# خطأ — es-Sıhâh

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B7%D8%A3/sozluk/sihah
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AE%D8%B7%D8%A3/entries/sihah

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [خطأ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B7%D8%A3.md)
- es-Sıhâh: Cevherî · 10. yy

## Madde başı: خطأ

الخطأ: نقيض الصواب، وقد يُمَدُّ وقُرِئَ بهما قوله تعالى: "ومن قَتل مؤمناً خَطَأً" تقول منه: أخطأت، وتخطَّأت، بمعنى واحد. والخِطْءُ: الذنْبُ، في قوله تعالى: "إنَّ قَتْلَهُمْ كانَ خِطْأً كَبيراً"، أي إثْماً، تقول منه: خَطِئَ يَخْطَأُ خطأ وخِطْأَةً؛ على فِعْلَةً، والاسم: الخَطيئَةُ، على فَعيلة. ولك أن تشدِّد الياء. وقولهم: ما أَخْطَأَهُ، إنما هو تعجُّبٌ من خَطِئَ، لا من أخطأ. أبو عبيدة: خَطِئَ وأخطأ لغتان بمعنى واحد. قال: وفي المَثَلِ: مع الخَواطِئِ سهمٌ صائبٌ؛ يضرب للذي يُكْثرُ الخطأ، ويأتي الأحيان بالصواب. وقال الأمويّ: المخطئ من أراد الصواب، فصار إلى غيره؛ والخاطئ: من تعمَّد لما لا ينبغي. وتقول: خَطَّأْتُه تخطئة وتخطيئاً، إذا قلت له: أخطأت، يقال: إن أخطأتُ فخطِّئني. وتخطَّأتُ له في المسألة أي أخطأت. وتخاطأه أي أخطأه، قال أَوْفى بن مَطَرٍ المازنيُّ:
ألا أَبْلِغا خُلَّتي جابـراًبأنّ خليلكَ لم يُقْـتَـلِ
تخاطَأَتِ النَّبْلُ أحشاءه		وأُخِّرَ يَوْمي فلم يُعْجَلِ
وجمع الخطيئة خطايا وكان الأصل خطائي

### Türkçe

**الخطأ**: **الصواب**’un zıddı; uzatılabilir; ve onunla (iki vecihle) şu Yüce sözü okunmuştur: “ومن قَتل مؤمناً **خَطَأً**”. Ondan şöyle dersin: **أخطأت** ve **تخطَّأت**; tek bir mânâ ile.

**الخِطْءُ**: günah; Yüce sözü’nde: “إنَّ قَتْلَهُمْ كانَ **خِطْأً** كَبيراً”, yani günah olarak. Ondan şöyle dersin: **خَطِئَ يَخْطَأُ** **خطأ** ve **خِطْأَةً**; **فِعْلَةً** üzere. İsim: **الخَطيئَةُ**; **فَعيلة** üzere. Ve sana **الياء**’yı şeddeli kılman da vardır.

Onların sözü: “ما **أَخْطَأَهُ**”, ancak **خَطِئَ**’den taaccüptür; **أخطأ**’dan değil.

Ebû Ubeyde: **خَطِئَ** ve **أخطأ** iki lugattır, tek bir mânâ ile. Dedi: Ve meselde: “مع **الخَواطِئِ** سهمٌ صائبٌ”; çokça hata eden ve bazen de isabetle gelen kimse için darb-ı mesel yapılır.

Ve el-Emavî dedi: **المخطئ**: doğruyu isteyen, sonra ondan başkasına varan kimsedir; **الخاطئ** ise: uygun olmayan şeye kasdeden kimsedir.

Ve dersin: **خَطَّأْتُه** **تخطئة** ve **تخطيئاً**, ona “**أخطأت**” dediğin zaman. Denir: “إن **أخطأتُ** ف**خطِّئني**”.

Ve **تخطَّأتُ** له في المسألة: yani hata ettim.

Ve **تخاطأه**: yani onu ıskaladı/hata etti; Evfâ b. Matar el-Mâzinî dedi:
ألا أَبْلِغا خُلَّتي جابـراًبأنّ خليلكَ لم يُقْـتَـلِ
تخاطَأَتِ النَّبْلُ أحشاءه		وأُخِّرَ يَوْمي فلم يُعْجَلِ

Ve **الخطيئة**’nin cem‘i **خطايا**’dır; aslında **خطائي** idi.
