# خطأ — Lane's Lexicon

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B7%D8%A3/sozluk/lexicon
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AE%D8%B7%D8%A3/entries/lexicon

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [خطأ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B7%D8%A3.md)
- Lane's Lexicon: Edward W. Lane · 19. yy

## Madde başı: خطأ

1 خَطڤاَ خَطِئَ is syn. with ↓ اخطأ, inf. n. اـِخْطَآءٌ and ↓ خَاطِئَةٌ, (K,) which latter, mentioned by AAF, on the authority of AZ, is extr. in the case of a triliteral [unaugmented] verb, and more so in the case of a quadriliteral [i. e. a triliteral augmented by one letter]; (TA;) and with ↓ تخطّأ; signifying He did wrong; or committed a mistake, or an error: (K:) [and if this and similar explanations be correct, خَطَأْ may be an inf. n. of the first of these verbs, and a quasi-inf. n. of the second and third:] or ↓ اخطأ and ↓ تخطّأ have this signification: (S:) and خَطِئَ, aor. خَطَاَ , inf. n. خِطْءٌ and خِطْأَةٌ, (S, K,) signifies he committed a sin, a crime, or an act of disobedience for which he deserved punishment: (S, K: *) or he committed a fault or an offence or an act of disobe dience [in an absolute sense]: (K, * TA:) or, accord. to AO, (Msb,) or A' Obeyd, (TA,) خَطِئَ, inf. n. خِطْءٌ, signifies he committed a fault, an offence, or an act of disobedience, unintentionally; as also ↓ اخطأ: (Msb, TA:) or, as others say, خَطِئَ means [he committed a fault, &c.,] in religion; and ↓ اخطأ, in anything; intentionally or unintentionally: (Msb:) خَطِئَ, in religion; and ↓ اخطأ, in calculation [&c.]: (As, M, TA:) or, accord. to Ibn-'Arafeh, (TA,) you say, خَطِئَ فِى دِينِهِ, (K, TA, [in a MS. copy of the K and in the CK, * فى ذَنْبِهِ,]) and ↓ اخطأ, meaning he pursued a wrong way in his religion, intentionally or otherwise: (K, TA:) or خَطِئَ signifies he committed an act of disobedience intentionally; (Msb, TA;) so accord. to the 'Inلyeh, and the like is said in the A; (TA;) and ↓اخطأ, he did wrong, meaning to do right: (Az, Msb, TA:) [and this distinction is agreeable with general usage:] accord. to AHeyth, you say, خَطِئْتَ بِمَا صَنَعْتُهُ [Thou didst wrong, in that which thou didst,] intentionally; and ↓أَخْطَأْتَ مَا صَنَعْتَهُ [or بِمَا صنعتة or فِيمَا صنعته Thou didst wrong, in that which thou didst,] unintentionally. (TA.) ― -b2- See also 4, in two places. -A2- خَطَأَتِ القِدْرُ بِزَبَدِهَا, aor. خَطَاَ , (tropical:) The cooking-pot threw up its froth, or foam, or scum, (K, TA,) in boiling. (TA.)

خطّأهُ
2 خطّأهُ ذ , (S, Msb, K,) inf. n. تَخْطِئَةٌ and تَخْطِىْءٌ, (S, K,) He said to him, أَخْطَأْتَ [meaning Thou hast done wrong, or committed a mistake or an error]: (S, Msb, K:) or he pronounced him, or asserted him, to be doing wrong, or committing a mistake or an error. (Msb.) You say, اـِنْ أَخْطَأْتُ فَخَطِّئْنِى [If I do wrong, &c., tell me that I have done so]. (S.) ― -b2- Also He made it to miss: so in the saying, خَطَّأَ اللّٰهُ نَوْءَهَا God made, or may God make, its [i. e. a land's] star, or asterism, to miss; so that the rain which the star or asterism should have brought did not, or shall not, fall upon it. (TA.) This was [also] said by I'Ab [in a tropical sense] with reference to a woman, as an imprecation, in disapproval of her conduct. (Mgh.) As some relate this saying, the verb is خَطَّى, (Mgh, TA,) and the meaning, God made, or may God make, its [rain-giving] star or asterism, to pass it over, and not send rain upon it: and in this case it may be, (TA,) or it is, (Mgh,) from خَطِيطَةٌ, signifying “ a land not rained upon (Mgh, TA) between two lands that have been rained upon; ” (Mgh;) the verb being originally خَطَّطَ, and the final ط being changed into ى. (Mgh, TA. [See art خط.]) نَوْء is [here] the sing. of أَنْوَآءٌ meaning the “ Mansions of the Moon, ” also called the “ stars, or asterisms, of rain. ” (Mgh.) [See more in the first paragraph of art. خط: and see also 4 in the present art.] Accord. to Fr, خَطَّى السَّهْمَ and خَطَّأَهُ are syn. [as meaning He made the arrow to pass over, or to miss, the mark]. (TA.) One says also, خُطِّئُ عَنْكَ السُّوْءُ [May evil be made to miss thee;] i. e. may evil be repelled from thee. (ISk.) And خَطَّأَ عَنْكَ السُّوْءُ [app. for ↓تَخَطَّأَ] Evil missed thee, or may evil miss thee. (AZ.)

اخطأ
4 اخطأ ذ , inf. n. اـِخْطَآءٌ and خَاطِئَةٌ: see 1, in eight places. أَخْطَيْتُ, for أَخْطَأْتُ, should not be said: (S:) it is a word of weak authority; or a mispronunciation: (K:) but some use it; (S, Sgh, TA;) because a change of this kind is generally allowed by some of the writers on inflection. (TA.) See also 5. -A2- اخطأهُ, (S, K,) which signifies, He [or it] missed, or failed of hitting, it [or him], (TA,) and ↓تخاطأهُ (S, K) and ↓تخطّأهُ (K) and لَهُ ↓تخطّأ (TA) [and ↓خَطِئَهُ, as will be seen from what follows,] are syn. (S, K, TA.) [See also 2, last sentence.] You say, اخطأ الرَّامِى الغَرَضَ The archer, or thrower, missed the mark; or failed of hitting it. (TA.) And اخطأهُ السَّهْمُ The arrow [missed it, or him, or] passed beyond it, or him: and you may also say, أَخْطَاهُ, suppressing the ء (Msb.) And اخطأ الطَّرِيقَ [He missed the way; or] he deviated from the way. (TA.) And اخطأ نَوْؤُهُ [(assumed tropical:) His star, or asterism, missed]; said of him who has sought an object of want and not succeeded in attaining it: (TA:) and to a person in this case one says, اخطأ نَوْؤُكَ [(assumed tropical:) Thy star, or asterism, has missed]. (Mgh. [See also 2.]) And اخطأهُ The right, or due, was, or became, [out of his reach,] or far from him. (Msb.) Owfà Ibn-Matar ElMلzinee says,
النَّبْلُ أَحْشَآءَهُ↓تَخَاطَأَتِ
[meaning The arrows missed his bowels]. (S.) And AO, (S,) or A' Obeyd, (TA,) says that ↓خَطِئَ and اخطأ are syn.; citing, as an ex., the saying of Imra-el-Keys,
يَا لَهْفَ هِنْدٍ اـِذْ خَطِئْنَ كَاهِلَا
(S, TA,) meaning [O the grief of Hind,] when they (the troop of horse) missed the sons of Kلhil; (TA;) خطئن being here used in the sense of أَخْطَأْنَ, (S, TA,) which latter, accord. to Az, is the more proper in this case. (TA.) -A3- مَا أَخْطَأَهُ is an expression of wonder [meaning How sinful, or criminal, or intentionally-disobedient, or intentionally-wrongdoing, is he !] from خَطِئَ, not from أَخْطَأَ. (S.)

5 تَخَطَّاَ see 1, in two places: ― -b2- and see also 2, last sentence; and 4, in two places. ― -b3- تخطّأ لَهُ فِى المَسْأَلَةِ He addressed to him the question with the desire of causing him to make a mistake: (TA:) or i. q. ↓أَخْطَأَ. (S.) -A2- تَخَطُّؤٌ also signifies The feigning a wrong action, a mistake, or an error. (KL. [See also 6.]) -A3- And The charging another with a wrong action, a mistake, or an error. (KL. [See also 2.])

تخاطأ
6 تخاطأ ذ He imputed to himself a wrong action, a mistake, or an error, not having committed any. (KL. [See also 5.]) -A2- See also 4, in two places.

استخطأت
10 استخطأت ذ She (a camel) did not conceive, or become pregnant. (TA. [See also the part. n., below.])

خَطْءٌ
خَطْءٌ خطء :see خَطَأٌ.

خِطْءٌ
خِطْءٌ خطء : see خَطِيْئَةٌ.

خَطَأٌ
خَطَأٌ ذ A wrong action; a mistake, or an error; contr. of صَوَابٌ; as also ↓خَطَآءٌ (S, Msb, K) and ↓خَطْءٌ: (K:) accord. to some, it is syn. with خَطِيْئَةٌ and خِطْءٌ; and is an inf. n. used as a simple subst; but accord. to others, (TA,) it signifies an unintentional fault or offence or disobedience; (K, TA;) a subst. from أَخْطَأَ: (M, Msb: [see 1, first sentence:]) and accord. to the M, ↓خَطَآءٌ is a subst. from خَطِئ [and therefore syn. with خَطِيْئَةٌ accord. to the general acceptation of خَطِئَ]. (TA.)

خطأة
خطأة ذ [so in the TA, app. خَطْأَةٌ,] A land which the rain misses, while it falls upon another near it. (TA. [See 2.])

خَطَآءٌ
خَطَآءٌ خطآء : see خَطَأٌ, in two places.

خَطِيْئَةٌ
خَطِيْئَةٌ ذ (S, K) and خَطِيَّةٌ, a change of this kind being allowable in this and in similar cases, (S, TA,) A fault, an offence, or an act of disobedience; (S, K;) or such as is intentional; (K;) like ↓خِطْءٌ, (S, K;) which is an inf. n., thus used as a subst.; (Msb;) meaning a sin, a crime, or an act of disobedience for which one deserves punishment: (S:) pl. خَطَايَا, (Lth, S, K,) originally خَطَائِئُ; (Lth, S;) and خَطَائِى also, (K, TA, [in a MS. copy of the K خَطَائِئُ,]) or this is [anomalous and] incorrect, unless with the art. ال, being otherwise خَطَآءٌ; (MF;) and خَطَائِىُّ, [an anomalous pl.,] of which Th gives an ex. in the following verse, related to him by IAar;
لِكُلِّ امْرِئٍ مَا قَدَّمَتْ نَفْسُهُ لَهُ
خَطَائِيُّهَا اـِنْ أَخْطَأَتْ وَصَوَابُهَا
[For every man is appointed, in the world to come, the recompense of what his soul has prepared, or laid up in store, for him, its wrong actions, if it have done wrong; and its right action]. (L.) ― -b2- خَطِيْئَةٌ يَوْمٌ and خَطِيْئَةٌ لَيْلَةٌ are expressions like طِيلٌ يَوْمٌ and طِيلٌ لَيْلَةٌ: you say, خَطِيْئَةٌ يَوْمٌ يَمُرُّ بِى اـِلَّا أَرَى فِيهِ فُلَانًا [app. meaning It were a crime that a day should pass with me without my seeing in it such a one; or perhaps, it is a rare event that a day passes with me &c. : see what follows]. (TA.) ― -b3- A little, or small quantity; or a few, or small number; of anything. (K, TA.) You say, عَلَى النّخْلَةِ خَطِيْئَةٌ مِنْ وَحْشٍ [Upon the palm-tree are a few fresh ripe dates]: and خَطَّآءٌ [In the land of the sons of such a one is] a small number of wild animals that have missed their [wonted] places and are in what are not their accustomed places. (TA.)

خَاطِئٌ
خَاطِئٌ ذ A man who constantly adheres to faults, offences, sins, crimes, or acts of disobedience for which he deserves punishment. (TA.)

خَاطِئٌ
خَاطِئٌ ذ Intentionally doing that which is not right; (El-Umawee, S;) intentionally pursuing a wrong way in his religion; (K;) intentionally doing that which he is forbidden to do. (Msb.) [See خَطِئَ, of which it is the part. n.] ― -b2- [Also Missing the mark. Hence the saying,] مَعَ الخَوَاطِئِ سَهْمٌ صَائِبٌ [With those that miss is an arrow that goes right, or hits the mark]; (S, K;) خَوَاطِئُ being pl. of خَاطِئَةٌ, meaning that misses the butt: (Har p. 481:) a prov., (S,) applied to him who frequently errs, but sometimes does right; (S, K;) or to the niggard who sometimes gives notwithstanding his niggardliness. (A 'Obeyd.)

خَاطِئَةٌ
خَاطِئَةٌ ذ : see 1, first sentence.

مُخْطِئٌ
مُخْطِئٌ ذ [act. part. n. of 4, q. v.;] One who does wrong, meaning to do right. (El-Umawee, S.)

مَتَخَطِّىٌ
[ مَتَخَطِّىٌ متخطى متخطي signifies the same as مُتَخَطٍّ, or nearly so: and hence the saying,] نَاقَتُكَ مِنَ المُتَخَطِّئَاتِ الجيف, (TA in the present art.,) or نَاقَتُكَ هٰذِهِ مِنَ المُتَخَطِّيَاتِ الجيف, [the last word being app. الجِيَفَ, and the lit. meaning, Thy she-camel, or this thy she-camel, is of those that step over the carcasses;] i. e. she is hardy and strong, such as will go on, and leave behind [others that have fallen down and died] (تخلف [so in the TA, app.تُخَلِّفُ,]) until she [herself] has fallen down (الى مأ سقطت). (AZ, TA in art. خطو.) مُسْتَخْطِئَةٌ, applied to a she-camel, (tropical:) i. q. حَائِلٌ [i. e. Not conceiving, or not becoming pregnant during a year, or two years, or some years; &c.: see its verb, 10]. (K, TA.)

### Türkçe

1 **خَطِئَ**: ↓ **اخطأ** ile eş anlamlıdır; mastarı **اـِخْطَآءٌ** ve ↓ **خَاطِئَةٌ**’dır; (K;) bu ikincisi, AAF tarafından AZ’den naklen zikredilmiştir, üç harfli [artırılmamış] fiil hakkında gariptir ve dört harfli [yani bir harfle artırılmış üç harfli] hakkında daha da gariptir; (TA;) ve ↓ **تخطّأ** ile de [eş anlamlıdır]; “yanlış yaptı; yahut bir hata, bir yanılgı işledi” mânâsına gelir: (K:) [ve eğer bu ve benzeri açıklamalar doğru ise, **خَطَأْ** bunların birincisinin mastarı, ikincisi ve üçüncüsünün ise şibh-mastarı olabilir:] yahut ↓ **اخطأ** ve ↓ **تخطّأ** bu mânâyı taşır: (S:) ve **خَطِئَ**, muzârîsi **خَطَاَ**, mastarı **خِطْءٌ** ve **خِطْأَةٌ**’dur, (S, K,) “cezayı hak ettiği bir günah, bir suç yahut bir isyan fiili işledi” mânâsına gelir: (S, K: *) yahut “bir kusur yahut bir suç yahut bir isyan fiili işledi” [mutlak mânâda]: (K, * TA:) yahut AO’ya göre, (Msb,) yahut A’ Obeyd’e göre, (TA,) **خَطِئَ**, mastarı **خِطْءٌ**, “kasıtsız olarak bir kusur, bir suç yahut bir isyan fiili işledi” mânâsına gelir; ↓ **اخطأ** da böyledir: (Msb, TA:) yahut başkalarının dediğine göre, **خَطِئَ** [bir kusur vb. işledi] dinde [mânâsınadır]; ve ↓ **اخطأ**, her şeyde; kasıtlı yahut kasıtsız: (Msb:) **خَطِئَ**, dinde; ve ↓ **اخطأ**, hesapta [&c.]: (As, M, TA:) yahut İbn-’Arafeh’e göre, (TA,) şöyle dersin: **خَطِئَ فِى دِينِهِ**, (K, TA, [K’nin bir yazma nüshasında ve CK’de * **فى ذَنْبِهِ**]) ve ↓ **اخطأ**, yani dininde yanlış bir yol tuttu; kasıtlı yahut başka türlü: (K, TA:) yahut **خَطِئَ**, kasıtlı olarak bir isyan fiili işledi mânâsınadır; (Msb, TA;) ‘Inلyeh’e göre böyledir; ve benzeri A’da söylenmiştir; (TA;) ve ↓ **اخطأ**, doğru yapmayı kastederek yanlış yaptı: (Az, Msb, TA:) [ve bu ayırım genel kullanıma uygundur:] AHeyth’e göre şöyle dersin: **خَطِئْتَ بِمَا صَنَعْتُهُ** [“yaptığın şeyde yanlış yaptın”], kasıtlı olarak; ve ↓ **أَخْطَأْتَ مَا صَنَعْتَهُ** [yahut **بِمَا صنعتة** yahut **فِيمَا صنعته** “yaptığın şeyde yanlış yaptın”], kasıtsız olarak. (TA.) ― -b2- 4’e de bak, iki yerde. -A2- **خَطَأَتِ القِدْرُ بِزَبَدِهَا**, muzârîsi **خَطَاَ**, (mecaz:) “tencere kaynarken köpüğünü/üzerindeki köpüğü yukarı attı.” (K, TA,) (TA.)

**خطّأهُ**
2 **خطّأهُ** ذ, (S, Msb, K,) mastarı **تَخْطِئَةٌ** ve **تَخْطِىْءٌ**’dür, (S, K,) ona **أَخْطَأْتَ** dedi [yani “yanlış yaptın” yahut “bir hata/yanılgı işledin”]: (S, Msb, K:) yahut onu yanlış yapıyor yahut bir hata/yanılgı işliyor diye hükmetti; yahut bunu ona isnat etti. (Msb.) Şöyle dersin: **اـِنْ أَخْطَأْتُ فَخَطِّئْنِى** [“Eğer yanlış yaparsam vb., bana yanlış yaptığımı söyle”]. (S.) ― -b2- Ayrıca “ıskalattı” mânâsınadır: şu sözde olduğu gibi: **خَطَّأَ اللّٰهُ نَوْءَهَا** “Allah onun [yani bir yerin] yıldızını/nev’ini ıskalattı;” böylece yıldızın/nev’in getirmesi gereken yağmur ona düşmedi yahut düşmeyecek. (TA.) Bu, I’Ab tarafından [mecazî olarak] bir kadın hakkında, davranışını kınayarak bir beddua olarak da söylenmiştir. (Mgh.) Bazılarının rivayet ettiğine göre bu sözde fiil **خَطَّى**’dır, (Mgh, TA,) ve mânâ: “Allah onun [yağmur getiren] yıldızını/nev’ini onu aşırtıp geçirdi ve ona yağmur göndermedi;” ve bu durumda o, (TA,) yahut o, (Mgh,) **خَطِيطَةٌ**’dandır; bu da “iki yağmur almış yer arasında yağmur almamış bir yer” mânâsınadır: (Mgh, TA) (Mgh;) fiilin aslı **خَطَّطَ** olup son **ط**’nin **ى**’ye çevrilmesiyle [olmuştur]. (Mgh, TA. [bk. madde **خط**.]) **نَوْء** burada, “Ay’ın menzilleri” mânâsındaki **أَنْوَآءٌ**’un tekilidir; bunlara “yağmur yıldızları/asterizmleri” de denir. (Mgh.) [Daha fazlası için **خط** maddesinin ilk paragrafına bak; ve ayrıca bu maddede 4’e de bak.] Fr’ye göre **خَطَّى السَّهْمَ** ve **خَطَّأَهُ** eş anlamlıdır [“oku aşırtıp geçirdi/ıskalattı” mânâsında]. (TA.) Şöyle de denir: **خُطِّئُ عَنْكَ السُّوْءُ** [“kötülük senden ıskalatılsın;”] yani kötülük senden defedilsin. (ISk.) Ve **خَطَّأَ عَنْكَ السُّوْءُ** [görünüşe göre ↓ **تَخَطَّأَ** yerine] “kötülük seni ıskaladı; yahut kötülük seni ıskalasın.” (AZ.)

**اخطأ**
4 **اخطأ** ذ, mastarı **اـِخْطَآءٌ** ve **خَاطِئَةٌ**: 1’e bak, sekiz yerde. **أَخْطَيْتُ**, **أَخْطَأْتُ** yerine söylenmemelidir: (S:) zayıf bir rivayetli kelimedir; yahut bir yanlış telaffuzdur: (K:) fakat bazıları onu kullanır; (S, Sgh, TA;) çünkü bu tür bir değişiklik, sarf yazarlarının bazısınca genellikle caiz görülür. (TA.) 5’e de bak. -A2- **اخطأهُ**, (S, K,) “o, onu ıskaladı yahut ona isabet edemedi” mânâsınadır, (TA,) ve ↓ **تخاطأهُ** (S, K) ve ↓ **تخطّأهُ** (K) ve **لَهُ** ↓ **تخطّأ** (TA) [ve aşağıdan görüleceği üzere ↓ **خَطِئَهُ**] eş anlamlıdır. (S, K, TA.) [2’nin son cümlesine de bak.] Şöyle dersin: **اخطأ الرَّامِى الغَرَضَ** “okçu/atan hedefi ıskaladı; yahut ona isabet ettiremedi.” (TA.) Ve **اخطأهُ السَّهْمُ** “ok onu ıskaladı; yahut onu aşıp geçti:” ve ayrıca **أَخْطَاهُ** da diyebilirsin; **ء**’yi düşürerek. (Msb.) Ve **اخطأ الطَّرِيقَ** “[yolu ıskaladı; yahut] yoldan saptı.” (TA.) Ve **اخطأ نَوْؤُهُ** [(farazî mecaz:) “onun yıldızı/nev’i ıskaladı”]; bir ihtiyacın nesnesini arayıp da ona ulaşamayan kimse hakkında söylenir: (TA:) ve bu durumda bir kimseye şöyle denir: **اخطأ نَوْؤُكَ** [(farazî mecaz:) “senin yıldızın/nev’in ıskaladı”]. (Mgh. [2’ye de bak.]) Ve **اخطأهُ** “hak/borç [ona erişilmez oldu] yahut ondan uzak oldu.” (Msb.) Owfà İbn-Matar ElMلzinee şöyle der:
**النَّبْلُ أَحْشَآءَهُ↓تَخَاطَأَتِ**
[yani “oklar onun bağırsaklarını ıskaladı”]. (S.) Ve AO, (S,) yahut A’ Obeyd, (TA,) ↓ **خَطِئَ** ile **اخطأ**’nın eş anlamlı olduğunu söyler; örnek olarak İmra-el-Keys’in şu sözünü getirir:
**يَا لَهْفَ هِنْدٍ اـِذْ خَطِئْنَ كَاهِلَا**
(S, TA,) yani [“Hind’in ahı!”] onlar (atlı birlik) Kلhil oğullarını ıskaladığında; (TA;) burada **خطئن**, **أَخْطَأْنَ** mânâsında kullanılmıştır; (S, TA,) ve bu ikincisi, Az’a göre, bu durumda daha uygundur. (TA.) -A3- **مَا أَخْطَأَهُ** hayret ifadesidir [yani “ne kadar günahkâr/suçlu/kasıtlı isyankâr/kasıtlı yanlış yapan!”]; **خَطِئَ**’den gelir, **أَخْطَأَ**’dan değil. (S.)

5 **تَخَطَّاَ**: 1’e bak, iki yerde: ― -b2- ve 2’nin son cümlesine de bak; ve 4’e de, iki yerde. ― -b3- **تخطّأ لَهُ فِى المَسْأَلَةِ** “meseleyi ona, onu hata ettirme arzusuyla yöneltti/sordu:” (TA:) yahut ↓ **أَخْطَأَ** ile aynı mânâdadır. (S.) -A2- **تَخَطُّؤٌ** ayrıca “yanlış bir fiili, bir hatayı yahut bir yanılgıyı yapar gibi görünme” mânâsınadır. (KL. [6’ya da bak.]) -A3- Ve “başkasını yanlış bir fiil, bir hata yahut bir yanılgı ile itham etme” mânâsınadır. (KL. [2’ye de bak.])

**تخاطأ**
6 **تخاطأ** ذ “işlemediği hâlde kendisine yanlış bir fiil, bir hata yahut bir yanılgı isnat etti.” (KL. [5’e de bak.]) -A2- 4’e de bak, iki yerde.

**استخطأت**
10 **استخطأت** ذ “o (dişi deve) gebe kalmadı.” (TA. [aşağıdaki ism-i fâile de bak.])

**خَطْءٌ**
**خَطْءٌ** خطء: **خَطَأٌ**’a bak.

**خِطْءٌ**
**خِطْءٌ** خطء: **خَطِيْئَةٌ**’ye bak.

**خَطَأٌ**
**خَطَأٌ** ذ “yanlış bir fiil; bir hata yahut bir yanılgı;” **صَوَابٌ**’un zıddı; ayrıca ↓ **خَطَآءٌ** (S, Msb, K) ve ↓ **خَطْءٌ** da böyledir: (K:) bazılarına göre **خَطِيْئَةٌ** ve **خِطْءٌ** ile eş anlamlıdır; ve basit bir isim gibi kullanılan bir mastardır; fakat başkalarına göre, (TA,) “kasıtsız bir kusur yahut suç yahut isyan” mânâsınadır; (K, TA;) **أَخْطَأَ**’dan bir isimdir: (M, Msb: [1’in ilk cümlesine bak:]) ve M’ye göre ↓ **خَطَآءٌ**, **خَطِئ**’den bir isimdir [ve bu sebeple **خَطِئَ**’nin genel kabulüne göre **خَطِيْئَةٌ** ile eş anlamlıdır]. (TA.)

**خطأة**
**خطأة** ذ [TA’da böyle; görünüşe göre **خَطْأَةٌ**] “yağmurun ıskaladığı, hâlbuki yakındaki başka bir yere yağdığı yer.” (TA. [2’ye bak.])

**خَطَآءٌ**
**خَطَآءٌ** خطآء: **خَطَأٌ**’a bak, iki yerde.

**خَطِيْئَةٌ**
**خَطِيْئَةٌ** ذ (S, K) ve **خَطِيَّةٌ**, bu tür bir değişiklik bu ve benzeri durumlarda caiz olduğundan, (S, TA,) “bir kusur, bir suç yahut bir isyan fiili;” (S, K;) yahut kasıtlı olanı; (K;) ↓ **خِطْءٌ** gibi, (S, K;) ki o bir mastardır, böylece isim olarak kullanılmıştır; (Msb;) “kişinin ceza hak ettiği bir günah, bir suç yahut bir isyan fiili” mânâsınadır: (S:) çoğulu **خَطَايَا**’dır, (Lth, S, K,) aslı **خَطَائِئُ**; (Lth, S;) ve **خَطَائِى** de [çoğuldur], (K, TA, [K’nin bir yazma nüshasında **خَطَائِئُ**]) yahut bu [şâz ve] yanlıştır; ancak başında **ال** ile olursa; aksi hâlde **خَطَآءٌ** olur: (MF;) ve **خَطَائِىُّ**, [şâz bir çoğul,] bunun bir örneğini Th aşağıdaki beyitte verir; IAar’ın ona rivayet ettiği:
لِكُلِّ امْرِئٍ مَا قَدَّمَتْ نَفْسُهُ لَهُ
خَطَائِيُّهَا اـِنْ أَخْطَأَتْ وَصَوَابُهَا
[yani “Her kişi için, âhirette, nefsinin kendisi için önden sunduğu/azık ettiği şeyin karşılığı vardır: yanlışları, eğer yanlış yapmışsa; ve doğrusu.”]. (L.) ― -b2- **خَطِيْئَةٌ يَوْمٌ** ve **خَطِيْئَةٌ لَيْلَةٌ**, **طِيلٌ يَوْمٌ** ve **طِيلٌ لَيْلَةٌ** gibi ifadelerdir: şöyle dersin: **خَطِيْئَةٌ يَوْمٌ يَمُرُّ بِى اـِلَّا أَرَى فِيهِ فُلَانًا** [görünüşe göre mânâ: “bir günün, içinde falanı görmeksizin üzerimden geçmesi bir suç olurdu;” yahut belki: “bir günün benim üzerimden geçip de vb. olması nadirdir:” aşağıdakine bak]. (TA.) ― -b3- “herhangi bir şeyden az/ufak miktar; yahut birkaç/az sayıda.” (K, TA.) Şöyle dersin: **عَلَى النّخْلَةِ خَطِيْئَةٌ مِنْ وَحْشٍ** [“hurma ağacının üzerinde birkaç taze olgun hurma vardır”]: ve **خَطَّآءٌ** [“falan oğullarının yurdunda”] yerlerini [alışılmış yerlerini] ıskalamış ve alışılmış yerleri olmayan yerlerde bulunan az sayıda yaban hayvanı [vardır]. (TA.)

**خَاطِئٌ**
**خَاطِئٌ** ذ “cezayı hak ettiği kusurlara, suçlara, günahlara, suçlara yahut isyan fiillerine sürekli yapışıp kalan adam.” (TA.)

**خَاطِئٌ**
**خَاطِئٌ** ذ “doğru olmayan şeyi kasıtlı olarak yapan;” (El-Umawee, S;) dininde kasıtlı olarak yanlış bir yol tutan; (K;) kendisine yasaklanan şeyi kasıtlı olarak yapan. (Msb.) [**خَطِئَ**’ye bak; bunun ism-i fâilidir.] ― -b2- [Ayrıca “hedefi ıskalayan.” Buradan şu söz:] **مَعَ الخَوَاطِئِ سَهْمٌ صَائِبٌ** [“ıskalayanlarla birlikte isabet eden bir ok vardır”]; (S, K;) **خَوَاطِئُ**, hedefi ıskalayan mânâsındaki **خَاطِئَةٌ**’nin çoğuludur: (Har s. 481:) bir darb-ı meseldir, (S,) çokça hata eden fakat bazen doğru yapan kimseye uygulanır; (S, K;) yahut cimriliğine rağmen bazen veren cimriye. (A’ Obeyd.)

**خَاطِئَةٌ**
**خَاطِئَةٌ** ذ: 1’in ilk cümlesine bak.

**مُخْطِئٌ**
**مُخْطِئٌ** ذ [4’ün ism-i fâili;] “doğru yapmayı kastederek yanlış yapan.” (El-Umawee, S.)

**مَتَخَطِّىٌ**
[**مَتَخَطِّىٌ** متخطى متخطي, **مُتَخَطٍّ** ile aynı mânâdadır yahut ona yakındır: ve buradan şu söz:] **نَاقَتُكَ مِنَ المُتَخَطِّئَاتِ الجيف**, (bu maddede TA’da,) yahut **نَاقَتُكَ هٰذِهِ مِنَ المُتَخَطِّيَاتِ الجيف**, [son kelime görünüşe göre **الجِيَفَ**; lafzî mânâ: “senin dişi deven, yahut bu senin dişi deven, leşlerin üzerinden adım atıp geçenlerdendir;”] yani o dayanıklı ve güçlüdür; öyle ki yürür, ve [düşüp ölen başkalarını] geride bırakır (**تخلف** [TA’da böyle; görünüşe göre **تُخَلِّفُ**]) ta ki kendisi [bizzat] düşene kadar (**الى مأ سقطت**). (AZ, TA, madde **خطو**.) **مُسْتَخْطِئَةٌ**, dişi deveye nispetle, (mecaz:) **حَائِلٌ** ile aynı mânâdadır [yani “gebe kalmayan; yahut bir yıl, iki yıl, yahut bazı yıllar boyunca gebe kalmayan; vb.”: fiiline bak, 10]. (K, TA.)
