# خطب — es-Sıhâh

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B7%D8%A8/sozluk/sihah
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AE%D8%B7%D8%A8/entries/sihah

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [خطب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B7%D8%A8.md)
- es-Sıhâh: Cevherî · 10. yy

## Madde başı: خطب

الخَطْبُ: سبب الأمر. نقول: ما خَطْبُكَ. وخَطبت على المنبر خُطْبَةً بالضم. وخاطبه بالكلام مُخاطَبةً وخِطاباً. وخَطَبْتُ المرأة خِطْبَةً بالكسر؛ واختطب أيضاً فيهما. والخطيبُ: الخاطبُ. والخِطِّيبي: الخِطْبَةُ. قال عديّ بن زيد يذكر قصد جذيمةَ الأبرشِ لِخِطْبةِ الزَبَّاء:
لِخِطِّيبي التي غَدَرَتْ وَخانَتْوهُنَّ ذواتُ غائِلَةٍ لُحـينـا
والخِطْبُ: الرجل الذي يَخْطُبُ المرأة. ويقال أيضاً هي خِطْبُهُ وخُطْبَتُهُ للتي يَخْطِبُها. وخَطُبَ بالضم خَطابَةً بالفتح: صار خطيباً. واختطب القومُ فلاناً، إذا دعوه إلى تزويج صاحِبَتِهِمْ. والأخطب: الشِقِرَّاقُ، ويقال الصُرَدُ. وينشد:
ولا أَنْثَـنـي مـن طِـيرَةٍ عـن مَـرِيرَةٍ		إذا الأَخْطَبُ الداعي على الدَوْحِ صَرْصَرا
والأخطب: الحمار تعلوه خُضْرَةٌ. قال الفراء: الخَطْباءُ: الأَتانُ التي لها خطٌ أسودُ على مَتْنِها، والذَكَرُ أَخْطَبُ. وناقة خطباء: بَيِّنَةُ الخَطَبِ. أبو زيد: أَخْطَبَكَ الصيدُ، أي أمكنك ودَنا منك. وأَخْطَبَ الحَنْظَلُ، إذا صار خُطْباناً، وهو أن يَصْفَرَّ وتصير فيه خطوطٌ خُضْرٌ.

### Türkçe

**الخَطْبُ**: işin sebebi. Deriz ki: “Senin **خَطْبُكَ** nedir?” Ve minber üzerinde **خُطْبَةً** (ötre ile) hutbe okudum. Ve onu söz ile **مُخاطَبةً** ve **خِطاباً** olarak muhatap aldım. Ve kadını **خِطْبَةً** (kesre ile) istedim; ve ikisinde de **اختطب** da olur. Ve **الخطيبُ**: **الخاطبُ**tur. Ve **الخِطِّيبي**: **الخِطْبَةُ**dir. Adî b. Zeyd, **الزَبَّاء**’ın **خِطْبةِ**si için **جذيمةَ الأبرشِ**’e yönelişi anarak dedi ki:
لِخِطِّيبي التي غَدَرَتْ وَخانَتْوهُنَّ ذواتُ غائِلَةٍ لُحـينـا

Ve **الخِطْبُ**: kadını isteyen erkektir. Ve ayrıca, istediği kadın için “o onun **خِطْبُهُ** ve **خُطْبَتُهُ**dur” da denir. Ve **خَطُبَ** (ötre ile), **خَطابَةً** (fetha ile): hatip oldu. Ve kavim **فلاناً**’ı **اختطب** etti; yani onu, kendi kadın arkadaşlarını evlendirmeye çağırdular. Ve **الأخطب**: **الشِقِرَّاقُ**tur; ve **الصُرَدُ** denildiği de olur. Ve şu okunur:
ولا أَنْثَـنـي مـن طِـيرَةٍ عـن مَـرِيرَةٍ		إذا الأَخْطَبُ الداعي على الدَوْحِ صَرْصَرا

Ve **الأخطب**: üzerinde yeşillik bulunan merkep. Ferrâ dedi ki: **الخَطْباءُ**: sırtında siyah bir çizgi bulunan dişi eşektir; erkek ise **أَخْطَبُ**tur. Ve **ناقة خطباء**: **الخَطَبِ**i açık olan (deve). Ebû Zeyd: “**أَخْطَبَكَ الصيدُ**”, yani sana mümkün oldu ve sana yaklaştı. Ve **أَخْطَبَ الحَنْظَلُ**, **خُطْباناً** olduğu zaman; bu, sararması ve onda yeşil çizgilerin meydana gelmesidir.
