# خضرم (خ-ض-ر-م) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B6%D8%B1%D9%85
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AE%D8%B6%D8%B1%D9%85

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: خ - ض - ر - م
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 8 sözlük

## Sözlükler (8)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B6%D8%B1%D9%85/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

الخاء والضاد
خضرم: شبه الجواد ببئر خَضِرِم أي: كثيرة الماء. ورجل مُخَضْرَمٌ أي: ناقص الحسب.
والخَضْرَمَة: قطع إحدى الأذنين خاصة، وهي سمة أهل الجاهلية. وناقة مُخَضْرَمة. وامرأة مُخَضْرَمةٌ أي: مَخْفُوضةٌ.
والمُخَضْرَم من الناس: الذي كان عمره نِصفا في الجاهليّة، ونصفا في الإسلام.
والخَضْرمةُ: هرم العجوز وفُضول جلدها.
خربض: وامرأة خَرْبَضَةٌ: شابة ذات ترارة، والجميع: خَرابِض.
خضلف: والخِضْلافُ: شجر المقل.
فرضخ: والفِرْضاخُ: العريض، وفرس فِرْضاخٌ: عريضة لحيمة. وقدم فِرْضاخٌ: مثله.

##### Türkçe

**الخاء** ve **الضاد**

**خضرم**: Atı, **خَضِرِم** bir kuyuya benzetti; yani: suyu çok olan. Ve **مُخَضْرَمٌ** bir adam; yani: soyu eksik.

Ve **الخَضْرَمَة**: özellikle iki kulaktan birini kesmektir; ve o, cahiliye ehlinin alâmetidir. Ve **مُخَضْرَمة** bir dişi deve. Ve **مُخَضْرَمةٌ** bir kadın; yani: alçaltılmış.

Ve insanlardan **المُخَضْرَم**: ömrü yarı yarıya cahiliyede, yarı yarıya İslâm’da olan kimsedir.

Ve **الخَضْرمةُ**: yaşlı kadının ihtiyarlığı ve derisinin fazlalıklarıdır.

**خربض**: Ve **خَرْبَضَةٌ** bir kadın: memeleri dolgun genç; ve hepsi: **خَرابِض**.

**خضلف**: Ve **الخِضْلافُ**: **المقل** ağacıdır.

**فرضخ**: Ve **الفِرْضاخُ**: geniş olandır; ve **فِرْضاخٌ** bir at: eti geniş. Ve **فِرْضاخٌ** bir ayak: onun gibidir.

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B6%D8%B1%D9%85/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

لحمٌ مُخَضْرَمٌ بفتح الراء: لا يُدْرى مِن ذكرٍ هو أو أنثى. والمُخَضْرَمُ أيضاً: الشاعر الذي أدركَ الجاهليَّة والإسلام، مثل لبيد. ورجلٌ مُخضْرَمُ النسب، أي دَعيٌّ. وناقةٌ مُخَضْرَمَةٌ: قطع طرف أذُنها. وامرأةٌ مُخَضْرَمَةٌ، أي مخفوضةٌ. والخِضْرَمُ بالكسر: الكثير العطية، مُشَبَّهٌ بالبحر الخِضْرِمِ، وهو الكثير الماء. وكلُّ شيءٍ كثيرٍ واسعٍ خِضْرِمٌ، والجمع الخضارِمُ. والخُضَرِمُ: ولد الضبّ.

##### Türkçe

**لحمٌ مُخَضْرَمٌ** (رَ harfinin fethiyle): erkek mi yoksa dişi mi olduğu bilinmez. Ve **المُخَضْرَمُ** ayrıca: Câhiliye’yi ve İslâm’ı idrak etmiş şair; Lebîd gibi. Ve **رجلٌ مُخضْرَمُ النسب**: yani **دَعيٌّ** (nesebe sonradan katılmış kimse). Ve **ناقةٌ مُخَضْرَمَةٌ**: kulağının ucunun kesilmesi. Ve **امرأةٌ مُخَضْرَمَةٌ**: yani **مخفوضةٌ**. Ve **الخِضْرَمُ** (kesreyle): çok bağış sahibi; çok suyu olan, yani suyu çok olan denize benzeti(l)miş olan **البحر الخِضْرِمِ** ile benzetilmiştir. Ve her çok, geniş şey **خِضْرِمٌ**dur; çoğulu **الخضارِمُ**dur. Ve **الخُضَرِمُ**: kelerin yavrusu.

### [Esâsü'l-Belâğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B6%D8%B1%D9%85/sozluk/esas.md) — Zemahşerî · 12. yy

خ ض ر م
وبحر خضرم‏:‏ كثير الماء وبئر خضرم‏.‏
ورجل خضرم‏:‏ كثير العطاء‏.‏
ورجل مخضرم‏:‏ دعيّ‏.‏
وناقة مخضرمة‏:‏ جدع نصف أذنها ومنه المخضـرم‏:‏ الـذي أدرك الجاهليـة والإسلـام كأنمـا قطـع نصفه حيث كان في الجاهلية‏.‏

##### Türkçe

خ ض ر م
Ve **بحر خضرم**: suyu çok olan; ve **بئر خضرم**.
Ve **رجل خضرم**: bağışı çok olan.
Ve **رجل مخضرم**: uydurma (nesebi olmayan, sonradan katılmış).
Ve **ناقة مخضرمة**: kulağının yarısı kesilmiş (deve); bundan **المخضـرم**: Câhiliye’yi ve İslâm’ı idrak eden; sanki Câhiliye’de bulunduğu yerde yarısı kesilmiş gibidir.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B6%D8%B1%D9%85/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

بئر خِضْرِمٌ: كثيرة الماء. وماء مُخَضْرَمٌ وخُضارِمٌ: كثير؛ وخرج العَجَّاج يريد اليَمامة فاستقبله جَريرُ بن الخَطَفى فقال: أَين تريد؟ قال: أُريد اليمامة، قال: تجد بها نَبيذاً خِضْرِماً أي كثيراً. والخِضْرِمُ: الكثير من كل شيء، وكلُّ شيء كثير واسع خِضْرِمٌ. والخِضْرِمُ، بالكسر: الجَواد الكثير العطية، مشبه بالبحر الخِضْرِمِ، وهو الكثير الماء، وأَنكر الأَصمعي الخِضْرِمَ في وصف البحر، وقيل السيد الحَمولُ، والجمع خَضارِمُ وخَضارِمَةٌ، الهاء لتأْنيث الجمع، وخِضْرِمُونَ، ولا توصف به المرأة. والخُضارِمُ: كالخِضْرِمِ.
والمُتَخَضْرِمُ من الزُّبْد: الذي يتفرق في البرد ولا يجتمع. وناقة مُخَضْرَمَةٌ: قُطعَ طرَف أُذنها. والخَضْرَمةُ: قَطْعُ إحدى الأُذنين، وهي سِمَةُ الجاهلية. وخَضْرَمَ الأُذن: قطع من طرفها شيئاً وتركه يَنُوسُ، وقيل قطعها بنصفين، وقيل: المُخَضْرَمَةُ من النوق والشاء المقطوعة نصف الأُذن؛ وفي الحديث: خَطَبَنا رسول الله، صلى الله عليه وسلم، يوم النحر على ناقة مُخَضْرَمَةٍ، وقيل: المُخَضْرَمَةُ التي قطع طرف أُذنها، وكان أَهل الجاهلية يُخَضْرِمونَ نَعَمَهُمْ، فلما جاء الإسلامُ أَمرهم النبي، صلى الله عليه وسلم، أن يُخَضرِموا من غير الموضع الذي يُخَضْرِمُ منه أَهل الجاهلية، وأَصل الخَضْرَمَةِ أَن يجعل الشيء بَيْنَ بَيْنَ، فإذا قطع بعض الأُذن فهي بين الوافِرَةِ والناقِصة، وقيل: هي المنتوجة بين النجائب والعُكاظِيَّات، ومنه قيل لكل من أَدْرَكَ الجاهلية والإسلام: مُخَضْرَمٌ لأَنه أَدرك الخَضْرَمَتَيْنِ. وامرأَة مُخَضْرَمَةٌ: أَخطأَت خافِضَتُها فأصابت غير موضع الخَفْضِ. وامرأة مُخَضْرَمَةٌ أَي مخفوضة. قال إبراهيم الحربي: خَضْرَمَ أَهل الجاهلية نَعَمَهُمْ أَي قطعُوا من آذانها في غير الموضع الذي خَضْرَمَ فيه أَهلُ الجاهلية، فكانت خَضْرَمَةُ أَهل الإِسلام بائنة من خَضْرَمَةِ أَهل الجاهلية. وقد جاء في حديث: أَن قوماً من بني تميم بُيِّتُوا لَيْلاً وسِيقَ نَعَمُهُمْ، فادعوا أَنهم خَضْرَمُوا خَضْرَمَةَ الإسلام وأَنهم مسلمون، فردوا أَموالهم عليهم، فقيل لهذا المعنى لكل من أَدرك الجاهلية والإسلام: مُخَضْرَمٌ، لأَنه أَدرك الخَضْرَمتَينِ: خضْرمة الجاهلية وخَضْرمة الإسلام. ورجل مُخَضْرَمٌ: لم يَخْتَتِنْ. ورجل مُخَضْرَمٌ إذا كان نصفُ عمره في الجاهلية ونصفه في الإسلام. وشاعر مُخَضْرَمٌ: أَدرك الجاهلية والإسلام مثل لَبيدٍ وغيره ممن أَدركهما؛ قال الشاعر:
إلى ابنِ حَصانٍ، لم تُخَضْرَمْ جدودُه،
كثيرِ الثَّنا والخِيم والفَرْعِ والأَصْلِ
قال ابن بري: أَكثر أَهل اللغة على أَنه مُخَضْرِمٌ، بكسر الراء، لأَن الجاهلية لما دخلوا في الإسلام خَضْرَمُوا آذان إبلهم ليكون علامة لإسلامهم إن أُغِيرَ عليها أَو حُورِبوا. ويقال لمن أَدْرَكَ الجاهلية والإسلام: مُخَضْرِمٌ، وأَما من قال مُخَضْرَمٌ، بفتح الراء، فتأويله عنده أَنه قُطِعَ عن الكفر إلى الإسلام. وقال ابن خالويه: خَضْرَمَ خَلَّطَ، ومنه المُخَضْرِمُ الذي أَدرك الجاهلية والإسلام.
ورجل مُخَضْرَمٌ: أَبوه أَبيض وهو أَسود. ورجل مُخَضْرَمٌ: ناقص الحَسَبِ. وقيل: هو الذي ليس بكريم النسب. ورجل مُخَضْرَمُ النسب أَي دَعِيٌّ، وقد يُتْرَكُ ذكر النسب فيقال: المُخَضْرَمُ الدَّعِيُّ، وقيل: المُخَضْرَمُ في نسبه المختلط من أَطرافه، وقيل: هو الذي لا يعرف أَبواه، وقيل: هو الذي ولدته السَّراري؛ وقوله:
فقلت: أَذاكَ السَّهمُ أَهْوَنُ وَقْعَةً
على الخُضْرِ، أَم كَفُّ الهَجينِ المُخَضْرَمِ؟
(* قوله «الخضر» هكذا في الأصل)
إنما هو أَحد هذه الأَشياء التي ذكرناها في الحَسَب والنسبِ. ولحم مُخَضْرَم، بفتح الراء: لا يدرى أَمن ذكر هو أم من أُنثى. وطام مُخَضْرَمٌ: حكاه ابن الأَعرابي ولم يفسره؛ قال ابن سيده: وعندي أَنه الذي ليس بحُلْوٍ ولا مُرٍّ، وفي التهذيب: بين الثقيل والخفيف. وماء مُخَضْرَمٌ: غير عَذْبٍ؛ عنه أَيضاً.
وماء خُضَرِمٌ؛ عن يعقوب: بين الحلو والمِلْحِ.والخُضَرِمُ، مثال العُلَبِطِ: فَرْخُ الضَّبِّ يكون حِسْلاً ثم خُضَرِماً؛ قال ابن دريد: وهو حِسْلٌ ثم مُطَبِّخٌ ثم خُضرِمٌ
ثم ضَبٌّ، ولم يذكر الغَيْداقَ وذكره أَبو زيد.
والخُضارِمةُ: قوم بالشام، وذلك أَن قوماً من العجم خرجوا في أَول الإسلام فتفرقوا في بلاد العرب، فمن أَقام منهم بالبصرة فهم الأَساوِرَةُ، ومن أَقام منهم بالكوفة فهو الأَحامِرةُ، ومن أَقام منهم بالشام فهم الخَضارِمةُ، ومن أَقام منهم بالجَزيرة فهم الجَراجِمةُ، ومن أَقام منهم باليمن فهم الأَبْناءُ، ومن أََقام منهم بالمَوْصِلِ فهم بالمَوْصِلِ فهم الجَرامِقَةُ، والله أَعلم.

##### Türkçe

**بئر خِضْرِمٌ**: suyu çok olan. Ve **ماء مُخَضْرَمٌ** ve **خُضارِمٌ**: çok;
ve **العَجَّاج** **اليَمامة**’yi kastederek çıktı; derken onu **جَريرُ بن الخَطَفى** karşıladı da dedi: Nereye gidiyorsun?
Dedi: **اليمامة**’yi istiyorum; dedi: Orada **نَبيذاً خِضْرِماً** bulursun; yani çok.

Ve **الخِضْرِمُ**: her şeyden çok olan; ve her çok, geniş şey **خِضْرِمٌ**dur. Ve **الخِضْرِمُ**,
kesre ile: bağışı çok olan cömert; suyu çok olan **البحر الخِضْرِمِ**e benzetilmiş,
ve **الأَصمعي** denizi vasfetmede **الخِضْرِمَ**i inkâr etti; ve “yük taşıyan efendi” denildi; çoğulu
**خَضارِمُ** ve **خَضارِمَةٌ**; **الهاء** çoğulun dişilliği içindir; ve **خِضْرِمُونَ**; ve onunla
kadın vasfedilmez. Ve **الخُضارِمُ**: **الخِضْرِمِ** gibidir.

Ve **المُتَخَضْرِمُ** (kaymaktan): soğukta dağılan ve toplanmayan.

Ve **ناقة مُخَضْرَمَةٌ**: kulağının ucundan kesilmiştir. Ve **الخَضْرَمةُ**: iki
kulaktan birinin kesilmesidir; ve o, cahiliyenin damgasıdır. Ve **خَضْرَمَ الأُذن**: ucundan bir şey kesip onu
sarkar bırakmasıdır; ve “onu iki yarıya kesti” denildi; ve “develerden ve koyunlardan **المُخَضْرَمَةُ**,
kulağın yarısı kesilmiş olan” denildi; ve hadiste: “Bize Allah’ın Resûlü, sallallahu aleyhi ve sellem,
kurban günü **ناقة مُخَضْرَمَةٍ** üzerinde hutbe verdi”; ve “**المُخَضْرَمَةُ** kulağının ucu kesilmiş olandır” denildi;
ve cahiliye ehli hayvanlarını **يُخَضْرِمونَ** idi; İslâm gelince
Peygamber, sallallahu aleyhi ve sellem, onlara, cahiliye ehlinin
**يُخَضْرِمُ** ettiği yerin dışında bir yerden **يُخَضرِموا** etmelerini emretti; ve **الخَضْرَمَةِ**nin aslı, şeyi “arada” kılmaktır;
kulağın bir kısmı kesilince o, **الوافِرَةِ** ile **الناقِصة** arasında olur; ve “o, soylu develer ile **العُكاظِيَّات** arasında doğurulmuş olandır” denildi;
ve bundan, cahiliyeyi ve İslâm’ı idrak eden her kimse için: **مُخَضْرَمٌ** denildi; çünkü iki **الخَضْرَمَة**yi idrak etti. Ve **امرأَة مُخَضْرَمَةٌ**:
onu sünnet eden kadın hata etti de sünnet yerinin dışında bir yere isabet etti. Ve **امرأة مُخَضْرَمَةٌ** yani sünnet edilmiş.
**إبراهيم الحربي** dedi: Cahiliye ehli hayvanlarını **خَضْرَمَ** etti; yani
kulaklarından, cahiliye ehlinin **خَضْرَمَ** ettiği yerin dışında bir yerden kestiler;
böylece İslâm ehlinin **خَضْرَمَةُ**si cahiliye ehlinin **خَضْرَمَةِ**sinden ayrılmış oldu. Ve bir hadiste gelmiştir: **بني تميم**’den bir kavim
geceleyin baskına uğratıldı ve hayvanları sürüldü; bunun üzerine, “Biz İslâmın **خَضْرَمَةَ**sini yaptık ve biz Müslümanız” diye iddia ettiler;
malları kendilerine geri verildi; bu mânadan dolayı, cahiliyeyi ve İslâm’ı idrak eden her kimseye: **مُخَضْرَمٌ** denildi; çünkü
iki **الخَضْرَمة**yi idrak etti: cahiliyenin **خضْرمة**si ve İslâmın **خَضْرمة**si. Ve **رجل مُخَضْرَمٌ**: sünnet olmamış.
Ve **رجل مُخَضْرَمٌ**: ömrünün yarısı cahiliyede, yarısı
İslâmda ise. Ve **شاعر مُخَضْرَمٌ**: **لَبيدٍ** ve ikisini idrak eden başkaları gibi cahiliyeyi ve İslâm’ı idrak etmiş olan; şair dedi ki:
إلى ابنِ حَصانٍ، لم تُخَضْرَمْ جدودُه،
كثيرِ الثَّنا والخِيم والفَرْعِ والأَصْلِ
**ابن بري** dedi: Dil ehlinin çoğu, onun **مُخَضْرِمٌ** (râ’sı kesreli) olduğuna gider; çünkü
cahiliye ehli İslâm’a girdiklerinde, develerinin kulaklarını **خَضْرَمُوا** ettiler ki, üzerine baskın yapılırsa yahut savaşılırsa İslâmlarına alâmet olsun.
Ve cahiliyeyi ve İslâm’ı idrak eden kimseye: **مُخَضْرِمٌ** denir; ama **مُخَضْرَمٌ** (râ’sı fethalı) diyen kimseye göre bunun te’vili,
küfürden İslâm’a kesilip ayrılmış olmasıdır. Ve **ابن خالويه** dedi: **خَضْرَمَ** “karıştırdı” demektir; bundan da,
cahiliyeyi ve İslâm’ı idrak eden **المُخَضْرِمُ**.

Ve **رجل مُخَضْرَمٌ**: babası beyaz, kendisi siyahtır. Ve **رجل مُخَضْرَمٌ**: soy şerefi eksik olan.
Ve “o, soyu kerîm olmayan kimsedir” denildi. Ve **رجل مُخَضْرَمُ النسب** yani “**دَعِيٌّ**”;
ve nesebin zikri terk edilip “**المُخَضْرَمُ الدَّعِيُّ**” denilebilir; ve “**المُخَضْرَمُ** nesebinde uçlarından karışık olandır” denildi;
ve “anne-babası bilinmeyen kimsedir” denildi; ve “câriyelerin doğurduğu kimsedir” denildi; ve onun sözü:
فقلت: أَذاكَ السَّهمُ أَهْوَنُ وَقْعَةً
على الخُضْرِ، أَم كَفُّ الهَجينِ المُخَضْرَمِ؟
(* **قوله «الخضر» هكذا في الأصل**)
Ancak bu, bizim haseb ve nesepte zikrettiğimiz şeylerden biridir. Ve **لحم مُخَضْرَم** (râ’sı fethalı): erkekten mi dişiden mi olduğu bilinmez. Ve **طام مُخَضْرَمٌ**:
**ابن الأَعرابي** rivayet etti ve onu açıklamadı; **ابن سيده** dedi: Bana göre o, ne tatlı ne acı olandır; ve **التهذيب**’de: ağır ile hafif arasında.
Ve **ماء مُخَضْرَمٌ**: tatlı olmayan; ondan da (rivayetle).

Ve **ماء خُضَرِمٌ**; **يعقوب**’dan: tatlı ile tuzlu arasında. Ve **الخُضَرِمُ**, **العُلَبِطِ** vezninde: kertenkele yavrusu;
önce **حِسْلاً** olur, sonra **خُضَرِماً**; **ابن دريد** dedi: o,
**حِسْلٌ** sonra **مُطَبِّخٌ** sonra **خُضرِمٌ**
sonra **ضَبٌّ**dur; **الغَيْداقَ**ı zikretmedi; onu **أَبو زيد** zikretti.

Ve **الخُضارِمةُ**: Şam’da bir kavimdir; bu da şundandır ki, acemlerden bir kavim İslâmın başında çıktı da Arap beldelerine dağıldı;
onlardan Basra’da kalanlar **الأَساوِرَةُ**dir; onlardan Kûfe’de kalan **الأَحامِرةُ**dir; onlardan Şam’da kalanlar
**الخَضارِمةُ**dir; onlardan Cezîre’de kalanlar **الجَراجِمةُ**dir; onlardan Yemen’de kalanlar
**الأَبْناءُ**dır; onlardan Musul’da kalanlar, Musul’da kalanlar
**الجَرامِقَةُ**dir; Allah daha iyi bilir.

### [Kâmûsü'l-Muhît](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B6%D8%B1%D9%85/sozluk/kamus.md) — Fîrûzâbâdî · 15. yy

* خ ض ر م * * المُخَضْرَمُ * الشاعر الذي أدرك الجاهلية والإسلام مثل لبيد

##### Türkçe

* خ ض ر م * * **المُخَضْرَمُ** * Câhiliye’yi ve İslâm’ı idrak etmiş şair; Lebîd gibi.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B6%D8%B1%D9%85/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

| | ( الخِضْرِمُ ، كَزِبْرِج : البِئرُ الكَثِيرةُ | المَاءِ ) . يقال : بِئْر خِضْرم . | | ( و ) الخِضْرم : ( البَحْر الغَطَمْطَم ) ، | قال الجوهَرِيُّ : أنكرَ الأصمَعِيّ | الخِضْرَم في وَصْفِ البَحْر ، وَنَقل | شَيْخُنا عن بعضٍ أَنَّه سُمِّي به | لخُضْرَته . فَمِيمُه إِذاً زَائِدَة . | | ( و ) الخِضْرِمُ : ( الكَثِيرُ من كُلّ | شَيْء ) . يُقال :   خَرَج العَجَّاجُ | يُرِيدُ اليَمامَة فاسْتَقْبَلَه جَرِيرُ بنُ | الخَطَفى ، فقال : أينَ تُرِيدُ ؟ قال : | أُرِيدُ اليَمامةَ قال : تَجِدُ بها نَبِيذاً | خِضْرِماً ، أي : كَثِيراً   . | | ( و ) الخِضْرِمُ : ( الواسِعُ ) الكثيرُ من كل شيء . ( و ) الخِضْرِمُ : ( الجَوادُ المِعْطَاءُ ) ، | مُشَبَّه بالبَحْر الخِضْرم ، وهو الكَثِير | الماءِ . نقله الجَوْهَرِيّ . | | ( و ) قِيلَ : الخِضْرِمُ : ( السَّيِّد | الحَمُولُ كالخُضارِم ) ، كعُلابط ( ج : | خَضارمَُ وخَضَارِمَةٌ ) ، الهاء لتأنِيثِ | الجَمْع . ( وخِضْرِمون ، كُلّ ذلِكَ | خَاصٌ بالرّجال ) ، لا تُوصف به | النِّساء . | | ( و ) الخُضَرِم ( كَعُلَبِط : وَلَد | الضَّبِّ ) بعد الحِسْل . وقال ابنُ | دُرَيْد : هو حِسْل ، ثم مُطَبِّخُ ، ثم | خُضَرم ثم ضَبٌّ ، ولم يذكر | لغَيْداقَ ، وذكره ابنُ دُرَيْد . | | ( والماءَ ) الخَضَرِم هو ( الحُلْو ، أو ) | هو ( بَيْن الحُلْوِ والمُرّ ) . عن يَعْقوب . | | ( والمُخَضْرَم بِفَتْح الرَّاءِ : مَنْ لَمْ | يَخْتَتِن . و ) أيضاً : ( المَاضي نِصْفُ | عُمْره في الجَاهِلِيَّة ونِصْفُه في | الإسْلام ، أَو مَنْ أَدْرَكَهُما ، أو | شَاعِر ) مُخَضْرم ( أَدْرَكَهُمَا ، كَلَبِيد ) |

| وغَيْرِه . قال ابنُ بَرِّيّ : أكثَرُ أَهْلِ اللُّغة | على أّنه مُخَضْرِم بكسر الراءِ ؛ لأن | الجاهليّةَ لَمَّا دَخَلوا في الإسلام | خَضَرَمُوا آذانَ إِبِلهم لِتَكُون | عَلامةً لإِسْلامهم إن أُغِيرَ عليها أو | حُورِبُوا ، وأمّا مَنْ قال مُخَضْرَم | بِفَتْح الرّاء فتأوِيلُه عِنْدَه أنَّه قُطِع عن | الكُفْر إلى الإسلام . | | ( و ) رجل مُخْضَرمٌ : ( أَسْودُ ) | و ( أَبُوه أَبْيَضَ ) . عن ابنِ خَالَوَيْه . | | ( و ) المُخَضْرَم : ( الناقِصُ | الحَسَب ) ، وهو الذي ليس بكَرِيمِ | النَّسَب . | | ( و ) المُخَضْرَمُ النَّسَبِ : هو | ( الدّعِيُّ ) ، كما في الصّحاح ، وقد | يُتْرَك ذِكْرُ النَّسَب فيقالُ المُخَضْرَم : | هو الدَّعِيُّ كما فعله المُصَنّف ، | وقِيلَ : المُخْضَرم في نَسَبه : | المُخْتَلِط من أَطرافِه ( و ) قيل : هو | ( مَنْ لا يُعْرَفُ أَبُوه ) . كذا في | النُّسَخ ، والصَّوابُ :   أَبَواه   ، ( أو ) | هُوَ مَنْ ( وَلَدَتْه السَّرَارِي ) . | | وقَولُ الشّاعر : | % ( فَقلتُ أَذاكَ السَّهمُ أَهونُ وَقْعةً % | على الخَضْرِ أم كَفُّ الهَجِين المُخَضْرَمِ ) % | | إِنّما هو أَحَدُ هذِه الأَشياء التي | ذُكِرت في الحَسَب والنَّسَب . | ( ولَحْمٌ ) مُخَضْرَمٌ : ( لا يُدْرَى أَمِن | ذَكَر أَمْ أُنْثَى ) . نَقلَه الجوهَرِيّ . | ( والطَّعامُ ) المُخْضَرمُ حكَاه ابنُ | الأعرابيّ ولم يُفَسّره . قال ابنُ | سِيَده : وَعِنْدِي هو ( التَّافِهُ ) الذي | لَيْسَ بِحُلْو ولا مُرّ . | | ( والمَاءُ ) المُخَضْرم : هو غَيْرُ | العَذْب ، وقيل : ( بَيْنَ الثَّقِيل | والخَفِيف ) . كذا في التَّهْذِيب . |

| | ( و ) في الحَدِيث : خَطَبَنا رَسُولُ | اللهِ [ & ] | على ( ناقَة مُخَضْرَمَة ) . وهي التي | ( قُطِع طَرفُ أُذُنها ) ، وكان أَهلُ | الجاهِلِيَّة يُخَضْرِمون نَعَمَهم ، فلما | جَاءَ الإسلامُ أُمِرُوا أن يُخَضْرِوا من | غَيْر المَوْضِع الذي يُخَضْرِم منه أهلُ | الجاهِلِيّة ، ومنه قِيلَ لِمَنْ أدرك | الخَضْرَمَتَيْن : المُخَضْرَم ، وقد | خَضْرَم الأُذُنَ : إذا قَطَع من طَرَفِها | شَيْئًا وتركَه يَنُوس ، وقيل : قَطَعَها | بنِصْفَين . | | ( وامرأةٌ مُخَضْرَمَةٌ : مَخْفُوضَةٌ ) ، | وقيل مُخَضْرَمَة : أخطأت خافِضَتُها ، | فأصابَت غَيرَ مَوْضِع الخَفْض . | | ( والخَضارِمَةُ : قَومٌ من العَجَم | خَرَجُوا في بَدْءِ الإسْلام فَسَكَنُوا | الشَّامَ ) ، وفي الصّحاح : فَتَفَرَّقُوا في | بِلادِ العَرَب ، فَمَنْ أَقامَ منهم | بالبَصْرة فهم الأساوِرة ، ومَنْ | أقام منهم بالكُوفَة فهم الأَحامِرَة ، | ومن أقامَ منهم بالشَّام فهم | الخَضارِمَة ، ومَنْ أقام منهم | بالجَزِيرة فهم الجَراجِمَة ، ومن أَقام | مِنهم باليَمَن فهم الأَبْناءُ ، ومن أقام | منهم بالمَوْصل فهم الجَرامِقَة . | ( الواحِد خِضْرِميٌّ ، بالكَسْر . مِنْهم ) | أَبو سَعِيد ( عَبْدُ الكَرِيم بنُ مَالِك ) | الجَزَرِيّ عن ابنِ أَبِي لَيْلى وابنِ | المُسَيَّب ، وعنه مالِكٌ وابنُ عُيَيْنَة ، | وكان حافِظاً مُكْثِراً ، مات سنة سَبْعٍ | وعِشْرين ومائة ، . ( وهَبَّارُ بنُ عُقَيْل ) . | له عن الزّهري نسخة ، قال الذهبِيّ : | وَهِم فيه الدّارَقُطْنِي ، فَذَكَره بالحَاءِ | المُهْمَلَة ، ( والعَبَّاسُ بنُ الحَسَن | الخَضْرِمِيُّون ) مُحَدِّثُون . ومنهم | أيضًا : خُصَيْفُ بنُ عَبْدِ الرَّحْمن | الجَزَريّ أبو عَوْن ، وأَخُوه | خَصَّاف ، وقد ذُكِر في حَرْف الفاء . |

| | ( وزُبْدٌ مُتَخَضْرِم ) أي : ( مُتَفَرِّق لا | يَجْتَمِع من البَرْدِ ) ، وقد مَرَّ في | الحَاءِ أيضاً هكذا . | | [ ] ومِمّا يُسْتَدْرَكُ عَلَيْهِ : | | ماءٌ مُخَضْرَمٌ بِفَتْح الرَّاء أي كَثِير ، | وكذلك مَاءٌ خُضارِم . | | والخَضْرَمةُ : أن يُجْعَلَ الشَّيءُ بَيْنَ | بَيْنَ . | | وقال ابنُ خَالَوَيْه : خَضْرَم : خَلَط ، | ومنه المُخَضْرَم : الذي أَدْرَك الجاهِلَيّة | والإسلام . وفي قُضاعَة خِضْرمةُ بنُ | الإصْبَع بنِ زِيّانِ بنِ أُنَيْف بنِ عُبَيْد | ابن مَصَاد بنِ كَعْبِ بن عُلَيْم . | | وخِضْرِمَةُ أيضاً قَرية باليَمَامَة ، | قلتُ : وهي المَعْرُوفَة بجوّ | الخَضارِم . |

##### Türkçe

| | ( **الخِضْرِمُ** ، **كَزِبْرِج**: (suyu) çok olan kuyu ) . Denir: **بِئْر خِضْرم** . | | ( ve ) **الخِضْرم**: ( engin, dalgalı deniz ) , | el-Cevherî dedi: el-Asmaʿî, denizin vasfında **الخِضْرَم**’ı inkâr etti; şeyhimiz, bazılarından onun bununla adlandırıldığını, yeşilliğinden dolayı diye nakletti. O hâlde onun **ميم**’i ziyadedir. | | ( ve ) **الخِضْرِمُ**: ( her şeyden çok olan ) . Denir: el-ʿAccâc çıktı, Yemâme’yi istiyordu; Cerîr b. el-Ḫaṭafâ onu karşıladı ve dedi: “Nereye istiyorsun?” Dedi: “Yemâme’yi istiyorum.” Dedi: “Orada **نَبِيذاً خِضْرِماً** bulursun,” yani: çok. | | ( ve ) **الخِضْرِمُ**: ( geniş olan ) , her şeyden çok olan. ( ve ) **الخِضْرِمُ**: ( cömert, çok veren ) , **البَحْر الخِضْرم**’e benzetilmiştir; o, suyu çok olandır. Onu el-Cevherî nakletti. | | ( ve ) denildi: **الخِضْرِمُ**: ( **كالخُضارِم** gibi yük taşıyan efendi ) , **كعُلابط** (ç: **خَضارمَُ** ve **خَضَارِمَةٌ**); **الهاء** cem‘in müennesliği içindir. ( **وخِضْرِمون**; bütün bunlar erkeklere mahsustur ), onunla kadınlar vasfedilmez. | | ( ve ) **الخُضَرِم** ( **كَعُلَبِط**: kertenkele yavrusu ) **الحِسْل**’den sonra. İbn Düreyd dedi: O, **حِسْل**’dir; sonra **مُطَبِّخُ**; sonra **خُضَرم**; sonra **ضَبٌّ**; **لغَيْداقَ**’ı zikretmedi; onu İbn Düreyd zikretti. | | ( ve su ) **الخَضَرِم**: ( tatlıdır; yahut ) o ( tatlı ile acı arasındadır ). Yaʿkūb’dan. | | ( ve **المُخَضْرَم** **بِفَتْح الرَّاءِ**: ( sünnet olmamış kimse ) . ve ) ayrıca: ( ömrünün yarısını câhiliyede, yarısını İslâm’da geçirmiş olan; yahut ikisine de yetişmiş olan; yahut şair ) **مُخَضْرم** ( ikisine de yetişmiş; **كَلَبِيد** gibi ) |

| ve başkası. İbn Berrî dedi: Dil ehlinin çoğu, onun **مُخَضْرِم** **بِكَسْر الرَّاءِ** olduğuna (görüş) üzeredir; çünkü câhiliye (ehli) İslâm’a girdiklerinde, develerinin kulaklarını **خَضَرَمُوا**; (bu) onlara baskın yapılırsa yahut onlarla savaşılırsa İslâmlarına alâmet olsun diye. Ama **مُخَضْرَم** **بِفَتْح الرّاء** diyen kimseye gelince, onun te’vili, onun küfürden İslâm’a kesilmiş olmasıdır. | | ( ve ) **رجل مُخْضَرمٌ**: ( siyah ) | ve ( babası beyazdır ). İbn Ḫâlaveyh’den. | | ( ve ) **المُخَضْرَم**: ( soyluluğu eksik olan ) , o, nesebi kerîm olmayan kimsedir. | | ( ve ) **المُخَضْرَمُ النَّسَبِ**: o ( **الدّعِيُّ** )’dir; **الصّحاح**’ta olduğu gibi. Nesebin zikri terk edilebilir de **المُخَضْرَم** denir; o **الدَّعِيُّ**’dir; musannifin yaptığı gibi. Ve denildi: nesebinde **المُخْضَرم**: uçlarından karışık olandır. ( ve ) denildi: o ( babası bilinmeyen kimsedir ). Nüshalarda böyledir; doğrusu: **أَبَواه**’dır. ( yahut ) o, ( cariyelerin doğurduğu ) kimsedir. | | Şairin sözü: | % ( فَقلتُ أَذاكَ السَّهمُ أَهونُ وَقْعةً % | على الخَضْرِ أم كَفُّ الهَجِين المُخَضْرَمِ ) % | | Ancak o, haseb ve neseb hakkında zikredilen bu şeylerden biridir. | ( ve et ) **مُخَضْرَمٌ**: ( erkekten mi dişiden mi olduğu bilinmez ). Onu el-Cevherî nakletti. | ( ve yemek ) **المُخْضَرمُ**’u İbnü’l-Aʿrâbî hikâye etti ve onu açıklamadı. İbn Sîde dedi: Bana göre o, ( ne tatlı ne acı olan ) **التَّافِهُ**’tir. | | ( ve su ) **المُخَضْرم**: tatlı olmayan sudur; ve denildi: ( ağır ile hafif arasındadır ). **التَّهْذِيب**’de böyledir. |

| | ( ve ) hadiste: Allah’ın Resûlü [ & ] bize hutbe verdi | ( **ناقَة مُخَضْرَمَة** ) üzerinde. O, ( kulağının ucu kesilmiş olan )dır. Câhiliye ehli hayvanlarını **يُخَضْرِمون** idi; İslâm gelince, câhiliye ehlinin **يُخَضْرِم** ettiği yerin dışında bir yerden **يُخَضْرِوا** diye emrolundular. Bundan dolayı, iki **الخَضْرَمَتَيْن**’e yetişene **المُخَضْرَم** denildi. Ve **خَضْرَم الأُذُنَ**: ucundan bir şey kestiği ve onu sallanır bıraktığı zaman; ve denildi: onu iki yarı olarak kesti. | | ( ve **امرأةٌ مُخَضْرَمَةٌ**: ( sünnet edilmiş ) ) , ve denildi: **مُخَضْرَمَة**: onu sünnet eden kadın hata etti de sünnet yerinin dışına isabet etti. | | ( ve **الخَضارِمَةُ**: İslâm’ın başlangıcında çıkıp Şam’a yerleşen Acemlerden bir kavim ) , **الصّحاح**’ta: Arap beldelerine dağıldılar; onlardan Basra’da kalanlar **الأساوِرة**’dir; onlardan Kûfe’de kalanlar **الأَحامِرَة**’dir; onlardan Şam’da kalanlar **الخَضارِمَة**’dir; onlardan Cezîre’de kalanlar **الجَراجِمَة**’dir; onlardan Yemen’de kalanlar **الأَبْناءُ**’dır; onlardan Musul’da kalanlar **الجَرامِقَة**’dır. | ( tekili **خِضْرِميٌّ**; kesre ile. Onlardan ) Ebû Saʿîd ( **عَبْدُ الكَرِيم بنُ مَالِك** ) el-Cezerî; İbn Ebî Leylâ ve İbnü’l-Müseyyeb’den (rivayet etti); ondan Mâlik ve İbn ʿUyeyne (rivayet etti). Hâfız, çok rivayet eden idi; yüz yirmi yedinci yılda öldü. ( ve **هَبَّارُ بنُ عُقَيْل** ). Onun ez-Zührî’den bir nüshası vardır. ez-Zehebî dedi: ed-Dâraḳuṭnî onda vehmetti de onu **بالحَاءِ المُهْمَلَة** ile zikretti. ( ve **العَبَّاسُ بنُ الحَسَن الخَضْرِمِيُّون** ) muhaddislerdir. Onlardan ayrıca: Ḫuṣayf b. ʿAbdirraḥmân el-Cezerî Ebû ʿAvn ve kardeşi Ḫaṣṣâf; **حَرْف الفاء**’da zikredilmiştir. |

| | ( ve **زُبْدٌ مُتَخَضْرِم** ) yani: ( soğuktan dolayı dağınık, birleşmeyen ) , **الحَاءِ**’da da böyle geçmişti. | | [ ] Üzerine istidrâk olunanlardandır: | | **ماءٌ مُخَضْرَمٌ بِفَتْح الرَّاء** yani çok; ve كذلك **مَاءٌ خُضارِم**. | | **الخَضْرَمةُ**: şeyin orta hâl üzere kılınmasıdır. | | İbn Ḫâlaveyh dedi: **خَضْرَم**: karıştırdı; ondan **المُخَضْرَم**: câhiliyeye ve İslâm’a yetişen kimse. Ve Ḳuḍâʿa’da **خِضْرمةُ** b. **الإصْبَع** b. **زِيّانِ** b. **أُنَيْف** b. **عُبَيْد** b. **مَصَاد** b. **كَعْب** b. **عُلَيْم**. | | Ve **خِضْرِمَةُ** ayrıca Yemâme’de bir köydür. Dedim: o, **جوّ الخَضارِم** diye bilinen (yerdir). |

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B6%D8%B1%D9%85/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

خَضْرَمَ الأُذُنّ
Q. 1 خَضْرَمَ الأُذُنّ ذ , inf. n. خَضْرَمَةٌ, He cut somewhat of the extremity of the ear of a camel, and left it dangling: or he cut the ear in halves: and you say also, خَضْرَمُوا نَعَمَهُمْ [They so cut the ears of their camels]: (TA:) or خَضْرَمَةٌ signifies the cutting one of the ears only. (JK.) ― -b2- And خَضْرَمَ He mixed [a thing or things]: (IKh, TA:) [and so حَضْرَمَ, as is indicated in the K in art. حضرم, by an explanation of the inf. n.] ― -b3- And خَضْرَمَةٌ signifies also The making a thing to be of an intermediate, or a middling, kind or quality. (TA.)

تَخَضْرَمَ
Q. 2 تَخَضْرَمَ تخضرم , said of butter [in the process of formation], It became dissundered, or separated [into clots], by reason of intense cold; and did not coalesce; as also تحصرم. (TA in art. حصرم.)

خِضْرِمٌ
خِضْرِمٌ خضرم A well having much water; (JK, K;) and so, [as some say,] a sea, or great river; but its application as an epithet to a sea, or great river, is disallowed by As: (S:) or a great sea: (K:) accord. to some, so called because of its greenness; and if so, the م is augmentative: (MF:) or water copious and wide in the utmost degree: (Mz 49th نوع:) and anything much in quantity, or copious, (S, K,) and wide, or ample: (S:) or it signifies also wide, or ample, (K,) applied to anything: (TA:) pl. خَضَارِمُ: (S:) and ↓ مُخَضْرَمٌ and ↓ خُضَارِمٌ, also, signify much in quantity, or copious, applied to water: (TA:) and خِضْرِمٌ is applied in this sense as an epithet to نَبِيذ. (S, *) TA.) ― -b2- (tropical:) Bountiful, or munificent; (JK, K;) who gives many gifts: (S, K:) said to be likened to the sea, or great river, to which this epithet is applied; though As disallowed its application to a sea, or great river: (S:) or likened to the well to which the same epithet is applied: (JK:) and a forbearing, or clement, lord, or chief; as also ↓ خُضَارِمٌ: pl. خَضَارِمُ and خَضَارِمَةٌ and خِضْرِمُونَ: all applied peculiarly to men: (K:) not to women. (TK.)

خُضَرِمٌ
خُضَرِمٌ خضرم Sweet water: or water between sweet and bitter: (K:) on the authority of Yaakoob. (TA.) -A2- The young of the [kind of lizard called] ضَبّ: (S, K:) accord. to IDrd, in its first stage it is called حِسْلٌ; [after which he should have said, then, غَيْدَاقٌ;] then it is called مُطَبِّخٌ [q. v.]; then, خُضَرِمٌ; and then, ضَبٌّ: he does not mention the term غَيْدَاقٌ, but AZ mentions it. (S.)

خِضْرِمِىٌّ
خِضْرِمِىٌّ خضرم خضرمى خضرمي خضرميي : see الخَضَارِمَةُ.

خُضَارِمٌ
خُضَارِمٌ خضارم خضرم : see خِضْرِمٌ, in two places.

الخَضَارِمَةُ
الخَضَارِمَةُ الخضارمه الخضارمة A certain people of the عَجَم [i. e. Persians], (S, K,) of the sons of Fلris, (S,) who went forth [from their country] in the beginning of El-Islلm, and dwelt in Syria: (S, K:) i. e., those people who went forth at that period dispersed themselves in the countries of the Arabs; some of them settling in El-Basrah, and these are the أَسَاوِرَة; and some of them, in El-Koofeh, and these are the أَحَامِرَة; and some of them, in Syria, and they are the خَضَارِمَة; and some of them, in El-Jezeereh, and they are the جَرَاجِمَة; and some of them, in El-Yemen, and they are the أَبْنَآء; and some of them, in El-Mowsil, and they are the جَرَامِقَة: (S, TA:) the n. un. is ↓ خِضْرِمِىٌّ. (K.)

مُخَضْرَمٌ
مُخَضْرَمٌ مخضرم [pass. part. n. of خَضْرَمَ]. You say نَاقَةٌ مُخَضْرَمَةٌ A she-camel having the extremity of her ear cut. (S, K.) And أُذُنٌ مُخَضْرَمَةٌ An ear cut. (Mz 49th نوع.) ― -b2- Hence, as some say, (Mz ubi suprل,) A man, (K, Mz,) or a poet, (S, K,) who lived in the Time of Ignorance and in that of El-Islلm; (S, K, and Mz ubi suprà) as though he were cut off from paganism to ElIslلm; (Mz ubi suprà;) or from infidelity; (IB, TA;) as Lebeed, (S, K, and Mz 20th نوع,) and Hassلn Ibn-Thلbit, and Nلbighah of the BenooJaadeh, and Aboo-Zubeyd, and 'Amr Ibn-Sha-s, and Ez-Zibrikلn Ibn-Bedr, and 'Amr Ibn-MaadeeKerib, and Kaab Ibn-Zuheyr, and Maan Ibn-Ows: (Mz 20th نوع: [see also اـِسْلَامِىٌّ, and شَاهِدٌ:]) or a person who passed half of his life in the Time of Ignorance, and half thereof in that of El-Islلm: (K:) [I have generally found the word thus written;] but IB says that, accord. to most of the lexicologists, it is ↓ مُخَضْرِمٌ, with kesr to the ر; for the pagans, when they became Muslims, cut somewhat of the extremities of the ears of their camels (خَضْرَمُوا آذَانَ اـِبِلِهِمْ) as a sign of their being Muslims in case of their being attacked and plundered, or their being made war with; (IB, TA;) and this they were ordered to do in a manner different from that of the pagans: (TA:) accord. to some, the epithet applied to a poet of the class above mentioned is محضرم, with the unpointed ح, [i. e. مُحَضْرِمٌ,] from الحَضْرَمَةٌ signifying الخَلْطُ, [like الخَضْرَمَةُ, as shown above,] because of his mixing paganism with El-Islلm: (Mz 49th نوع:) or مُحَضْرَمٌ: (K in art. حضرم:) and in like manner IKh explains the epithet ↓ مُخَضْرِمٌ. (TA.) ― -b3- Also A black man whose father is white. (IKh, K. *) ― -b4- And Deficient in respect of الحَسَب; (K;) meaning not of generous parentage. (TA.) ― -b5- And One whose origin is suspected; or who claims for his father one who is not: (K:) and so مُخَضْرَمُ النَّسَبِ: (S, TA:) or مُخَضْرَمٌ فِى نَسَبِهِ means of mixed parentage. (TA.) One whose father is unknown: [or, app., accord. to the TA, whose parents are unknown:] or one sprung from [a succession of] concubines. (K.) ― -b6- Uncircumcised. (K.) And, with ة, applied to a woman, Circumcised: (S, K:) or, as some say, cut, by a mistake of the woman operating, in a place not that of circumcision. (TA.) ― -b7- Flesh-meat such that one knows not whether it be from a male or a female. (S, K.) ― -b8- Accord. to IAar, who does not explain it, (ISd, TA,) it is applied also to food, (ISd, K,) ISd thinks (TA) as meaning Insipid; (ISd, K;) neither sweet nor bitter. (ISd.) ― -b9- And Water between heavy and light: (T, K, TA:) or not sweet. (TA.) ― -b10- See also خِضْرِمٌ.

مُخَضْرِمٌ
مُخَضْرِمٌ مخضرم : see مُخَضْرَمٌ, in two places.

مُتَخَضْرِمٌ
مُتَخَضْرِمٌ متخضرم , applied to butter, [as also مُتَحَصْرِمٌ and مُحَصْرَمٌ,] Dissundered, or separated [into clots]; not coalescing; by reason of cold. (K. [See Q. 2.])

##### Türkçe

**خَضْرَمَ الأُذُنّ**
K. 1 **خَضْرَمَ الأُذُنّ** ذ , mastar ismi **خَضْرَمَةٌ**, O, devenin kulağının ucundan birazını kesti ve onu sarkar hâlde bıraktı: yahut kulağı iki yarıya kesti: ve sen ayrıca dersin ki, **خَضْرَمُوا نَعَمَهُمْ** [Develerinin kulaklarını böyle kestiler]: (TA:) yahut **خَضْرَمَةٌ** yalnız kulaklardan birini kesmek demektir. (JK.) ― -b2- Ve **خَضْرَمَ** O, [bir şeyi yahut şeyleri] karıştırdı: (IKh, TA:) [ve böylece **حَضْرَمَ**; nitekim K’da حضرم maddesinde mastar isminin açıklamasıyla buna işaret edilmiştir.] ― -b3- Ve **خَضْرَمَةٌ** ayrıca Bir şeyi ara, yahut orta, bir tür veya nitelikte kılmak demektir. (TA.)

**تَخَضْرَمَ**
K. 2 **تَخَضْرَمَ** تخضرم , tereyağı hakkında [oluşum sürecinde] söylenir, şiddetli soğuk sebebiyle parçalanmış, yahut ayrılmış [pıhtılar hâline] oldu; ve birleşmedi; **تحصرم** da böyledir. (TA, حصرم maddesinde.)

**خِضْرِمٌ**
**خِضْرِمٌ** خضرم Çok sulu kuyu; (JK, K;) ve yine, [bazılarının dediğine göre,] deniz yahut büyük nehir; fakat bunun denize yahut büyük nehre sıfat olarak uygulanması As tarafından reddedilmiştir: (S:) yahut büyük deniz: (K:) bazılarına göre, yeşilliğinden dolayı böyle adlandırılmıştır; ve eğer böyle ise **م** ziyadedir: (MF:) yahut en uç derecede bol ve geniş su: (Mz 49. نوع:) ve miktarca çok olan, yahut bol olan her şey, (S, K,) ve geniş, yahut vâsi‘: (S:) yahut ayrıca geniş, yahut vâsi‘ demektir, (K,) herhangi bir şeye uygulanır: (TA:) cemi **خَضَارِمُ**: (S:) ve ↓ **مُخَضْرَمٌ** ve ↓ **خُضَارِمٌ** dahi, miktarca çok, yahut bol demektir, suya uygulanır: (TA:) ve **خِضْرِمٌ** bu mânada **نَبِيذ**’e sıfat olarak uygulanır. (S, *) TA.) ― -b2- (mecaz:) Cömert, yahut eli açık; (JK, K;) çok hediye veren: (S, K:) denize yahut büyük nehre benzetildiği söylenir; bu sıfat ona uygulanır; her ne kadar As bunun denize yahut büyük nehre uygulanmasını reddetmişse de: (S:) yahut aynı sıfatın uygulandığı kuyuya benzetilmiştir: (JK:) ve yumuşak huylu, yahut halîm, efendi yahut reis; ↓ **خُضَارِمٌ** da böyledir: cemi **خَضَارِمُ** ve **خَضَارِمَةٌ** ve **خِضْرِمُونَ**: bunların hepsi özellikle erkeklere uygulanır: (K:) kadınlara değil. (TK.)

**خُضَرِمٌ**
**خُضَرِمٌ** خضرم Tatlı su: yahut tatlı ile acı arasında su: (K:) Yaakoob’un rivayetine göre. (TA.) -A2- [**ضَبّ** denilen kertenkele türünün] yavrusu: (S, K:) IDrd’ye göre, ilk safhasında ona **حِسْلٌ** denir; [bundan sonra demeliydi ki, sonra **غَيْدَاقٌ**;] sonra ona **مُطَبِّخٌ** [bkz.] denir; sonra, **خُضَرِمٌ**; sonra da, **ضَبٌّ**: o, **غَيْدَاقٌ** lafzını anmaz; fakat AZ onu anar. (S.)

**خِضْرِمِىٌّ**
**خِضْرِمِىٌّ** خضرم خضرمى خضرمي خضرميي : **الخَضَارِمَةُ**’ye bak.

**خُضَارِمٌ**
**خُضَارِمٌ** خضارم خضرم : iki yerde **خِضْرِمٌ**’e bak.

**الخَضَارِمَةُ**
**الخَضَارِمَةُ** الخضارمه الخضارمة Acem’den [yani Farslardan] belirli bir kavim, (S, K,) Fلris oğullarından, (S,) İslâm’ın başlangıcında [ülkelerinden] çıkıp Şam’da yerleşenler: (S, K:) yani o dönemde çıkan bu kavim Arapların ülkelerinde dağıldı; bir kısmı Basra’ya yerleşti, bunlar **أَسَاوِرَة**’dir; bir kısmı Kûfe’ye, bunlar **أَحَامِرَة**’dir; bir kısmı Şam’a, bunlar **خَضَارِمَة**’dir; bir kısmı Cezîre’ye, bunlar **جَرَاجِمَة**’dir; bir kısmı Yemen’e, bunlar **أَبْنَآء**’dır; bir kısmı Musul’a, bunlar **جَرَامِقَة**’dır: (S, TA:) tekili (n. un.) ↓ **خِضْرِمِىٌّ**’dir. (K.)

**مُخَضْرَمٌ**
**مُخَضْرَمٌ** مخضرم [**خَضْرَمَ**’ın mef‘ûl ismi]. Sen dersin **نَاقَةٌ مُخَضْرَمَةٌ**: kulağının ucu kesilmiş dişi deve. (S, K.) Ve **أُذُنٌ مُخَضْرَمَةٌ**: kesilmiş kulak. (Mz 49. نوع.) ― -b2- Buradan, bazılarının dediğine göre, (Mz ubi suprل,) Cahiliye devrinde ve İslâm devrinde yaşamış adam, (K, Mz,) yahut şair, (S, K,) (S, K, ve Mz ubi suprà) sanki putperestlikten İslâm’a kesilip ayrılmış gibi; (Mz ubi suprà;) yahut küfürden; (IB, TA;) Lebeed gibi, (S, K, ve Mz 20. نوع,) ve Hassلn İbn-Thلbit, ve Benoo-Jaadeh’in Nلbighah’ı, ve Aboo-Zubeyd, ve 'Amr İbn-Sha-s, ve Ez-Zibrikلn İbn-Bedr, ve 'Amr İbn-Maadee-Kerib, ve Kaab İbn-Zuheyr, ve Maan İbn-Ows: (Mz 20. نوع: [ayrıca **اـِسْلَامِىٌّ** ve **شَاهِدٌ**’e de bak:]) yahut ömrünün yarısını Cahiliye devrinde, yarısını İslâm devrinde geçiren kimse: (K:) [ben kelimeyi genellikle böyle yazılmış buldum;] fakat IB der ki, lugatçıların çoğuna göre o ↓ **مُخَضْرِمٌ**’dir, **ر** üzerine kesre ile; çünkü müşrikler Müslüman olduklarında, saldırıya uğrayıp yağmalanmaları yahut kendileriyle savaşılması hâlinde Müslüman olduklarının alâmeti olarak develerinin kulak uçlarından birazını keserlerdi (**خَضْرَمُوا آذَانَ اـِبِلِهِمْ**); (IB, TA;) ve bunu müşriklerin usulünden farklı bir tarzda yapmaları kendilerine emredilmişti: (TA:) bazılarına göre, yukarıda zikredilen sınıftan bir şaire uygulanan sıfat, noktasız **ح** ile محضرم’dir, [yani **مُحَضْرِمٌ**,] çünkü **الحَضْرَمَةٌ** **الخَلْطُ** mânasınadır, [yukarıda gösterildiği üzere **الخَضْرَمَةُ** gibi,] putperestliği İslâm ile karıştırmasından dolayı: (Mz 49. نوع:) yahut **مُحَضْرَمٌ**: (K, حضرم maddesinde:) ve aynı şekilde IKh sıfatı ↓ **مُخَضْرِمٌ** diye açıklar. (TA.) ― -b3- Ayrıca Babası beyaz olan siyah adam. (IKh, K. *) ― -b4- Ve **الحَسَب** bakımından noksan; (K;) yani soylu nesep sahibi olmayan. (TA.) ― -b5- Ve aslı şüpheli olan; yahut babası olarak, olmayan birini iddia eden: (K:) ve **مُخَضْرَمُ النَّسَبِ** de böyledir: (S, TA:) yahut **مُخَضْرَمٌ فِى نَسَبِهِ** karışık nesep sahibi demektir. (TA.) Babası bilinmeyen: [yahut, görünüşe göre TA’ya göre, ana-babası bilinmeyen:] yahut [ardışık] cariyelerden türemiş kimse. (K.) ― -b6- Sünnetsiz. (K.) Ve, **ة** ile, kadına uygulanınca, Sünnetli: (S, K:) yahut bazılarının dediğine göre, sünnet eden kadının hatasıyla sünnet yeri olmayan bir yerden kesilmiş. (TA.) ― -b7- Erkekten mi dişiden mi olduğu bilinmeyen et. (S, K.) ― -b8- IAar’a göre, onu açıklamaz, (ISd, TA,) ayrıca yemeğe de uygulanır, (ISd, K,) ISd (TA) bunun mânasının Tatsız olduğunu düşünür; (ISd, K;) ne tatlı ne acı. (ISd.) ― -b9- Ve ağır ile hafif arasında su: (T, K, TA:) yahut tatlı olmayan. (TA.) ― -b10- Ayrıca **خِضْرِمٌ**’e bak.

**مُخَضْرِمٌ**
**مُخَضْرِمٌ** مخضرم : iki yerde **مُخَضْرَمٌ**’a bak.

**مُتَخَضْرِمٌ**
**مُتَخَضْرِمٌ** متخضرم , tereyağına uygulanır, [**مُتَحَصْرِمٌ** ve **مُحَصْرَمٌ** da böyledir,] parçalanmış, yahut ayrılmış [pıhtılar hâline]; birleşmeyen; soğuk sebebiyle. (K. [K. 2’ye bak.])

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B6%D8%B1%D9%85/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

خَضْرَمَ
خَضْرَمَ خِضْرِم 53 , ( pl. خَضَاْرِمُ 47 ,  خَضَاْرِمَة 47t ),
a.  Abundant, numerous.

b.  Bountiful, munificent.

c.  Having much water ( well ).

d.  Vast ( sea ).

##### Türkçe

**خَضْرَمَ**
**خَضْرَمَ** **خِضْرِم** 53, (çoğ. **خَضَاْرِمُ** 47, **خَضَاْرِمَة** 47t),
a. Bol, çok.

b. Cömert, eli açık.

c. Suyu çok olan (kuyu).

d. Geniş (deniz).
