# خضن — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B6%D9%86/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AE%D8%B6%D9%86/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [خضن](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B6%D9%86.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: خضن

خاضَنَ المرأَةَ خِضَاناً ومُخاضَنةً: غازَلها. والمُخاضَنَةُ: التَّرامي بقول الفُحْشِ. والمُخاضَنَةُ: المُغازَلة؛ قال الطِّرِمَّاحُ: وأَلقتْ إليَّ القولَ منهنَّ زَوْلَةٌ،
تُخاضِنُ أَو تَرْنُو لقَوْلِ المُخاضِنِ
(* قوله «وألقت إليّ القول منهن» كذا في الصحاح، وقال الصاغاني الرواية: وأدّت إليّ القول عنهن إلخ). وأَنشد ابن بري:
وبَيْضاءَ مِثْل الرِّيم، لو شِئْتُ قد صَبَتْ
إليَّ، وفيها للمُخاضِنِ مَلْعَبُ
الأَصمعي وغيره: يقال خَضَنْت الهديةَ والمعروفَ إذا صَرَفها، وكذلك إذا خَبَنها، اللحياني: ما خُضِنَتْ عنه المُروءَةُ إلى غيره أَي ما صُرِفَتْ. ويقال: خَضنَه وخَبَنَه إذا كَفَّه؛ قال رؤبة:
تَعتَزُّ أَعْناقَ الصِّعابِ اللُّجَّنِ
من الأَوابي بالرِّياضِ المِخْضَنِ.
اللُّجَّنُ: جمع اللَّجُونِ
(* قوله «اللجن جمع اللجون إلخ» عبارة
التكملة: اللجن البطاء). وهو الذي لا يَحْرُن ولا يَبْرَحُ مكانه وإن ضُرب، من الأَوابي: صلة للصعاب، والمِخْضَنُ: المُذِلُّ. يقال: خَضَنَه خَضْناً إذا أَذله. ابن الأَعرابي: المِخْضَن الذي يُذَلِّلُ الدوابَّ.

### Türkçe

**خاضَنَ** kadını **خِضَاناً** ve **مُخاضَنةً**: ona kur yaptı. Ve **المُخاضَنَةُ**: çirkin söz söylemekle birbirine atılma. Ve **المُخاضَنَةُ**: **المُغازَلة**; **الطِّرِمَّاحُ** dedi ki:

Ve onlardan bir **زَوْلَةٌ** bana sözü attı,
**تُخاضِنُ** yahut **المُخاضِنِ** sözüne bakınır

(* Onun “Ve onlardan bana sözü attı” sözü, **الصحاح**’ta böyle; **الصاغاني** rivayet dedi: Ve onlardan sözü bana ulaştırdı, ilh). Ve İbn Berrî inşad etti:

Ve bir beyaz (dişi), **الرِّيم** gibi; isteseydim gerçekten meylederdi
bana; ve onda **المُخاضِنِ** için bir oyun yeri vardır

**الأَصمعي** ve başkası: **خَضَنْت** hediyeyi ve iyiliği, onu çevirdiğim zaman denir; yine böyle, onu **خَبَنها** ettiğim zaman. **اللحياني**: Mürüvvet ondan başkasına **خُضِنَتْ** olmadı; yani çevrilmedi. Ve denir: Onu **خَضنَه** ve **خَبَنَه**, onu engellediği zaman; **رؤبة** dedi ki:

Zor (olan) **اللُّجَّنِ** boyunlarını yüceltir
**الأَوابي**’den, **المِخْضَنِ** çayırlarda.

**اللُّجَّنُ**: **اللَّجُونِ**’un çoğuludur
(* Onun “**اللجن** **اللجون**’un çoğuludur, ilh” sözü: **التكملة**’nin ibaresi: **اللجن** yavaş olanlardır). Ve o, vurulsa bile ne huysuzlanır ne de yerinden ayrılır. **الأَوابي**: **الصعاب** için sıla’dır. Ve **المِخْضَنُ**: zelil edici. Denir: Onu **خَضَنَه** **خَضْناً**, onu zelil ettiği zaman. İbnü’l-A‘râbî: **المِخْضَن** binek hayvanlarını zelil kılan kimsedir.
