# خشر — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B4%D8%B1/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AE%D8%B4%D8%B1/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [خشر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B4%D8%B1.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: خشر

الخُشَارُ والخُشَارَةُ: الرديء من كل شيء، وخص اللحياني به رديء المتاع. وخَشَرَ يَخْشِرُ خَشْراً: نَقَّى الرديء منه. ومَخاشِرُ المِنْجَلِ: أَسْنانُه؛ أَنشد ثعلب:
تُرَى لها، بعْدَ إِبارَ الآبِرِ،
صُفْرٌ وحُمْرٌ كَبُرُودِ التَّاجِرِ
مآزِرٌ تُطْوَى على مآزِرِ،
وأَثَرُ المِخْلَبِ ذي المَخَاشِرِ
يعني الحَمْلَ. وخَشَرَ خَشْراً: أَبقى على المائدة الخُشَارَةَ. والخُشَارَةُ: ما يبقى على المائدة مما لا خير فيه. وخَشَرْتُ الشيء أَخْشِرُه خَشْراً إِذا نَقَّيْتَ منه خُشَارَتَهُ. وفي الحديث: إِذا ذهب الخيار وبقيت خُشارَةٌ كخُشارَةِ الشعير لا يُبالِي بهم اللهُ بالَةً؛ هي الرديء من كل شيء. والخُشارَةُ والخُشارُ من الشعير: ما لا لُبَّ له. وخُشارَةُ الناس: سَفَلَتُهم، وفلان من الخُشارَةِ إِذا كان دوناً؛ قال الحطيئة: وباعَ بَنِيهِ بعضُهم بِخُشَارَةٍ،
وبِعْتَ لِذُبْيانَ العَلاءَ بمالكا
يقول: اشتريت لقومك الشرف بأَموالك؛ قال ابن بري: صوابه بمالك، بكسر الكاف، وهو اسم ابن لعيينة بن حصن قتله بنو عامر فعزاهم عيينة فأَدرك بثأْره وغنم؛ فقال الحطيئة:
فِدًى لابنِ حِصْنٍ ما أُرِيحَ فإِنه
ثِمالُ اليتامَى، عِصْمَةٌ لِلْمَهَالِكِ
وباعَ بَنِيهِ بعضُهم بِخُشارَةٍ،
وبِعْتَ لِذُبْيانَ العَلاءَ بِمالِكِ
وخَشَرْتُ الشيءَ إِذا أَرْذَلْتَهُ، فهو مَخْشُورٌ. أَبو عمرو: الخاشِرَةُ السَّفَلَةُ من الناس؛ قاله ابن الأَعرابي وزاد فقال: هم الخُشار والبُشارُ والقُشارُ والسُّقاطُ والبُقاطُ والمُقاطُ. ابن الأَعرابي: خَشِرَ إِذا شَرِهَ، وخَشِرَ إِذا هرب جُبْناً.

### Türkçe

**الخُشَارُ** ve **الخُشَارَةُ**: her şeyin kötüsü; Lihyânî bunu özellikle eşyanın kötüsü için tahsis etti. Ve **خَشَرَ يَخْشِرُ خَشْراً**: ondan kötüyü ayıkladı. Ve **مَخاشِرُ المِنْجَلِ**: onun dişleri; Sa‘leb inşad etti:

Görürsün ona, biçenin biçmesinden sonra,
Sarılar ve kırmızılar, tüccarın bürüdleri gibi,
Peştamallar, peştamallar üzerine dürülür,
Ve **المِخْلَبِ**in izi, **المَخَاشِرِ** sahibi olanın

Yani yükü (kasteder). Ve **خَشَرَ خَشْراً**: sofrada **الخُشَارَةَ**yı bıraktı. Ve **الخُشَارَةُ**: hayır olmayan şeylerden sofrada kalan şey. Ve **خَشَرْتُ الشيء أَخْشِرُه خَشْراً**: ondan **خُشَارَتَهُ**yı ayıkladığın zaman. Ve hadiste: “Seçkinler gidip de arpanın **خُشارَةِ**si gibi bir **خُشارَةٌ** kaldığında, Allah onlara hiç aldırmaz”; o, her şeyin kötüsüdür. Ve arpadan **الخُشارَةُ** ve **الخُشَارُ**: içi olmayan şey. Ve insanların **خُشارَةُ**si: onların aşağı tabakası; ve falan **الخُشارَةِ**dendir, aşağı (dûn) olduğu zaman; Hutay’e dedi ki:

Onların bazısı oğullarını bir **خُشَارَةٍ** ile sattı,
Sen ise Zübyân’a yüceliği Mâlik ile sattın

Der ki: kavmin için şerefi mallarınla satın aldın; İbn Berrî dedi ki: doğrusu **بِمالِك**tir, kâfın kesresiyle; o, Uyeyne b. Hısn’ın oğlu adıdır; Benû Âmir onu öldürdü, Uyeyne de onları taziye etti, sonra kan davasına erişti ve ganimet aldı; Hutay’e dedi ki:

Hısn’ın oğluna feda olsun, rahat ettirilmediği sürece; çünkü o,
Yetimlerin dayanağı, helâklere karşı bir korumadır
Onların bazısı oğullarını bir **خُشارَةٍ** ile sattı,
Sen ise Zübyân’a yüceliği Mâlik ile sattın

Ve **خَشَرْتُ الشيءَ**: onu aşağılaştırdığın zaman; o da **مَخْشُورٌ**dur. Ebû Amr: **الخاشِرَةُ** insanların aşağı tabakasıdır; bunu İbnü’l-A‘râbî söyledi ve artırdı da dedi ki: onlar **الخُشار** ve **البُشارُ** ve **القُشارُ** ve **السُّقاطُ** ve **البُقاطُ** ve **المُقاطُ**tur. İbnü’l-A‘râbî: **خَشِرَ**: oburlaştığı zaman; ve **خَشِرَ**: korkaklıkla kaçtığı zaman.
