# خشرم — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B4%D8%B1%D9%85/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AE%D8%B4%D8%B1%D9%85/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [خشرم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B4%D8%B1%D9%85.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: خشرم

الخَشْرَمُ: جماعة النحل والزنابير، لا واحد لها من لفظها؛ قال الشاعر في صفة كلاب الصيد:
وكأَنَّها، خَلْفَ الطَّريـ
ـدةِ، خَشْرَمٌ مُتَبَدِّدُ
الأَصمعي: الجماعة من النحل يقال لها الثَّوْلُ والخَشْرَمُ، قال أَبو حنيفة: من أَسماء النحل الخَشْرَمُ، واحدتها خَشْرَمَةٌ. والخَشْرَمُ أَيضاً: أَمير النحل. والخشرَمُ أَيضاً: مأْوى الزنابير والنحل وبيتُها ذو النَّخاريب. وفي الحديث: لتَرْكَبُنَّ سَنَنَ مَنْ كان قبلكم ذراعاً بذراع حتى لو سلكوا خَشْرَم دَبْرٍ لسلكتموه؛ هو مأْوى النحل والزنابير والدَّبْرِ، قال: وقد يطلق عليها أَنفسها؛ والدَّبْرُ: النحل؛ وقول أَبي كبير يصف صائداً:
يأْوي إِلى عُظْمِ الغَريفِ، ونَبْلُهُ
كسَوامِ دَبْر الخَشْرَمِ المُتَثَوِّرِ
أَضاف الدَّبْرَ إِلى أَميرها أَو مأْواها، ولا يكون من إِضافة الشيء إِلى نفسه.
وخَشارِمُ الرأْس: ما رَقَّ من السِّحاء الذي في خَياشيمه، وهو ما فوق نُخْرَتِه إِلى قصَبة أَنفه.
والخَشارِمُ، بالضم: الأَصواتُ، وخَشْرَمَتِ الضَّبُع: صوتت في أَكلها؛ حكاه ابن الأعرابي، وقال: سمعت أَعرابياً يقول: الضبع تُخَشْرِمُ وذلك صوت أَكلها إِذا أَكلت.
ابن شميل: الخَشْرَمَةُ أَرض حجارتها رَضْراضٌ كأَنها نُثِرَتْ على وجه الأَرض نَثْراً، فلا تكاد تمشي فيها، حجارتها حُمٌّ، وهو جبل ليس بالشديد الغليظ، فيه رَخاوة موضوع بالأَرض وضعاً، وهو ما استوى مع الأَرض، وما تحت هذه الحجارة المُلقاة على وجه الأَرض أَرضٌ فيها حجارة وطين مختلطة، وهي في ذلك غليظة، وقد تنبت البقل والشجر؛ وقيل: الخَشْرَمَةُ رَضْمٌ من حجارة مَرْكوم بعضُه على بعضٍ، والخَشْرَمةُ لا تطول ولا تَعْرُضُ، إِنما هي رَضْمَةٌ وهي مستوية؛ وزاد الليث على هذا القول أَنه قال: حجارة الخَشْرَمةِ أَعظمها مثل قامة الرجل تحت التراب، قال: وإِذا كانت الخَشْرَمةُ مستوية مع الأَرض فهي القِفافُ، وإِنما قَفَّفَها كثرةُ حجارتها؛ قال أَبو أَسلم: الخَشْرَمةُ من أَعظم القفِّ، وقال بعضهم: الخَشْرَمُ ما سَفُلَ من الجبل، وهي قُفٌّ وغلظ، وهو جبل غير أَنه متواضع، وجمعه الخَشارِمُ. ابن سيده: الخَشارِمَةُ قِفافٌ حجارتها رَضْراضٌ، واحدتها خَشرَمٌ وخَشْرمة. والخَشْرَمُ: الحجارة الرخوة التي يتخذ منها الجِصُّ؛ وأَنشد ابن بري لأَبي النَّجْمِ:
ومُسُكاً من خَشْرَمٍ ومَدَرا
وخَشْرَمٌ: اسم. وابن خَشْرَمٍ: رجل، وهو أَيضاً ابن الخَشْرَمِ.

### Türkçe

**الخَشْرَمُ**: arıların ve eşekarılarının topluluğu; lafzından bir teki yoktur; dedi
şair, av köpeklerinin vasfında:
وكأَنَّها، خَلْفَ الطَّريـ
ـدةِ، **خَشْرَمٌ** مُتَبَدِّدُ

**الأَصمعي**: arılardan olan topluluğa **الثَّوْلُ** ve **الخَشْرَمُ** denir, dedi **أَبو حنيفة**: arının adlarındandır **الخَشْرَمُ**, onun bir teki **خَشْرَمَةٌ**’dir. Ve **الخَشْرَمُ**
yine: arının emiri. Ve **الخشرَمُ** yine: eşekarılarının ve arıların barınağı ve evi, **النَّخاريب** sahibi. Ve hadiste: “Mutlaka sizden öncekilerin yolunu karış karış bineceksiniz; hatta eğer onlar **خَشْرَم دَبْرٍ**’e girseler siz de ona gireceksiniz”; o, arıların ve eşekarılarının
ve **الدَّبْرِ**’in barınağıdır, dedi: ve bazen onların kendilerine de ad olur; ve **الدَّبْرُ**: arılar; ve **أَبي كبير**’in sözü, bir avcıyı vasfeder:
يأْوي إِلى عُظْمِ الغَريفِ، ونَبْلُهُ
كسَوامِ دَبْر **الخَشْرَمِ** المُتَثَوِّرِ

**الدَّبْرَ**’i onun emirine yahut barınağına izafe etti; ve şeyin kendisine izafesinden olmaz.

Ve **خَشارِمُ الرأْس**: onun **خَياشيم**’inde olan **السِّحاء**’dan incelen şey; ve o, onun **نُخْرَتِه**’sinin üstünden burnunun kamışına kadardır.

Ve **الخَشارِمُ**, zamme ile: sesler; ve **خَشْرَمَتِ الضَّبُع**: yemesinde ses çıkardı; onu **ابن الأعرابي** nakletti, ve dedi: bir bedevîyi işittim, derdi ki: sırtlan **تُخَشْرِمُ**; ve bu, yediği zaman onun yeme sesidir.

**ابن شميل**: **الخَشْرَمَةُ**, taşları **رَضْراضٌ** olan bir arazidir; sanki yer yüzüne saçma olarak saçılmıştır; onda yürüyemezsin neredeyse; taşları **حُمٌّ**dur; ve o, şiddetli kalın olmayan bir dağdır; onda yumuşaklık vardır; yere bir koyuluşla konulmuştur; ve o, yerle bir seviyede olandır; ve yer yüzüne atılmış bu taşların altında, içinde taş ve çamur karışık olan bir arazi vardır; ve o hâlde kalındır; ve ot ve ağaç bitebilir; ve denildi: **الخَشْرَمَةُ**, taşlardan bir **رَضْمٌ**dur; bir kısmı bir kısmı üzerine yığılmış; ve **الخَشْرَمةُ** uzamaz ve genişlemez; ancak o bir **رَضْمَةٌ**dır ve o düzdür; ve **الليث** bu söze şunu ekledi: dedi ki: **الخَشْرَمةِ**’nin taşlarının en büyüğü, toprağın altında adam boyu gibidir; dedi: ve eğer **الخَشْرَمةُ** yerle bir seviyede olursa o **القِفافُ**’tır; onu ancak taşlarının çokluğu **قَفَّفَ** etmiştir; dedi **أَبو أَسلم**: **الخَشْرَمةُ**, **القفِّ**’in en büyüğündendir; ve bazısı dedi: **الخَشْرَمُ**, dağın aşağı olanıdır; ve o bir **قُفٌّ** ve kalınlıktır; ve o bir dağdır, ancak o alçaktır; ve onun çoğulu **الخَشارِمُ**’dur.

**ابن سيده**: **الخَشارِمَةُ**, taşları **رَضْراضٌ** olan **قِفافٌ**’tır; onun bir teki **خَشرَمٌ** ve **خَشْرمة**’dir. Ve **الخَشْرَمُ**: ondan alçı yapılan yumuşak taşlar; ve **ابن بري** **أَبي النَّجْمِ** için inşad etti:
ومُسُكاً من **خَشْرَمٍ** ومَدَرا

Ve **خَشْرَمٌ**: bir addır. Ve **ابن خَشْرَمٍ**: bir adamdır; ve o, yine **ابن الخَشْرَمِ**’dir.
