# خصص — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B5%D8%B5/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AE%D8%B5%D8%B5/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [خصص](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B5%D8%B5.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: خصص

خصه بالشيء، يخصه خصا وخصوصا، بالفتح فيهما، ويضم الثاني، وخصوصية، بالضم ويفتح، والفتح أفصح، كما نقله الجوهري، وبه جزم الفناري في حاشية المطول، وهو الذي في الفصيح وشروحه، وكلام المصنف ظاهره أن الضم أفصح، والفتح لغة، ولذا قال بعضهم: ولو قال: ويضم، لوافق كلام الجمهور، وسلم من المؤاخذة، ثم قالوا: الياء فيها إذا فتحت للنسبة، فهي ياء المصدرية كالفاعلية والمفعولية، بناء على خصوص فعول للمبالغة في التخصيص، وإذا ضمت، فهي للمبالغة، كألمعي وأحمري، قال شيخنا: وعندي في ذلك نظر، ويقدح فيه أنهم حكوا في الياء التخفيف، بل قيل: هو الأكثر، ليوافق الياءات اللاحقة بالمصادر، كالكراهية والعلانية، وخصيصي، بالكسر والقصر، وهو الفصيح المشهور، وعليه اقتصر القالي في المقصور والممدود، ويمد، عن كراع وابن الأعرابي، ولا نظير لها إلا المكيثي، وهذه مسألة وقع فيها النزاع بين الحافظين: الأسيوطي والسخاوي، حتى ألف الأول فيها رسالة مستقلة، وخصية، بالفتح، وضبطه الصاغاني بالضم، وتخصة، كتحلة، عن ابن عباد: فضله دون غيره، وميزه. ويقال: الخصوصية والخصية والخاصة أسماء مصادر. وفي البصائر: الخصوص: التفرد ببعض الشيء مما لا تشاركه فيه الجملة. وخصه بالود كذلك، إذا فضله دون غيره، فأما قول أبي زبيد:
  إن امرأ خصني عمدا مودتهعلى التنائي لعندي غير مكفور فإنه أراد خصني بمودته، فحذف الحرف، وأوصل الفعل، وقد يجوز أن يريد: خصني لمودته إياي، قال ابن سيده: وإنما وجهناه على هذين الوجهين، لأنا لم نسمع في الكلام خصصته متعدية إلى مفعولين. والخاص، والخاصة: ضد العام والعامة، وهو من تخصه لنفسك، وفي التهذيب: والخاصة: الذي اختصصته لنفسك. وسمع ثعلب يقول: إذا ذكر الصالحون فبخاصة أبو بكر، وإذا ذكر الأشراف فبخاصة علي. والخصان، بالكسر والضم: الخواص، ومنه قولهم: إنما يفعل هذا خصان الناس، أي خواص منهم، وأنشد ابن بري لأبي قلابة الهذلي:
  والقوم أعلم هل أرمي وراءهمإذ لا يقاتل منهم غير خصان وفي الحديث عليك بخويصة نفسك: الخويصة: تصغير الخاصة، وأصله خويصصة قال الزمخشري: ياؤها ساكنة، لأن ياء التصغير لا تتحرك. ومثلها أصيم ومديق في تصغير أصم ومدق، والذي جوز فيها وفي نظائرها التقاء الساكنين أن الأول حرف اللين والثاني مدغم، نقله الصاغاني، وفي حديث آخر: بادروا بالأعمال ستا: الدجال وكذا وكذا وخويصة أحدكم يعني حادثة الموت التي تخص كل إنسان. وصغرت لاحتقارها في جنب ما بعدها من البعث والعرض والحساب، أي بادروا الموت واجتهدوا في العمل. وفي حديث أم سليم: وخويصتك أنس أي الذي يختص بخدمتك. وصغرته لصغره يومئذ. والخصاص، والخصاصة، والخصاصاء، بفتحهن، الأخيرة عن ابن دريد: الفقر وسوء الحال، والخلة والحاجة، وهو مجاز، وأنشد ابن بري للكميت:

  إليه موارد أهل الخصاص                      ومن عنده الصدر المبجل وفي التنزيل العزيز: ويؤثرون على أنفسهم ولو كان بهم خصاصة. وأصل ذلك الفرجة أو الخلة؛ لأن الشئ إذا انفرج وهي واختل، وذوو الخصاصة: ذوو الخلة والفقر، وقد خصصت يا رجل، بالكسر، نقله الصاغاني عن الفراء. والخصاص والخصاصة: الخلل في الثغر، أو كل خلل وخرق في باب ومنخل وبرقع ونحوه، كسحاب ومصفاة وغيرهما، والجمع خصاصات، ومنه قول الشاعر: من خصاصات منخل. ويقال للقمر: بدا من خصاصة الغيم. أو الخصاصة: الثقب الصغير، ويقال: إن الخصاص شبه كوة في قبة أو نحوها إذا كان واسعا قدر الوجه، وبعضهم يجعل الخصاص للواسع والضيق. وقيل الخصاص: الفرج بين الأثافي والأصابع، وأنشد ابن بري للأسعر الجعفي:
  إلا رواكد بينهـن خـصـاصة                      سفع المناكب كلهن قد اصطلى والخصاصة، بالضم: ما يبقى في الكرم بعد قطافه، العنيقيد الصغير ها هنا وآخر ها هنا، وهو النبذ اليسير، أي القليل، ج خصاص. قال أبو منصور: يقال: له من عذوق النخل الشمل والشماليل، وقال أبو حنيفة: هي الخصاصة والجمع خصاص، كلاهما بالفتح. والخص، بالضم: البيت من القصب، نقله الجوهري، وأنشد للفزاري:
  الخص فيه تقر أعيننـا                      خير من الآجر والكمد وزاد غيره: أو من شجر. وهو البيت يسقف عليه بخشبة، كالأزج، ج: خصاص وخصوص وأخصاص، سمي بذلك لأنه يرى ما فيه من خصاصه، أي فرجه، وفي التهذيب: سمي خصا لما فيه من الخصاص، وهي التفاريج الضيقة. والخص: حانوت الخمار وإن لم يكن من قصب، ومنه قول امرئ القيس:
  كأن التجار أصعـدوا بـسـبـيئة                      من الخص حتى أنزلوها على يسر ويروى: أسر، وقال الأصمعي: الخص: كربق مبني، وهو الحانوت. وقال أبو عبيدة: الخص: بلد جيد الخمر، بالشام، وأسر: بلد من الحزن، وكان امرؤ القيس يكون بالحزن، والحزن: من بلاد بني يربوع. وفي عبارة المصنف، رحمه الله تعالى، محل تأمل، وكأنه سقط منها لفظ بلد، فتأمل. والخص، بالكسر: الناقص، يقال: شهر خص، أي ناقص. والإخصاص: الإزراء بالشيء. وخصى كربى: ة، كبيرة ببغداد في طرف دجيل منها محمد بن علي بن محمد بن المهند الخصي الحريمي السقاء، عن أبي القاسم ابن الحصين. وابنه علي بن محمد عن سعيد بن البناء. وخصي: ة أخرى شرقي الموصل أهلها جمالون، والمشهور فيها: خصة. والخصوص، بالضم: ع، بالكوفة تنسب إليه الدنان الخصية، على غير قياس، وقيل: موضع بالحيرة، وبه فسر قول عدي بن زيد العبادي:
  أبلغ خليلي عبـد هـنـد فـلا                      زلت قريبا من سواد الخصوص

  والخصوص: ة، بمصر بعين شمس، من الشرقية، ومنها الشريف الخصوصي المحدث، له ذكر في كتاب استجلاب ارتقاء الغرف، للسخاوي. والخصوص: ة، من كورة أسيوط. والخصوص: ة، أخرى بالشرقية، وهي خصوص السعادة بمصر، ولها عدة كفور، منها الرومية، ومن إحداها أثير الدين محمد بن عمر بن محمد بن أبي بكر بن محمد الشافعي الخصوصي، ولد في نيف وستين وسبعمائة، وسمع على التنوخي وابن الملقن والبلقيني والعراقي والهيتمي وابن خلدون، مات بالشام سنة 843. والخصوص: ع بالبادية وهو الذي مر ذكره أنه بالحيرة بالقرب من الكوفة، وفسر به قول عدي بن زيد. والتخصيص: ضد التعميم، وهو التفرد بالشيء مما لا تشاركه فيه الجملة، وبه كنى عبد الوهاب بن يوسف الوفائي أبا التخصيص، من المتأخرين، وهو جد خاتمة بني الوفاء محمد أبي هادي بن عبد الفتاح، نفعنا الله بهم. والتخصيص أيضا: أخذ الغلام قصبة فيها نار يلوح بها لاعبا، نقله الصاغاني. واختصه بالشيء اختصاصا: خصه به فاختص وتخصص، لازم متعد، ويقال: اختص فلان بالأمر، وتخصص له، إذا انفرد. ومما يستدرك عليه: يقال: أخصه فهو مخص به، أي خاص. وخصصه فتخصص. وخصه بكذا: أعطاه شيئا كثيرا، عن ابن الأعرابي. والخصاصة: الغيم نفسه. والخصاصة أيضا: الفرج التي بين قذذ السهم، عن ابن الأعرابي. والخصاصة: العطش والجوع، ويقال: صدرت الإبل وبها خصاصة، إذا لم ترو وصدرت بعطشها، وكذلك الرجل إذا لم يشبع من الطعام، وكل ذلك من المجاز. والخصاصة من الكرم: الغصن إذا لم يرو وخرج منه الحب متفرقا ضعيفا. ويقال: هو يستخص فلانا، ويستخلصه. ومن المجاز: اختص الرجل: اختل، أي افتقر. وسددت خصاصة فلان، بالضم، أي جبرت فقره، كما في الأساس. وبشير بن معبد بن شراحيل، عرف بابن الخصاصية، وهي أمه، واسمها مارية، صحابي من أهل الصفة. قلت: وهي منسوبة إلى خصاص، واسمه اللات بن عمرو بن كعب بن الغطريف الأصغر، بطن من الأزد. وقال ابن الأعرابي: هند بنت الخص، وبنت الخس، يقالان معا، وقد تقدم في السين. وقاسم الخصاص: محدث روى عن نصر بن علي الجهضمي، وعنه ابن مجاهد. وهارون الخصاص، عن مصعب ابن سعد. ومحمد بن عمر الخصاص الواسطي حدث في حدود العشرين والستمائة. والخاص واد من أودية خيبر. ويزد خاص: مدينة بالعجم. وخاص، من قرى خوارزم. ومنها أبو الفضل المؤيد بن الموفق. والخاصي: شارح الكلم النوابغ للزمخشري. والأخصاص، بالفتح: قرية بمصر، وقد وردتها. والخاصة: لقب الأمير أبي الحسن فائق بن عبد الله الأندلسي، الرومي، لاختصاصه بالسلطان الأمير السيد أبي صالح منصور بن نوح، والي خراسان، سمع بمرو، وببخارا، وبالكوفة، وروى عنه الحافظان: أبو عبد الله بن البيع، وابن غنجار، وتوفي ببخارا سنة 389. وخاوص بضم الواو: قرية فوق سمرقند، منها أبو بكر محمد ابن أبي بكر الخاوصي الخطيب، حدث بسمرقند عن أبي الحسن المطهري، وعنه

  أبو حفص النسفي.بو حفص النسفي.

### Türkçe

**خصه** şeyiyle; onu **خصا** ve **خصوصا** ile (ikisi de fetha ile), ve ikincisi damme ile de gelir; ve **خصوصية** (damme ile; fetha ile de gelir; fetha daha fasîhtir), Cevherî’nin naklettiği üzere; ve Fennârî **حاشية المطول**’de bununla kesin hüküm vermiştir; ve bu, **الفصيح**’te ve şerhlerinde olandır. Musannifin sözü ise zahiri itibarıyla dammenin daha fasîh, fethanın ise bir lugat olduğunu gösterir; bundan dolayı bazıları dedi ki: “Eğer ‘ve damme ile gelir’ deseydi, cumhurun sözüne uygun olurdu ve kınanmaktan selâmette kalırdı.” Sonra dediler ki: onda **الياء** fetha ile olursa nisbet içindir; o, **الفاعلية** ve **المفعولية** gibi masdariyye **ياء**’sıdır; **خصوص**’un tahsîste mübalağa için **فعول** olduğu esasına binaen. Dammeli olursa, mübalağa içindir; **ألمعي** ve **أحمري** gibi. Şeyhimiz dedi ki: “Bende bunda bir nazar vardır; ve buna, onların **الياء**’da tahfîfi rivayet etmeleri, hatta ‘o daha çoktur’ denmesi, masdarlara lâhik olan **ياء**’lara uygun olsun diye, **الكراهية** ve **العلانية** gibi, zarar verir.” Ve **خصيصي** (kesra ve kasr ile); o fasîh meşhurdur; ve Kālî **المقصور والممدود**’da bununla yetindi. Ve med edilir; Kurâ‘ ve İbnü’l-A‘râbî’den. Ve onun benzeri yoktur, ancak **المكيثي**. Bu, iki hâfız arasında ihtilâfın vuku bulduğu bir meseledir: Süyûtî ve Sehâvî; ta ki birincisi onda müstakil bir risale telif etti. Ve **خصية** (fetha ile); Sâgānî onu damme ile ضبط etti. Ve **تخصة** ( **تحلة** gibi); İbn Abbâd’dan: “Onu başkası dışında üstün kıldı ve ayırdı.” Denir ki: **الخصوصية** ve **الخصية** ve **الخاصة** masdar isimleridir. **البصائر**’de: **الخصوص**: “Bütünün kendisiyle ortak olmadığı şeyin bir kısmıyla tek başına kalmak.” Ve onu sevgiyle de **خصه**; yani onu başkası dışında üstün kıldı. Ebû Zübeyd’in sözüne gelince:

  إن امرأ خصني عمدا مودتهعلى التنائي لعندي غير مكفور

o, “beni sevgisiyle **خصني**”yi kastetmiştir; harfi hazfetti ve fiili ulaştırdı. Ve caizdir ki “beni sevmesi için, yani bana olan sevgisi için **خصني**”yi kastetsin. İbn Sîde dedi ki: “Biz onu ancak bu iki vecih üzere yönelttik; çünkü sözde **خصصته**’yi iki mef‘ûle müteaddî olarak işitmedik.” Ve **الخاص** ve **الخاصة**: **العام** ve **العامة**’nin zıddıdır; o, kendin için **تخصه** ettiğindir. **التهذيب**’de: “**الخاصة**: kendin için **اختصصته** ettiğin.” Sa‘leb’in şöyle dediğini işitti: “Salihler zikredilince, özellikle Ebû Bekir; eşraf zikredilince, özellikle Ali.” Ve **الخصان** (kesra ve damme ile): **الخواص**; ve ondan onların sözü: “Bunu ancak insanların **خصان**’ı yapar”; yani onlardan havass. İbn Berrî, Ebû Kilâbe el-Hüzelî için inşad etti:

  والقوم أعلم هل أرمي وراءهمإذ لا يقاتل منهم غير خصان

Hadiste: “Sana kendi nefsinin **خويصة**’sı gerekir.” **الخويصة**: **الخاصة**’nın tasğîridir; aslı **خويصصة**’dır. Zemahşerî dedi ki: “Onun **ياء**’sı sâkindir; çünkü tasğîr **ياء**’sı harekete girmez.” Ve onun benzeri: **أصيم** ve **مديق**, **أصم** ve **مدق**’ın tasğîrinde. Onda ve benzerlerinde iki sâkinin birleşmesini caiz gören şudur: birincisi lîn harfidir, ikincisi idğamlıdır; Sâgānî nakletti. Ve başka bir hadiste: “Amellerle altıya karşı acele edin: Deccâl ve şöyle şöyle ve her birinizin **خويصة**’sı”; yani her insana mahsus olan ölüm hâdisesi. Ve o, ondan sonra gelecek olan ba‘s, arz ve hesap yanında hakir görülsün diye tasğîr edildi; yani ölüme acele edin ve amelde gayret edin. Ümmü Süleym hadîsinde: “Ve senin **خويصتك** Enes”; yani hizmetinle ihtisas eden kimse. Ve onu, o gün küçük olduğundan tasğîr etti. Ve **الخصاص** ve **الخصاصة** ve **الخصاصاء** (hepsi fetha ile); sonuncusu İbn Düreyd’den: fakirlik ve hâlin kötülüğü; ve **الخلة** ve ihtiyaç; ve o mecazdır. İbn Berrî, Kümeyt için inşad etti:

  إليه موارد أهل الخصاص                      ومن عنده الصدر المبجل

Aziz tenzilde: “Kendilerinde **خصاصة** olsa bile onları kendilerine tercih ederler.” Bunun aslı, gedik yahut **الخلة**’dir; çünkü şey yarılınca ve o gedikleşince bozulur. Ve **ذوو الخصاصة**: **ذوو الخلة** ve fakirlik sahipleri. “Ey adam, **خصصت** oldun” (kesra ile); Sâgānî, Ferrâ’dan nakletti. Ve **الخصاص** ve **الخصاصة**: dişteki gedik; yahut kapıda, elekte, peçede ve benzerinde her gedik ve yırtık; **سحاب** ve **مصفاة** ve başkaları gibi. Çoğulu **خصاصات**. Ondan şairin sözü: “**من خصاصات منخل**.” Ve aya denir: “Bulutun **خصاصة**’sından göründü.” Yahut **الخصاصة**: küçük delik. Ve denir ki: **الخصاص** kubbede yahut benzerinde, geniş olup yüz miktarı olunca, bir çeşit küçük pencere gibidir; bazıları **الخصاص**’ı genişe ve darsa yapar. Ve denildi: **الخصاص**: **الأثافي** ile parmaklar arasındaki aralık. İbn Berrî, el-Es‘ar el-Cu‘fî için inşad etti:

  إلا رواكد بينهـن خـصـاصة                      سفع المناكب كلهن قد اصطلى

Ve **الخصاصة** (damme ile): asma(da) koparıldıktan sonra kalan şey; burada küçük bir salkımcık, orada başka bir salkımcık; o, az atıktır; yani az. Çoğulu **خصاص**. Ebû Mansûr dedi ki: “Denir ki: onun hurma salkımlarından **الشمل** ve **الشماليل** vardır.” Ebû Hanîfe dedi ki: “O, **الخصاصة**’dır; çoğulu **خصاص**; ikisi de fetha iledir.” Ve **الخص** (damme ile): kamıştan ev; Cevherî nakletti. Fezârî için inşad etti:

  الخص فيه تقر أعيننـا                      خير من الآجر والكمد

Başkası artırdı: “yahut ağaçtan.” O, üzerine bir kirişle tavan yapılan evdir; **الأزج** gibi. Çoğulu: **خصاص** ve **خصوص** ve **أخصاص**. Ona bu ad verildi; çünkü içindekiler onun **خصاص**’ından, yani gediklerinden görülür. **التهذيب**’de: “Ona **خص** denildi; çünkü onda **الخصاص** vardır; o da dar yarıklardır.” Ve **الخص**: meyhanecinin dükkânı; kamıştan olmasa bile. Ondan İmruü’l-Kays’ın sözü:

  كأن التجار أصعـدوا بـسـبـيئة                      من الخص حتى أنزلوها على يسر

Ve rivayet olunur: **أسر**. Asma‘î dedi ki: “**الخص**: kerpiç gibi yapılmış bir bina; o dükkândır.” Ebû Ubeyde dedi ki: “**الخص**: Şam’da şarabı iyi bir beldedir.” Ve **أسر**: **الحزن**’den bir beldedir. İmruü’l-Kays **الحزن**’de olurdu; ve **الحزن**: Benî Yerbû‘ beldelerindendir. Musannifin ibaresinde—Allah ona rahmet etsin—düşünme yeri vardır; sanki ondan **بلد** lafzı düşmüştür; düşün. Ve **الخص** (kesra ile): eksik; denir ki: **شهر خص**; yani eksik. Ve **الإخصاص**: şeye karşı küçültme. Ve **خصى كربى**: ( **ة** ); Bağdat’ta, Dicle’nin bir tarafında büyük (bir yer); ondan Muhammed b. Ali b. Muhammed b. el-Mühenned **الخصي الحريمي السقاء**, Ebû’l-Kāsım İbnü’l-Hasîn’den. Ve onun oğlu Ali b. Muhammed, Saîd b. el-Bennâ’dan. Ve **خصي**: ( **ة** ) başka bir yer; Musul’un doğusunda; ahalisi deveci(ler)dir; ve onda meşhur olan: **خصة**. Ve **الخصوص** (damme ile): ( **ع** ); Kûfe’de; ona **الدنان الخصية** nisbet edilir; kıyasa aykırı olarak. Ve denildi: Hîre’de bir mevki‘dir; ve onunla Adî b. Zeyd el-‘Ibâdî’nin sözü tefsir edildi:

  أبلغ خليلي عبـد هـنـد فـلا                      زلت قريبا من سواد الخصوص

Ve **الخصوص**: **ة**; Mısır’da Ayn Şems’te, Şarkiyye’dendir; ondan da şerif **الخصوصي** muhaddis vardır; onun zikri Sehâvî’nin **استجلاب ارتقاء الغرف** kitabındadır. Ve **الخصوص**: **ة**; Asyût kûrasındandır. Ve **الخصوص**: **ة**; Şarkiyye’de başka (bir yer)dir; o, Mısır’da **خصوص السعادة**’dır; onun birkaç **كفور**’u vardır; onlardan **الرومية**’dir; ve onlardan birinden: Eş-Şâfiî **الخصوصي** Muhammed b. Ömer b. Muhammed b. Ebî Bekr b. Muhammed, “Eserü’d-dîn”; yedi yüz altmış küsur yılında doğdu; ve Tenuhî, İbnü’l-Mülakkın, Belkînî, Irâkî, Heytemî ve İbn Haldûn’dan semâ etti; Şam’da 843 yılında öldü. Ve **الخصوص**: **ع**; bâdiyededir; o, zikri geçtiği üzere Hîre’de, Kûfe’nin yakınındadır; ve Adî b. Zeyd’in sözü onunla tefsir edildi. Ve **التخصيص**: **التعميم**’in zıddıdır; o, bütünü(n) kendisiyle ortak olmadığı şeyden bir şey ile tek başına kalmaktır; ve onunla, müteahhirînden Abdülvehhâb b. Yûsuf el-Vefâî, Ebû **التخصيص** künyelendi; o, Benî’l-Vefâ’nın hâtemesi Muhammed Ebû Hâdî b. Abdülfettâh’ın dedesidir; Allah bizi onlarla faydalandırsın. Ve **التخصيص** ayrıca: oğlanın, içinde ateş bulunan bir kamışı alıp onunla oynayarak parlatmasıdır; Sâgânî onu nakletti. Ve onu bir şey ile **اختصاصا** **اختصه**: onu onunla tahsis etti; böylece o **اختص** ve **تخصص** etti; lâzım, müteaddî; ve denir: falan, iş ile **اختص** etti ve ona **تخصص** etti; tek başına kaldığı zaman. Ve ona istidrâk olunanlardandır: denir: onu **أخصه**; o da onunla **مخص**’tur; yani **خاص**. Ve onu **خصصه**; böylece o **تخصص** etti. Ve onu bununla **خصه**: ona çokça bir şey verdi; İbnü’l-A‘râbî’den. Ve **الخصاصة**: bulutun kendisidir. Ve **الخصاصة** ayrıca: okun tüyleri arasındaki yarık; İbnü’l-A‘râbî’den. Ve **الخصاصة**: susuzluk ve açlıktır; ve denir: develer, kendilerinde **خصاصة** olduğu halde döndüler; yani kanmadılar ve susuzluklarıyla döndüler; aynı şekilde adam, yemekten doymadığı zaman; bütün bunlar mecazdandır. Ve keremden **الخصاصة**: dal, sulanmadığı ve ondan tane dağınık, zayıf çıktığı zaman. Ve denir: o, falanı **يستخص** eder ve onu **يستخلصه** eder. Ve mecazdandır: adam **اختص** etti: bozuldu; yani fakirleşti. Ve falanın **خصاصة**’sını, damme ile, kapattım; yani fakirliğini giderdim; **الأساس**’ta olduğu gibi. Ve Beşîr b. Ma‘bed b. Şerâhîl, İbn **الخصاصية** diye bilindi; o, onun annesidir; adı Mâriye’dir; Suffe ehlinden bir sahâbîdir. Dedim: o, **خصاص**’a mensuptur; onun adı el-Lât b. Amr b. Ka‘b b. el-Gutrîf el-Asgar’dır; Ezd’den bir batındır. Ve İbnü’l-A‘râbî dedi: **هند بنت الخص** ve **بنت الخس**; ikisi birlikte söylenir; ve sîn’de geçti. Ve Kâsım **الخصاص**: Nasr b. Alî el-Cehdamî’den rivayet eden bir muhaddistir; ondan da İbn Mücâhid (rivayet etti). Ve Hârûn **الخصاص**; Mus‘ab b. Sa‘d’dan. Ve Muhammed b. Ömer **الخصاص** el-Vâsıtî, altı yüz yirmiler civarında hadis rivayet etti. Ve **الخاص**: Hayber vadilerinden bir vadidir. Ve Yezd **خاص**: Acem’de bir şehirdir. Ve **خاص**: Hârizm köylerindendir. Ve ondan: Ebü’l-Fazl el-Müeyyed b. el-Muvaffak. Ve **الخاصي**: Zemahşerî’nin **الكلم النوابغ**’unun şârihidir. Ve **الأخصاص**; fetha ile: Mısır’da bir köydür; ona vardım. Ve **الخاصة**: emir Ebü’l-Hasen Fâik b. Abdullâh el-Endelüsî’nin, er-Rûmî’nin lakabıdır; sultan emir seyyid Ebû Sâlih Mansûr b. Nûh’a, Horasan vâlisine, mahsus oluşundan dolayı; Merv’de, Buhârâ’da ve Kûfe’de semâ etti; ondan iki hâfız rivayet etti: Ebû Abdullâh b. el-Beyyi‘ ve İbn Guncâr; ve 389 yılında Buhârâ’da vefat etti. Ve **خاوص**; vâv’ın dammesiyle: Semerkand’ın üstünde bir köydür; ondan hatîb Ebû Bekr Muhammed b. Ebî Bekr el-**خاوصي**; Semerkand’da Ebü’l-Hasen el-Mutahharî’den hadis rivayet etti; ondan da

Ebû Hafs en-Nesefî. Ebû Hafs en-Nesefî.
