# خضلف (خ-ض-ل-ف) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B6%D9%84%D9%81
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AE%D8%B6%D9%84%D9%81

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: خ - ض - ل - ف
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 3 sözlük

## Sözlükler (3)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B6%D9%84%D9%81/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

الخاء والضاد
خضرم: شبه الجواد ببئر خَضِرِم أي: كثيرة الماء. ورجل مُخَضْرَمٌ أي: ناقص الحسب.
والخَضْرَمَة: قطع إحدى الأذنين خاصة، وهي سمة أهل الجاهلية. وناقة مُخَضْرَمة. وامرأة مُخَضْرَمةٌ أي: مَخْفُوضةٌ.
والمُخَضْرَم من الناس: الذي كان عمره نِصفا في الجاهليّة، ونصفا في الإسلام.
والخَضْرمةُ: هرم العجوز وفُضول جلدها.
خربض: وامرأة خَرْبَضَةٌ: شابة ذات ترارة، والجميع: خَرابِض.
خضلف: والخِضْلافُ: شجر المقل.
فرضخ: والفِرْضاخُ: العريض، وفرس فِرْضاخٌ: عريضة لحيمة. وقدم فِرْضاخٌ: مثله.

##### Türkçe

**الخاء** ve **الضاد**

**خضرم**: Atı, **خَضِرِم** bir kuyuya benzetti; yani: suyu çok olan. Ve **مُخَضْرَمٌ** bir adam; yani: soyca eksik.

Ve **الخَضْرَمَة**: özellikle iki kulaktan birini kesmektir; ve o, cahiliye ehlinin alâmetidir. Ve **مُخَضْرَمة** bir dişi deve. Ve **مُخَضْرَمةٌ** bir kadın; yani: alçaltılmış.

Ve insanlardan **المُخَضْرَم**: ömrü yarısı cahiliyede, yarısı İslâm’da olan kimsedir.

Ve **الخَضْرمةُ**: yaşlı kadının ihtiyarlığı ve derisinin fazlalıklarıdır.

**خربض**: ve **خَرْبَضَةٌ** bir kadın: dolgunluk sahibi genç; ve hepsi: **خَرابِض**.

**خضلف**: ve **الخِضْلافُ**: **المقل** ağacıdır.

**فرضخ**: ve **الفِرْضاخُ**: geniş olandır; ve **فِرْضاخٌ** bir at: eti geniş. Ve **فِرْضاخٌ** bir ayak: onun gibidir.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B6%D9%84%D9%81/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

الأَزهري: الخِضْلافُ شجر الـمُقْلِ. وقال أَبو عمرو: الخَضْلَفةُ خِفّة حَمْل النخيل؛ وأَنشد:
إذا زُجِرَتْ أَلْوَتْ بِضافٍ سَبيبُه
أَثِيثٍ كقِنْوانِ النخيلِ الـمُخَضْلَفِ
قال أَبو منصور: جَعل قِلَّةَ حَمْل النخِيلِ خَضْلَفةً لأَنه شبه بالـمُقل في قِلة حَمله؛ وقال أُسامة الهذلي:
تُتِرُّ برجْلَيْها الـمُدِرَّ كأَنـَّه،
بِمشرفةِ الخِضْلافِ، بادٍ وُقُولُها
تُتِرُّه: تَدْفَعُه. والوُقُول: جمع وَقْلٍ وهو نوى الـمُقْل.

##### Türkçe

الأزهري: **الخِضْلافُ** **شجر الـمُقْلِ**’dür. Ebû Amr dedi: **الخَضْلَفةُ** hurma ağaçlarının yükünün hafifliğidir; ve inşâd etti:

Eğer sürülüp sevk edilirse, **ضافٍ** ile kıvrılır; onun salkımı,
Gür, **الـمُخَضْلَفِ** hurma ağaçlarının salkımları gibi.

Ebû Mansûr dedi: Hurma ağaçlarının yükünün azlığını, **خَضْلَفةً** kıldı; çünkü yükünün azlığında **الـمُقْل**’e benzetti; ve Üsâme el-Hüzelî dedi:

İki ayağıyla **الـمُدِرَّ**’i iter; sanki o,
**الخِضْلافِ**’ın **بِمشرفةِ**’sinde, onun **وُقُولُها**’sı belirgin.

**تُتِرُّه**: onu iter. **الوُقُول**: **وَقْلٍ**’in çoğuludur; o da **نوى الـمُقْل**’dür.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B6%D9%84%D9%81/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

الخضلاف، كقرطاس، أهمله الجوهري، وقال أبو حنيفة: زعم بعض الرواة أنه شجر المقل، وهو الدوام، قال أسامة الهذلي يصف ناقة:
  تتر برجليها الـمـدر كـأنـه                      بمشرفة الخضلاف باد وقولها تتره: تدفعه، والوقول: جمع وقل، وهو نوى المقل. وقال أبو عمرو: الخضلفة: خفة حمل النخل، هكذا في النسخ، وصوابه: حمل النخيل، كما هو نص نوادره، وأنشد:
  إذا زجرت ألوت بضاف سبيبـه                      أثيت كقنوان النخيل المخضلف قال الأزهري: جعل قلة حمل النخل خضلفة، لأنه شبه بالمقل في قلة حمله.

##### Türkçe

**الخضلاف**; **قرطاس** gibi; el-Cevherî onu ihmal etti. Ebû Hanîfe dedi ki: Bazı râviler, onun **شجر المقل** olduğunu, onun da **الدوام** olduğunu zannetmiştir. Üsâme el-Hüzelî bir dişi deveyi vasfederek dedi ki:
  İki ayağıyla **الـمـدر**’i iter; sanki                      **بمشرفة الخضلاف** ile (iter); belirgin; ve onun **وقولها**’sı.
Onun “**تتره**” sözü: onu iter. **الوقول**: **وقل**’ün cem‘idir; o da **نوى المقل**’dir. Ebû Amr dedi ki: **الخضلفة**: hurma yükünün hafifliği; nüshalarda böyledir; doğrusu: hurma ağaçlarının yükü; onun **نوادر**’inin nassı olduğu üzere. Ve inşâd etti:
  Ne zaman (onu) azarlasan, **بضاف سبيبـه** ile kıvrılır                      **أثيت**; **قنوان النخيل المخضلف** gibi.
el-Ezherî dedi ki: Hurmanın yükünün azlığını **خضلفة** kıldı; çünkü onu, yükünün azlığında **المقل**’e benzetti.
