ) ( سُخْرِيّا ) من
السُّخْرَة ، و ) ( سِخْرِيّاً ) ( من الْهُزْءِ .
وقال : وقد يقال في الهُزْءِ : سِخْرِيٌّ
وسُخْرِيٌّ وأما مِنَ ( السُّخْرَةِ ) ( فواحِدَةٌ
مَضْمُومَةٌ .
وقال الليث : سَخَرَتِ السَّفِينَةُ _ إذا أطاعت
وطابَ لها السَّيْرُ ، وقَدْ سَخَّرَهَا الله
تَسْخِيراً ، وتَسَخَّرْتُ دابَّةً لِفُلانٍ : رَكِبْتُهَا
بغَيْر أَجْرٍ ، وأنشد :
سَوَاخِرُ في سَوَاءِ الْيَمِّ تَحْتفرُ
وقال الفرَّاء : يقال : سَخِرْتُ منه ولا تَقُلْ :
سَخِرْتُ به ، قال الله : ( لا يسخر قوم من قوم ( [ الحُجرَات : 11 ] .
وقال ابن السِّكِّيت : تقول : سَخِرْتُ من
فلان ، فهذه : اللُّغَةُ الْفَصِيحَةُ ، قال الله :
) فيسخرون منهم سخر الله منهم ( [ التّوبَة : 79 ]
وقال جلّ وعزّ : ( إن تسخروا منا فإنا نسخر منكم ( [ هُود : 38 ] .
أبو عبيد _ عن أبي زيد _ : رجلٌ سُخَرَةٌ
_ يَسْخَرُ من الناس ، ورجُلٌ سُخْرَةٌ _ يُسْخَرُ
منه .
وقال غيره : رجلٌ سُخْرَةٌ _ يَتَسَخَّرُهُ مَنْ
قَهَرَهُ ، وقد سَخَرْتُهُ وسَخَّرْتُهُ .

##### Türkçe

خ س ر
**خسر** , **خرس** , **سخر** , **رسخ** : kullanımdadır.

**خسر** : **الليث** dedi: **الخُسْرُ** : eksilme,
ve **الخُسْرَانُ** da böyledir; fiil: **خسِر يَخْسَرُ**
**خُسْرَاناً**.

Ve denilir: onu ölçtüm ve onu tarttım da ona **أَخسَرْتُهُ** _ yani:
onu eksilttim.

Allah yüce ve aziz dedi: ( Ve onlara ölçtüklerinde yahut onları tarttıklarında eksiltirler ) [ **المطفّفِين** : 3 ] .

**الزجاج** dedi: yani: ölçüde
ve tartıda eksiltirler.

Dedi: ve dilde caizdir: ( **يخْسَرُون** ) ( denilir:
**أَخسَرْتُ** teraziyi ve **خسَرْتُهُ**; ve bilmiyorum ki bir kimse
( **يَخْسِرُونَ** ) okumuş olsun.

Ve denilir: adam **أخسَرَ** _ ticaretinde bir **خُسْراً**a rast gelirse.

**عمرو** _ babasından _ dedi: **الخَاسِرُ** : verenken ölçeği ve teraziyi
eksilten ve alırken artırma isteyen kimsedir.

**ثعلب** _ **ابن الأعرابي**’den _ : **خسَرَ** _ eğer bir terazi yahut başkasını eksiltirse; ve **خَسِرَ** _ eğer helâk olursa.

Ve **الليث** dedi: **الْخَاسِرُ** : ticaretinde zarara uğratılan kimsedir; masdarı: **الْخَسَارَةُ** ve **الْخُسْرُ**;
ve **صَفَقَ** bir **صفقةً خَاسِرَةً** _ yani: kâr getirmeyen;
ve **كَرَّ** bir **كَرَّةً خَاسِرَةً** _ yani: faydasız.

Ve Allah yüce ve aziz dedi: ( Asra andolsun, şüphesiz insan gerçekten **خسر** içindedir ) [ **العصر** : 1 , 2 ] .

**الفرَّاءُ** dedi: günahları sebebiyle bir cezalandırma içindedir; ve (şu da vardır ki) ailesini ve cennetteki meskenini kaybetsin.

Allah yüce ve aziz dedi: ( dünyayı ve âhireti kaybetti; işte bu, apaçık **الخسران**dır ) [ **الحَجّ** : 11 ] .

**أبو عبيد** : **خَسَرْتُ** teraziyi ve **أَخْسَرْتُه** :
onu eksilttim.

Ve **ابن الأعرابي** _ O’nun (yüce ve aziz) sözü hakkında _ dedi:
( Bana **تخسير**den başkasını artırmıyorsunuz ) [ **هُود** : 63 ] yani:
hayırdan uzaklaştırmadan başka _ yani: size, bana değil,
**تخسير**den başka.

**خرس** : **الليث** dedi: **خَرِسَ خَرَساً**; ve **الْخَرَسُ**
yaratılıştan yahut tutukluktan sözün gitmesidir.

Ve **كَتِيبَةٌ خَرْسَاءٌ** _ eğer onun için bir ses
ve bir gürültü işitmezsen; ve onların içinde yiğitlik vardır.

Dedi: ve **عَلَمٌ أَخْرَسُ** _ eğer onda bir yankı sesi işitilmezse; yani, kendisiyle yol bulunulan işaret.

Dedim: ve Arapların şöyle inşad ettiğini işittim:
وأَيْرَمٍ أَخْرَسَ فَوْقَ عَنْزِ

Ve **الأَيْرَمُ** : **الْعَلَمُ**; **الْقَارَةِ** üstünde, kendisiyle yol bulunulan.

Ve rivayet olunur: ( . . . **أَحْرَسَ** . . . ) .

Ve **الأَحْرَسُ** : eski düşman;
**الْحَرْسِ**ten alınmıştır; o da **الدَّهْرُ**dür.

Ve **الْعَنْزُ** : siyah **الْقَارَةُ**.

Ve doğru olan budur; **الليث**’in söylediği değil.

Ve onu bana başka bir bedevî inşad etti:
وَإِرَمٍ أَعْيَسَ فَوْقَ عَنْزِ

Ve dedi: **الأَعْيَسُ** : beyaz; ve **العَنْزُ** :
siyah; ve **ناقَةٌ خَرْسَاءُ** : onun için bir böğürme
işitilmez; ve **الخَرْسَاءُ** : musibet.

**أبو عبيد** _ **أبي زيد**’den _ dedi: **الْخُرْسُ** :
doğumda yapılan yemektir; ama
lohusanın yedirildiği ise **الْخُرْسَةُ**dir; ve
**خُرِّسَتْ**; ve inşad etti:
إِذَا النُّفَسَاءُ لَمْ تُخَرَّسْ بِبِكْرِهَا
غلاَماً وَلَمْ يُسْكَتْ بِحَتْرٍ فَطِيمُهَا

Dedi: ve **الأصمعي** dedi: kadınlardan **الخرُوسُ** :
doğumunda kendisi için bir şey yapılan;
o şeyin adı: **الْخُرْسَةُ**.

Ve **الليث** dedi: **الْخُرْسِيُّ** :
**خُرَاسَانَ**’a nispetlidir; ve onun benzeri **الْخُرَاسِيُّ** ve **الخُرَاسَانيٌّ**;
ve şu üzere cem’ edilir: **الخُرْسِينَ** _ nispet yâ’sının hafifletilmesiyle _ senin: **الأَشْعَرِينَ** demen gibi.

Ve inşad etti:
لاَ تُكْرِيَنَّ بَعْدَهَا خُرْسِيَّا

**ثعلب** _ **ابن الأعرابي**’den _ : **الْخُرْسُ** :
küptür; ve **الْخَرَّاسُ** : küpleri yapan.

**الجعديُّ** dedi:
جَوْنٌ كَجَوْنِ الْخَمَّارِ جَرَّدَهُ
الخَرَّاسُ لاَ نَاقِسٌ وَلا هَزِمُ

Ve **النَّاقِسُ** : ekşi.

Ve **العجاج** dedi:
وَخَرْسُهُ الْمُحْمَرُّ فِيهِ مَا اعْتُصِرْ

Ve Arapların _ ekşimiş süt için _ şöyle dediğini işittim:
bu **لَبَنَةٌ خَرْسَاءُ** _ yani: döküldüğünde onun için bir ses işitilmez; ve **سَحَابةٌ خرْسَاءُ** : onun için bir gök gürültüsü sesi işitilmez; ve lohusaya, kendisi için bir yemek yaptığı zaman, denilir: **قد تَخَرَّسَتْ**.

Ve onların mesellerindendir: ( **تَخرَّسِي لاَ مُخَرِّسَةَ لَكِ** ) .

Ve hadiste: ( Şüphesiz **الرُّطَبَ** Meryem’in **خُرْسَةُ**sidir ) .

Ve yılanlara denilir: **خُرْسٌ**.

Ve **عَنْتَرَةٌ** dedi:
عَلَيْهِمْ كُلُّ مُحْكَمَةٍ دِلاَصٍ
كَأَنَّ قَتِيرَها أَعْيَانُ خُرْسِ

**أبو عبيد** _ **الأصمعي**’den _ : **كَتِيبةٌ خَرْسَاءُ** _
eğer zırhların çokluğundan susmuş ise;
onun için bir şakırtılar yoktur.

**رسخ** : **ثعلب** _ **ابن الأعرابي**’den _ Allah yüce ve aziz’in sözü hakkında: ( ilimde **الراسخون** )
[ **آل عِمرَان** : 7 ] .

Dedi: onlar hıfzedenler ve müzakere edenlerdir.

Ve **مسروقٌ** dedi: Medine’ye geldim; bir de baktım ki **زَيْدُ بنُ ثابتٍ** ilimde **الرَّاسِخِينَ**dendir.

Ve **شمرٌ** dedi: **خالدُ بنُ جَنْبَةَ** dedi: ilimde **الراسخ** : ilmi uzak (derin) olandır.

Ve **الليث** dedi: ilimde **رَاسِخٌ** bir adam: ona sabit bir girişle girmiştir; ve Allah yüce ve aziz’in kitabında **الرَّاسِخُونَ** : onlar ders görenlerdir.

Dedi: ve bir şey **رَسَخُ** **رُسُوخاً** _ eğer yerinde sabit olursa; ve onu **أَرْسَخْتُهُ إِرْسَاخاً**; tıpkı mürekkebin sahifede **يَرْسَخُ** olması gibi; ve ilmin insanın kalbinde **يَرْسَخُ** olması gibi. Ve **رَسَخَ الغَدِيرُ رُسُوخاً** _ eğer suyu kuruyup gidince; ve **رَسَخَ المَطَرُ رُسُوخا** _ eğer nemi yerin içinde çekilip de iki nem (tabakası) buluşunca.

**سخر** : denilir: ondan ve onunla **سَخِرَ** _ eğer onunla alay ederse; ve **السُّخْرِيَّةُ** her iki manada da masdardır; o, **السُّخرِيُّ** de olur; ve senin: o senin için **سُخْرِيٌّ** ve **سُخرِيّة** demen gibi, sıfat olur; . . . kim müzekker yaparsa, dedi: **سُخريّاً**; ve kim müennes yaparsa dedi: **سُخْرِيَّةً**.

Dedi: ve **السُّخَرَةُ** : gülüştür; ama **السُّخْرَةُ** : bir hizmetçiden yahut bir binekten ücret ve bedel olmaksızın kendine boyun eğdirdiğin şeydir; dersin: onlar senin için **سُخْرَةً** ve **سُخْرِيّاً**dır.

Ve Allah yüce ve aziz dedi: ( onları **سخريا** edindiniz; nihayet size zikrimi unutturdular ) [ **المؤمنون** : 110 ] .

Ve **الْفَرَّاءُ** dedi: ( **سُخْرِيّاً** ) ve ( **سِخْرِيّاً** ) diye okunmuştur;
ve ötre daha iyidir.

Dedi: ve **السُّخْرَةِ**den olanı kesreleyenler, o (lafız) dammelidir; ve alaydan olanı ise kesrelidir.

Ve **ابنُ اليزيدِيّ** _ **أبي زيد**’den _ rivayet etti ki o dedi: ( **سِخْرِيّاً** ) **سَخِرَ** ve **اسْتَهْزَأ**’dan; ve **الزُّخْرُفِ**’teki [ 32 ] : ( bazısı bazısını **سخريا** edinsin diye ) .

Dedi: köleler, cariyeler ve ücretliler.

**ابن سَلاَّمٍ** _ **يُونُسَ**’tan _ : ( **سُخْرِيّا** ) **السُّخْرَة**’dendir; ve ( **سِخْرِيّاً** ) **الْهُزْءِ**dendir.

Ve dedi: ve alayda denilir: **سِخْرِيٌّ** ve **سُخْرِيٌّ**; ama ( **السُّخْرَةِ** )den olana gelince, bir tanesi dammelidir.

Ve **الليث** dedi: gemi **سَخَرَتِ** _ eğer itaat etti ve ona yürüyüş hoş geldi ise; ve Allah onu **تَسْخِيراً** ile **سَخَّرَهَا**; ve falanın biniti için bir biniti **تَسَخَّرْتُ**: onu ücret olmaksızın bindim; ve inşad etti:
سَوَاخِرُ في سَوَاءِ الْيَمِّ تَحْتفرُ

Ve **الفرَّاء** dedi: denilir: ondan **سَخِرْتُ**; ve deme: onunla **سَخِرْتُ**; Allah dedi: ( bir kavim bir kavimle alay etmesin ) [ **الحُجرَات** : 11 ] .

Ve **ابن السِّكِّيت** dedi: dersin: falandan **سَخِرْتُ**; işte bu: fasih dildir; Allah dedi: ( onlarla alay ederler; Allah da onlarla alay etti ) [ **التّوبَة** : 79 ]

Ve yüce ve aziz dedi: ( eğer bizimle alay ederseniz, biz de sizinle alay ederiz ) [ **هُود** : 38 ] .

**أبو عبيد** _ **أبي زيد**’den _ : **رجلٌ سُخَرَةٌ**
_ insanlarla alay eder; ve **رجُلٌ سُخْرَةٌ** _ onunla alay edilir.

Ve başkası dedi: **رجلٌ سُخْرَةٌ** _ onu, kendisini kahreden kimse angarya çalıştırır; ve onu **سَخَرْتُهُ** ve **سَخَّرْتُهُ**.

### [Mekâyîsü'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B3%D8%B1/sozluk/mekayis.md) — İbn Fâris · 11. yy

(باب الخاء والسين وما يثلثهما)
  (خسف)  الخاء والسين والفاء أصلٌ واحدٌ يدلُّ على غموض وغُؤور، وإليه يرجعُ فُروع الباب. فالخَسْف والخَسَف([1]). غموضُ ظاهرِ الأرض. قال الله تعالى: ﴿فَخَسَفْنَا بِهِ وَبِدَارِهِ الأَرْضَ﴾ [القصص 81].
  ومن الباب خُسوفُ القَمَر. وكان بعضُ أهل اللُّغة يقول: الخُسوف للقمر، والكُسوف للشمس. ويقال بئرٌ خَسِيفٌ([2])، إذا كُسِرَ جِيلُها([3]) فانهارَ ولم يُنتَزَحْ ماؤُها. قال:
  * قَليذَمٌ من العَياليم الخُسُفْ([4]) *
  وانخسفَت العينُ: عمِيَتْ. والمهزول يسمَّى خاسفاً؛ كأنّ لحمَه غارَ ودخَل. ومنه: بات على الخَسْفِ، إذا باتَ جائعاً، كأنّه غاب عنه ما أرادَه مِن طعام. وَرضِيَ بالخَسْفِ، أي الدنِيّة. ويقال: وقَع النّاسُ في أخاسِيفَ من الأرض، وهي اللّينة تكاد تَغْمُِضُ لِلينها.
  وممّا حُمِل على الباب قولُهم للسحاب الذي [يأتي([5])] بالماء الكثير خَسِيفٌ، كأنَّه شُبِّه بالبئر التي ذكرناها. وكذلك قولهم ناقة خَسِيفة([6])، أي غزيرة. فأمّا قولهم إنّ الخَسْفَ الجَوزُ المأكول* فما أدري ما هُو.
  (خسق)  الخاء والسين والقاف ليس أصلاً؛ لأنَّ السِّين فيه مُبدلةٌ من الزاء، وإنّما يُغَيَّر اللّفظُ ليغيَّر بعضُ المعنى. فالخازق من السِّهام: الذي يرتزُّ إذا أصابَ الهدف. والخاسق: الذي يتعلَّق ولا يرتَزُّ. ويقولون-والله أعلم بصحته- إنّ الناقة الخَسُوقَ السيِّئةُ الخُلُق.
  (خسل)  الخاء والسين واللام أصلٌ واحدٌ يدلُّ على ضَعْفٍ وقِلَّةِ خَطَر. فالمَخْسُول: المرذول. ورجالٌ خُسَّلٌ مثل سُخَّل، وهم الضُّعَفاء. والكواكب المخسولة: المجهولة التي لا أسماء لها. قال:
ونحنُ الثُّرَيّا وجوزاؤُها *** ونحنُ السّماكانِ والمِرْزَمُوأنتُم كواكبُ مَخْسُولةٌ *** تُرَى في السّماء ولا تُعْلَمُ([7])  (خسأ)  الخاء والسين والهمزة يدلُّ على الإبعاد. يقال خَسَأْتُ الكلبَ. وفي القرآن: ﴿قَالَ اخْسَؤُوا فِيهَا وَلاَ تُكَلِّمُونِ﴾ [المؤمنون 108]، كما يقال ابعُدوا.
  (خسر)  الخاء والسين والراء أصلٌ واحدٌ يدلُّ على النَّقْص. فمن ذلك الخُسْر والخُسْران، كالكُفْر والكُفْران، والفُرْق والفُرْقان. ويقال خَسَرْتُ المِيزانَ وأخْسَرْتُه، إذا نقَصْتَه. والله أعلم.
-------------------------------------------------ـ
([1]) كذا في الأصل مع الضبط. والذي في المعاجم المتداولة: الخسف والخسوف.
([2]) في الأصل: "هو خسيف"، صوابه من المجمل واللسان.
([3]) جيل البئر، بالكسر، وكذا جالها وجولها: جدارها وجانبها. وفي الأصل والمجمل والجمهرة واللسان: "جبلها" تحريف، صوابه ما أثبت.
([4]) لأبي نواس في مرثية خلف الأحمر. انظر ديوانه 132 والحيوان (3: 493) ومحاضرات الراغب (1: 49/ 2: 236).
([5]) التكملة من المجمل.
([6]) وكذا في المجمل. لكن في اللسان والقاموس "خسيف" بطرح الهاء.
([7]) البيتان في المجمل واللسان (خسل، سخل)، إذ يروى فيه "مسخولة". وأنشد البيت الثاني في الأزمنة والأمكنة (2: 373).
ـ

##### Türkçe

(خاء, **سين** ve ikisini üçleyen(ler) babı)

  (**خسف**)  **الخاء** ve **السين** ve **الفاء** tek bir asıldır; bir kapalılığa ve bir derinliğe delâlet eder; babın dalları ona döner. Şu hâlde **الخَسْف** ve **الخَسَف**([1]): yerin görüneninin kapalılığıdır. Allah Teâlâ dedi: ﴿فَخَسَفْنَا بِهِ وَبِدَارِهِ الأَرْضَ﴾ [القصص 81].
  Ve babdandır: **خُسوفُ القَمَر**. Dil ehlinin bazısı derdi ki: **الخُسوف** ay içindir, **الكُسوف** güneş içindir. Ve denir: **بئرٌ خَسِيفٌ**([2]), eğer onun **جِيلُها**([3]) kırılırsa, çöker ve suyu çekilip çıkarılmazsa. Dedi ki:
  * قَليذَمٌ من العَياليم الخُسُفْ([4]) *
  Ve **انخسفَت العينُ**: kör oldu. Ve zayıf düşmüş olana **خاسفاً** denir; sanki eti oyuldu ve içeri girdi. Ve ondandır: **بات على الخَسْفِ**, eğer aç olarak geceleyip kalırsa; sanki istediği yemekten ona kaybolmuş gibidir. Ve **رضِيَ بالخَسْفِ**, yani aşağılıkla. Ve denir: insanlar yerden **أخاسِيفَ** içine düştüler; o, yumuşak olan(lar)dır; yumuşaklığından dolayı neredeyse kapanır.
  Ve bab üzerine taşınan şeylerdendir: çok su ile [gelen([5])] buluta onların **خَسِيفٌ** demeleri; sanki onu, zikrettiğimiz kuyuya benzetmiştir. Yine onların **ناقة خَسِيفة**([6]) sözü; yani bol(olan). Ama onların “**الخَسْفَ** yenilen cevizdir” sözlerine gelince, onun ne olduğunu bilmiyorum.
  (**خسق**)  **الخاء** ve **السين** ve **القاف** bir asıl değildir; çünkü ondaki **السِّين**, **الزاء**’dan بدل edilmiştir; lafız ancak, manânın bir kısmı değişsin diye değiştirilir. Şu hâlde oklardan **الخازق**: hedefe isabet ettiğinde saplanıp yerleşen(edir). Ve **الخاسق**: ilişip tutunan ve saplanıp yerleşmeyen(edir). Ve derler—Allah onun sıhhatini daha iyi bilir—: **الناقة الخَسُوقَ** kötü huylu(olan)dır.
  (**خسل**)  **الخاء** ve **السين** ve **اللام** tek bir asıldır; bir zayıflığa ve değerin azlığına delâlet eder. Şu hâlde **المَخْسُول**: rezil, aşağı(olan)dır. Ve **رجالٌ خُسَّلٌ** tıpkı **سُخَّل** gibi; onlar zayıf(lar)dır. Ve **الكواكب المخسولة**: adı olmayan bilinmeyen(ler)dir. Dedi ki:
ونحنُ الثُّرَيّا وجوزاؤُها *** ونحنُ السّماكانِ والمِرْزَمُ
وأنتُم كواكبُ مَخْسُولةٌ *** تُرَى في السّماء ولا تُعْلَمُ([7])  (**خسأ**)  **الخاء** ve **السين** ve **الهمزة** uzaklaştırmaya delâlet eder. Denir: **خَسَأْتُ الكلبَ**. Ve Kur’ân’da: ﴿قَالَ اخْسَؤُوا فِيهَا وَلاَ تُكَلِّمُونِ﴾ [المؤمنون 108]; denildiği gibi: uzaklaşın.
  (**خسر**)  **الخاء** ve **السين** ve **الراء** tek bir asıldır; eksilmeye delâlet eder. Bundan: **الخُسْر** ve **الخُسْران**, tıpkı **الكُفْر** ve **الكُفْران**, ve **الفُرْق** ve **الفُرْقان** gibi. Ve denir: **خَسَرْتُ المِيزانَ** ve **أخْسَرْتُه**, eğer onu eksiltirsen. Allah daha iyi bilir.
-------------------------------------------------ـ
([1]) Asılda ضبط ile böyle. Yaygın sözlüklerde olan: **الخسف** ve **الخسوف**.
([2]) Asılda: “**هو خسيف**”, doğrusu **المجمل** ve **اللسان**’dan.
([3]) **جيل البئر**, kesre ile; yine **جالها** ve **جولها**: onun duvarı ve yanı. Asılda ve **المجمل** ve **الجمهرة** ve **اللسان**’da: “**جبلها**” bir tahriftir; doğrusu, sabit kıldığım şeydir.
([4]) Ebû Nuvâs’a, Halef el-Ahmer için bir mersiyede. Dîvânı 132’ye ve **الحيوان** (3: 493) ve **محاضرات الراغب** (1: 49/ 2: 236)’ya bak.
([5]) Tamamlama **المجمل**’dendir.
([6]) Yine **المجمل**’de böyle. Lâkin **اللسان** ve **القاموس**’ta “**خسيف**” هاء’yı atmakla.
([7]) İki beyit **المجمل** ve **اللسان**’da (**خسل**, **سخل**); zira onda “**مسخولة**” rivayet edilir. Ve ikinci beyti **الأزمنة والأمكنة** (2: 373)’de inşâd etti.
ـ

### [Müfredât](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B3%D8%B1/sozluk/mufredat.md) — Râgıb el-İsfahânî · 11. yy

- الخسر والخسران: انتقاص رأس المال، وينسب ذلك إلى الإنسان، فيقال: خسر فلان، وإلى الفعل فيقال: خسرت تجارته، قال تعالى: ﴿تلك إذا كرة خاسرة﴾ [النازعات/12]، ويستعمل ذلك في المقتنيات الخارجة كالمال والجاه في الدنيا وهو الأكثر، وفي المقتنيات النفسية كالصحة والسلامة، والعقل والإيمان، والثواب، وهو الذي جعله الله تعالى الخسران المبين، وقال: ﴿الذين خسروا أنفسهم وأهليهم يوم القيامة ألا ذلك هو الخسران المبين﴾ [الزمر/15]، وقوله: ﴿ومن يكفر به فأولئك هم الخاسرون﴾ [البقرة/121]، وقوله: ﴿الذين ينقضون عهد الله من بعد ميثاقه﴾ - إلى - ﴿أولئك هم الخاسرون﴾ [البقرة/27]، وقوله: ﴿فطوعت له نفسه قتل أخيه فقتله فأصبح من الخاسرين﴾ [المائدة/30]، وقوله: ﴿وأقيموا الوزن بالقسط ولا تخسروا الميزان﴾ [الرحمن/9]، يجوز أن يكون إشارة إلى تحري العدالة في الوزن، وترك الحيف فيما يتعاطاه في الوزن، ويجوز أن يكون ذلك إشارة إلى تعاطي مالا يكون به ميزانه في القيامة خاسرا، فيكون ممن قال فيه: ﴿ومن خفت موازينه﴾ [الأعرف/9]، وكلا المعنيين يتلازمان، وكل خسران ذكره الله تعالى في القرآن فهو على هذا المعنى الأخير، دون الخسران المتعلق بالمقتنيات الدنيوية والتجارات البشرية.

##### Türkçe

- **الخسر** ve **الخسران**: sermayenin eksilmesi; bu insana nispet edilir, şöyle denir: “Falan **خسر** etti”; fiile de nispet edilir, şöyle denir: “Ticareti **خسرت** etti.” Yüce Allah dedi ki: ﴿تلك إذا كرة خاسرة﴾ [النازعات/12]. Bu, dünya malı ve mevki gibi dışarıdaki edinimlerde kullanılır ki bu daha çoktur; ve sağlık ve esenlik, akıl ve iman, sevap gibi nefsî edinimlerde de (kullanılır); işte bu, Yüce Allah’ın apaçık **الخسران** kıldığıdır. Ve dedi: ﴿الذين خسروا أنفسهم وأهليهم يوم القيامة ألا ذلك هو الخسران المبين﴾ [الزمر/15]. Ve O’nun sözü: ﴿ومن يكفر به فأولئك هم الخاسرون﴾ [البقرة/121]. Ve O’nun sözü: ﴿الذين ينقضون عهد الله من بعد ميثاقه﴾ -e kadar- ﴿أولئك هم الخاسرون﴾ [البقرة/27]. Ve O’nun sözü: ﴿فطوعت له نفسه قتل أخيه فقتله فأصبح من الخاسرين﴾ [المائدة/30]. Ve O’nun sözü: ﴿وأقيموا الوزن بالقسط ولا تخسروا الميزان﴾ [الرحمن/9]. Adaletin tartıda gözetilmesine ve tartıda ele aldığı şeyde haksızlığı terk etmeye bir işaret olması caizdir; ve bunun, kıyamet gününde terazisi **خاسرا** olmayacağı bir malı edinmeye bir işaret olması da caizdir; böylece şu sözde kendisi hakkında denilen kimselerden olur: ﴿ومن خفت موازينه﴾ [الأعرف/9]. İki mana da birbirini gerektirir; ve Yüce Allah’ın Kur’an’da zikrettiği her **خسران** bu son mana üzerinedir; dünya edinimleri ve beşerî ticaretlerle ilgili **الخسران** değil.

### [Esâsü'l-Belâğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B3%D8%B1/sozluk/esas.md) — Zemahşerî · 12. yy

خ س ر
خسر التاجر في بيعه خسراناً وخسراً وتاجر خاسر‏.‏
وأخسر الميزان وخسره وخسره‏:‏ نقصه وميزان مخسور‏.‏
وأخسر فلان وأكسد‏:‏ وقع في الخسران والكساد‏.‏
وأخسرت الرجل‏:‏ نقيض أربحته‏.‏
وقيل لسلم الخاسر لأنه باع مصحفاً ورثه واشترى بثمنه عوداً يضرب به‏.‏
وثوب خسرواني وخسروي منسوب إلى خسرو شاه من الأكاسرة‏.‏
ومن المجاز‏:‏ خسرت تجارته وربحت وتجارة خاسرة ورابحة‏.‏
ومن لم يطع الله فهو خاسر‏.‏
وقـد خسـر خسـارا وخسارة‏.‏
وخسره سوء عمله‏:‏ أهلكه‏.‏
وتقول‏:‏ لا يكون الراسخ ساخراً ولا الساخر إلا خاسراً‏.‏
والمساخر مخاسر‏.‏

##### Türkçe

خ س ر
Tüccar, satışında **خسر** etti; **خسراناً** ve **خسراً** (etti); ve (o) **تاجر خاسر** (dır).
Ve **أخسر** teraziyi, ve **خسره** ve **خسره**: onu eksiltti; ve **ميزان مخسور** (dur).
Ve falan kimse **أخسر** etti ve **أكسد**: **الخسران** ve **الكساد** içine düştü.
Ve adamı **أخسرت**: onu **أربحته**’nin zıddı (yaptım).
Ve **سلم**’e **الخاسر** denildi; çünkü o, miras aldığı bir **مصحفاً** sattı ve onun bedeliyle, onunla vurup çaldığı bir **عوداً** satın aldı.
Ve **ثوب خسرواني** ve **خسروي**: **خسرو شاه**’a, **الأكاسرة**’den (olan) (kişiye) nispet edilmiştir.
Ve mecazdan: onun ticareti **خسرت** etti ve **ربحت**; ve **تجارة خاسرة** ve **رابحة**.
Ve kim Allah’a itaat etmezse, o **خاسر**dır.
Ve muhakkak **خسر** etti, **خسارا** ve **خسارة** (olarak).
Onu, amelinin kötülüğü **خسره** etti: onu helâk etti.
Ve dersin: **الراسخ** **ساخراً** olmaz; ve **الساخر** ancak **خاسراً** (olur).
Ve **المساخر** **مخاسر** (dir).

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B3%D8%B1/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

خِسِرَ خَسْراً
(* قوله: «خسر خسراً إلخ» ترك مصدرين خسراً، بضم
فسكون، وخسراً، بضمتين كما في القاموس). وخَسَراً وخُسْراناً وخَسَارَةً وخَسَاراً، فهو خاسِر وخَسِرٌ، كله: ضَلَّ. والخَسَار والخَسارة والخَيْسَرَى: الضلال والهلاك، والياء فيه زائدة. وفي التنزيل العزيز: والعصرِ إِن الإِنسان لفي خُسْر؛ الفراء: لفي عقوبة بذنبه وأَن يَخْسَر أَهله ومنزله في الجنة. وقال عز وجل: خَسِرَ الدنيا والآخرة ذلك هو الخُسْران المبين. وفي الحديث: ليس من مؤمن ولا كافر إِلا وله منزل في الجنة وأَهل وأَزواج، فمن أَسلم سَعِدَ وصار إِلى منزله، ومن كفر صار منزله وأَزواجه إِلى من أَسلم وسعد، وذلك قوله: الذين يرثون الفردوس؛ يقول: يرثون منازل الكفار، وهو قوله: الذين خسروا أَنفسهم وأَهليهم يوم القيامة؛ يقول: أَهلكوهما؛ الفراء: يقول غَبِنُوهما. ابن الأَعرابي: الخاسر الذي ذهب ماله وعقله أَي خسرهما. وخَسِرَ التاجر: وُضِعَ في تجارته أَو غَبِنَ، والأَوّل هو الأَصل. وأَخْسَرَ الرجلُ إِاذ وافق خُسْراً في تجارته. وقوله عز وجل: قل هل ننبئكم بالأَخْسَرِينَ أَعمالاً؛ قال الأَخفش: واحدهم الأَخْسَرُ مثل الأَكْبَرِ. وقوله تعالى: فما زادوهم غير تَخْسِيرٍ؛ ابن الأَعرابي: أَي غير إِبعاد من الخير أَي غير تخسير لكم لا لي.
ورجل خَيْسَرَى: خاسِرٌ، وفي بعض الأَسجاع: بفِيهِ البَرَى، وحُمَّى خَيْبَرَى، وشَرُّ ما يُرَى، فإِنه خَيْسَرَى؛ وقيل: أَراد خَيْسَرٌ فزاد للإِتباع؛ وقيل: لا يقال خَيْسَرَى إِلا في هذا السجع؛ وفي حديث عمر ذكر الخَيْسَرَى، وهو الذي لا يجيب إِلى الطعام لئلا يحتاج إِلى المكافأَة، وهو من الخَسَارِ. والخَسْرُ والخُسْرانُ: النَّقْصُ، وهو مثل الفَرْقِ والفُرْقانِ، خَسِرَ يَخْسَرُ
(*
قوله: «خسر يخسر» من باب فرح، وقوله وخسرت الشيء إلخ من باب ضرب، كما في القاموس). خُسْراناً وخَسَرْتُ الشيءَ، بالفتح، وأَخْسَرْتُه: نَقَصْتُه. وخَسَرَ الوَزْنَ والكيلَ خَسْراً وأَخْسَرَهُ: نقصه. ويقال: كِلْتُه ووَزَنْتُه فأَخْسَرْته أَي نقصته. قال الله تعالى: وإِذا كالوهم أَو وزنوهم يُخْسِرُونَ؛ الزجاج: أَي يَنْقُصُون في الكيل والوزن. قال: ويجوز في اللغة يَخْسِرُون، تقول: أَخْسَرْتُ الميزانَ وخَسَرْتُه، قال: ولا أَعلم أَحداً قرأَ يَخْسِرُونَ. أَبو عمرو: الخاسر الذي ينقص المكيال والميزان إِذا أَعطى، ويستزيد إِذا أَخذ. ابن الأَعرابي: خَسَرَ إِذا نقص ميزاناً أَو غيره، وخَسِرَ إِذا هلك. أَبو عبيد: خَسَرْتُ الميزان وأَخْسَرْتُه أَي نقصته. الليث: الخاسِرُ الذي وُضِعَ في تجارته، ومصدره الخَسَارَةُ والخَسْرُ، ويقال: خَسِرَتْ تجارته أَي خَسِرَ فيها، ورَبِحَتْ أَي ربح فيها. وصَفْقَةٌ خاسرة: غير رابحة، وكَرَّةٌ خاسرة: غير نافعة. وفي التهذيب: وصَفَقَ صَفْقَةً خاسِرَةً أَي غير مُرْبِحَةٍ، وكَرَّ كَرَّةً خاسِرَةً أَي غير نافعة. وفي التنزيل: تلك إِذاً كَرَّةٌ خاسِرَةٌ. وقوله عزل وجل: وخَسِرَ هنالك المُبْطِلُونَ. وخَسِرَ هنالك الكافرون؛ المعنى: تبين لهم خُسْرانُهم لما رأَوا العذاب وإِلاَّ فهم كانوا خاسرين في كل وقت. والتَّخْسِيرُ: الإِهلاك. والخَنَاسِيرُ: الهُلاَّكُ، ولا واحد له؛ قال كعب بن زهير:
إِذا ما نُتِجْنا أَرْبَعاً عامَ كَفْأَةٍ،
بَغَاها خَنَاسِيراً، فأَهْلَكَ أَرْبَعا
وفي بغاها ضمير من الجَدِّ هو الفاعل، يقول: إِنه شَقِيُّ الجَدِّ إِذا نُتِجَتْ أَربعٌ من إِبله أَربعَةَ أَولادٍ هلكت من إِبله الكِبار أَربع غير هذه، فيكون ما هلك أَكثر مما أَصاب.

##### Türkçe

**خِسِرَ** **خَسْراً**
(*Onun sözü: «**خسر خسراً** ilh.»: iki mastarı terk etti: **خسراً**; (bir) ḍamme ile sonra sükûn ile; ve **خسراً**; iki ḍamme ile, **القاموس**’ta olduğu gibi). Ve **خَسَراً** ve **خُسْراناً** ve **خَسَارَةً**
ve **خَسَاراً**; artık o **خاسِر** ve **خَسِرٌ**’dür; hepsi: saptı. Ve **الخَسَار** ve **الخَسارة**
ve **الخَيْسَرَى**: sapıklık ve helâk; ve içindeki **الياء** ziyadedir. Ve aziz tenzilde: **والعصرِ إِن الإِنسان لفي خُسْر**; **الفراء**: günahı sebebiyle bir ceza içindedir ve (şu da:) ailesini ve cennetteki meskenini kaybetmesidir.
Ve aziz ve celil dedi: **خَسِرَ الدنيا والآخرة ذلك هو الخُسْران المبين**.
Ve hadiste: hiçbir mümin ve kâfir yoktur ki cennette bir meskeni ve (orada) bir ailesi ve eşleri olmasın;
kim İslâm’a girerse mutlu olur ve meskenine gider; kim küfre girerse onun meskeni ve eşleri, İslâm’a girip mutlu olana gider; ve bu, onun sözü: **الذين يرثون الفردوس**; der ki: kâfirlerin meskenlerini miras alırlar;
ve o, onun sözü: **الذين خسروا أَنفسهم وأَهليهم يوم القيامة**; der ki: ikisini de helâk ettiler;
**الفراء**: der ki: ikisini de aldatıp zarara soktular. **ابن الأَعرابي**: **الخاسر**; malı ve aklı giden kimsedir; yani ikisini de kaybetti. Ve **خَسِرَ التاجر**: ticaretinde zarara uğratıldı yahut aldatılıp zarara sokuldu; ve birincisi asıldır. Ve **أَخْسَرَ الرجلُ**: ticaretinde bir **خُسْر**’a rastladığı zaman. Ve aziz ve celil sözü: **قل هل ننبئكم بالأَخْسَرِينَ أَعمالاً**; **الأَخفش** dedi: onların teki **الأَخْسَرُ**’dır; **الأَكْبَرِ** gibi. Ve onun sözü, yüce: **فما زادوهم غير تَخْسِيرٍ**; **ابن الأَعرابي**: yani hayırdan uzaklaştırmadan başka; yani size (yönelik) bir eksiltme/kaybettirmeden başka, bana değil.

Ve **رجل خَيْسَرَى**: **خاسِرٌ** (bir adam). Ve bazı secilerde: **بفِيهِ البَرَى** ve **حُمَّى خَيْبَرَى** ve **شَرُّ ما يُرَى**; çünkü o **خَيْسَرَى**’dır; ve denildi: **خَيْسَرٌ**’i kastetti de uyum için artırdı; ve denildi: bu seci dışında **خَيْسَرَى** denilmez; ve Ömer hadîsinde **الخَيْسَرَى** zikredildi; o, karşılık vermeye muhtaç olmamak için yemeğe icabet etmeyen kimsedir; ve o, **الخَسَارِ**’dandır. Ve **الخَسْرُ** ve **الخُسْرانُ**: eksilme; ve o, **الفَرْقِ** ve **الفُرْقانِ** gibidir. **خَسِرَ يَخْسَرُ**
(*Onun sözü: «**خسر يخسر**» **فرح** bâbındandır; ve onun sözü: «**وخسرت الشيء** ilh.» **ضرب** bâbındandır; **القاموس**’ta olduğu gibi). **خُسْراناً**; ve **خَسَرْتُ الشيءَ**, fetha ile; ve **أَخْسَرْتُه**: onu eksilttim. Ve **خَسَرَ الوَزْنَ والكيلَ خَسْراً** ve **أَخْسَرَهُ**: onu eksiltti. Ve denilir: onu ölçtüm ve tarttım da **فأَخْسَرْته**; yani onu eksilttim. Allah تعالى dedi: **وإِذا كالوهم أَو وزنوهم يُخْسِرُونَ**; **الزجاج**: yani ölçü ve tartıda eksiltirler. Dedi: dilde **يَخْسِرُون** da câizdir; dersin ki: **أَخْسَرْتُ الميزانَ** ve **خَسَرْتُه**; dedi: **يَخْسِرُونَ** okuyan hiç kimseyi bilmiyorum. **أَبو عمرو**: **الخاسر**; verdiği zaman ölçeği ve tartıyı eksilten, aldığı zaman da artırma isteyen kimsedir. **ابن الأَعرابي**: **خَسَرَ**; bir tartıyı yahut başkasını eksilttiği zaman; ve **خَسِرَ**; helâk olduğu zaman. **أَبو عبيد**: **خَسَرْتُ الميزان** ve **أَخْسَرْتُه**; yani onu eksilttim. **الليث**: **الخاسِرُ**; ticaretinde zarara uğratılan kimsedir; ve onun mastarı **الخَسَارَةُ** ve **الخَسْرُ**’dür; ve denilir: **خَسِرَتْ تجارته**; yani onda zarar etti; ve **رَبِحَتْ**; yani onda kâr etti. Ve **صَفْقَةٌ خاسرة**: kâr etmeyen. Ve **كَرَّةٌ خاسرة**: fayda vermeyen. Ve **التهذيب**’de: **وصَفَقَ صَفْقَةً خاسِرَةً**; yani kâr getirici olmayan; ve **كَرَّ كَرَّةً خاسِرَةً**; yani fayda vermeyen. Ve tenzilde: **تلك إِذاً كَرَّةٌ خاسِرَةٌ**. Ve aziz ve celil sözü: **وخَسِرَ هنالك المُبْطِلُونَ**. Ve **وخَسِرَ هنالك الكافرون**; mâna: azabı gördüklerinde kayıpları kendilerine belli oldu; yoksa onlar her vakitte kaybedenler idiler. Ve **التَّخْسِيرُ**: helâk etme. Ve **الخَنَاسِيرُ**: helâk olanlar; onun tekili yoktur; **كعب بن زهير** dedi:
إِذا ما نُتِجْنا أَرْبَعاً عامَ كَفْأَةٍ،
بَغَاها خَنَاسِيراً، فأَهْلَكَ أَرْبَعا
Ve **بغاها**’da **الجَدِّ**’den bir zamir vardır; o, fâildir; der ki: o, bahtı bedbahttır; develerinden dört (dişi) dört yavru doğurduğu zaman, büyük develerinden bu (dört)ten başka dört (tane) helâk olur; böylece helâk olan, elde ettiğinden daha çok olur.

### [Kâmûsü'l-Muhît](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B3%D8%B1/sozluk/kamus.md) — Fîrûzâbâdî · 15. yy

* خ س ر * * خَسِرَ * في البيع بالكسر * خُسْرا * بالضم و * خُسْرَاناً * أيضا و * خَسَر * الشيء نقصه وبابه ضرب و * أخْسَرَهُ * مثله وقوله تعالى ﴿قل هل أُنبئكم بالأخسرين أعمالا﴾ قال الأخفش واحدهم * الأخْسَرُ * مثل الأكبر و * التَّخْسِيرُ * الإهلاك و * الخَسَارُ * و * الخَسَارةُ * و * الخَيْسَرَى * بفتح الخاء في الثلاثة الضلال والهلاك

##### Türkçe

* خ س ر * * **خَسِرَ** * satışta kesre ile; * **خُسْرا** * zamme ile ve * **خُسْرَاناً** * da. Ve * **خَسَر** * şey’i: onu eksiltti; ve onun bâbı **ضرب**’dır. Ve * **أخْسَرَهُ** *: onun benzeri. Ve Yüce Allah’ın sözü: {De ki: size ameller bakımından en çok ziyana uğrayanları haber vereyim mi}. **الأخفش** dedi: onların teki * **الأخْسَرُ** *’dır; **الأكبر** gibi. Ve * **التَّخْسِيرُ** *: helâk etme. Ve * **الخَسَارُ** * ve * **الخَسَارةُ** * ve * **الخَيْسَرَى** * — üçünde de **خ**’nın fethi ile — sapıklık ve helâk.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B3%D8%B1/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

خسر، كفرح وضرب، الثاني لغة شاذة، كما صرح به المصنف في البصائر، قال ومنه قراءة الحسن البصري  ولا تخسروا الميزان  . خسرا، بفتح فسكون، وخسرا، محركة، وخسرا، بضم فسكون، وخسرا، بضمتين، وبه قرأ الأعراج وعيسى بن عمر وأبو بكر وابن عباس: لفي خسر  وخسرانا، كعثمان  ، وخسارة، بالفتح، وخسارا، كسحاب، الثانية والثالثة عن ابن دريد: ضل ولا يستعمل هذا الباب إلا لازما، كما صرح به أئمة التصريف. قال شيخنا: وتعقب هذا القول جماعة، مستدلين بقوله تعالى: الذين خسروا أنفسهم  وخسر الدنيا والآخرة  ونحوهما، وقال: لا عبرة بظواهر نصوصهم مع ورود خلافها في الآيات القرآنية. فهو خاسر، وخس، وخسير، وخيسرى، بالألف المقصورة. يقال: رجل خيسري، أي خاسر. وفي بعض الأسجاع: بفيه البرى، وحمى خيبرى، وشر ما يرى، فإنه خيسرى. وقيل: أراد خيسر، فزاد الإتباع. وقيل لا يقال خيسرى إلا في هذا السجع. خسر التاجر في بيعه خسرانا: وضع في تجارته أو غبن، والأول هو الأصل. وفي البصائر للمصنف: الخسران في البيع: انتقاص رأس المال، وقوله تعالى:  الذين خسروا أنفسهم وأهليهم يوم القيامة  قال الفراء: يقول: غبنوهما. وقال غيره: أي أهلكوهما، وقال ابن الأعرابي: الخاسر: الذي ذهب عقله وماله، أي خسرهما. والخسر، بالفتح: النقص، كالإخسار، والخسران، بالضم، مثل الفرق والفرقان. خسر يخسر خسرانا. وخسرت الشيء، بالفتح، وأخسرته: نقصته. وخسر الوزن والكيل خسرا، وأخسر: نقصه. ويقال: كلته ووزنته فأخسرته، أي نقصته. وهكذا فسر الزجاج قوله تعالى:  أو وزنوهم يخسرون  . أي ينقصون في الكيل والوزن. قال: ويجوز في اللغة يخسرون، تقول: أخسرت الميزان وخسرته. قال: ولا أعلم أحدا قرأ  يخسرون  . قلت: وهو قراءة بلال بن أبي بردة. وقال أبو عمرو: الخاسر: الذي ينقص المكيال والميزان إذا أعطى، ويستزيد إذا أخذ. وقال ابن الأعرابي: وخسر إذا نقص ميزانا أو غيره. وعن أبي عبيد: خسرت الميزان وأخسرته أي نقصته. وقال الليث: الخاسر: الذي وضع في تجارته، ومصدره الخسارة والخسر. في الكتاب العزيز:  تلك إذا كرة خاسرة  . أي غير نافعة. وصفق صفقة خاسرة، أي غير مربحة، وأنشد المصنف في البصائر:
  إذا لم يكن لامري نعمة                      لدي ولا بيننـا آصـره
  ولالي في وده حاصـل                      ولا نفع دنيا ولا آخره
  وأفنيت عمري على بابه                      فتلك إذا صفقة خاسره والخنسرى، هكذا بسكون النون بعد الخاء. وفي الأصول الجيدة بالتحتية الساكنة بدل النون: الضلال والهلال. زاد ابن سيده والياء فيه زائدة. الخيسرى: الغدر واللؤم كالخسار والخسارة، بفتحهما، والخناسير، وهو الهلاك، ولا واحد له. قال كعب بن زهير:
  إذا ما نتجنا أربعا عام كفأة                      بغاها خناسيرا فأهلك أربعا يقول: إنه شقي الجد إذا نتجت أربع من إبله أربعة أولاد هلكت من إبله الكبار أربع غير هذه فيكون ما هلك أكثر مما أصاب. وقال آخر:
  فإنك لو أشبهت عمي حملتني                      ولكنه قد أدركتك الخناسـر

  أي أدركتك ملائم أمك. والخسرواني بضم الأول والثالث: شراب. ونوع من الثياب، كالخسروي. قال الزمخشري منسوب إلى خسروشاه من الأكاسرة. وخسراوية بالضم: ة بواسط، نقله الصغاني. وخسره تخسيرا: أهلكه. ومن المجاز: خسره سوء عمله، أي أهلكه والخاسرة: الضعاف من الناس وصغارهم. هكذا في النسخ، وصوابه والخناسر، وكذا فيما بعده كما في أمهات اللغة، الخاسرة: أهل البيانة والغدر واللؤم. والخنسير بالكسر فنعيل، وجزم به أبو حيان تبعا لابن عصفور: الليم الغادر. والخنسر، كجعفر، والخنسري بياء النسبة: من هو في موضع الخسران. والخناسير: أبوا الوعول على الكلإ والشجر، لا واحد له. وسلم بن عمرو بن عطاء بن زبان الحميري قدم بغداد ومدح المهدي والهادي والبرامكة، ولقبه الخاسر، وإنما قيل له ذلك لأنه باع مصحفا واشترى بثمنه ديوان شعر أبي نواس، كما في أنساب السمعاني. وفي الأساس: عود لهو. أو لأنه حصلت له أموال كثيرة فبذرها وأتلفها في معاشرة الأدباء الفتيان. ومما يستدرك عليه: الخسر، بالضم: العقوبة بالذنب. وبه فسر قوله تعالى  إن الإنسان لفي خسر  عن الفراء. و أخسر الرجل، إذا وافق خسرا في تجارته. والتخسير: الإبعاد من الخير. قاله ابن الأعرابي وفي حديث عمر:ذكر الخيسري. وهو الذي لا يجيب إلى الطعام لئلا يحتاج إلى المكافأة. ومن المجاز: خسرت تجارته، أي خسر فيها، وربحت أي ربح فيها. وقال المصنف في البصائر: قد ينسب الخسران إلى الإنسان، فيقال: خسر فلان، وإلى الفعل فيقال: خسرت تجارته. ويستعمل ذلك في المقتنيات النفيسة، كالصحة والسلامة والعقل والإيمان والثواب، وهو الذي جعله الله:  الخسران المبين   وخسر هنالك الكافرون  أي تبين لهم خسرانهم لما رأوا العذاب، وإلا فهم كانوا خاسرين في كل وقت. وتجارة خاسرة وتجارة رابحة ومن لم يطع الله فهو خاسر، وتقول: لا يكون الراسخ ساخرا، ولا الساخر إلا خاسرا. والمساخر مخاسر. وخوسر، كجوهر: واد في شرقي الموصل، أحد الأودية التي تمد الدجلة منها. قال شيخنا، وقع في شعر حريث ابن جبلة العذري:
  وذاك آخر عهد مـن أخـيك إذا                      ما المرؤ ضمنه اللحد الخناسير. قال أبو حاتم: الخناسير: الذين يشيعون الجنازة. ونقله البغدادي في شرح شواهد المغني. قلت: وربما يؤخذ من قولهم: الخناسر: صغار الناس وضعافهم، مع ما في كلام المصنف من المخالفة، فتأمل. والخناسير: الدواهي. والخنسير بالكسر: الداهية. ومما يستدرك عليه: خاخسر: من قرى درغم من نواحي سمرقند. منها أبو القاسم سعد بن سعيد الخاخسري، خادم أبي علي اليوناني الفقيه، والقاضي عبد القادر بن أحمد بن القاسم الدرغمي الخاخسري، وقد حدثا. واستدرك شيخنا هنا: خسر وجرد من قرى يبهق. قلت: وخسر وشاه: من قرى مرو. وقد نسب إليها جماعة من المحدثين ويستدرك أيضا: خونسار، بالضم: قرية من قرى أصبهان. ومنها الإمام العلامة حسين ابن جمال الأصبهاني، ولد بخونسار سنة 1017 وقرأ بأصبهان على جعفر ابن لطف الله العاملي والسيد محمد باقراماد الحسيني. وممن تخرج به ولده العلامة ملا جمال والشيخ جمال الدين محمد شفع الاسترابادي، وتوفي بأصبهان سنة 1098 وقدم جمال بن حسين هذا إلى مكة سنة 1114 وهو من أشهر علماء العجم.

##### Türkçe

خسر, **كفرح** ve **ضرب** gibi; ikincisi şâz bir lugattır; musannifin **البصائر**’de açıkça belirttiği gibi. Dedi: ve ondan, Hasan el-Basrî’nin kıraati: **ولا تخسروا الميزان**. **خسرا**, fetha ile sonra sükûn; ve **خسرا**, harekeli; ve **خسرا**, damme ile sonra sükûn; ve **خسرا**, iki damme ile; ve bununla **الأعراج** ve Îsâ b. Ömer ve Ebû Bekr ve İbn Abbâs okudu: **لفي خسر**. Ve **خسرانا**, **كعثمان** gibi; ve **خسارة**, fetha ile; ve **خسارا**, **كسحاب** gibi; ikinci ve üçüncü İbn Düreyd’den: sapıttı; ve bu bâb ancak lâzım olarak kullanılır; sarf imamlarının açıkça belirttiği gibi. Şeyhimiz dedi: ve bu sözü bir cemaat ta‘kîb etti; şu yüce sözüyle delil getirerek: **الذين خسروا أنفسهم** ve **وخسر الدنيا والآخرة** ve benzerleri; ve dedi: onların nasslarının zâhirlerine, Kur’ân âyetlerinde onun hilâfı vârid olmuşken, itibar yoktur. O hâlde o **خاسر**’dir; ve **خس**; ve **خسير**; ve **خيسرى**, maksûr elif ile. Denir: **رجل خيسري**; yani **خاسر**. Ve bazı secilerde: “Ağzında **البرى**; ve **خيبرى** humması; ve görülenin en şerlisi; çünkü o **خيسرى**’dır.” Ve denildi: **خيسر** kastetti; sonra tâbi‘ kılmayı ziyade etti. Ve denildi: **خيسرى** ancak bu seci içinde söylenir. Tüccar satışında **خسر** etti, **خسرانا**: ticaretinde eksiltti yahut aldatıldı; birincisi asıldır. Musannifin **البصائر**’inde: satışta **الخسران**: sermayenin eksilmesi; ve onun sözü, yüce: **الذين خسروا أنفسهم وأهليهم يوم القيامة**. Ferrâ dedi: der ki: ikisini gabn ettiler. Başkası dedi: yani ikisini helâk ettiler. İbnü’l-A‘râbî dedi: **الخاسر**: aklı ve malı giden kimsedir; yani ikisini **خسر** etti. Ve **الخسر**, fetha ile: eksiklik; **كالإخسار** gibi. Ve **الخسران**, damme ile; **الفرق** ve **الفرقان** misali. **خسر** **يخسر** **خسرانا**. Ve **خسرت** şeyi, fetha ile; ve **أخسرته**: onu eksilttim. Ve tartı ve ölçeği **خسر** etti, **خسرا**; ve **أخسر**: onu eksiltti. Ve denir: onu ölçtüm ve tarttım da onu **أخسرته**; yani onu eksilttim. Zecâc, yüce sözü: **أو وزنوهم يخسرون**’u böyle tefsir etti: yani ölçek ve tartıda eksiltirler. Dedi: ve lugatta **يخسرون** câizdir; dersin: **أخسرت الميزان** ve **خسرته**. Dedi: **يخسرون**’u okuyan hiç kimse bilmiyorum. Dedim: o, Bilâl b. Ebî Burde’nin kıraatidir. Ebû Amr dedi: **الخاسر**: verdiğinde ölçeği ve tartıyı eksilten, aldığında ise artırma isteyen kimsedir. İbnü’l-A‘râbî dedi: ve **خسر**; tartıyı yahut başkasını eksilttiğinde. Ebû Ubeyd’den: **خسرت الميزان** ve **أخسرته**; yani onu eksilttim. Leys dedi: **الخاسر**: ticaretinde eksilten kimsedir; masdarı **الخسارة** ve **الخسر**’dür. Kitâb-ı azîzde: **تلك إذا كرة خاسرة**; yani faydasız. Ve **صفقة خاسرة** bir akit yaptı; yani kârsız. Musannif **البصائر**’de inşâd etti:
  Eğer bir kimse için bende bir nimet yoksa                      ne de aramızda bir bağ
  Ve onun sevgisinde benim için bir hâsıl yoksa                      ne dünya faydası ne de âhireti
  Ve ömrümü onun kapısında tükettiysem                      işte o zaman o bir **صفقة خاسره**’dir

Ve **الخنسرى**; işte böyle, **الخاء**’dan sonra **النون** sâkin olarak. Ve iyi asıllarda, **النون** yerine sâkin alttan noktalı **التحتية** ile: sapıklık ve hilâl. İbn Sîde ziyade etti: ve içindeki **الياء** zâiddir. **الخيسرى**: hıyanet ve alçaklık; **كالخسار** ve **الخسارة** gibi, ikisinin fethasıyla. Ve **الخناسير**; o helâktir; onun tekili yoktur. Ka‘b b. Züheyr dedi:
  Ne zaman ki bir yıl dört (deve) doğurtsak, denk (bir yıl)                      onu **خناسيرا** olarak ister de dört (deveyi) helâk eder

Der ki: o, bahtı bedbahttır; develerinden dört tanesi dört yavru doğurduğunda, bu (yavrular) dışında büyük develerinden dört tanesi helâk olur; böylece helâk olan, elde ettiğinden daha çok olur. Başkası dedi:
  Şüphesiz sen amcama benzeseydin beni yüklenirdin                      fakat sana **الخناسـر** erişmiştir

Yani ananın ayıpları sana erişmiştir. Ve **الخسرواني**, birinci ve üçüncünün dammesiyle: içki. Ve elbiselerden bir tür; **كالخسروي** gibi. Zemahşerî dedi: **خسروشاه**’a nisbetlidir; o da Kisrâlardan biridir. Ve **خسراوية**, damme ile: Vâsıt’ta bir (nisbe); Sığânî nakletti. Ve onu **خسره** etti, **تخسيرا**: onu helâk etti. Ve mecazdan: kötü ameli onu **خسره** etti; yani onu helâk etti. Ve **الخاسرة**: insanlardan zayıflar ve küçükler. İşte böyle nüshalarda; doğrusu **الخناسر**’dir; ve ondan sonrasında da böyledir, lugatların ana kaynaklarında olduğu gibi. **الخاسرة**: hıyanet ve alçaklık ehli. Ve **الخنسير**, kesre ile, **فنعيل** vezninde; Ebû Hayyân, İbn Asfûr’a tâbi olarak bunu kesinledi: alçak, hain. Ve **الخنسر**, **كجعفر** gibi; ve nisbe **الياء**’sıyla **الخنسري**: hüsran yerinde olan kimse. Ve **الخناسير**: ot ve ağaç üzerinde dağ keçilerinin babaları; onun tekili yoktur. Ve Selm b. Amr b. Atâ b. Zibân el-Himyerî Bağdat’a geldi ve Mehdî’yi ve Hâdî’yi ve Bermekîleri övdü; lakabı **الخاسر** idi; ona bu denilmesi ancak şundandır: bir mushaf sattı ve bedeliyle Ebû Nüvâs’ın şiir divanını satın aldı; Sem‘ânî’nin **أنساب**’ında olduğu gibi. Ve **الأساس**’ta: bir eğlence çalgısı. Yahut ona çok mallar elde oldu da onları saçtı ve genç ediplerle düşüp kalkmada onları telef etti. Ve ona istidrâk olunanlardandır: **الخسر**, damme ile: günah sebebiyle ceza. Ve bununla, Ferrâ’dan, yüce sözü **إن الإنسان لفي خسر** tefsir edildi. Ve adam **أخسر** etti; ticaretinde **خسرا**ya rastladığında. Ve **التخسير**: hayırdan uzaklaştırma. İbnü’l-A‘râbî söyledi. Ve Ömer hadîsinde: **الخيسري** zikri. O, mukâfeleye muhtaç olmasın diye yemeğe icabet etmeyen kimsedir. Ve mecazdan: **خسرت تجارته**; yani onda zarar etti; ve **ربحت**; yani onda kâr etti. Musannif **البصائر**’de dedi: bazen **الخسران** insana nisbet edilir; denir: falan **خسر** etti; ve fiile nisbet edilir; denir: **خسرت تجارته**. Ve bu, nefis kıymetli iktisaplarda kullanılır; sağlık, selâmet, akıl, iman, sevap gibi; ve o, Allah’ın onu (şöyle) kıldığıdır: **الخسران المبين**. Ve **وخسر هنالك الكافرون**: yani azabı gördüklerinde hüsranları onlara açık oldu; yoksa onlar her vakit **خاسرين** idiler. Ve **تجارة خاسرة** ve **تجارة رابحة**. Ve Allah’a itaat etmeyen kimse **خاسر**’dir. Ve dersin: köklü olan alaycı olmaz; ve alaycı da ancak **خاسرا** olur. Ve **المساخر** **مخاسر**’dir. Ve **خوسر**, **كجوهر** gibi: Musul’un doğusunda bir vadi; Dicle’yi besleyen vadilerden biridir. Şeyhimiz dedi: Hureys b. Cebele el-Uzrî’nin şiirinde vâki oldu:
  Ve bu, kardeşinden son ahittir, ne zaman ki                      kişi onu **اللحد** **الخناسير** içine alır

Ebû Hâtim dedi: **الخناسير**: cenazeyi uğurlayan kimselerdir. Bağdâdî, **شرح شواهد المغني**’de nakletti. Dedim: belki onların sözü: **الخناسر**: insanların küçükleri ve zayıfları; musannifin sözündeki muhalefetle birlikte, bundan alınır; öyleyse düşün. Ve **الخناسير**: belâlar. Ve **الخنسير**, kesre ile: belâ. Ve ona istidrâk olunanlardandır: **خاخسر**: Semerkand nahiyelerinden Derğam’ın köylerindendir. Ondandır Ebü’l-Kâsım Sa‘d b. Sa‘îd el-**الخاخسري**, fakih Ebû Alî el-Yûnânî’nin hizmetkârı; ve kadı Abdülkâdir b. Ahmed b. el-Kâsım ed-Derğamî el-**الخاخسري**; ikisi de rivayet ettiler. Şeyhimiz burada istidrâk etti: **خسر** ve **جرد**: Yebhak köylerindendir. Dedim: ve **خسر وشاه**: Merv köylerindendir; muhaddislerden bir cemaat ona nisbet edilmiştir. Ve yine istidrâk olunur: **خونسار**, damme ile: İsfahan köylerinden bir köy. Ondandır imam, allâme Hüseyin b. Cemâl el-İsfahânî; 1017 yılında **خونسار**’da doğdu ve İsfahan’da Ca‘fer b. Lutfullah el-Âmilî ve Seyyid Muhammed Bâkır Âmâd el-Hüseynî üzerine okudu. Ve ondan mezun olanlardandır: oğlu allâme Mollâ Cemâl ve Şeyh Cemâleddîn Muhammed Şef‘ el-Esterâbâdî; 1098 yılında İsfahan’da vefat etti. Ve Hüseyin’in oğlu Cemâl, 1114 yılında Mekke’ye geldi; ve o, Acem âlimlerinin en meşhurlarındandır.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B3%D8%B1/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

خَسِرَ
1 خَسِرَ خسر , (S, A, Msb, K, &c.,) aor. خَسَرَ ; (K;) and خَسَرَ, aor. خَسِرَ ; (K;) but the latter is an unusual form [except in the sense of أَخْسَرَ]; (B, TA;) inf. n. خُسْرَانٌ (S, A, Msb, K) and خُسْرٌ (S, Msb, K) and خَسَارَةٌ (Msb, K) [which are the only forms assigned in the TA to the verb when used with reference to traffic] and خُسُرٌ and خَسْرٌ and خَسَرٌ and خَسَارٌ; (K;) He lost, or suffered loss or diminution: or he was deceived, cheated, beguiled, or circumvented: (K:) فِى البَيْعِ in selling; (S;) or فِى بَيَعِهِ in his selling; (A;) or فِى تِجَارَتِهِ in his traffic: (Msb, K: [see also 4:]) the former is the original signification: (TA:) he suffered diminution of his capital; he lost part thereof: (B, TA:) and he lost his capital altogether. (Bd in iv. 118; &c.) خُسْرَانٌ is also attributed to an action, as well as to a man: (B, TA:) you say, (but in this case the verb is used tropically, A,) خَسِرَتْ تِجَارَتُهُ (tropical:) [His traffic was losing; or an occasion of loss]; (A, B;) opposed to رَبِحَتْ. (A.) It is also used in relation to personal acquisitions; such as health, and safety, and intellect, and faith, and the recompense or reward of obedience [to God], which God has declared [Kur xxii. 11 and xxxix. 17] to be manifest خُسْرَان, (B,) since there is none like it. (Bd.) For instance, you say, خَسِرَ عَقْلَهُ, and مَالَهُ, He lost his intellect, and his property. (IAar.) [In a phrase of this kind, the noun which immediately follows the verb may be considered as put in the accus. case on account of the rejection of a prep., namely فِى: for] it is said that خَسِرَ is never used otherwise than intransitively: though this has been contradicted, on the ground of the following phrase in the Kur [xxii. 11], خَسِرَ الدُّنْيَا وَ الْآخِرَةَ [He hath lost, or he loseth, the things of the present life and of the latter life]; and the like; as الَّذِينَ خَسِرُوا أَنْفُسَهُمْ وَ أَهْلِيهِمْ [Who shall have lost themselves, or their own souls, and their families, or their wives; Kur xxxix. 17 and xlii. 44]; (MF, TA;) i. e., themselves, or their own souls, by their having erred, and their families by their having caused them to err, or by being separated from them for ever; (Bd;) or by being themselves made to remain for ever in Hell, and by their not gaining access to the حُور prepared in Paradise [as wives] for the believers: (Jel:) or the meaning is, accord. to Fr, who shall be deceived of their own souls, &c.: or, accord. to others, who shall have destroyed their own souls, &c. (TA.) ― -b2- Also [He experienced, or saw, that he was loser; or] his having lost became manifest to him: so in the Kur xl. [78 and] last verse. (TA.) ― -b3- Also (with all the forms of the inf. n. above mentioned, K,) He erred; went astray; deviated from, or lost, or missed, the right way: or he became lost; he perished; or he died: syn. ضَلَّ, (K,) and هَلَكَ. (Msb.) -A2- خَسَرَهُ, (A 'Obeyd, IAar, Zj, S, A, &c.,) aor. خَسِرَ (Zj, Msb) and خَسُرَ , (Bd in lv. 8,) inf. n. خَسْرٌ (Msb, K) and خُسْرَانٌ; (K;) and ↓ اخسرهُ, (A 'Obeyd, Zj, S, A, Msb,) inf. n. اـِخْسَارٌ; (Msb, K;) and ↓ خسّرهُ; (A;) He made it defective, or deficient; (A 'Obeyd, IAar, Zj, S, A, Msb, K;) namely, the weight, and the measure; (Zj, TA;) and the thing weighed; (TA;) and the balance, (A 'Obeyd, IAar, Zj, A, Msb,) by diminishing the weight. (Msb.) ↓ The second of these forms is more common, in this sense, than the first (Zj, TA) [and than the third]. For الْمِيزَانَ ↓ وَ لَا تُخْسِرُوا, in the Kur lv. 8, there are three other readings; namely تَخْسُرُوا and تَخْسُروا and تَخْسَرُوا; in the last of which, the prep. فِى is omitted after the verb. (Bd.) ― -b2- [And He, or it, made him to lose, or suffer loss; to err, or go astray; to become lost, or to perish.]

خسّرهُ
2 خسّرهُ خسر خسره خسرة , (A, K,) inf. n. تَخْسِيرٌ, (S, K,) i. q. خَسَرَهُ, q. v.: (A:) [and particularly] He, or it, destroyed him; caused him to perish. (S, K.) You say, خسّرهُ سُوْءُ عَمَلِهِ (tropical:) The evilness of his conduct caused him to perish. (A.) ― -b2- He put him away, or far away; removed, alienated, or estranged, him; (IAar, Msb;) from good, or prosperity. (IAar.) ― -b3- He attributed, or imputed, to him خُسْرَان [i. e. loss; or error, or deviation from the right way]: like كَذَّبَهُ meaning “ he attributed, or imputed, to him lying, ” &c. (Msb.)

اخسرهُ
4 اخسرهُ أخسر أخسره اخسره اخسرة خسر i. q. خَسَرَهُ, which see in three places: (A 'Obeyd, Zj, S, A, Msb:) [and particularly] He made him to lose, or suffer loss, in his traffic; contr. of أَرْبَحَهُ. (A.) -A2- And اخسر He fell into loss; (A;) he met with loss in his traffic. (TA. [See also 1.])

خُسْرٌ
خُسْرٌ خسر an inf. n. of خَسِرَ. (S, Msb, K.) In the Kur ciii. 2, accord. to some, it means Punishment for sin. (TA.)

خَسِرٌ
خَسِرٌ خسر : see خَاسِرٌ.

خُسْرَانٌ
خُسْرَانٌ خسران an inf. n. of خَسِرَ. (S, A, Msb, K.) [For particular usages thereof, see 1. As a simple subst., it generally signifies Loss, or the state of suffering loss or diminution: the state of being deceived or cheated: error, or deviation from the right way: (see also خَسَارٌ:) or the state of becoming lost, of perishing, or of dying.] ― -b2- It is also an inf. n. of خَسَرَهُ. (K.)

خُسْرَوِىٌّ
خُسْرَوِىٌّ خسروى خسروي : see what next follows.

خُسْرَوَانِىٌّ
خُسْرَوَانِىٌّ خسروانى خسرواني , (A, K,) or خُسْرُوَانِىٌّ, (TA, [but the former is the better known,]) A certain kind of garment or cloth; (A, K;) so called in relation to Khusrow Shلh, one of the [kings of Persia called] أَكَاسِرَة [pl. of كِسْرَى or كَسْرَى]; as also ↓ خُسْرَوِىٌّ. (A, TA.) ― -b2- And A certain wine or beverage. (K.)

خَسَارٌ
خَسَارٌ خسار and ↓ خَسَارَةٌ, [both inf. ns. of خَسِرَ, q. v.,] (S,) and ↓ خَيْسَرَى, (S, M, K, in some copies of the K written خَنْسَرَى, with ن, TA,) Error; or deviation from the right way: [like خُسْرَانٌ:] (S:) and perdition; or death; (S, K;) as also ↓ خَنَاسِيرُ, (S, and K in art. خنسر,) which last [is of a pl. form, but] has no sing. (S.) ― -b2- And all the foregoing words, including ↓ خناسير, Baseness, ignobleness, ungenerousness, or meanness; (K;) the last, in poetry, shortened to ↓ خَنَاسِرُ: (TA:) and ↓ خَيْسَرَى, (K,) and, as some say, ↓ خَنَاسِيرُ, (TA,) perfidy, unfaithfulness, or treachery. (K, TA.)

خَسِيرٌ
خَسِيرٌ خسير : see خَاسِرٌ.

خَسَارَةٌ
خَسَارَةٌ خساره خسارة : see خَسَارٌ.

خَاسِرٌ
خَاسِرٌ خاسر Losing, or suffering loss, in his traffic. (Lth.) And [hence,] تِجَارَةٌ خَاسِرَةٌ (tropical:) [Losing traffic; traffic which is an occasion of loss]; opposed to رَابِحَةٌ. (A.) And صَفْقَةٌ خَاسِرَةٌ (assumed tropical:) A bargain that does not bring gain [but on the contrary occasions loss]. (TA.) And كَرَّةٌ خَاسِرَةٌ (assumed tropical:) An unprofitable charge or assault. (K.) ― -b2- One who has lost his property, and his intellect. (IAar.) ― -b3- Erring; going astray; deviating from, or losing, or missing, the right way: or becoming lost; perishing; or dying: syn. ضَالٌّ: (K:) and so ↓ خَسِرٌ (TA) and ↓ خَسِيرٌ and ↓ خَيْسَرَى, (K, TA, but the last written in the CK خَيْسَرِىٌّ,) or ↓ خَيْسَرٌ, for it is said to occur [as an epithet] only in the following saying, in which خَيْسَرَى is said to be put for خَيْسَرٌ to assimilate it to preceding words: بِفِيهِ البَرَى وَ حُمَّى خَيْبَرَى وَ شَرٌّ مَا يَرَى فَاـِنَّهُ خَيْسَرَى [In his mouth be dust, and may the fever of Kheyber befall him, and evil be that which he shall see, for he is one who goeth astray: but in the TA, in art. ورى, is another reading; for بفيه البرى, substituting بِهِ الوَرَى, meaning a certain disease]. (TA.) [Hence,] أَحْمَقُ خَاسِرٌ دَابِرٌ دَامِرٌ [Foolish, or stupid, erring, and utterly perishing]. (T in art. بت. [See بَاتٌّ: and see also دَامِرٌ.]) ― -b4- Also One who makes the measure, and the balance, defective, or deficient, when he gives, and demands excess when he receives. (AA.)

خَاسِرَةٌ
خَاسِرَةٌ خاسر خاسره خاسرة : see the next paragraph.

خَنْسَرٌ
خَنْسَرٌ خنسر and ↓ خَنْسَرِىٌّ A man in a place [or condition] of خُسْرَان [or loss, &c.]: (K in the present art. and in art. خنسر:) pl. خَنَاسِرَةٌ. (K in art. خنسر.) ― -b2- And [the pl.] الخَنَاسِرَةُ, in several copies of the K, in other copies of the K ↓ الخَاسِرَةُ, but correctly ↓ الخَنَاسِرُ, (TA,) The weak of mankind; (K, TA;) and the small, or little, of them; (TA;) as also ↓ الخَنَاسِيرُ, in the former sense, (K and TA in art. خنسر,) and in the latter sense also: (TA in that art.:) and أَهْلُ الخِيَانَةِ; (K and TA in this art.; and K in art. خنسر, accord. to several copies;) i. e. The people of perfidy, unfaithfulness, or treachery; and of baseness, ignobleness, ungenerousness, or meanness: (TA in the present art.:) or اهل الجبانة; because of their weakness; (TA in art. خنسر;) [as though meaning the people of cowardice (الجَبَانَة): or it may mean the people of the burial-ground (الجَبَّانَة); for, accord. to AHلt, ↓ الخناسير signifies those who conduct [to the burial-ground] the corpse or the bier with the corpse; perhaps from خَنَاسِرُ meaning “ small, or little, and weak men. ” (TA.)

خِنْسِرٌ
خِنْسِرٌ خنسر , (K in art. خنسر, [in the CK, erroneously, خِنْسَر,]) or ↓ خِنْسِيرٌ, (Ibn-'Osfoor, AHei, and K in the present art.,) Base, ignoble, ungenerous, or mean: (K:) and perfidious, unfaithful, or treacherous. (TA in explanation of the latter.) -A2- Also (the former accord. to the K in art. خنسر, and the latter likewise accord. to the TA in the present art.,) A calamity, or misfortune: (K, TA:) pl. [of the latter] in this sense خَنَاسِيرُ, like خَنَاثِيرُ. (IAar, TA.)

خَيْسَرٌ
خَيْسَرٌ خيسر : see خَاسِرٌ.

خَيْسَرَى
خَيْسَرَى خيسرى خيسري : see خَسَارٌ, in two places: -A2- and see also خَاسِرٌ. ― -b2- Also One who will not accept an invitation to partake of food, lest he should be required to make a requital: so in a trad. of 'Omar. (TA.)

خَنْسَرِىٌّ
خَنْسَرِىٌّ خنسرى خنسري : see خَنْسَرٌ.

خِنْسِيرٌ
خِنْسِيرٌ خنسير : see خِنْسِرٌ.

خَنَاسِرُ
خَنَاسِرُ خناسر : see خَسَارٌ: -A2- and see also خَنْسَرٌ.

خَنَاسِيرُ
خَنَاسِيرُ خناسير a word [of a pl. form] having no sing.: (S:) see خَسَارٌ, in three places. -A2- [Also pl. of خِنْسِيرٌ, q. v.] -A3- See also خَنْسَرٌ, in two places. -A4- Also The urine of the mountain-goats upon the herbage and the trees [or shrubs]: (K in this art. and in art. خنسر:) in which sense, also, it has no singular. (TA in the present art.)

أَخْسَرُ
أَخْسَرُ ذ sing. of أَخْسَرُونَ, which occurs in the Kur [xi. 24 and] xviii. 103 [and xxi. 70 and xxvii. 5], (Akh, S,) and signifies The greatest losers; those who suffer, or shall suffer, the greatest loss. (Bd.)

مَخْسَرَةٌ
[ مَخْسَرَةٌ مخسر مخسره مخسرة An occasion, or a cause, of loss; or of error, or going astray; or of being lost, of perishing, or of dying: a word of the same class as مَبْخَلَةٌ and مَجْبَنَةٌ &c.: pl. مَخَاسِرُ. Hence the saying,] المَسَاخِرُ مَخَاسِرُ (tropical:) [Occasions, or causes, of mockery, or derision, or ridicule, are occasions, or causes, of loss, &c.]. (A.)

##### Türkçe

**خَسِرَ**
1 **خَسِرَ**; muzârîsi **خَسَرَ**; ve **خَسَرَ**, muzârîsi **خَسِرَ**; fakat ikincisi [**أَخْسَرَ** mânası müstesna] alışılmadık bir kalıptır; mastarı **خُسْرَانٌ** ve **خُسْرٌ** ve **خَسَارَةٌ** [ki bunlar, alışverişe nispetle kullanıldığında fiile TA’da verilen tek kalıplardır] ve **خُسُرٌ** ve **خَسْرٌ** ve **خَسَرٌ** ve **خَسَارٌ**: Zarar etti; yahut zarar ve eksilme gördü: yahut aldatıldı, kandırıldı, oyuna getirildi, hile ile çevrildi: **فِى البَيْعِ** satımda; yahut **فِى بَيَعِهِ** kendi satımında; yahut **فِى تِجَارَتِهِ** ticaretinde: birincisi asıl mânadır: sermayesinden eksilme gördü; onun bir kısmını kaybetti: ve sermayesini bütünüyle kaybetti. **خُسْرَانٌ** bir fiile de nispet edilir, bir adama nispet edildiği gibi: dersin ki (fakat bu durumda fiil mecazen kullanılır), **خَسِرَتْ تِجَارَتُهُ** (mecaz:) [Onun ticareti zarar ediyor; yahut zarar vesilesi oldu]; **رَبِحَتْ**’in zıddı olarak. Bu, şahsî kazanımlara dair olarak da kullanılır; sağlık, emniyet, akıl, iman ve itaate [Allah’a] karşılık olan mükâfat/ödül gibi; ki Allah bunu [Kur’ân xxii. 11 ve xxxix. 17] apaçık **خُسْرَان** diye beyan etmiştir; çünkü onun benzeri yoktur. Meselâ dersin ki, **خَسِرَ عَقْلَهُ**, ve **مَالَهُ**, Ak­lını ve malını kaybetti. [Böyle bir ibarede, fiilden hemen sonra gelen isim, bir harf-i cerrin, yani **فِى**’nin hazfı sebebiyle mansûb kabul edilebilir: zira] denilmiştir ki **خَسِرَ** asla lâzım (geçişsiz) olmaktan başka türlü kullanılmaz: ancak bu, Kur’ân’daki şu ibareye dayanılarak reddedilmiştir [xxii. 11], **خَسِرَ الدُّنْيَا وَ الْآخِرَةَ** [Dünya ve âhireti kaybetti/kaybeder]; ve benzeri; meselâ **الَّذِينَ خَسِرُوا أَنْفُسَهُمْ وَ أَهْلِيهِمْ** [Kendilerini (nefislerini) ve ailelerini (yahut eşlerini) kaybetmiş olacak olanlar; Kur’ân xxxix. 17 ve xlii. 44]; yani, kendilerini (nefislerini) sapmış olmaları sebebiyle; ailelerini de onları saptırmış olmaları sebebiyle, yahut onlardan ebediyen ayrılmaları sebebiyle; yahut kendilerinin ebediyen Cehennem’de bırakılması ve müminler için Cennet’te hazırlanmış **حُور**’a [eş olarak] erişememeleri sebebiyle: yahut mânâ, Fr’ye göre, kendi nefislerinden aldatılmış olacak olanlar, vb.; yahut başkalarına göre, kendi nefislerini helâk etmiş olacak olanlar, vb.

― -b2- Ayrıca [Zarar etmiş olduğunu tecrübe etti, yahut gördü; yahut] zarar etmiş olması ona açıkça belli oldu: Kur’ân xl. [78 ve] son âyette böyledir.

― -b3- Ayrıca (yukarıda zikredilen mastar kalıplarının hepsiyle) Saptı; yoldan çıktı; doğru yoldan ayrıldı, yahut onu kaybetti, yahut onu ıskaladı: yahut kayboldu; helâk oldu; yahut öldü: eş anlamlısı **ضَلَّ**, ve **هَلَكَ**.

-A2- **خَسَرَهُ**, muzârîsi **خَسِرَ** ve **خَسُرَ**, mastarı **خَسْرٌ** ve **خُسْرَانٌ**; ve **اخسرهُ**, mastarı **اـِخْسَارٌ**; ve **خسّرهُ**: Onu kusurlu yahut eksik yaptı; yani tartıyı ve ölçüyü; ve tartılan şeyi; ve teraziyi, ağırlığı eksilterek. Bu mânada bu kalıpların ikincisi birinciden [ve üçüncünden] daha yaygındır. Kur’ân lv. 8’deki **وَ لَا تُخْسِرُوا الْمِيزَانَ** için üç başka kıraat daha vardır; yani **تَخْسُرُوا** ve **تَخْسُروا** ve **تَخْسَرُوا**; sonuncusunda fiilden sonra **فِى** harf-i cerri hazfedilmiştir.

― -b2- [Ve onu, yahut onu, ona zarar ettirdi; onu saptırdı; kaybolmasına yahut helâk olmasına sebep oldu.]

**خسّرهُ**
2 **خسّرهُ**, mastarı **تَخْسِيرٌ**, **خَسَرَهُ** ile aynı mânadadır, bk. o: [ve özellikle] onu helâk etti; yok olmasına sebep oldu. Dersin ki, **خسّرهُ سُوْءُ عَمَلِهِ** (mecaz:) Onun amelinin kötülüğü onu helâk etti.

― -b2- Onu uzaklaştırdı; onu uzak kıldı; onu ayırdı, yabancılaştırdı, uzak düşürdü; hayırdan yahut refahtan.

― -b3- Ona **خُسْرَان** nispet etti/yükledi [yani zarar; yahut hata, yahut doğru yoldan sapma]: “ona yalan nispet etti” mânasındaki **كَذَّبَهُ** gibi, vb.

**اخسرهُ**
4 **اخسرهُ**, **خَسَرَهُ** ile aynı mânadadır; ona üç yerde bak: [ve özellikle] onu ticaretinde zarar ettirdi; **أَرْبَحَهُ**’nin zıddı.

-A2- Ve **اخسر**: Zarara düştü; ticaretinde zararla karşılaştı.

**خُسْرٌ**
**خُسْرٌ**, **خَسِرَ**’ın mastarıdır. Kur’ân ciii. 2’de, bazılarına göre, günahın cezası demektir.

**خَسِرٌ**
**خَسِرٌ**: **خَاسِرٌ**’e bak.

**خُسْرَانٌ**
**خُسْرَانٌ**, **خَسِرَ**’ın mastarıdır. [Bunun özel kullanımları için 1’e bak. Basit bir isim olarak genellikle şu mânaya gelir: Zarar; yahut zarar ve eksilme hâli: aldatılma yahut dolandırılma hâli: hata, yahut doğru yoldan sapma: (ayrıca **خَسَارٌ**’a da bak:) yahut kaybolma, helâk olma, yahut ölme hâli.]

― -b2- Ayrıca **خَسَرَهُ**’ın da mastarıdır.

**خُسْرَوِىٌّ**
**خُسْرَوِىٌّ**: hemen sonra gelene bak.

**خُسْرَوَانِىٌّ**
**خُسْرَوَانِىٌّ**, yahut **خُسْرُوَانِىٌّ**: Belli bir tür elbise yahut kumaş; [Fars krallarından] **أَكَاسِرَة**’den (çoğulu **كِسْرَى** yahut **كَسْرَى**) biri olan Khusrow Shلh’a nispetle böyle adlandırılmıştır; bunun gibi **خُسْرَوِىٌّ** de.

― -b2- Ve belli bir şarap yahut içecek.

**خَسَارٌ**
**خَسَارٌ** ve **خَسَارَةٌ**, [ikisi de **خَسِرَ**’ın mastarlarıdır] ve **خَيْسَرَى**: Hata; yahut doğru yoldan sapma: [**خُسْرَانٌ** gibi:] ve helâk; yahut ölüm; bunun gibi **خَنَاسِيرُ** de; bu sonuncu [çoğul kalıbında bir kelime olmakla beraber] tekili yoktur.

― -b2- Ve önceki kelimelerin hepsi, **خناسير** dâhil: Alçaklık, soysuzluk, cömertlikten yoksunluk, yahut bayağılık; sonuncusu şiirde kısaltılarak **خَنَاسِرُ** olur: ve **خَيْسَرَى**, ve bazılarına göre **خَنَاسِيرُ**, hainlik, vefasızlık, yahut hıyanet.

**خَسِيرٌ**
**خَسِيرٌ**: **خَاسِرٌ**’e bak.

**خَسَارَةٌ**
**خَسَارَةٌ**: **خَسَارٌ**’a bak.

**خَاسِرٌ**
**خَاسِرٌ**: Ticaretinde zarar eden yahut zarar gören. Ve [buradan] **تِجَارَةٌ خَاسِرَةٌ** (mecaz:) [Zarar eden ticaret; zarar vesilesi olan ticaret]; **رَابِحَةٌ**’nin zıddı. Ve **صَفْقَةٌ خَاسِرَةٌ** (mecaz olduğu varsayılan:) Kâr getirmeyen [bilakis zarar doğuran] bir alışveriş. Ve **كَرَّةٌ خَاسِرَةٌ** (mecaz olduğu varsayılan:) Faydasız bir hücum yahut saldırı.

― -b2- Malını ve aklını kaybetmiş kimse.

― -b3- Sapan; yoldan çıkan; doğru yoldan ayrılan, yahut onu kaybeden, yahut onu ıskalayan: yahut kaybolan; helâk olan; yahut ölen: eş anlamlısı **ضَالٌّ**: ve bunun gibi **خَسِرٌ** ve **خَسِيرٌ** ve **خَيْسَرَى**; yahut **خَيْسَرٌ**; zira [sıfat olarak] yalnız şu sözde vâki olduğu söylenir; burada **خَيْسَرَى**’nın, önceki kelimelere benzetmek için **خَيْسَرٌ** yerine konduğu söylenir: **بِفِيهِ البَرَى وَ حُمَّى خَيْبَرَى وَ شَرٌّ مَا يَرَى فَاـِنَّهُ خَيْسَرَى** [Ağzında toprak olsun, ve Hayber humması ona isabet etsin, ve göreceği şey şer olsun; çünkü o yoldan çıkan biridir: fakat TA’da, **ورى** maddesinde, başka bir rivayet vardır; **بفيه البرى** yerine **بِهِ الوَرَى**; mânası belli bir hastalıktır].

― -b4- Ayrıca: Verdiğinde ölçüyü ve teraziyi eksik yapan, aldığında ise fazlalık isteyen kimse.

**خَاسِرَةٌ**
**خَاسِرَةٌ**: bir sonraki paragrafa bak.

**خَنْسَرٌ**
**خَنْسَرٌ** ve **خَنْسَرِىٌّ**: **خُسْرَان** [yahut zarar, vb.] hâlinde [yahut durumunda] olan bir adam: çoğulu **خَنَاسِرَةٌ**.

― -b2- Ve [çoğul] **الخَنَاسِرَةُ**, K’nin bazı nüshalarında; diğer bazı nüshalarında **الخَاسِرَةُ**; fakat doğrusu **الخَنَاسِرُ**: İnsanların zayıfları; ve onların küçükleri/azları; bunun gibi **الخَنَاسِيرُ** da, birinci mânada; ve ikinci mânada da: ve **أَهْلُ الخِيَانَةِ**; yani hainlik, vefasızlık, yahut hıyanet ehli; ve alçaklık, soysuzluk, cömertlikten yoksunluk, yahut bayağılık ehli: yahut zayıflıklarından dolayı **اهل الجبانة**; [sanki **الجَبَانَة** (korkaklık) ehli mânasında: yahut **الجَبَّانَة** (mezarlık) ehli mânasında olabilir; zira AHلt’ye göre **الخناسير** cenazeyi yahut tabutu [mezarlığa] götürenler demektir; belki “küçük, az ve zayıf adamlar” mânasındaki **خَنَاسِرُ**’dan.]

**خِنْسِرٌ**
**خِنْسِرٌ**, yahut **خِنْسِيرٌ**: Alçak, soysuz, cömertlikten yoksun, yahut bayağı: ve hain, vefasız, yahut hıyanetkâr.

-A2- Ayrıca (birincisi K’ye göre, ikincisi de TA’ya göre) Bir musibet yahut felâket: bu mânada [ikincinin] çoğulu **خَنَاسِيرُ**, **خَنَاثِيرُ** gibi.

**خَيْسَرٌ**
**خَيْسَرٌ**: **خَاسِرٌ**’e bak.

**خَيْسَرَى**
**خَيْسَرَى**: **خَسَارٌ**’a iki yerde bak: -A2- ve ayrıca **خَاسِرٌ**’e de bak.

― -b2- Ayrıca: Kendisine karşılık vermesi istenmesin diye yemeğe daveti kabul etmeyen kimse: ‘Ömer’den bir rivayette böyledir.

**خَنْسَرِىٌّ**
**خَنْسَرِىٌّ**: **خَنْسَرٌ**’e bak.

**خِنْسِيرٌ**
**خِنْسِيرٌ**: **خِنْسِرٌ**’e bak.

**خَنَاسِرُ**
**خَنَاسِرُ**: **خَسَارٌ**’a bak: -A2- ve ayrıca **خَنْسَرٌ**’e de bak.

**خَنَاسِيرُ**
**خَنَاسِيرُ**: tekili olmayan [çoğul kalıbında] bir kelime: **خَسَارٌ**’a üç yerde bak. -A2- [Ayrıca **خِنْسِيرٌ**’in çoğuludur.] -A3- Ayrıca **خَنْسَرٌ**’e iki yerde bak. -A4- Ayrıca: Dağ keçilerinin otlar ve ağaçlar [yahut çalılar] üzerindeki idrarı: bu mânada da tekili yoktur.

**أَخْسَرُ**
**أَخْسَرُ**, Kur’ân’da geçen **أَخْسَرُونَ**’un müzekker tekilidir ve En büyük zarara uğrayanlar; en büyük zararı gören yahut görecek olanlar mânasına gelir.

**مَخْسَرَةٌ**
**مَخْسَرَةٌ**: Zararın; yahut hatanın, yahut sapmanın; yahut kaybolmanın, helâk olmanın, yahut ölmenin bir vesilesi yahut sebebi: **مَبْخَلَةٌ** ve **مَجْبَنَةٌ** vb. sınıfından bir kelime: çoğulu **مَخَاسِرُ**. Bundan dolayı şu söz [söylenir], **المَسَاخِرُ مَخَاسِرُ** (mecaz:) [Alay/istihza vesileleri, zarar vb. vesileleridir].

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B3%D8%B1/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

خَسَرَ
خَسَرَ I ,  U ( n. ac. خَسْر 1 ,  خُسْرَاْن 35 ),
a.  Made deficient,   defective ( weight, measure &  c. ).

خَسِرَ
خَسِرَ A ( n. ac. خَسْر 1 ,  خُسْر 3 ,  خَسَر 4 ,  خُسُر 10 ,  خَسَاْر 22 ,  خَسَاْرَة 22t ,  خُسْرَاْن 35 )
a.  [ acc. or Fī ], Lost, suffered losses.

b.  Was lost; went astray, erred.

خَسَّرَ
خَسَّرَ II ,
a.  Caused to lose, caused loss to; caused to perish.

b.  Met with losses ( in business ).

أَخْسَرَ
أَخْسَرَ IV ,
a.  Lessened, diminished.

b.  Met with losses ( in business ).

خُسْر
خُسْر 3 ,
a.  see 22t (a) .

b.  Punishment.

خَاْسِر
خَاْسِر 21 ,
a.  Losing, suffering-loss.

b.  see 25 .

خَسَاْر
خَسَاْر 22 ,
a.  Error; baseness, treachery.

خَسَاْرَة
خَسَاْرَة 22t ,
a.  Loss.

b.  see 22 .

خَسِيْر
خَسِيْر 25 ,
a.  Going astray, erring; perishing.

خَسْرَاْنُ
خَسْرَاْنُ 33 ,
a.  see 21 .

خُسْرَاْن
خُسْرَاْن 35 ,
a.  see 22t (a) .

##### Türkçe

**خَسَرَ**
**خَسَرَ** I, U (n. ac. **خَسْر** 1, **خُسْرَاْن** 35),
a. Eksik kıldı, kusurlu kıldı (ağırlık, ölçü vb.).

**خَسِرَ**
**خَسِرَ** A (n. ac. **خَسْر** 1, **خُسْر** 3, **خَسَر** 4, **خُسُر** 10, **خَسَاْر** 22, **خَسَاْرَة** 22t, **خُسْرَاْن** 35)
a. [acc. veya Fī], Kaybetti, zarar gördü.

b. Kayboldu; yoldan saptı, hata etti.

**خَسَّرَ**
**خَسَّرَ** II,
a. Kaybettirdi, zarar ettirdi; helâk ettirdi.

b. (ticarette) zarara uğradı.

**أَخْسَرَ**
**أَخْسَرَ** IV,
a. Azalttı, eksiltti.

b. (ticarette) zarara uğradı.

**خُسْر**
**خُسْر** 3,
a. 22t (a)’ya bak.

b. Ceza.

**خَاْسِر**
**خَاْسِر** 21,
a. Kaybeden, zarar gören.

b. 25’e bak.

**خَسَاْر**
**خَسَاْر** 22,
a. Hata; alçaklık, hainlik.

**خَسَاْرَة**
**خَسَاْرَة** 22t,
a. Zarar.

b. 22’ye bak.

**خَسِيْر**
**خَسِيْر** 25,
a. Yoldan sapan, hata eden; helâk olan.

**خَسْرَاْنُ**
**خَسْرَاْنُ** 33,
a. 21’e bak.

**خُسْرَاْن**
**خُسْرَاْن** 35,
a. 22t (a)’ya bak.

### [Kitâbullâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B3%D8%B1/sozluk/kitab_allah.md) — Kur'an kullanımından türetilmiş

خسر
خَسِرَ - يَخْسَرُ - خُسْر - خَسَار - خُسْران - خَاسِر - خَاسِرُوْن - أَخْسَر - أَخْسَرُوْن - الأَخْسَر - الأَخْسَرُوْن - أَخْسَرَ - يُخْسِرُ - مُخْسِر - مُخْسِرِيْن - خَسَّرَ - يُخَسِّرُ - تَخْسِيْر

خَسِرَ - يَخْسَرُ + كائن + كائناً + شيئاً: في عملية تبادل، يجعله ينال أقل مما قدم فيضيع عليه جزء من ملكه: في عملية تبادل، يقدم جهداَ أو مالاً، للحصول مقابله على منفعة أو متعة تعادل أو تزيد على ما قدمه، ولكنه يحصل على منفعة أو متعة أقل من ما يفترض أنه يستحق بحسب ما قدم، وذلك بسبب عوامل لم يأخذها بحسبانه
خَسِرَ - يَخْسَرُ + كائن + شيئاً: التقدير : خَسِرَ - يَخْسَرُ + الكائن + نفسه + شيئاً: حرمها وأضاع عليها شيئاً
﴿ومن خفت موازينه فأولئك الذين خَسِروا أنفسهم﴾: التقدير: خسروا أنفسهم شيئاً: أنقصوها حقها وما ينبغي لها
﴿قل إن الخاسرين الذين خَسِروا أنفسهم وأهليهم يوم القيامة﴾
﴿وإن أصابته فتنة انقلب على وجهه خَسِر الدنيا والآخرة﴾
خُسْر:على وزن " فـُعـْل" اسم فعل " خَسِرَ - يَخْسَرُ ": وهو أيضاً ما يكون بفعل " خَسِرَ - يَخْسَرُ ": الجزء من الملك أو القدرة الذي يضيع أثناء عملية تبادل: وهي تشبه بالعرف السائد مسمى " خَسَارَة "
خَسار: على وزن " فـَعال" اسم فعل مبالغة بمعنى مفعول من " خَسِرَ - يَخْسَرُ ": الخسر متوسط القدر
خُسْران: على وزن " فـُعتْلان": اسم فعل مبالغة بمعنى مفعول من " خَسِرَ - يَخْسَرُ ": الخسر (الخسارة) الكبير والمتكرر
خَاسِر: اسم فاعل صفة مشيهة من " بمعنى مفعول " : الذي خَسِرَ نفسَه شيئاً
خَاسِرُوْن: جمع " خَاسِر"
أَخْسَر: اسم تفضيل من " خَاسِر ": الذي يكون " خسره وخسرانه " أكبر من أمثاله
أَخْسَرُوْن: جمع " أخْسَر"
الأَخْسَر: اسم تفضيل أعظمي من " خَاسِر"
الأَخْسَرون: جمع " الأخْسَر "
أَخْسَرَ - يُخْسِرُ + كائن + كائناً + شيئاً: على وزن " أفعلَ" من " خَسِرَ - يَخْسَرُ " : جعله " يَخْسَرُ  آخر شيئاً": في عملية تبادل جعله ينال أقل مما قدم ويستحق فيفقد جزءاً من ملكه: جعل شيئاً أو كائناً يقدم جهداَ أو مالاً،  للحصول مقابله على منفعة أو متعة تعادل أو تزيد على ما قدمه، فجعله لا يحصل على المنفعة أو المتعة التي يفترض أنه يستحقها بحسب ما قدم، وذلك بسبب عوامل خارجية يدخلها على عملية التبادل
﴿وأقيموا الوزن بالقسط ولا تخسروا الميزان﴾:ولا تجعلوا الميزان " يَخْسَر " الآخرين شيئاً: حين التبادل باستعمال الميزان والأواق (المعيار الوزني) ببضاعة، لا تجعلوا الميزان يخسر في إحدى كفتيه الوزن الذي يستحقه، وذلك لنقص مقدار وزن الأواق في الكفة الأخرى
مُخْسِر: اسم فاعل صفة مشيهة من " أَخْسَرَ - يُخْسِرُ "
مُخْسِرين: جمع " مُخْسِر"
خَسَّرَ - يُخَسِّرُ : على وزن "فـَعـَّل" من "  خَسِرَ - يَخْسَرُ ": جعله " يَخْسَرُ " على وجه التكرار والشدة
تَخْْسِيْر: اسم فعل من " خَسَّرَ - يُخَسِّرُ "
واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " النقص عند والوفاء، والتأدية المنقوصة بالتزام أو مال " وهي:
وَتَرَ - يَتِرُ، بَخَسَ - يَبْخَسُ، هَضمَ - يَهْضِمُ، خَسِرَ - يَخْسَرُ، نَقَصَ - يَنْقُصُ (المتعدي)، أَلَتَ - يَأْلِتُ
خَسِرَ
 	﴿قل لمن ما في السماوات والأرض قل لله كتب على نفسه الرحمة ليجمعنكم إلى يوم القيامة لا ريب فيه الذين خَسِروا أنفسهم فهم لا يؤمنون(12)﴾ الأنعام ﴿الذين آتيناهم الكتاب يعرفونه كما يعرفون أبناءهم الذين خَسِروا أنفسهم فهم لا يؤمنون (20)﴾ الأنعام
 	﴿ومن خفت موازينه فأولئك الذين خَسِروا أنفسهم بما كانوا بآياتنا يظلمون(9)﴾ الأعراف ﴿ومن خفت موازينه فأولئك الذين خسروا أنفسهم في جهنم خالدون(103)﴾ المؤمنون
 	﴿هل ينظرون إلا تأويله يوم يأتي تأويله يقول الذين نسوه من قبل قد جاءت رسل ربنا بالحق فهل لنا من شفعاء فيشفعوا لنا أو نرد فنعمل غير الذي كنا نعمل قد خسروا أنفسهم وضل عنهم ما كانوا يفترون(53)﴾ الأعراف ﴿أولئك الذين خسروا أنفسهم وضل عنهم ما كانوا يفترون(21)﴾ هود
 	﴿ويوم يحشرهم كأن لم يلبثوا إلا ساعة من النهار يتعارفون بينهم قد خسر الذين كذبوا بلقاء الله وما كانوا مهتدين (45)﴾ يونس ﴿قد خسر الذين كذبوا بلقاء الله حتى إذا جاءتهم الساعة بغتة قالوا ياحسرتنا على ما فرطنا فيها وهم يحملون أوزارهم على ظهورهم ألا ساء ما يزرون(31)﴾ الأنعام
 	﴿فاعبدوا ما شئتم من دونه قل إن الخاسرين الذين خسروا أنفسهم وأهليهم يوم القيامة ألا ذلك هو الخسران المبين (15)﴾ الزمر ﴿وتراهم يعرضون عليها خاشعين من الذل ينظرون من طرف خفي وقال الذين آمنوا إن الخاسرين الذين خسروا أنفسهم وأهليهم يوم القيامة ألا إن الظالمين في عذاب مقيم(45)﴾ الشورى
 	﴿وَلِلَّهِ مُلْكُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ وَيَوْمَ تَقُومُ السَّاعَةُ يَوْمَئِذٍ يَخْسَرُ الْمُبْطِلُونَ(27)﴾ الجاثية ﴿ولقد أرسلنا رسلا من قبلك منهم من قصصنا عليك ومنهم من لم نقصص عليك وما كان لرسول أن يأتي بآية إلا بإذن الله فإذا جاء أمر الله قضي بالحق وخسر هنالك المبطلون (78)﴾ غافر
 	﴿ولقد أرسلنا رسلا من قبلك منهم من قصصنا عليك ومنهم من لم نقصص عليك وما كان لرسول أن يأتي بآية إلا بإذن الله فإذا جاء أمر الله قضي بالحق وخسر هنالك المبطلون(78)﴾ غافر ﴿فلم يك ينفعهم إيمانهم لما رأوا بأسنا سنة الله التي قد خلت في عباده وخسر هنالك الكافرون(85)﴾ غافر
 	﴿ولأضلنهم ولأمنينهم ولآمرنهم فليبتكن آذان الأنعام ولآمرنهم فليغيرن خلق الله ومن يتخذ الشيطان وليا من دون الله فقد خسر خسرانا مبينا (119)﴾ النساء ﴿قد خسر الذين قتلوا أولادهم سفها بغير علم وحرموا ما رزقهم الله افتراء على الله قد ضلوا وما كانوا مهتدين (140)﴾ الأنعام
 	﴿ومن الناس من يعبد الله على حرف فإن أصابه خير اطمأن به وإن أصابته فتنة انقلب على وجهه خسر الدنيا والآخرة ذلك هو الخسران المبين(11)﴾ الحج
خُسْر
 ﴿فذاقت وبال أمرها وكان عاقبة أمرها خسرا(9)﴾ الطلاق ﴿إن الإنسان لفي خسر(2)﴾ العصر
خُسْران - خسرانا
 ﴿ولأضلنهم ولأمنينهم ولآمرنهم فليبتكن آذان الأنعام ولآمرنهم فليغيرن خلق الله ومن يتخذ الشيطان وليا من دون الله فقد خسر خسرانا مبينا (119)﴾ النساء ﴿ومن الناس من يعبد الله على حرف فإن أصابه خير اطمأن به وإن أصابته فتنة انقلب على وجهه خسر الدنيا والآخرة ذلك هو الخسران المبين(11)﴾ الحج ﴿فاعبدوا ما شئتم من دونه قل إن الخاسرين الذين خسروا أنفسهم وأهليهم يوم القيامة ألا ذلك هو الخسران المبين (15)﴾ الزمر
خسارا
 ﴿وننزل من القرآن ما هو شفاء ورحمة للمؤمنين ولا يزيد الظالمين إلا خسارا(82)﴾ الإسراء
 	﴿هو الذي جعلكم خلائف في الأرض فمن كفر فعليه كفره ولا يزيد الكافرين كفرهم عند ربهم إلا مقتا ولا يزيد الكافرين كفرهم إلا خسارا (39)﴾ فاطر
 	﴿قال نوح رب إنهم عصوني واتبعوا من لم يزده ماله وولده إلا خسارا (21)﴾ نوح
الخاسرون
الذين خسروا أنفسهم وأهليهم يوم القيامة﴿فاعبدوا ما شئتم من دونه قل إن الخاسرين الذين خسروا أنفسهم وأهليهم يوم القيامة ألا ذلك هو الخسران المبين (15)﴾ الزمر ﴿وتراهم يعرضون عليها خاشعين من الذل ينظرون من طرف خفي وقال الذين آمنوا إن الخاسرين الذين خسروا أنفسهم وأهليهم يوم القيامة ألا إن الظالمين في عذاب مقيم(45)﴾ الشورى
الذين لا يغفر الله لهم ولا يرحمهم يوم القيامة	﴿قالا ربنا ظلمنا أنفسنا وإن لم تغفر لنا وترحمنا لنكونن من الخاسرين(23)﴾ الأعراف ﴿قال رب إني أعوذ بك أن أسألك ما ليس لي به علم وإلا تغفر لي وترحمني أكن من الخاسرين(47)﴾ هود ﴿ولما سقط في أيديهم ورأوا أنهم قد ضلوا قالوا لئن لم يرحمنا ربنا ويغفر لنا لنكونن من الخاسرين(149)﴾ الأعراف
ومن يبتغ غير الإسلام دينا
 ﴿ومن يبتغ غير الإسلام دينا فلن يقبل منه وهو في الآخرة من الخاسرين (85)﴾ آل عمران
المرتدون على أدبارهم - المتولون ( عن القتال )
 ﴿ياأيها الذين آمنوا إن تطيعوا الذين كفروا يردوكم على أعقابكم فتنقلبوا خاسرين (149)﴾ آل عمران ﴿ياقوم ادخلوا الأرض المقدسة التي كتب الله لكم ولا ترتدوا على أدباركم فتنقلبوا خاسرين(21)﴾ المائدة
	﴿ثم توليتم من بعد ذلك فلولا فضل الله عليكم ورحمته لكنتم من الخاسرين(64)﴾ البقرة
المفسدون في الأرض
ينقضون عهد الله من بعد ميثاقه ويقطعون ما أمر الله به أن يوصل﴿الذين ينقضون عهد الله من بعد ميثاقه ويقطعون ما أمر الله به أن يوصل ويفسدون في الأرض أولئك هم الخاسرون(27)﴾ البقرة
القتل
 ﴿فطوعت له نفسه قتل أخيه فقتله فأصبح من الخاسرين(30)﴾ المائدة
الكفر بالله والإيمان بالباطل- الكفر بالإيمان
 ﴿قل كفى بالله بيني وبينكم شهيدا يعلم ما في السماوات والأرض والذين آمنوا بالباطل وكفروا بالله أولئك هم الخاسرون (52)﴾ العنكبوت ﴿اليوم أحل لكم الطيبات وطعام الذين أوتوا الكتاب حل لكم وطعامكم حل لهم والمحصنات من المؤمنات والمحصنات من الذين أوتوا الكتاب من قبلكم إذا آتيتموهن أجورهن محصنين غير مسافحين ولا متخذي أخدان ومن يكفر بالإيمان فقد حبط عمله وهو في الآخرة من الخاسرين(5)﴾ المائدة
الكفر والتكذيب بكتاب الله وبآيات الله
 ﴿له مقاليد السماوات والأرض والذين كفروا بآيات الله أولئك هم الخاسرون(63)﴾ الزمر ﴿ولا تكونن من الذين كذبوا بآيات الله فتكون من الخاسرين(95)﴾ يونس
 	﴿الذين آتيناهم الكتاب يتلونه حق تلاوته أولئك يؤمنون به ومن يكفر به فأولئك هم الخاسرون(121)﴾ البقرة
الضالون
 ﴿من يهد الله فهو المهتدي ومن يضلل فأولئك هم الخاسرون(178)﴾ الأعراف
الخبيث
 ﴿ليميز الله الخبيث من الطيب ويجعل الخبيث بعضه على بعض فيركمه جميعا فيجعله في جهنم أولئك هم الخاسرون(37)﴾ الأنفال
الشرك
 ﴿ولقد أوحي إليك وإلى الذين من قبلك لئن أشركت ليحبطن عملك ولتكونن من الخاسرين (65)﴾ الزمر
المنافقون
 ﴿ويقول الذين آمنوا أهؤلاء الذين أقسموا بالله جهد أيمانهم إنهم لمعكم حبطت أعمالهم فأصبحوا خاسرين(53)﴾ المائدة ﴿وما كنتم تستترون أن يشهد عليكم سمعكم ولا أبصاركم ولا جلودكم ولكن ظننتم أن الله لا يعلم كثيرا مما تعملون(22) وذلكم ظنكم الذي ظننتم بربكم أرداكم فأصبحتم من الخاسرين(23)﴾ فصلت
الذين استحبوا الحياة الدنيا على الآخرة
 ﴿ذلك بأنهم استحبوا الحياة الدنيا على الآخرة وأن الله لا يهدي القوم الكافرين(107) أولئك الذين طبع الله على قلوبهم وسمعهم وأبصارهم وأولئك هم الغافلون(108) لا جرم أنهم في الآخرة هم الخاسرون (109)﴾ النحل ﴿كالذين من قبلكم كانوا أشد منكم قوة وأكثر أموالا وأولادا فاستمتعوا بخلاقهم فاستمتعتم بخلاقكم كما استمتع الذين من قبلكم بخلاقهم وخضتم كالذي خاضواأولئك حبطت أعمالهم في الدنيا والآخرة وأولئك هم الخاسرون(69)﴾ التوبة
حزب الشيطان - الذين ينسون ذكر الله
 ﴿استحوذ عليهم الشيطان فأنساهم ذكر الله أولئك حزب الشيطان ألا إن حزب الشيطان هم الخاسرون(19)﴾ المجادلة ﴿ياأيها الذين آمنوا لا تلهكم أموالكم ولا أولادكم عن ذكر الله ومن يفعل ذلك فأولئك هم الخاسرون(9)﴾ المنافقون
المتبعون لتزيين القرناء من الجن والإنس
 ﴿وقيضنا لهم قرناء فزينوا لهم ما بين أيديهم وما خلفهم وحق عليهم القول في أمم قد خلت من قبلهم من الجن والإنس إنهم كانوا خاسرين(25)﴾ فصلت ﴿أولئك الذين حق عليهم القول في أمم قد خلت من قبلهم من الجن والإنس إنهم كانوا خاسرين(18)﴾ الأحقاف
من يأمن مكر الله
 ﴿أفأمنوا مكر الله فلا يأمن مكر الله إلا القوم الخاسرون (99)﴾ الأعراف
 	﴿قالوا لئن أكله الذئب ونحن عصبة إنا إذا لخاسرون(14)﴾ يوسف
 	﴿أئذا كنا عظاما نخرة(11) قالوا تلك إذا كرة خاسرة (12)﴾ النازعات
 	﴿وقال الملأ الذين كفروا من قومه لئن اتبعتم شعيبا إنكم إذا لخاسرون(90)﴾ الأعراف ﴿ولئن أطعتم بشرا مثلكم إنكم إذا لخاسرون(34)﴾ المؤمنون
 	﴿الذين كذبوا شعيبا كأن لم يغنوا فيها الذين كذبوا شعيبا كانوا هم الخاسرين(92)﴾ الأعراف
الأخسرون
لا يؤمنون بالآخرة الذين كفروا بآيات ربهم ولقائه﴿الذين يصدون عن سبيل الله ويبغونها عوجا وهم بالآخرة هم كافرون(19)أولئك لم يكونوا معجزين في الأرض وما كان لهم من دون الله من أولياء يضاعف لهم العذاب ما كانوا يستطيعون السمع وما كانوا يبصرون(20)أولئك الذين خسروا أنفسهم وضل عنهم ما كانوا يفترون(21) لا جرم أنهم في الآخرة هم الأخسرون(22)﴾ هود ﴿الذين لا يؤمنون بالآخرة زينا لهم أعمالهم فهم يعمهون(4) أولئك الذين لهم سوء العذاب وهم في الآخرة هم الأخسرون(5)﴾ النمل
والذين ضل سعيهم في الحياة الدنيا وهم يحسبون أنهم يحسنون صنعا   زينا لهم أعمالهم	﴿قل هل ننبئكم بالأخسرين أعمالا(103) الذين ضل سعيهم في الحياة الدنيا وهم يحسبون أنهم يحسنون صنعا(104)أولئك الذين كفروا بآيات ربهم ولقائه فحبطت أعمالهم فلا نقيم لهم يوم القيامة وزنا(105)﴾ الكهف ﴿الذين لا يؤمنون بالآخرة زينا لهم أعمالهم فهم يعمهون(4) أولئك الذين لهم سوء العذاب وهم في الآخرة هم الأخسرون(5)﴾ النمل

 ﴿وأرادوا به كيدا فجعلناهم الأخسرين(70)﴾ الأنبياء
أَخْسَرَ - يُخْسِرُ
﴿وأقيموا الوزن بالقسط ولا تخسروا الميزان (9)﴾ الرحمن ﴿وإذا كالوهم أو وزنوهم يخسرون(3)﴾ المطففين
مُخْسِر - المخسرين
 ﴿أوفوا الكيل ولا تكونوا من المخسرين(181)﴾ الشعراء
تخسير
 ﴿قال ياقوم أرأيتم إن كنت على بينة من ربي وآتاني منه رحمة فمن ينصرني من الله إن عصيته فما تزيدونني غير تخسير (63)﴾ هود

تصنيف موضوعي
الخاسرون
ومن يبتغ غير الإسلام دينا
 ﴿ومن يبتغ غير الإسلام دينا فلن يقبل منه وهو في الآخرة من الخاسرين (85)﴾ آل عمران
الكفر بالله والإيمان بالباطل- الكفر بالإيمان
 ﴿قل كفى بالله بيني وبينكم شهيدا يعلم ما في السماوات والأرض والذين آمنوا بالباطل وكفروا بالله أولئك هم الخاسرون (52)﴾ العنكبوت ﴿اليوم أحل لكم الطيبات وطعام الذين أوتوا الكتاب حل لكم وطعامكم حل لهم والمحصنات من المؤمنات والمحصنات من الذين أوتوا الكتاب من قبلكم إذا آتيتموهن أجورهن محصنين غير مسافحين ولا متخذي أخدان ومن يكفر بالإيمان فقد حبط عمله وهو في الآخرة من الخاسرين(5)﴾ المائدة
 	﴿هو الذي جعلكم خلائف في الأرض فمن كفر فعليه كفره ولا يزيد الكافرين كفرهم عند ربهم إلا مقتا ولا يزيد الكافرين كفرهم إلا خسارا (39)﴾ فاطر
الكفر والتكذيب بكتاب الله وبآيات الله
 ﴿له مقاليد السماوات والأرض والذين كفروا بآيات الله أولئك هم الخاسرون(63)﴾ الزمر ﴿ولا تكونن من الذين كذبوا بآيات الله فتكون من الخاسرين(95)﴾ يونس
 	﴿الذين آتيناهم الكتاب يتلونه حق تلاوته أولئك يؤمنون به ومن يكفر به فأولئك هم الخاسرون(121)﴾ البقرة
الشرك
 ﴿ولقد أوحي إليك وإلى الذين من قبلك لئن أشركت ليحبطن عملك ولتكونن من الخاسرين (65)﴾ الزمر ﴿فاعبدوا ما شئتم من دونه قل إن الخاسرين الذين خسروا أنفسهم وأهليهم يوم القيامة ألا ذلك هو الخسران المبين (15)﴾ الزمر
الضالون
 ﴿من يهد الله فهو المهتدي ومن يضلل فأولئك هم الخاسرون(178)﴾ الأعراف ﴿ولما سقط في أيديهم ورأوا أنهم قد ضلوا قالوا لئن لم يرحمنا ربنا ويغفر لنا لنكونن من الخاسرين(149)﴾ الأعراف
الذين استحبوا الحياة الدنيا على الآخرة
 ﴿ذلك بأنهم استحبوا الحياة الدنيا على الآخرة وأن الله لا يهدي القوم الكافرين(107) أولئك الذين طبع الله على قلوبهم وسمعهم وأبصارهم وأولئك هم الغافلون(108) لا جرم أنهم في الآخرة هم الخاسرون (109)﴾ النحل ﴿كالذين من قبلكم كانوا أشد منكم قوة وأكثر أموالا وأولادا فاستمتعوا بخلاقهم فاستمتعتم بخلاقكم كما استمتع الذين من قبلكم بخلاقهم وخضتم كالذي خاضواأولئك حبطت أعمالهم في الدنيا والآخرة وأولئك هم الخاسرون(69)﴾ التوبة
الخبيث
 ﴿ليميز الله الخبيث من الطيب ويجعل الخبيث بعضه على بعض فيركمه جميعا فيجعله في جهنم أولئك هم الخاسرون(37)﴾ الأنفال
حزب الشيطان - الذين ينسون ذكر الله
 ﴿استحوذ عليهم الشيطان فأنساهم ذكر الله أولئك حزب الشيطان ألا إن حزب الشيطان هم الخاسرون(19)﴾ المجادلة ﴿ياأيها الذين آمنوا لا تلهكم أموالكم ولا أولادكم عن ذكر الله ومن يفعل ذلك فأولئك هم الخاسرون(9)﴾ المنافقون
يتخذ الشيطان وليا	﴿ولأضلنهم ولأمنينهم ولآمرنهم فليبتكن آذان الأنعام ولآمرنهم فليغيرن خلق الله ومن يتخذ الشيطان وليا من دون الله فقد خسر خسرانا مبينا (119)﴾ النساء
المتبعون لتزيين القرناء من الجن والإنس
 ﴿وقيضنا لهم قرناء فزينوا لهم ما بين أيديهم وما خلفهم وحق عليهم القول في أمم قد خلت من قبلهم من الجن والإنس إنهم كانوا خاسرين(25)﴾ فصلت ﴿أولئك الذين حق عليهم القول في أمم قد خلت من قبلهم من الجن والإنس إنهم كانوا خاسرين(18)﴾ الأحقاف
من يأمن مكر الله
 ﴿فذاقت وبال أمرها وكان عاقبة أمرها خسرا(9)﴾ الطلاق ﴿إن الإنسان لفي خسر(2) إلا الذين آمنوا وعملوا الصالحات وتواصوا بالحق وتواصوا بالصبر(3)﴾ العصر ﴿أفأمنوا مكر الله فلا يأمن مكر الله إلا القوم الخاسرون (99)﴾ الأعراف
الدين يمكرون ويكيدون بالصالحين
 ﴿وأرادوا به كيدا فجعلناهم الأخسرين(70)﴾ الأنبياء ﴿الذين كذبوا شعيبا كأن لم يغنوا فيها الذين كذبوا شعيبا كانوا هم الخاسرين(92)﴾ الأعراف
 	﴿وقال الملأ الذين كفروا من قومه لئن اتبعتم شعيبا إنكم إذا لخاسرون(90)﴾ الأعراف ﴿ولئن أطعتم بشرا مثلكم إنكم إذا لخاسرون(34)﴾ المؤمنون
المفسدون في الأرض
ينقضون عهد الله من بعد ميثاقه ويقطعون ما أمر الله به أن يوصل﴿الذين ينقضون عهد الله من بعد ميثاقه ويقطعون ما أمر الله به أن يوصل ويفسدون في الأرض أولئك هم الخاسرون(27)﴾ البقرة
القتل
 ﴿فطوعت له نفسه قتل أخيه فقتله فأصبح من الخاسرين(30)﴾ المائدة
عصيان الله  ورسوله
 ﴿قال ياقوم أرأيتم إن كنت على بينة من ربي وآتاني منه رحمة فمن ينصرني من الله إن عصيته فما تزيدونني غير تخسير (63)﴾ هود ﴿قال نوح رب إنهم عصوني واتبعوا من لم يزده ماله وولده إلا خسارا (21)﴾ نوح
المنافقون
 ﴿ويقول الذين آمنوا أهؤلاء الذين أقسموا بالله جهد أيمانهم إنهم لمعكم حبطت أعمالهم فأصبحوا خاسرين(53)﴾ المائدة ﴿وما كنتم تستترون أن يشهد عليكم سمعكم ولا أبصاركم ولا جلودكم ولكن ظننتم أن الله لا يعلم كثيرا مما تعملون(22) وذلكم ظنكم الذي ظننتم بربكم أرداكم فأصبحتم من الخاسرين(23)﴾ فصلت
 	﴿ومن الناس من يعبد الله على حرف فإن أصابه خير اطمأن به وإن أصابته فتنة انقلب على وجهه خسر الدنيا والآخرة ذلك هو الخسران المبين(11)﴾ الحج
المرتدون على أدباركم - المتولون ( عن القتال )
 ﴿ياأيها الذين آمنوا إن تطيعوا الذين كفروا يردوكم على أعقابكم فتنقلبوا خاسرين (149)﴾ آل عمران ﴿ياقوم ادخلوا الأرض المقدسة التي كتب الله لكم ولا ترتدوا على أدباركم فتنقلبوا خاسرين(21)﴾ المائدة
	﴿ثم توليتم من بعد ذلك فلولا فضل الله عليكم ورحمته لكنتم من الخاسرين(64)﴾ البقرة
الظالمون
 ﴿وننزل من القرآن ما هو شفاء ورحمة للمؤمنين ولا يزيد الظالمين إلا خسارا(82)﴾ الإسراء ﴿وتراهم يعرضون عليها خاشعين من الذل ينظرون من طرف خفي وقال الذين آمنوا إن الخاسرين الذين خسروا أنفسهم وأهليهم يوم القيامة ألا إن الظالمين في عذاب مقيم(45)﴾ الشورى
 	﴿قالا ربنا ظلمنا أنفسنا وإن لم تغفر لنا وترحمنا لنكونن من الخاسرين(23)﴾ الأعراف ﴿قال رب إني أعوذ بك أن أسألك ما ليس لي به علم وإلا تغفر لي وترحمني أكن من الخاسرين(47)﴾ هود
الأخسرون
لا يؤمنون بالآخرة الذين كفروا بآيات ربهم ولقائه﴿الذين يصدون عن سبيل الله ويبغونها عوجا وهم بالآخرة هم كافرون(19)أولئك لم يكونوا معجزين في الأرض وما كان لهم من دون الله من أولياء يضاعف لهم العذاب ما كانوا يستطيعون السمع وما كانوا يبصرون(20)أولئك الذين خسروا أنفسهم وضل عنهم ما كانوا يفترون(21) لا جرم أنهم في الآخرة هم الأخسرون(22)﴾ هود ﴿الذين لا يؤمنون بالآخرة زينا لهم أعمالهم فهم يعمهون(4) أولئك الذين لهم سوء العذاب وهم في الآخرة هم الأخسرون(5)﴾ النمل
والذين ضل سعيهم في الحياة الدنيا وهم يحسبون أنهم يحسنون صنعا   زينا لهم أعمالهم	﴿قل هل ننبئكم بالأخسرين أعمالا(103) الذين ضل سعيهم في الحياة الدنيا وهم يحسبون أنهم يحسنون صنعا(104)أولئك الذين كفروا بآيات ربهم ولقائه فحبطت أعمالهم فلا نقيم لهم يوم القيامة وزنا(105)﴾ الكهف ﴿الذين لا يؤمنون بالآخرة زينا لهم أعمالهم فهم يعمهون(4) أولئك الذين لهم سوء العذاب وهم في الآخرة هم الأخسرون(5)﴾ النمل
مختار الصحاح
● [خسر] خ س ر: خَسِرَ في البيع بالكسر خُسْرا بالضم و خُسْرَاناً أيضا و خَسَر الشيء نقصه وبابه ضرب و أخْسَرَهُ مثله وقوله تعالى ﴿قل هل أُنبئكم بالأخسرين أعمالا﴾ قال الأخفش واحدهم الأخْسَرُ مثل الأكبر و التَّخْسِيرُ الإهلاك و الخَسَارُ و الخَسَارةُ و الخَيْسَرَى بفتح الخاء في الثلاثة الضلال والهلاك
الراغب
خسر
- الخسر والخسران: انتقاص رأس المال، وينسب ذلك إلى الإنسان، فيقال: خسر فلان، وإلى الفعل فيقال: خسرت تجارته، قال تعالى: }تلك إذا كرة خاسرة﴿[النازعات/12]، ويستعمل ذلك في المقتنيات الخارجة كالمال والجاه في الدنيا وهو الأكثر، وفي المقتنيات النفسية كالصحة والسلامة، والعقل والإيمان، والثواب، وهو الذي جعله الله تعالى الخسران المبين، وقال:﴾الذين خسروا أنفسهم وأهليهم يوم القيامة ألا ذلك هو الخسران المبين﴿[الزمر/15]، وقوله:﴾ومن يكفر به فأولئك هم الخاسرون﴿[البقرة/121]، وقوله:﴾الذين ينقضون عهد الله من بعد ميثاقه﴿- إلى -﴾أولئك هم الخاسرون﴿[البقرة/27]، وقوله:﴾فطوعت له نفسه قتل أخيه فقتله فأصبح من الخاسرين﴿[المائدة/30]، وقوله:﴾وأقيموا الوزن بالقسط ولا تخسروا الميزان﴿[الرحمن/9]، يجوز أن يكون إشارة إلى تحري العدالة في الوزن، وترك الحيف فيما يتعاطاه في الوزن، ويجوز أن يكون ذلك إشارة إلى تعاطي مالا يكون به ميزانه في القيامة خاسرا، فيكون ممن قال فيه:﴾ومن خفت موازينه{ [الأعرف/9]، وكلا المعنيين يتلازمان، وكل خسران ذكره الله تعالى في القرآن فهو على هذا المعنى الأخير، دون الخسران المتعلق بالمقتنيات الدنيوية والتجارات البشرية.
ملخص اللسان
1.      خِسِرَ خَسْراً  وخَسَراً وخُسْراناً وخَسَارَةً  وخَسَاراً، فهو خاسِر وخَسِرٌ، كله: ضَلَّ. والخَسَار والخَسارة  والخَيْسَرَى: الضلال والهلاك،- الذين خسروا أَنفسهم وأَهليهم يوم القيامة؛ يقول: أَهلكوهما؛: غَبِنُوهما.
2.      الخاسر الذي ذهب ماله وعقله أَي  خسرهما
3.     وخَسِرَ التاجر: وُضِعَ في تجارته أَو غَبِنَ،
4.     والخَسْرُ والخُسْرانُ: النَّقْصُ، وهو مثل الفَرْقِ  والفُرْقانِ،
5.     وخَسَرَ الوَزْنَ والكيلَ خَسْراً وأَخْسَرَهُ: نقصه. ويقال: كِلْتُه  ووَزَنْتُه فأَخْسَرْته أَي نقصته.
6.     وصَفْقَةٌ خاسرة: غير رابحة،
7.    وكَرَّةٌ خاسرة: غير نافعة.
لسان العرب
● - خسر: خِسِرَ خَسْراً  (* قوله: «خسر خسراً إلخ» ترك مصدرين خسراً، بضم  فسكون، وخسراً، بضمتين كما في القاموس). وخَسَراً وخُسْراناً وخَسَارَةً  وخَسَاراً، فهو خاسِر وخَسِرٌ، كله: ضَلَّ. والخَسَار والخَسارة  والخَيْسَرَى: الضلال والهلاك، والياء فيه زائدة. وفي التنزيل العزيز: والعصرِ إِن  الإِنسان لفي خُسْر؛ الفراء: لفي عقوبة بذنبه وأَن يَخْسَر أَهله ومنزله  في الجنة. وقال عز وجل: خَسِرَ الدنيا والآخرة ذلك هو الخُسْران المبين.  وفي الحديث: ليس من مؤمن ولا كافر إِلا وله منزل في الجنة وأَهل وأَزواج،  فمن أَسلم سَعِدَ وصار إِلى منزله، ومن كفر صار منزله وأَزواجه إِلى من  أَسلم وسعد، وذلك قوله: الذين يرثون الفردوس؛ يقول: يرثون منازل الكفار،  وهو قوله: الذين خسروا أَنفسهم وأَهليهم يوم القيامة؛ يقول: أَهلكوهما؛  الفراء: يقول غَبِنُوهما. ابن الأَعرابي: الخاسر الذي ذهب ماله وعقله أَي  خسرهما. وخَسِرَ التاجر: وُضِعَ في تجارته أَو غَبِنَ، والأَوّل هو  الأَصل. وأَخْسَرَ الرجلُ إِاذ وافق خُسْراً في تجارته. وقوله عز وجل: قل هل  ننبئكم بالأَخْسَرِينَ أَعمالاً؛ قال الأَخفش: واحدهم الأَخْسَرُ مثل  الأَكْبَرِ. وقوله تعالى: فما زادوهم غير تَخْسِيرٍ؛ ابن الأَعرابي: أَي غير  إِبعاد من الخير أَي غير تخسير لكم لا لي.  ورجل خَيْسَرَى: خاسِرٌ، وفي بعض الأَسجاع: بفِيهِ البَرَى، وحُمَّى  خَيْبَرَى، وشَرُّ ما يُرَى، فإِنه خَيْسَرَى؛ وقيل: أَراد خَيْسَرٌ فزاد  للإِتباع؛ وقيل: لا يقال خَيْسَرَى إِلا في هذا السجع؛ وفي حديث عمر ذكر  الخَيْسَرَى، وهو الذي لا يجيب إِلى الطعام لئلا يحتاج إِلى المكافأَة،
وهو  من الخَسَارِ. والخَسْرُ والخُسْرانُ: النَّقْصُ، وهو مثل الفَرْقِ  والفُرْقانِ، خَسِرَ يَخْسَرُ  (*  قوله: «خسر يخسر» من باب فرح، وقوله وخسرت الشيء إلخ من باب ضرب، كما في  القاموس). خُسْراناً وخَسَرْتُ الشيءَ، بالفتح، وأَخْسَرْتُه:  نَقَصْتُه. وخَسَرَ الوَزْنَ والكيلَ خَسْراً وأَخْسَرَهُ: نقصه. ويقال: كِلْتُه  ووَزَنْتُه فأَخْسَرْته أَي نقصته. قال الله تعالى: وإِذا كالوهم أَو  وزنوهم يُخْسِرُونَ؛ الزجاج: أَي يَنْقُصُون في الكيل والوزن. قال: ويجوز في  اللغة يَخْسِرُون، تقول: أَخْسَرْتُ الميزانَ وخَسَرْتُه، قال: ولا أَعلم  أَحداً قرأَ يَخْسِرُونَ. أَبو عمرو: الخاسر الذي ينقص المكيال والميزان  إِذا أَعطى، ويستزيد إِذا أَخذ. ابن الأَعرابي: خَسَرَ إِذا نقص ميزاناً  أَو غيره، وخَسِرَ إِذا هلك. أَبو عبيد: خَسَرْتُ الميزان وأَخْسَرْتُه  أَي نقصته. الليث: الخاسِرُ الذي وُضِعَ في تجارته، ومصدره الخَسَارَةُ  والخَسْرُ، ويقال: خَسِرَتْ تجارته أَي خَسِرَ فيها، ورَبِحَتْ أَي ربح  فيها. وصَفْقَةٌ خاسرة: غير رابحة، وكَرَّةٌ خاسرة: غير نافعة. وفي  التهذيب: وصَفَقَ صَفْقَةً خاسِرَةً أَي غير مُرْبِحَةٍ، وكَرَّ كَرَّةً  خاسِرَةً أَي غير نافعة. وفي التنزيل: تلك إِذاً كَرَّةٌ خاسِرَةٌ. وقوله عزل  وجل: وخَسِرَ هنالك المُبْطِلُونَ. وخَسِرَ هنالك الكافرون؛ المعنى: تبين  لهم خُسْرانُهم لما رأَوا العذاب وإِلاَّ فهم كانوا خاسرين في كل وقت.  والتَّخْسِيرُ: الإِهلاك. والخَنَاسِيرُ: الهُلاَّكُ، ولا واحد له؛ قال  كعب بن زهير:  إِذا ما نُتِجْنا أَرْبَعاً عامَ كَفْأَةٍ،  بَغَاها خَنَاسِيراً، فأَهْلَكَ أَرْبَعا  وفي بغاها ضمير من الجَدِّ هو الفاعل، يقول: إِنه شَقِيُّ الجَدِّ إِذا  نُتِجَتْ أَربعٌ من إِبله أَربعَةَ أَولادٍ هلكت من إِبله الكِبار أَربع  غير هذه، فيكون ما هلك أَكثر مما أَصاب.
مقاييس اللغة:
(خسر)  الخاء والسين والراء أصلٌ واحدٌ يدلُّ على النَّقْص. فمن ذلك الخُسْر والخُسْران، كالكُفْر والكُفْران، والفُرْق والفُرْقان. ويقال خَسَرْتُ المِيزانَ وأخْسَرْتُه، إذا نقَصْتَه. والله أعلم.
القاموس المحيط:
خَسَِرَ، كفَرِحَ وضَرَبَ، خَسْراً وخَسَراً وخُسْراً وخُسُراً وخُسْراناً وخَسارَةً وخَساراً ضَلَّ، فهو خاسِرٌ وخَسِيرٌ وخَيْسَرَى، التاجِرُ وُضِعَ في تِجارَتِهِ أو غُبِنَ. والخَسْرُ النَّقْصُ، كالإِخْسارِ والخُسْرانِ. وكَرَّةٌ خاسِرَةٌ غيرُ نافِعةٍ. والخَنْسَرَى الضَّلالُ، والهلاكُ، والغَدْرُ، واللُّؤْمُ، كالخَسارِ والخَسارَةِ والخَناسِيرِ. والخُسْرَوانِيُّ شَرابٌ، ونوعٌ من الثيابِ. وخُسْراوِيَّةُ بواسط. وخَسَّرَه تَخْسِيراً أهْلَكَهُ. والخاسِرَةُ الضِّعافُ من الناسِ، وأهلُ الخِيانَةِ. والخِنْسِيرُ اللئيمُ. والخَنْسَرُ والخَنْسَرِيُّ من هو في موضعِ الخُسْرانِ. والخَناسِيرُ أبوالُ الوُعولِ على الكَلأ والشجرِ، وسَلْمُ بنُ عَمْرٍو الخاسِرُ، لأنه باعَ مُصْحَفاً، واشْتَرَى بثَمَنِهِ دِيوانَ شِعْرٍ، أو لأنه حَصَلَتْ له أمْوالٌ فَبَذَّرَها.
تاج العروس:
خسر
خَسَرَ كفَرِحَ وضَرَبَ الثَّانِي لُغَة شَاذَّة كما صَرَّح به المُصَنِّف في البَصَائِر قال ومِنْه قِرَاءَةُ الحَسَن البَصْرِيّ " ولا تَخْسِرُوا المِيزَانَ " . خَسْراً بفَتْح فَسكُون وخَسَراً مُحَرَّكَةً وخُسْراً بضَمٍّ فسُكُون وخُسُراً بَضَمَتَين وبه قرأَ الأَعْرَاجُ وعِيسىَ بنُ عُمَر وأَبو بَكْر وابنُ عَبَّاس : لَفِي خُسُرٍ " وخُسْراناً كعُثْمَان " وخَسَارَةً بالفَتْح وخَسَاراً كَسَحاب الثّانِيَة والثَّالِثَة عن ابْنِ دُرَيْد : ضَلَّ ولا يُسْتَعْمَل هذا البَابُ إِلا لازِماً كما صَرَّحَ به أَئِمَّة التَّصْرِيف . قال شَيْخُنَا : وتَعَقَّب هذا القَوْلَ جماعةٌ مُسْتَدِلِّين بقَوْله تَعَالَى : الذين خَسِرُوا أَنفسَهُم " وخَسِرَ الدُّنْيَا والآخِرَةَ " ونحوهما وقال : لا عِبْرَة بظَواهِر نُصُوصِهِم مع وُرُودِ خِلافِها في الآياتِ القرآنِية . فهو خَاسِرٌ وخَسٌِ وخَسِيرٌ وخَيْسَرَى بالأَلف المَقْصُورَة . يقال : رجُلٌ خَيْسَرَي أَي خاسِرٌ . وفي بَعْضِ الأَسْجَاع : بِفِيه البَرَى وحُمَّى خَيْبَرى وشَرُّ مَا يُرى فإِنَّه خَيْسرَى . وقيل : أَراد خَيْسَرَ فَزَادَ الإِتْباع . وقيل لا يُقَالُ خَيْسَرَى إِلا في هذا السجع . خَسِرَ التَّاجِر في بَيْعِه خُسْرَاناً : وُضِعَ في تِجَارَتَهِ أَوْ غُبِن والأَوَّل هو الأَصْل . وفي البَصَائِر للمُصَنِّف : الخُسْرانُ في البَيْع : انتِقَاصُ رَأْسِ المَالِ وقَوْلُه تعالى : " الَّذِين خَسِرُوا أَنْفُسَهم وأَهْلِيهم يَوْمَ القِيَامَة " قال الفَرَّاءُ : يَقُولُ : غَبِنُوهما . وقال غيره : أَي أَهلكوهما وقال ابنُ الأَعْرَابِيِّ : الخاسِرُ : الّذِي ذَهَبَ عَقْلُه ومَالُه أَي خَسِرَهما . والخَسْرُ بالفَتح : النَّقْصُ كالإِخْسَارِ والخُسْرَانِ بالضَّمّ مثل الفَرْق والفُرْقَانِ . خَسِرَ يَخْسَر خُسْرَاناً .وخَسَرْتُ الشَّيْءَ بالفَتْح وأَخْسَرْتُه : نَقَصْتُه . وخَسَرَ الوَزْنَ والكيْل خَسْراً وأَخْسَرَ : نَقَصَه . ويُقَال : كلْتُه ووَزَنْتُه فأَخْسَرْتُه أَي نَقَصْتُه . وهكذا فَسَّر الزَّجاجُ قَولَه تَعَالى : " أَوْ وَزَنُوهُم يُخْسُرون " . أَي يَنْقُصُون في الكَيْل والوَزْنِ . قال : ويَجُوزُ في اللُّغَة يَخْسَرُون تَقُولُ : أَخْسَرْتُ المِيزَانَ وخَسَرْتُه . قال : ولا أَعْلَم أَحَداً قَرَأَ " يَخْسِرُون " . قُلتُ : وهو قِرَاءَةُ بِلال بْنِ أَبِي بُرْدَة . وقال أَبو عَمْرو : الخَاسِر : الذي يَنْقُص المِكْيَالَ والمِيزَانَ إِذَا أَعْطَى ويَسْتَزِيدُ إِذا أَخَذَ . وقال ابنُ الأَعرابِيّ : وخَسَرَ إِذَا نَقَصَ مِيزَاناً أَو غَيْره . وعن أَبي عُبَيْد : خَسَرْتُ المِيزَانَ وأَخْسَرْتُه أَي نَقَصْته . وقال اللَّيْث : الخاسِر : الّذي وُضِع في تِجارته ومَصْدرُه الخَسَارةُ والخُسرُ . في الكتاب العزيز : " تِلْكَ إِذاً كَرَّةٌ خاسِرةٌ " . أي غَيْرُ نافِعَةٍ . وَصَفَقَ صَفْقَةً خاسِرَةً أي غيرَ مُرْبِحَةٍ وأنشد المُصَنّف في البَصَائِر :
إذا لم يكُنْ لامرِي نِعْمَةٌ ... لَدَيَّ ولا بَيْنَنَا آصِرَهْ
ولالِيَ في وُدِّهِ حاصِلٌ ... ولا نَفْعَ دُنْيَا ولا آخِرَهْ
وأَفْنَيْتُ عُمْرِي على بابِه ... فتِلْك إذاً صَفْقَةٌ خاسِرَهْ والخَنْسَرَى هكذا بسُكُونِ النُون بَعْدَ الخَاءِ . وفي الأُصول الجَيِّدَة بالتَّحْتية السَّاكِنَة بدل النون : الضَّلاَلُ والهَلاَلُ . زادَ ابنُ سِيدَه والياءُ فِيِه زائدة . الخَيْسَرَى : الغَدْرُ واللُّؤمُ كالخَسَارِ والخَسَارَةِ بفَتْحِهما والخَنَاسِيرِ وهو الهلاكُ ولا واحِد له . قال كَعبُ بْنُ زُهَيْر :
إذا ما نُتجْنَا أَرْبَعاً عامَ كَفْأة ... بَغَاهَا خَناسِيراً فأهْلَكَ أَرْبَعَا يَقُولُ : إنه شَقِيُّ الجَدِّ إذا نُتِجَت أَرْبَعٌ من إبلِه أَربعَةَ أوْلادِ هَلَكَت من إبلِه الكِبَار أربَعٌ غَيْرُ هذِه فيَكُونُ مَا هَلَك أكْثَرَ مِمّا أصابَ . وقال آخر :
فإنَّكَ لو أشْبَهْتَ عَمِّي حَمَلْتَنِي ... ولكِنَّه قد أدْرَكَتْك الخَنَاسِرُ
أي أدْرَكَتْك مَلاَئمُ أُمِّكَ . والخُسْرُوَانِي بضمّ الأَوَلِ والثالث : شَرَابٌ . ونَوعٌ مِنَ الثِّيَابِ كالُخُسْرَوِيّ . قال الزَّمَخْشَرِيّ منْسوبٌ إلى خُسْرُوشاه من الأكاسرة . وخسْرِاوِيَّة بالضّمّ : ة بواسِطَ نقله الصّغانيّ . وخَسَّرَهُ تَخْسَيراً : أهلَكَه . ومن المجَاز : خَسَّرَهُ سًوءُ عَمَلِه أي أهْلَكَه والخَاسِرَة : الضِّعاف من النَّاسِ وصِغارُهم . هكذا في النُّسخ وصوابُه والخَناسِرُ وكذا فيما بَعْده كما في أُمَّهات اللُّغَةَ الخاسِرَةُ : أهلُ البِيَانَةِ والغَدْرِ واللُّؤْم . والخِنْسِير بالكَسْر فِنْعِيل وَجزَمَ به أبُو حَيَّان تبعاً لابن عُصْفُورٍ : اللَّيِمُ الغادِرِ . والخَنْسَرُ كجَعْفَر والخَنْسَرِيُّ بياءِ النِّسْبَة : مَنْ هُوَ في مَوْضِعِ الخسْرَانِ . والخَنَاسِيرُ : أبْوا الوُعُولِ عَلَى الكَلإِ والشَّجَرِ لا واحِد له . وسَلْمُ بْنُ عَمْرو بْنِ عَطَاءِ بنِ زبّان الحِمْيَريّ قدِم بَغْدَاد ومَدَح المَهْدِيّ والهادِيَ والبَرَامِكَةَ ولَقبُه الخَاسِرُ وإنَّمَا قِيلَ له ذلِك لأنَّه باعَ مُصْحَفاً واشْتِرى بثَمَنِه دِيوانَ شِعْر أبي نُواس كما في أنْسَابِ السّمْعَانِي . وفي الأساس : عُودَ لَهْوٍ . أو لأنَّه حَصَلَت له أمْوال كَثِيرة فبَذَّرَها وأتْلَفَهَا في مُعاشَرةٍ الأُدباءِ الفِتْيان . ومما يُسْتَدْرَك عليه : الخُسْر بالضّمّ : العُقُوبةُ بالذَّنْب . وبه فُسِّر قولُه تعالى " إنَّ الإنْسَانَ لَفِي خُسْر " عن الفَرَّاء . و أخْسَرَ الرَّجُلُ إذا وافَقَ خُسْراً في تِجارَته . والتَّخْسِيرُ : الإبْعَادُ من الخَير . قاله ابْنُ الأَعْرَابِيّ وفي حَدِيث عُمَر : ذكر الخَيْسَرٍي . وهو الذِي لا يُجِيبُ إلى الطَّعَام لِئَلاَّ يَحْتَاج إلى المُكَافَأَة . ومن المَجَازِ : خَسِرَت تِجَارَتُه أي خَسِرَ فيها ورَبِحَت أي رَبِح فِيها . وقال المُصَنِّف في البَصَائِر : قد يُنْسَب الخُسْرَانُ إلى الإنسان فيقال : خَسِرَ فُلانٌ وإلى الفِعْل فيقال : خَسِرَتْ تِجارَتُه . ويُسْتَعْمل ذلِكَ في المُقْتَنَيَات النَّفِيسَةِ كالصِّحَّة والسَّلامة والعقْل والإيمان والثَّواب وهُوَ الذي جَعَلَه الله : " الخُسْران المُبِين " " وخَسِر هُنالِك الكَافِرون " أي تَبَيَّن لهم خُسْرَانُهم لمَّا رَأوا العَذَاب وإلاّ فَهُم كانوا خاسِرِين في كُلِّ وَقْت . وتجارَةٌ خاسرةٌ وتِجَارَةٌ رابِحَةٌ ومن لَم يُطِع اللهَ فهو خَاسِرٌ وتَقُولُ : لا يَكُونُ الراسخِ ساخِراً ولا السَّاخِرُ إلاّ خاسِراً . والمَسَاخِرُ مَخَاسِر . وخَوْسَرٌ كجَوْهَر : وَادٍ في شَرْقِيّ المَوْصِل أَحدُ الأَوْدِيَة الَّتي تَمُدّ الدِّجْلَة منها . قال شَيْخُنَا وَقَع في شِعْر حُرَيْث ابْنِ جَبَلَة العُذْريّ :
وذاكَ آخِرُ عَهْد مِنْ أَخِيكَ إِذَا ... ما المَرْؤُ ضَمَّنه اللَّحْدَ الخَنَاسِيرُ . قال أَبو حَاتِم : الخَنَاسِيرُ : الّذين يُشيعون الجنَازَة . ونقله البَغْدَادِيّ في شَرْح شواهِد المُغْنِي . قلت : وربما يُؤْخَذ مِنْ قَوْلِهم : الخَنَاسِر : صِغَارُ النَّاس وضِعافُهم مع مَا في كَلاَم المُصَنّف من المُخَالَفة فتأَمّل . والخَنَاسِيرُ : الدَّواهِي . والخِنْسِير بالكَسْر : الدّاهِيَة . ومما يستدرك عليه : خَاخَسْر : من قُرَى دَرْغم من نَواحِي سَمَرْقَنْد . منها أَبُو القَاسِم سَعْد بنُ سَعِيد الخاخَسْرِيّ خادم أَبي عليّ اليونانيّ الفَقِيه والقَاضِي عَبْدُ القادِرِ بْنُ أَحْمَدَ بْنِ القاسم الدرْغَمِي الخاخَسْريّ وقد حَدَّثَا . واسَتْدرك شيخُنَا هنا : خِسْرُ وجِرْد من قُرَى يَبْهَقَ . قلت : وخِسْرُ وشَاه : من قُرَى مَرْوَ . وقد نُسِب إِليها جماعةٌ من المُحَدِّثين ويستدرك أَيضاً : خُونْسار بالضّمّ : قَرية من قُرى أَصْبهَانَ . ومنها الإِمام العلامة حُسين ابن جمالٍ الأَصبهانيّ وُلِد بخونْسار سنة 1017 وقرأَ بأَصْبَهان على جَعْفَرِ ابنِ لُطْفِ الله العاملّي والسيّد محمّد باقراماد الحسينيّ . ومّمن تَخَّرجَ به وَلدُه العلامة مُلاَّ جمال والشيخ جمال الدين محمّد شفع الاستراباديّ وتُوَفّيَ بأَصبهان سنة 1098 وقَدِمَ جمالُ بن حُسين هذا إِلى مَكَّة سنة 1114 وهو من أَشهر علماءِ العجم

##### Türkçe

خسر
**خَسِرَ - يَخْسَرُ - خُسْر - خَسَار - خُسْران - خَاسِر - خَاسِرُوْن - أَخْسَر - أَخْسَرُوْن - الأَخْسَر - الأَخْسَرُوْن - أَخْسَرَ - يُخْسِرُ - مُخْسِر - مُخْسِرِيْن - خَسَّرَ - يُخَسِّرُ - تَخْسِيْر**

**خَسِرَ - يَخْسَرُ** + bir varlık + bir varlığı + bir şeyi: bir mübadele işleminde, onu, verdiğinden daha azını elde eder kılar; böylece mülkünden bir kısmı onun aleyhine zayi olur: bir mübadele işleminde, bir fayda veya haz elde etmek için bir çaba veya mal sunar; (bu fayda veya haz) sunduğuna denk veya ondan fazla olmalıdır; fakat sunduğuna göre hak ettiğinin farz edildiğinden daha az bir fayda veya haz elde eder; bu da, hesaba katmadığı etkenler sebebiyledir.
**خَسِرَ - يَخْسَرُ** + bir varlık + bir şeyi: takdir şudur: **خَسِرَ - يَخْسَرُ** + varlık + kendisini + bir şeyi: onu (kendisini) ondan mahrum etti ve onun aleyhine bir şeyi zayi etti.
﴿Ve kimin tartıları hafif gelirse, işte onlar, kendilerini **خَسِروا** edenlerdir﴾: takdir: kendilerini bir şeyde ziyana uğrattılar: onun hakkını ve ona yaraşanı eksilttiler.
﴿De ki: Şüphesiz ziyana uğrayanlar, kıyamet günü kendilerini ve ailelerini **خَسِروا** edenlerdir﴾
﴿Ve eğer ona bir fitne isabet ederse yüzüstü döner; dünyayı ve âhireti **خَسِر** eder﴾

**خُسْر**: “فـُعـْل” vezninde, **خَسِرَ - يَخْسَرُ** fiilinin isim-fiilidir; ayrıca **خَسِرَ - يَخْسَرُ** fiiliyle meydana gelen şeydir: bir mübadele işlemi sırasında zayi olan mülk veya kudret parçası; ve bu, cari örfe göre “**خَسَارَة**” diye adlandırılana benzer.
**خَسار**: “فـَعال” vezninde, **خَسِرَ - يَخْسَرُ**’dan “mef‘ûl” manasında mübalağa isim-fiilidir: orta miktardaki ziyan.
**خُسْران**: “فـُعتْلان” vezninde, **خَسِرَ - يَخْسَرُ**’dan “mef‘ûl” manasında mübalağa isim-fiilidir: büyük ve tekrarlanan ziyan (zarar).
**خَاسِر**: “mef‘ûl manasında”dan, müşebbehe sıfat olan ism-i fâildir: kendisini bir şeyde **خَسِرَ** eden.
**خَاسِرُوْن**: **خَاسِر**’in çoğulu.
**أَخْسَر**: **خَاسِر**’den ism-i tafdîldir: “ziyanı ve ziyan edişi” emsallerinden daha büyük olan.
**أَخْسَرُوْن**: **أخْسَر**’in çoğulu.
**الأَخْسَر**: **خَاسِر**’den en üstün derecede ism-i tafdîl.
**الأَخْسَرون**: **الأخْسَر**’in çoğulu.
**أَخْسَرَ - يُخْسِرُ** + bir varlık + bir varlığı + bir şeyi: **خَسِرَ - يَخْسَرُ**’dan “أفعلَ” vezninde: onu, “başkasını bir şeyde **يَخْسَرُ** eder” kıldı: bir mübadele işleminde, verdiğinden ve hak ettiğinden daha azını elde eder kıldı; böylece mülkünden bir kısmını kaybeder: bir şeyi veya bir varlığı, sunduğuna denk veya ondan fazla bir fayda veya haz elde etmek için bir çaba veya mal sunar kıldı; sonra onu, sunduğuna göre hak ettiğinin farz edildiği fayda veya hazzı elde etmez kıldı; bu da, mübadele işlemine dışarıdan etkenler sokması sebebiyledir.
﴿Ölçüyü adaletle yerine getirin ve teraziyi eksiltmeyin﴾: ve teraziyi, başkalarını bir şeyde “**يَخْسَر** eder” kılmayın: terazi ve **الأواق** (ağırlık ölçüsü) ile bir malın mübadelesi sırasında, teraziyi, kefelerinden birinde hak ettiği ağırlığı eksiltir kılmayın; bu, diğer kefedeki **الأواق** ağırlığı miktarının eksikliği sebebiyledir.
**مُخْسِر**: **أَخْسَرَ - يُخْسِرُ**’dan, müşebbehe sıfat olan ism-i fâil.
**مُخْسِرين**: **مُخْسِر**’in çoğulu.
**خَسَّرَ - يُخَسِّرُ**: **خَسِرَ - يَخْسَرُ**’dan “فـَعـَّل” vezninde: onu, tekrar ve şiddet üzere “**يَخْسَرُ** eder” kıldı.
**تَخْْسِيْر**: **خَسَّرَ - يُخَسِّرُ**’ün isim-fiilidir.
Ve lafız, “tam verme yanında eksiltme ve bir yükümlülük veya mal ile eksik eda etme” lafızları grubuna mensuptur; bunlar:
**وَتَرَ - يَتِرُ، بَخَسَ - يَبْخَسُ، هَضمَ - يَهْضِمُ، خَسِرَ - يَخْسَرُ، نَقَصَ - يَنْقُصُ** (müteaddî olan), **أَلَتَ - يَأْلِتُ**

**خَسِرَ**
 	﴿De ki: Göklerde ve yerde olan kimindir? De ki: Allah’ındır. Kendi üzerine rahmeti yazdı; sizi, onda şüphe olmayan kıyamet gününe mutlaka toplayacaktır; kendilerini **خَسِروا** edenler, işte onlar iman etmezler(12)﴾ En‘âm ﴿Kendilerine kitap verdiklerimiz onu, oğullarını tanıdıkları gibi tanırlar; kendilerini **خَسِروا** edenler, işte onlar iman etmezler (20)﴾ En‘âm
 	﴿Ve kimin tartıları hafif gelirse, işte onlar, âyetlerimize zulmediyor oldukları için kendilerini **خَسِروا** edenlerdir(9)﴾ A‘râf ﴿Ve kimin tartıları hafif gelirse, işte onlar, cehennemde ebedî kalıcılar olarak kendilerini **خسروا** edenlerdir(103)﴾ Mü’minûn
 	﴿Onlar, onun te’vilinden başkasını mı bekliyorlar? Onun te’vili geldiği gün, onu daha önce unutmuş olanlar derler ki: Rabbimizin elçileri hak ile gelmişti; bize şefaat edecek şefaatçiler var mı ki bize şefaat etsinler; yahut geri çevrilsek de yaptığımızdan başka amel işlesek? Kendilerini **خسروا** ettiler ve uyduruyor oldukları şey onlardan kayboldu(53)﴾ A‘râf ﴿İşte onlar, kendilerini **خسروا** edenlerdir ve uyduruyor oldukları şey onlardan kayboldu(21)﴾ Hûd
 	﴿Ve onları haşrettiği gün, sanki gündüzden bir saatten başka kalmamış gibi; aralarında tanışırlar; Allah’a kavuşmayı yalanlayanlar **قد خسر** ettiler ve hidayete ermiş değillerdi (45)﴾ Yûnus ﴿Allah’a kavuşmayı yalanlayanlar **قد خسر** ettiler; nihayet saat ansızın onlara geldiğinde dediler ki: “Yazıklar olsun bize, onda kusur ettiğimiz şeye!” ve onlar, günah yüklerini sırtlarında taşırlar; ne kötü yükleniyorlar(31)﴾ En‘âm
 	﴿O’ndan başka dilediğinize ibadet edin; de ki: Şüphesiz ziyana uğrayanlar, kıyamet günü kendilerini ve ailelerini **خسروا** edenlerdir; dikkat edin, işte bu apaçık **الخسران**dır (15)﴾ Zümer ﴿Ve onları, ona arz olunurken zillet sebebiyle boyun eğmiş görürsün; gizli bir bakışla bakarlar; iman edenler dedi ki: Şüphesiz ziyana uğrayanlar, kıyamet günü kendilerini ve ailelerini **خسروا** edenlerdir; dikkat edin, şüphesiz zalimler sürekli bir azap içindedir(45)﴾ Şûrâ
 	﴿Ve Allah’ındır göklerin ve yerin mülkü; saat koptuğu gün, o gün bâtılcılar **يَخْسَرُ** eder(27)﴾ Câsiye ﴿Andolsun senden önce elçiler gönderdik; onlardan sana kıssa ettiğimiz de var, sana kıssa etmediğimiz de var; hiçbir elçiye, Allah’ın izni olmaksızın bir âyet getirmek yoktur; Allah’ın emri geldiğinde hak ile hükmedilir ve orada bâtılcılar **خسر** eder (78)﴾ Gâfir
 	﴿Andolsun senden önce elçiler gönderdik; onlardan sana kıssa ettiğimiz de var, sana kıssa etmediğimiz de var; hiçbir elçiye, Allah’ın izni olmaksızın bir âyet getirmek yoktur; Allah’ın emri geldiğinde hak ile hükmedilir ve orada bâtılcılar **خسر** eder(78)﴾ Gâfir ﴿Artık azabımızı gördüklerinde imanları onlara fayda vermedi; Allah’ın kulları hakkında geçmiş olan sünneti; ve orada kâfirler **خسر** eder(85)﴾ Gâfir
 	﴿Ve mutlaka onları saptıracağım, mutlaka onları kuruntulara düşüreceğim, mutlaka onlara emredeceğim de hayvanların kulaklarını yaracaklar, mutlaka onlara emredeceğim de Allah’ın yaratışını değiştirecekler; kim Allah’tan başka şeytanı veli edinirse, muhakkak apaçık bir **خسرانا** ile **خسر** etmiştir (119)﴾ Nisâ ﴿Bilgisizce sefihlik ile çocuklarını öldürenler ve Allah’ın kendilerine rızık olarak verdiğini Allah’a iftira ederek haram kılanlar **قد خسر** ettiler; saptılar ve hidayete ermiş değillerdi (140)﴾ En‘âm
 	﴿İnsanlardan kimi vardır ki Allah’a bir kenar üzere ibadet eder; ona bir hayır isabet ederse onunla yatışır; ona bir fitne isabet ederse yüzüstü döner; dünyayı ve âhireti **خسر** eder; işte bu apaçık **الخسران**dır(11)﴾ Hac

**خُسْر**
 ﴿Böylece işinin vebalini tattı ve işinin âkıbeti **خسرا** oldu(9)﴾ Talâk ﴿Şüphesiz insan **خسر** içindedir(2)﴾ Asr

**خُسْران - خسرانا**
 ﴿Ve mutlaka onları saptıracağım, mutlaka onları kuruntulara düşüreceğim, mutlaka onlara emredeceğim de hayvanların kulaklarını yaracaklar, mutlaka onlara emredeceğim de Allah’ın yaratışını değiştirecekler; kim Allah’tan başka şeytanı veli edinirse, muhakkak apaçık bir **خسرانا** ile **خسر** etmiştir (119)﴾ Nisâ ﴿İnsanlardan kimi vardır ki Allah’a bir kenar üzere ibadet eder; ona bir hayır isabet ederse onunla yatışır; ona bir fitne isabet ederse yüzüstü döner; dünyayı ve âhireti **خسر** eder; işte bu apaçık **الخسران**dır(11)﴾ Hac ﴿O’ndan başka dilediğinize ibadet edin; de ki: Şüphesiz ziyana uğrayanlar, kıyamet günü kendilerini ve ailelerini **خسروا** edenlerdir; dikkat edin, işte bu apaçık **الخسران**dır (15)﴾ Zümer

**خسارا**
 ﴿Kur’ân’dan, müminler için şifa ve rahmet olanı indiririz; zalimlere ise ancak **خسارا**yı artırır(82)﴾ İsrâ
 	﴿O, sizi yeryüzünde halifeler kılan kimsedir; kim küfrederse küfrü kendi aleyhinedir; kâfirlerin küfrü, Rableri katında ancak buğzu artırır; kâfirlerin küfrü ancak **خسارا**yı artırır (39)﴾ Fâtır
 	﴿Nûh dedi: Rabbim, şüphesiz onlar bana isyan ettiler ve malı ve çocuğu kendisine ancak **خسارا**yı artıran kimseye uydular (21)﴾ Nûh

**الخاسرون**
Kıyamet günü kendilerini ve ailelerini **خسروا** edenler ﴿O’ndan başka dilediğinize ibadet edin; de ki: Şüphesiz **الخاسرين** olanlar, kıyamet günü kendilerini ve ailelerini **خسروا** edenlerdir; dikkat edin, işte bu apaçık **الخسران**dır (15)﴾ Zümer ﴿Ve onları, ona arz olunurken zillet sebebiyle boyun eğmiş görürsün; gizli bir bakışla bakarlar; iman edenler dedi ki: Şüphesiz **الخاسرين** olanlar, kıyamet günü kendilerini ve ailelerini **خسروا** edenlerdir; dikkat edin, şüphesiz zalimler sürekli bir azap içindedir(45)﴾ Şûrâ
Allah’ın kıyamet günü kendilerine mağfiret etmeyeceği ve kendilerine merhamet etmeyeceği kimseler	﴿İkisi dediler: Rabbimiz, kendimize zulmettik; eğer bize mağfiret etmez ve bize merhamet etmezsen mutlaka **الخاسرين**den oluruz(23)﴾ A‘râf ﴿Dedi: Rabbim, bana ait olmayan bir şeyi bilmeden istemekten sana sığınırım; eğer bana mağfiret etmez ve bana merhamet etmezsen **الخاسرين**den olurum(47)﴾ Hûd ﴿Ve ellerine düşürüldüğünde ve saptıklarını gördüklerinde dediler: Rabbimiz bize merhamet etmez ve bize mağfiret etmezse mutlaka **الخاسرين**den oluruz(149)﴾ A‘râf
İslâm’dan başka bir din arayan kimse
 ﴿Kim İslâm’dan başka bir din ararsa, ondan asla kabul edilmeyecektir; ve o, âhirette **الخاسرين**dendir (85)﴾ Âl-i İmrân
Arkaları üzerine dönenler - yüz çevirenler (savaştan)
 ﴿Ey iman edenler, eğer kâfir olanlara itaat ederseniz sizi topuklarınız üzerine geri çevirirler de **خاسرين** olarak dönersiniz (149)﴾ Âl-i İmrân ﴿Ey kavmim, Allah’ın sizin için yazdığı mukaddes toprağa girin ve arkalarınız üzerine dönmeyin de **خاسرين** olarak dönersiniz(21)﴾ Mâide
	﴿Sonra bunun ardından yüz çevirdiniz; Allah’ın üzerinizdeki fazlı ve rahmeti olmasaydı elbette **الخاسرين**den olurdunuz(64)﴾ Bakara
Yeryüzünde fesat çıkaranlar
Misakından sonra Allah’ın ahdini bozarlar ve Allah’ın birleştirilmesini emrettiği şeyi keserler ﴿Misakından sonra Allah’ın ahdini bozanlar ve Allah’ın birleştirilmesini emrettiği şeyi kesenler ve yeryüzünde fesat çıkaranlar; işte onlar **الخاسرون**dur(27)﴾ Bakara
Öldürme
 ﴿Nefsi ona kardeşini öldürmeyi kolay gösterdi; onu öldürdü; böylece **الخاسرين**den oldu(30)﴾ Mâide
Allah’a küfür ve bâtıla iman - imana küfür
 ﴿De ki: Benimle sizin aranızda şahit olarak Allah yeter; göklerde ve yerde olanı bilir; bâtıla iman edip Allah’a küfredenler, işte onlar **الخاسرون**dur (52)﴾ Ankebût ﴿Bugün size temiz şeyler helâl kılındı; kendilerine kitap verilenlerin yemeği size helâldir, sizin yemeğiniz de onlara helâldir; müminlerden iffetli kadınlar ve sizden önce kendilerine kitap verilenlerden iffetli kadınlar da, onlara ücretlerini verdiğinizde, iffetli olarak, zina ediciler ve gizli dostlar ediniciler olmaksızın (helâldir); kim imana küfrederse ameli boşa gitmiştir ve o, âhirette **الخاسرين**dendir(5)﴾ Mâide
Allah’ın kitabını ve Allah’ın âyetlerini inkâr ve yalanlama
 ﴿Göklerin ve yerin anahtarları O’nundur; Allah’ın âyetlerine küfredenler, işte onlar **الخاسرون**dur(63)﴾ Zümer ﴿Allah’ın âyetlerini yalanlayanlardan olma da **الخاسرين**den olursun(95)﴾ Yûnus
 	﴿Kendilerine kitap verdiklerimiz onu hakkıyla tilavet ederler; işte onlar ona iman ederler; kim ona küfrederse, işte onlar **الخاسرون**dur(121)﴾ Bakara
Sapmışlar
 ﴿Allah kime hidayet ederse o, hidayete erendir; kimi saptırırsa, işte onlar **الخاسرون**dur(178)﴾ A‘râf
Habis
 ﴿Allah habisi temizden ayırsın ve habisi bir kısmını bir kısmı üzerine koysun da hepsini yığsın, sonra onu cehenneme koysun diye; işte onlar **الخاسرون**dur(37)﴾ Enfâl
Şirk
 ﴿Andolsun sana ve senden öncekilere vahyedildi: Eğer şirk koşarsan, amelin mutlaka boşa gider ve mutlaka **الخاسرين**den olursun (65)﴾ Zümer
Münafıklar
 ﴿İman edenler derler ki: Bunlar mı, sizinle beraber olduklarına dair Allah’a bütün yemin güçleriyle yemin edenler? Amelleri boşa gitti de **خاسرين** olarak sabahladılar(53)﴾ Mâide ﴿Siz, işitmeniz ve görmeniz ve derileriniz aleyhinize şahitlik etmesin diye sakınmıyordunuz; fakat Allah’ın yaptıklarınızdan çoğunu bilmediğini zannediyordunuz(22) ve Rabbiniz hakkında zannettiğiniz bu zannınız sizi helâk etti de **الخاسرين**den oldunuz(23)﴾ Fussilet
Dünya hayatını âhirete tercih edenler
 ﴿Bu, onların dünya hayatını âhirete tercih etmeleri ve Allah’ın kâfir kavmi hidayete erdirmemesi sebebiyledir(107) işte onlar, Allah’ın kalplerine, işitmelerine ve görmelerine mühür vurduğu kimselerdir; işte onlar gafillerdir(108) şüphesiz âhirette onlar **الخاسرون**dur (109)﴾ Nahl ﴿Sizden öncekiler gibi; sizden daha güçlü ve daha çok mal ve evlat sahibi idiler; nasipleriyle faydalandılar; siz de, sizden öncekilerin nasipleriyle faydalandığı gibi nasibinizle faydalandınız ve onların daldığı gibi daldınız; işte onların amelleri dünyada ve âhirette boşa gitti; işte onlar **الخاسرون**dur(69)﴾ Tevbe
Şeytanın hizbi - Allah’ın zikrini unutanlar
 ﴿Şeytan onları istilâ etti de Allah’ın zikrini onlara unutturdu; işte onlar şeytanın hizbidir; dikkat edin, şeytanın hizbi, işte onlar **الخاسرون**dur(19)﴾ Mücâdele ﴿Ey iman edenler, mallarınız ve evlatlarınız sizi Allah’ın zikrinden alıkoymasın; kim bunu yaparsa, işte onlar **الخاسرون**dur(9)﴾ Münâfikûn
Cin ve insanlardan yoldaşların süslemesine uyanlar
 ﴿Onlara yoldaşlar musallat ettik de önlerindekini ve arkalarındakini onlara süslediler; cinlerden ve insanlardan kendilerinden önce geçmiş ümmetler içinde söz üzerlerine hak oldu; şüphesiz onlar **خاسرين** idiler(25)﴾ Fussilet ﴿Kendilerinden önce cinlerden ve insanlardan geçmiş ümmetler içinde söz üzerlerine hak olanlar; şüphesiz onlar **خاسرين** idiler(18)﴾ Ahkâf
Allah’ın mekrinden emin olan kimse
 ﴿Allah’ın mekrinden emin mi oldular? Allah’ın mekrinden ancak **الخاسرون** kavim emin olur (99)﴾ A‘râf
 	﴿Dediler: Onu kurt yerse, biz bir topluluk iken, şüphesiz o zaman biz elbette **لخاسرون** oluruz(14)﴾ Yûsuf
 	﴿Kemikler olduğumuzda, çürümüş(11) dediler: O zaman bu, **كرة خاسرة**dir (12)﴾ Nâzi‘ât
 	﴿Kavminden küfreden ileri gelenler dedi: Eğer Şuayb’a uyarsanız, şüphesiz o zaman siz elbette **لخاسرون** olursunuz(90)﴾ A‘râf ﴿Ve eğer sizin gibi bir beşere itaat ederseniz, şüphesiz o zaman siz elbette **لخاسرون** olursunuz(34)﴾ Mü’minûn
 	﴿Şuayb’ı yalanlayanlar, sanki orada hiç oturmamış gibi; Şuayb’ı yalanlayanlar, işte onlar **الخاسرين** idiler(92)﴾ A‘râf

**الأخسرون**
Âhirete iman etmeyenler; Rablerinin âyetlerine ve O’na kavuşmaya küfredenler ﴿Allah’ın yolundan alıkoyanlar ve onu eğri isterler; ve onlar âhirete kâfirdirler(19) işte onlar yeryüzünde aciz bırakanlar değillerdi; Allah’tan başka kendileri için veliler de yoktu; azap onlar için kat kat yapılır; işitmeye güç yetiremezlerdi ve görmezlerdi(20) işte onlar, kendilerini **خسروا** edenlerdir ve uyduruyor oldukları şey onlardan kayboldu(21) şüphesiz âhirette onlar **الأخسرون**dur(22)﴾ Hûd ﴿Âhirete iman etmeyenler; amellerini onlara süsledik de onlar bocalarlar(4) işte onlar, kendileri için kötü azap olanlardır ve âhirette onlar **الأخسرون**dur(5)﴾ Neml
Dünya hayatında çabası sapmış olanlar; kendilerinin iyi iş yaptıklarını sanırlar; amellerini onlara süsledik ﴿De ki: Amel bakımından **بالأخسرين** olanları size haber verelim mi(103) onlar ki dünya hayatında çabaları sapmıştır ve kendilerinin iyi iş yaptıklarını sanırlar(104) işte onlar, Rablerinin âyetlerine ve O’na kavuşmaya küfredenlerdir; amelleri boşa gitti; kıyamet günü onlar için bir ağırlık tutmayız(105)﴾ Kehf ﴿Âhirete iman etmeyenler; amellerini onlara süsledik de onlar bocalarlar(4) işte onlar, kendileri için kötü azap olanlardır ve âhirette onlar **الأخسرون**dur(5)﴾ Neml
