# خضل — Tehzîbu'l-Luğa

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B6%D9%84/sozluk/tehzib
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AE%D8%B6%D9%84/entries/tehzib

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [خضل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B6%D9%84.md)
- Tehzîbu'l-Luğa: Ezherî · 10. yy

## Madde başı: خضل

خ ض ل
خضل
استعمل من وجوهه : [ خضل ] .
خضل : قال الليث : الخَضِلُ : كلُّ شيء نَدٍ
يتَرشَّشُ مِنْ نَدَاه _ فهو خَضِلٌ ، ويسمّى
اللؤلُؤُ : خَضْلاً _ بسكون الضاد .
وجاءت امرأة إلى الحَجَّاج برَجُل فقالت :
تَزَوَّجَني على أن يعطيَنِي خَضْلاً نَبيلاً _
تعْنِي لؤلؤاً أو دُرّةً خضْلةً _ أي : صافيةَ .
قال : وأخضلَتْنَا السماء _ أي : بلّتْنا بَلاًّ
شديداً ، ونباتٌ خضِلٌ بالنَّدَى ، وشِوَاء
خضِلٌ _ أي : رَطْبٌ جيِّدُ النُّضْج .
ويقال : أَخْضَلتْ دمُوعُ فلان لحيَتَه ، وإذا
خصُّوا الفِعلَ قالوا : اخضلَّت لحْيَتُه .
قال : ولم أسمَعْهُم يقولون : خضِلَ الشيءُ
والعرب تقول : نزلنا في خُضُلَّةٍ من العُشب
_ إذا كان أَخضَرَ ناعماً رطْباً .
ويقال : دعني من خُضُلاَّتِكَ - أي : من
أباطيلك .
أبو عبيد : عن أبي زيد : اخضَلَّ الثوبُ
اخضِلاَلاً _ إذا ابتلَّ .
ويقال لِلَّيْلِ إذا أقبل طِيبُ بَرْدِه : قد اخْضَلَّ
اخْضِلاَلاً .
وقال ابن مُقْبِلٍ :
مِنْ أَهْلِ قَرْنٍ فَمَا اخْضَلَّ الْعِشَاءُ لَهُ
حَتَّى تَنَوَّرَ بالزَّوْرَاءِ مِنْ خِيَمِ

### Türkçe

خ ض ل
**خضل**
Şu vecihlerinden kullanılmıştır: [ **خضل** ] .
**خضل**: Leys dedi: **الخَضِلُ**: her **نَدٍ** olan şeydir;
kendi **نَدَاه**’ından serpiştirilir; işte o **خَضِلٌ**’dir. Ve
inciye **خَضْلاً** denilir; **الضاد**’ın sükûnu ile.

Bir kadın **الحَجَّاج**’a bir adamla geldi de dedi ki:
Beni, bana **خَضْلاً** soylu vermesi şartıyla evlendirdi;
inci yahut **دُرّةً خضْلةً** kasteder; yani: saf.

Dedi ki: Ve gök bize **أخضلَتْنَا**; yani: bizi şiddetli bir ıslatmayla ıslattı.
Ve **نباتٌ خضِلٌ** **بالنَّدَى** (çiy ile). Ve
**شِوَاء خضِلٌ**; yani: rutubetli, pişkinliği iyi.

Ve denilir: Falanın gözyaşları sakalını **أَخْضَلتْ**; ve
fiili tahsis ettiklerinde derler: **اخضلَّت** sakalı.

Dedi ki: Onların “**خضِلَ** şey” dediklerini işitmedim.
Ve Arap der ki: Otun **خُضُلَّةٍ**’sinde konakladık;
yeşil, yumuşak, rutubetli olduğunda.

Ve denilir: Beni senin **خُضُلاَّتِكَ**’ından bırak; yani:
senin bâtıllarından.

Ebû Ubeyd: Ebû Zeyd’den: Elbise **اخضَلَّ**
**اخضِلاَلاً**; ıslandığında.

Ve geceye, serinliğinin hoşu geldiğinde denilir: **قد اخْضَلَّ**
**اخْضِلاَلاً**.

İbn Mukbil dedi ki:
**مِنْ أَهْلِ قَرْنٍ فَمَا اخْضَلَّ الْعِشَاءُ لَهُ
حَتَّى تَنَوَّرَ بالزَّوْرَاءِ مِنْ خِيَمِ**
