# خصر — Esâsü'l-Belâğa

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B5%D8%B1/sozluk/esas
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AE%D8%B5%D8%B1/entries/esas

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [خصر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B5%D8%B1.md)
- Esâsü'l-Belâğa: Zemahşerî · 12. yy

## Madde başı: خصر

خ ص ر
دق خصره وخاصرته ومخصره ودقت خصورهم وخواصرهم‏.‏
ورجل مخصر ومخصور البطـن‏.‏
وخاصـر المـرأة فـي البضـع‏:‏ قبـض علـى خاصرتيهـا‏.‏
وخاصـره فـي الطريـق‏.‏
قـال عبد الرحمن بن حسان‏:‏ ثم خاصرتها إلى القبة الخض - راء تمشي في مرمرٍ مسنون وخرجـوا متخاصريـن‏.‏
واختصـر الرجـل وتخاصـر‏:‏ وضـع يـده علـى خصـره‏.‏
واختصـر الكلـام واختصـر الطريـق‏:‏ أخـذ فـي أقربـه‏.‏
وهـذا أخصـر مـن ذاك وأقصـر‏.‏
واختصـر الجزّ إذا لم يستأصل‏.‏
واختصر بالعصا‏:‏ اعتمد عليها في مشيه‏.‏
ونكت الأرض بالمخصرة وهي قضيب كان الملك يأخذه بيده يشير به ويصل به كلامه‏.‏
قال حسان‏:‏ يصيبون فصل القول في كل خطبة إذا وصلوا أيمانهم بالمخاصر وتخصر الملك به‏.‏
قال سهم بن حنظلة‏:‏ خذهـا أبـا عبـد المليك بحها وارفع يمينـك بالعصـا فتخصـر وخصر يومنا ويوم خصر‏.‏
وثغر خصر‏:‏ بارد المقبـل‏.‏
وخصـرت أناملـه مـن البـرد وأخصرهـا القر‏.‏
ومن المجاز‏:‏ هو تحت خصر قدمه وهو أخمصها‏.‏
ودقق خصر نعلك وقـدم ونعـل مخصـرة‏.‏
وأخذوا خصر الرمل ومخصره‏:‏ أسفله وما رق منه‏.‏
قال الراعي‏:‏ إذا الرمل لم يعرض له بخصوره تعسفـن منـه كـل كبـداء عاقر وقال زهير‏:‏ أخدن خصور الرمل ثم جرعنه على كـل قينـي قشيـب ومفـأم
ولطِّفْ خصْر السهم وهو ما تحت الفُوقِ.

### Türkçe

خ ص ر
Onun **خصره**’si inceldi; **خاصرته** ve **مخصره** (da böyledir); onların **خصورهم**’u ve **خواصرهم**’u inceldi.
Ve (o) **مخصر** ve karın **مخصور** olan bir adamdır.
Ve kadını cima’da **خاصر** etti: onun iki **خاصرة**’sine (yanına) kabzetti (tuttu).
Ve onu yolda **خاصره** etti.
Abdurrahman b. Hassan dedi: Sonra onu yeşil kubbeye doğru **خاصرتها** ettim; yontulmuş mermer üzerinde yürür. Ve **متخاصرين** olarak çıktılar.
Ve adam **اختصر** etti ve **تخاصر** etti: elini **خصره**’sinin üzerine koydu.
Ve sözü **اختصر** etti ve yolu **اختصر** etti: onun en yakınına girdi (en kısa olanını tuttu).
Ve bu, şundan daha **أخصر** ve daha **أقصر**’dır.
Ve **الجزّ**’ı **اختصر** etti; kökünden söküp çıkarmadığı zaman.
Ve asâ ile **اختصر** etti: yürüyüşünde ona dayandı.
Ve **المخصرة** ile yeri dürttü; o, kralın eline alıp onunla işaret ettiği ve onunla sözünü birleştirdiği bir çubuktur.
Hassan dedi: Her hutbede sözün faslını (ayrımını) isabet ettirirler; yeminlerini **المخاصر** ile birleştirdikleri zaman; ve kral onunla **تخصر** eder.
Sehm b. Hanzala dedi: Onu al, ey Ebû Abdülmelik; onu güzelce tut; ve sağ elini asâ ile kaldır da **تخصر** et. Ve günümüz **خصر** etti ve **خصر** günü.
Ve **ثغر خصر**: geliş (ön taraf) soğuktur.
Ve onun parmak uçları soğuktan **خصرت**; ve ayaz onları **أخصر** etti.
Ve mecazdan: o, ayağının **خصر**’unun altındadır; ve o, onun **أخمص**’udur.
Ve nalının **خصر**’unu incelt; ve **مخصرة** bir ayak ve bir nal (vardır).
Ve kumun **خصر**’unu ve **مخصره**’ni aldılar: onun altı ve ondan incelen (seyrelen) olan.
Er-Râî dedi: Eğer kuma onun **خصور**’unda enine (genişlikçe) bir şey arız olmazsa, ondan her kısır büyük karınlı (deve) zorla gider. Züheyr dedi: Kumun **خصور**’unu aldılar, sonra onu her sert, yeni ve dolgun (deve) üzerinde yutturdular.
Ve okun **خصر**’unu incelt; o, **الفوق**’un altındaki şeydir.
