# خطر — Lane's Lexicon

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B7%D8%B1/sozluk/lexicon
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AE%D8%B7%D8%B1/entries/lexicon

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [خطر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B7%D8%B1.md)
- Lane's Lexicon: Edward W. Lane · 19. yy

## Madde başı: خطر

خَطَرَ بِذَنَبِهِ
1 خَطَرَ بِذَنَبِهِ ذ , (S, A, Mgh, K, TA,) aor. خَطِرَ , [in the CK, erroneously, خَطُرَ ,] inf. n. خَطْرٌ and خَطَرَانٌ (S, Mgh, K) and خَطِيرٌ, (JK, K,) He (a camel, S, Mgh, or a stallion [camel], A, K) raised his tail time after time, and struck his thighs with it: (S:) or lashed with it to the right and left: (K:) or moved about his tail: (A, * Mgh, TA:) the stallion does so in threatening, through pride; (T, TA;) or in fighting with others, as though threatening; (A;) or by reason of emaciation occasioned by severe drought; or by reason of sprightliness: but a she-camel, to inform the stallion that she has become pregnant. (TA.) You say also, غَطَرَ بذنبه, aor. خَطِرَ : the غ being a substitute for the خ: (TA:) or each form may be original; but the latter is the less used. (IJ, TA.) ― -b2- [Hence,] خَطَرَ بِرْمْحِهِ, (A, * K,) and بِسَيْفِهِ, (K,) and بِقَضِيبِهِ, and بِسَوْطِهِ, (TA,) inf. n. خَطَرَانٌ, (K,) (tropical:) He moved his spear up and down, and his sword, (K, TA,) and his rod, and his whip. (TA.) A man does so with the spear when he walks between the two [opposing] ranks. (A.) ― -b3- And خَطَرَ بِيَدِهِ فِى مَشْيِهِ (tropical:) [He moved his arm up and down in his walking]. (A.) And خَطَرَ فِى مِشْيَتِهِ, (K,) aor. خَطِرَ , (TA,) inf. n. خَطَرَانٌ (K) and خَطِيرٌ, (TA,) (assumed tropical:) He moved his arms up and down in his mode of walking, (K, TA,) inclining his body from side to side at the same time. (TA.) And خَطَرَ, aor. خَطِرَ , (TA,) inf. n. خَطَرَانٌ, (S,) (assumed tropical:) He (a man) shook himself in walking; (S;) and walked with an elegant and a proud and self-conceited gait, with an affected inclining of the body from side to side. (S, TA.) الجُنْدُ يَخْطِرُونَ حَوْلَ قَائِدِهِمْ (assumed tropical:) [The troops strut around their leader] is said when they show their energy to their leader; and in like manner, when they assemble and equip themselves in war. (TA.) ― -b4- And خَطَرَ, aor. خَطِرَ , inf. n. خَطْرٌ, (assumed tropical:) He (a man) raised his arm, or hand, with a stone which he lifted for the purpose of trying his strength, to cast, or throw, and shook the stone in lifting it. (TA.) ― -b5- And خَطَرَ بِاـِصْبَعِهِ اـِلَى السَّمَآءِ (tropical:) He moved his finger, [or raised it towards the sky,] in supplication. (A.) [This one does in the ordinary prayers, in uttering the profession of belief in the unity of God; raising the first finger only (of the right hand, which is placed on the thigh, while sitting on the left foot), and not the hand itself.] ― -b6- And خَطَرَ, (S, K,) aor. خَطِرَ , inf. n. خَطَرَانٌ, (S,) (assumed tropical:) It (a spear) quivered, vibrated, or shook: (S, K:) or moved up and down previously to a thrusting with it. (S.) ― -b7- خَطَرَ بِبَالِى, (S, A, Mgh, Msb, K,) and عَلَى بَالِى, (JK, Mgh, Msb, K,) aor. خَطُرَ (S, ISd, IKtt, Mgh, K) and خَطِرَ , (ISd, IKtt, K,) inf. n. خُطُورٌ, (JK, S, Mgh, K,) or خَطَرٌ, (Msb,) and خَطَرَانٌ, (JK,) or this last is a mistranscription, (Mgh,) (tropical:) It bestirred itself in my mind: (A: [see خَاطِرٌ:]) or it moved my mind: (Msb:) or it occurred to my mind [absolutely, or] after I had forgotten it. (K.) ― -b8- خَطَرَ الشَّيْطَانُ بَيْنَهُ وَبَيْنَ قَلْبِهِ (assumed tropical:) The devil put vain suggestions into his mind. (TA.) خَطَرَ الدَّهْرُ خَطَرَانَهُ, (S,) or مِنْ خَطَرَانِهِ, (TA,) (tropical:) [Fortune, or time, produced, or brought to pass, its events, or among its events such and such things]: a phrase like ضَربَ الدَّهْرُ ضَرَبَانَهُ, (S,) or مِنْ ضَرَبَانِهِ. (T, A. [See art. ضرب.]) -A2- خَطُرَ, aor. خَطُرَ , (S, A, Msb, K,) inf. n. خُطُورَةٌ, (S, K,) or خَطَرٌ, (Msb,) (tropical:) He (a man, S &c.) was, or became, eminent, noble, or of high rank, (Msb, K,) or characterized by rank or station. (S, A.) And خَطَرَ, [or this is probably a mistranscription for خَطُرَ,] aor. خَطُرَ , inf. n. خَطَرٌ and خُطُورٌ, [or, more probably, خُطُورَةٌ,] (assumed tropical:) He was, or became, great in estimation, rank, or dignity, after having been little in respect thereof. (TA.)

خطّر
2 خطّر خطر , inf. n. تَخْطِيرٌ, (assumed tropical:) He took, got, or won, a bet, wager, or stake. (L in art. ندب, and TA.)

خاطر بِنَفْسِهِ
3 خاطر بِنَفْسِهِ خاطر بنفسه خاطر بنفسة , (S, A, Msb, K,) and بِقَوْمِهِ, (A,) inf. n. مُخَاطَرَةٌ; (TK;) and بقومه ↓ اخطر; (A;) He placed himself at the point of, or near to, destruction; perilled, imperilled, endangered, jeoparded, hazarded, or risked, himself; (S, A;) and his people or party: (A:) or خاطر بنفسه signifies he did that in which fear predominated: (Msb:) or he caused himself to be on the brink of destruction or of attaining dominion. (K.) And خاطر بِنَفْسِهِ وَمَالِهِ He threw himself and his property into destruction. (TA.) And ↓ اخطر لَهُ كَذَا He hazarded, or risked, to him such a thing. (L.) [See also 4, below.] ― -b2- خاظرهُ عَلَى كَذَا, (S, A,) or عَلَى مَالٍ, (Msb,) inf. n. as above, (TA,) (tropical:) He laid a bet, wager, or stake, with him, (S, * A, Msb,) for such a thing, (S, A,) or for property. (Msb.) [See, again, 4.]

اخطرهُ اللّٰهُ بِبَالِى
4 اخطرهُ اللّٰهُ بِبَالِى ذ , (S, K,) [and عَلَى بَالِى, (see 1,)] (tropical:) God caused it [to bestir itself in my mind: or to move my mind: or] to occur to my mind after I had forgotten it. (K.) -A2- See also 3, in two places. ― -b2- اخطرالمَالَ, (S, K, &c.,) inf. n. اـِخْطَارٌ, (Msb,) (tropical:) He made the property a stake (S, A, Msb, K) between the parties betting. (S, Msb, K.) And أَخْطَرَ لِى وَأَخْطَرْتُ لَهُ (tropical:) [He laid me a bet and I laid him a bet;] we laid bets, wagers, or stakes, one to another. (K. [See also 3.]) And اخطر المَوْتَ نَفْسَهُ (tropical:) He made his soul a stake to death [by exposing it to be taken by death, like as a stake is taken by one of two parties who have betted]. (TA.) And اخطر [alone] (tropical:) He made himself, or his soul, a stake to his adversary, and sallied forth against him. (K.) ― -b3- أَخْطَرَهُمْ خَطَرًا and اخطر لَهُمْ خَطَرًا (assumed tropical:) He gave them liberally, or freely, a lot, portion, or share, or a compensation, such as contented them. (TA.) ― -b4- اخطرهُ He (God) made him to be characterized by rank, or station. (A.) ― -b5- اخطر فُلَانٌ فُلَانًا (assumed tropical:) Such a one became like in rank, or station, to such a one. (K.) And أُخْطِرْتُ لِفُلَانٍ (assumed tropical:) I was made like to such a one in rank, or station. (Lth, TA.) And أُخْطِرَ بِهِ He was made equal. (TA. [See أُنْظِرَ بِهِ.])

تَخَاطَرَتِ الفُحُولُ بِأَذْنَابِهَا
6 تَخَاطَرَتِ الفُحُولُ بِأَذْنَابِهَا ذ [The stallions of the camels lashed with their tails] previously to their attacking one another. (A.) -A2- تخاطروا (tropical:) They laid bets, wagers, or stakes, one with another, (K, TA,) عَلَى أَمْرٍ for a thing. (TA.) And تخاطرا عَلَيْهِ (tropical:) They two laid bets, wagers, or stakes, for it. (A.)

خَطْرٌ
خَطْرٌ خطر : see خِطْرٌ: -A2- and خَطَرٌ, in two places: -A3- and خَاطِرٌ.

خِطْرٌ
خِطْرٌ خطر A large number of camels: (S, K:) or forty: (K:) or two hundred; (AHلt, K;) and the like of sheep or goats: (TA:) or a thousand thereof: (K:) and more: (TA:) and ↓ خَطْرٌ signifies the same: (K:) pl. أَخْطَارٌ. (S, K.) -A2- A certain plant, with which one dyes or tinges, himself or his hair, (S, K,) its leaves being put into black dye: (TA:) it resembles the plant called كَتَم, with which it often grows; and old men dye their hair with it: (AHn:) or [the plant called] وَسْمَة: (K:) [a coll. gen. n.:] n. un. with ة. (AHn, K.) ― -b2- Hence, (S,) (tropical:) Milk mixed with much water: (S, K, TA:) as though it were tinged [with the plant so called]. (TA.) ― -b3- And A branch (K) of a tree: pl. خِطَرَةٌ, which is extr.; or as though the ة were imagined to be elided. (TA.)

خَطَرٌ
خَطَرٌ خطر The being at the point of, or near to, destruction; (JK, S, A, Msb, K;) [imminent danger; peril; jeopardy; risk; hazard;] and fear of perishing: (Msb:) pl. أَخْطَارٌ. (A.) You say, هُوَ عَلَى خَطَرٍ عَظِيمٍ He is [in a state of great peril,  or] on the brink of destruction. (A.) And رَكْبُوا الأَخْطَارَ [They embarked in perilous undertakings; or braved perils]. (A.) [And أَمْرُ لَهُ خَطَرٌ and ذُو خَطَرٍ A perilous affair or event or case: and hence, a momentous, or an important, affair or event or case; an affair, or event,. or a case, of moment or importance or magnitude: see also خَطِيرٌ.] And خَطَرٌ [alone] signifies A thing, or an affair, &c., of great magnitude: and a trial, or an affliction: pl. as above. (Har p. 264.) ― -b2- (tropical:) A bet, wager, stake, or thing wagered; a thing staked at a shooting-match or a race, and taken by the winner: (T, S, * A, * Mgh, * Msb, * K, * TA:) [accord. to the TA, this is the primary signification; but accord. to the A, it is tropical:] pl. as above; (Msb;) or خِطَارٌ; and pl. pl. خُطُرٌ: (K: [but in some copies of the K, the last is written أَخْطَارٌ; and so in the TA, where it is added that some say it is pl. of خَطَرٌ, like as أَسْبَابٌ is of سَبَبٌ, and أَنْدَابٌ of نَدَبٌ:]) خَطَرٌ and سَبَقٌ and نَدَبٌ all signify the same. (TA.) You say, وَضَعُوا خَطَرًا (tropical:) [They laid a bet]. (A.) And أَحْرَزَ فُلَانٌ الخَطَرَ (tropical:) [Such a one won the bet]. (A.) ― -b3- Hence, [app. as being likened to a stake won,] (TA,) (tropical:) Eminence; nobility; as also ↓ خَطْرٌ: (K, TA:) in which sense it has become so much used as to be, in this acceptation, conventionally regarded as proper: (TA:) also excellence: (TA:) and (as also ↓ خَطْرٌ, TA) rank; degree of dignity; station; of a man: (S, A, K, TA:) and highness of rank or account or estimation: and wealth: (TA:) pl. أَخْطَارٌ: (A:) accord. to some, it is only used to signify high rank: but accord. to others, you say, اـِنَّهُ لَعَظِيمُ الخَطَرِ (tropical:) [Verily he is of great dignity] with respect to his good actions and his nobility, and صَغِيرُ الخَطَرِ (tropical:) [of little rank] with respect to his evil actions and his ignobleness. (TA.) Also (assumed tropical:) A lot, or portion, or share. (TA.) ― -b4- And (assumed tropical:) A compensation. (TA.) -A2- (assumed tropical:) A like, or fellow, (S, K,) in rank or station, (S,) or in eminence; (K;) as also ↓خَطِيرٌ. (S, K.) You say, هٰذَا خَطَرٌ لِهٰذَا, and ↓خَطِيرٌ, (assumed tropical:) This is like to that. (S.) And الجَنَّةُ لَا خَطَرَ لَهَا (assumed tropical:) Paradise has not its like. (TA.) And ↓فُلَانٌ لَيْسَ لَهُ خَطِيرٌ (assumed tropical:) Such a one has not his like or fellow. (TA.) -A3- Also [an inf. n. of خَطَرَ in the phrase خَطَرَ بِبَالِى and عَلَى بَالِى, accord. to the Msb And hence,] (assumed tropical:) A vain suggestion of the devil. (JK.) [See خَاطِرٌ.]

خَطِرٌ
خَطِرٌ خطر : see خَاطِرٌ.

خَطْرَةٌ
خَطْرَةٌ خطر خطره خطرة [inf. n. of un. of خَطَرَ: and hence,] (assumed tropical:) A going away; and walking with an elegant and a proud and self-conceited gait, with an affected inclining of the body from side to side. (Har p. 35.) ― -b2- See also خَاطِرٌ. ― -b3- مَا لَقِيتُهُ اـِلَا خَطْرَةً (tropical:) [I met him not save] sometime; (A;) or sometimes. (K.) And مَا ذَكَرْتُهُ اـِلَّا خَطْرَةً بَعْدَ خَطْرَةٍ (tropical:) [I remembered not, or mentioned not, him, or it, save sometime after sometime; i. e., save] sometimes. (A.) ― -b4- أَصَابَتْهُ خَطْرَةٌ مِنَ الجِنِّ (assumed tropical:) A touch, or stroke, from the jinn, or genii, befell him; or madness, or insanity, [proceeding] from the jinn; syn. مَسٌّ. (K, * TA.) ― -b5- بَيْنِى وَبَيْنَهُ خَطْرَةُ رَحِمٍ (IAar, TA) app. means (assumed tropical:) Between me and him is a tie of relationship. (TA.) ― -b6- رَعَيْنَا خَطَرَاتِ الوَسْمِىِّ (assumed tropical:) We pastured [our beasts] upon the patches of herbage produced by the [rain called] وسمىّ. (K, * TA.) ― -b7- خَطْرَةٌ also signifies (assumed tropical:) A small quantity [or shower] of rain: pl. خِطَارٌ (JK) [and probably خَطَرَاتٌ also]. ― -b8- And one says, ↓لَا جَعَلَهَا اللّٰهُ خَطْرَتَهُ وَلَا جَعَلَهَا آخِرَ مَخْطَرٍ مِنْهُ [app. referring to rain, and meaning (assumed tropical:) May God not make it to be the only shower, or fall, thereof, or the only time thereof; nor make it to be the last time thereof]; (TA;) آخِرَ مَخْطَرٍ meaning آخِرَ عَهْدٍ. (K, * TA.)

خطار
خطار خطار : see what next follows.

خَطِيرٌ
خَطِيرٌ خطير The falling of a camel's tail between the parts above his thighs, when he moves it about; [see 1, first sentence;] as also ↓خطار. (TA: in which the latter is written without any syll. signs.) -A2- A camel's nose-rein; (S, K;) a nose-rein by which a she-camel is led: (Kr:) a rope: (Sh, K:) these, says Meyd, are one and the same thing. (TA.) It is related in a trad. of 'Alee that he said to [ a mistake for “ respecting ”] 'Ammلr, جُرُّوا لَهُ الخَطِيرَ مَا انْجَرَّ لَكُمْ [Pull ye his noserein as long as it will be pulled by you]: or, as some relate the saying, مَا جَرَّهُ لَكُمْ [as long as he pulls it to you]: meaning follow him as long as there is ground for doing so: or, accord. to some, as Sh says, act patiently towards 'Ammar as long as he acts patiently towards you: Meyd mentions it as a proverb. (TA.) -A3- (tropical:) Eminent; noble; of high rank: (Msb, K, TA:) characterized by rank or station: (S, A:) pl. خُطْرٌ (K) and خَطِيرُونَ. (A.) And (assumed tropical:) Anything excellent. (TA.) You say أَمْرٌ خَطِيرٌ (assumed tropical:) A thing, or an affair, of high account or estimation. (TA.) ― -b2- Also (assumed tropical:) Ignoble; of low rank; (AZ, TA;) contemptible. (AZ, Msb.) ― -b3- See also خَطَرٌ, in three places.

خَطَّارٌ
خَطَّارٌ خطار [is probably applied to a he-camel in a sense like that of the fem., here following]. خَطَّارَةٌ, applied to a she-camel, That lashes with the tail to the right and left: (K:) or that moves about her tail, when going, in a brisk, or sprightly, manner: (A:) or that raises her tail, in going along, by reason of briskness, and exceeding sprightliness. (Har p. 557.) [See 1, first sentence.] ― -b2- [Hence,] (tropical:) A spear that quivers, vibrates, or shakes: (S, A, K:) or that does so much: and in like manner, a man. (TA.) And خَطَّارٌ بِالرُّمْحِ (tropical:) A man who thrusts much with the spear. (S, K, TA.) ― -b3- (assumed tropical:) A man who raises his arm, or hand, (K, TA,) with a stone which he lifts for the purpose of trying his strength, (TA,) to cast, or throw, (K, TA,) and who shakes the stone in lifting it. (TA.) ― -b4- (assumed tropical:) A sling. (K.) (assumed tropical:) The [engine of war called] مَنْجَنِيق; (K;) as also ↓ خَطَّارَةٌ: its casting being likened to the action termed خَطَرَانٌ [inf. n. of 1, q. v.], of the stallion-camel. (TA.) ― -b5- الخَطَّارُ (assumed tropical:) The lion: (K:) because of his proud walk, and self-admiration: or because of his shaking himself in his walk. (TA.) ― -b6- مِسْكٌ خَطَّارٌ (tropical:) Musk that diffuses much odour or fragrance. (A.)

خَطَّارَةٌ
خَطَّارَةٌ خطار خطاره خطارة : see the next preceding paragraph.

خَاطِرٌ
خَاطِرٌ خاطر [part. n. of 1, q. v.:] (tropical:) Walking with an elegant and a proud and self-conceited gait, with an affected inclining of the body from side to side; (K;) as also ↓ خَطِرٌ, (K, TA,) or ↓ خَطْرٌ. (So in the CK and in a MS. copy of the K.) -A2- (tropical:) An opinion, or an idea, or object of thought, bestirring itself in the mind; (A and Kull p. 179;) i. q. هَاجِسُ, (M, K,) i. e. a thing coming at random into the mind: (S in art. هجس:) or a cogitation which bestirs itself, or occurs, (يَخْطُرُ,) in the mind, with a view to the end, issue, or result, of a thing: (Msb:) pl. خَوَاطِرُ: (A, K:) [and ↓ خَطْرَةٌ signifies the same; for] خَطَرَاتٌ [which is its pl.] is syn. with خَوَاطِرُ; (A;) [whence the phrase,] خَطَرَاتُ الشَّيَاطِينِ (assumed tropical:) The vain suggestions of the devils. (S and TA in art. همز, &c.) [See also خَطَرٌ, last sentence] ― -b2- Hence it is applied to (assumed tropical:) The mind itself. (Kull p. 179.)

مَخْطَرٌ
مَخْطَرٌ مخطر : see خَطْرَةٌ.

بَادِيَةٌ مُخْطِرَةٌ
بَادِيَةٌ مُخْطِرَةٌ بادية مخطره بادية مخطرة (assumed tropical:) [A perilous, or dangerous, desert;] as though it made the traveller a stake between safety and perdition. (Msb.)

مُخَاطِرٌ
مُخَاطِرٌ مخاطر [act. part. n. of 3, q. v.:] (assumed tropical:) One who contends with another in shooting or casting [app. for a wager]. (JK, TA.)

### Türkçe

**خَطَرَ بِذَنَبِهِ**
1 **خَطَرَ بِذَنَبِهِ** ذ , (S, A, Mgh, K, TA,) muzârîsi **خَطِرَ** , [CK’de yanlış olarak **خَطُرَ** ,] mastarı **خَطْرٌ** ve **خَطَرَانٌ** (S, Mgh, K) ve **خَطِيرٌ**, (JK, K,) O (bir deve, S, Mgh, yahut bir aygır [deve], A, K) kuyruğunu defalarca kaldırdı ve onunla uyluklarına vurdu: (S:) yahut onunla sağa ve sola kamçıladı: (K:) yahut kuyruğunu oynattı: (A, * Mgh, TA:) aygır bunu tehdit ederken, kibirden dolayı yapar; (T, TA;) yahut başkalarıyla dövüşürken, sanki tehdit eder gibi; (A;) yahut şiddetli kuraklığın sebep olduğu zayıflıktan dolayı; yahut çeviklik sebebiyle: fakat dişi deve, aygıra gebe kaldığını bildirmek için. (TA.) Şunu da dersin: **غَطَرَ بذنبه**, muzârîsi **خَطِرَ**: **غ**’nin **خ**’nin yerine geçirilmiş olmasıyla: (TA:) yahut her iki şekil de aslî olabilir; fakat ikincisi daha az kullanılır. (IJ, TA.) ― -b2- [Bundan dolayı,] **خَطَرَ بِرْمْحِهِ**, (A, * K,) ve **بِسَيْفِهِ**, (K,) ve **بِقَضِيبِهِ**, ve **بِسَوْطِهِ**, (TA,) mastarı **خَطَرَانٌ**, (K,) (mecaz:) Mızrağını yukarı aşağı hareket ettirdi, ve kılıcını, (K, TA,) ve değneğini, ve kamçısını. (TA.) Bir adam, iki [karşıt] saf arasında yürüdüğünde mızrakla bunu yapar. (A.) ― -b3- Ve **خَطَرَ بِيَدِهِ فِى مَشْيِهِ** (mecaz:) [Yürüyüşünde kolunu yukarı aşağı hareket ettirdi]. (A.) Ve **خَطَرَ فِى مِشْيَتِهِ**, (K,) muzârîsi **خَطِرَ** , (TA,) mastarı **خَطَرَانٌ** (K) ve **خَطِيرٌ**, (TA,) (mecaz sayılır:) Yürüyüş tarzında kollarını yukarı aşağı hareket ettirdi, (K, TA,) bununla birlikte bedenini yanlardan yana eğerek. (TA.) Ve **خَطَرَ**, muzârîsi **خَطِرَ** , (TA,) mastarı **خَطَرَانٌ**, (S,) (mecaz sayılır:) O (bir adam) yürürken kendini salladı; (S;) ve zarif, kibirli ve kendini beğenmiş bir yürüyüşle yürüdü; bedenin yanlardan yana yapmacık eğilmesiyle. (S, TA.) **الجُنْدُ يَخْطِرُونَ حَوْلَ قَائِدِهِمْ** (mecaz sayılır:) [Askerler kumandanlarının etrafında çalımlanırlar] denir; kumandanlarına güçlerini gösterdiklerinde; ve benzeri şekilde, savaşta toplandıklarında ve teçhizatlandıklarında. (TA.) ― -b4- Ve **خَطَرَ**, muzârîsi **خَطِرَ** , mastarı **خَطْرٌ**, (mecaz sayılır:) O (bir adam) kuvvetini denemek maksadıyla kaldırdığı bir taşla, atmak yahut fırlatmak için, kolunu yahut elini kaldırdı ve taşı kaldırırken salladı. (TA.) ― -b5- Ve **خَطَرَ بِاـِصْبَعِهِ اـِلَى السَّمَآءِ** (mecaz:) O, dua ederken parmağını hareket ettirdi, [yahut onu göğe doğru kaldırdı]. (A.) [Bunu, alışılmış namazlarda, Allah’ın birliğine iman ikrarını söylerken yapar; yalnız birinci parmağı (sağ elin, otururken sol ayak üzerine oturulmuşken uyluk üzerine konulan elin) kaldırır; elin kendisini değil.] ― -b6- Ve **خَطَرَ**, (S, K,) muzârîsi **خَطِرَ** , mastarı **خَطَرَانٌ**, (S,) (mecaz sayılır:) O (bir mızrak) titredi, sarsıldı, yahut sallandı: (S, K:) yahut onunla saplamadan önce yukarı aşağı hareket etti. (S.) ― -b7- **خَطَرَ بِبَالِى**, (S, A, Mgh, Msb, K,) ve **عَلَى بَالِى**, (JK, Mgh, Msb, K,) muzârîsi **خَطُرَ** (S, ISd, IKtt, Mgh, K) ve **خَطِرَ** , (ISd, IKtt, K,) mastarı **خُطُورٌ**, (JK, S, Mgh, K,) yahut **خَطَرٌ**, (Msb,) ve **خَطَرَانٌ**, (JK,) yahut bu sonuncusu yanlış yazımdır, (Mgh,) (mecaz:) Zihnimde kıpırdandı: (A: [**خَاطِرٌ**’e bak:]) yahut zihnimi hareket ettirdi: (Msb:) yahut aklıma geldi [mutlak olarak, yahut] onu unuttuktan sonra. (K.) ― -b8- **خَطَرَ الشَّيْطَانُ بَيْنَهُ وَبَيْنَ قَلْبِهِ** (mecaz sayılır:) Şeytan onun zihnine boş vesveseler koydu. (TA.) **خَطَرَ الدَّهْرُ خَطَرَانَهُ**, (S,) yahut **مِنْ خَطَرَانِهِ**, (TA,) (mecaz:) [Talih yahut zaman, olaylarını meydana getirdi; yahut olayları arasında şöyle şöyle şeyleri meydana getirdi]: **ضَربَ الدَّهْرُ ضَرَبَانَهُ**, (S,) yahut **مِنْ ضَرَبَانِهِ** gibi bir ibare. (T, A. [**ضرب** maddesine bak.]) -A2- **خَطُرَ**, muzârîsi **خَطُرَ** , (S, A, Msb, K,) mastarı **خُطُورَةٌ**, (S, K,) yahut **خَطَرٌ**, (Msb,) (mecaz:) O (bir adam, S vb.) seçkin oldu yahut oldu; soylu oldu yahut oldu; yahut yüksek mertebeli oldu, (Msb, K,) yahut mertebe yahut makam ile vasıflandı. (S, A.) Ve **خَطَرَ**, [yahut bu muhtemelen **خَطُرَ** için yanlış yazımdır,] muzârîsi **خَطُرَ** , mastarı **خَطَرٌ** ve **خُطُورٌ**, [yahut daha muhtemelen **خُطُورَةٌ**,] (mecaz sayılır:) O, bu bakımdan küçük iken, değer, mertebe yahut vakar bakımından büyük oldu yahut oldu. (TA.)

**خطّر**
2 **خطّر خطر** , mastarı **تَخْطِيرٌ**, (mecaz sayılır:) O, bir bahis, kumar, yahut ortaya konan payı aldı, elde etti, yahut kazandı. (L, **ندب** maddesinde, ve TA.)

**خاطر بِنَفْسِهِ**
3 **خاطر بِنَفْسِهِ خاطر بنفسه خاطر بنفسة** , (S, A, Msb, K,) ve **بِقَوْمِهِ**, (A,) mastarı **مُخَاطَرَةٌ**; (TK;) ve **بقومه** ↓ **اخطر**; (A;) O, kendisini helâkin noktasına yahut yakınına koydu; kendisini tehlikeye attı; tehlikeye soktu; tehlikeye düşürdü; tehlikeye maruz bıraktı; tehlikeye attı; yahut risk etti; (S, A;) ve kavmini yahut tarafını: (A:) yahut **خاطر بنفسه** şu mânâya gelir: korkunun baskın olduğu şeyi yaptı: (Msb:) yahut kendisini helâkin yahut hâkimiyete erişmenin eşiğinde kıldı. (K.) Ve **خاطر بِنَفْسِهِ وَمَالِهِ** O, kendisini ve malını helâke attı. (TA.) Ve ↓ **اخطر لَهُ كَذَا** O, ona böyle bir şeyi tehlikeye attı yahut risk etti. (L.) [Aşağıda 4’e de bak.] ― -b2- **خاظرهُ عَلَى كَذَا**, (S, A,) yahut **عَلَى مَالٍ**, (Msb,) mastarı yukarıdaki gibi, (TA,) (mecaz:) O, onunla böyle bir şey üzerine, (S, A,) yahut mal üzerine, (Msb,) bir bahis, kumar, yahut ortaya konan pay koydu. (S, * A, Msb,) [Yine 4’e bak.]

**اخطرهُ اللّٰهُ بِبَالِى**
4 **اخطرهُ اللّٰهُ بِبَالِى** ذ , (S, K,) [ve **عَلَى بَالِى**, (1’e bak,)] (mecaz:) Allah onu [zihnimde kıpırdanır kıldı: yahut zihnimi hareket ettirdi: yahut] onu unuttuktan sonra aklıma getirdi. (K.) -A2- İki yerde 3’e de bak. ― -b2- **اخطرالمَالَ**, (S, K, vb.,) mastarı **اـِخْطَارٌ**, (Msb,) (mecaz:) O, malı, bahisleşen taraflar arasında bir ortaya konan pay yaptı. (S, A, Msb, K) (S, Msb, K.) Ve **أَخْطَرَ لِى وَأَخْطَرْتُ لَهُ** (mecaz:) [O bana bahis koydu ve ben ona bahis koydum;] biz birbirimize bahisler, kumarlar, yahut ortaya konan paylar koyduk. (K. [3’e de bak.]) Ve **اخطر المَوْتَ نَفْسَهُ** (mecaz:) O, nefsini ölüme bir ortaya konan pay yaptı [onu, bahisleşen iki taraftan birinin aldığı pay gibi, ölümün almasına maruz bırakarak]. (TA.) Ve **اخطر** [yalnız] (mecaz:) O, kendisini yahut nefsini hasmına bir ortaya konan pay yaptı ve ona karşı çıkıp hücum etti. (K.) ― -b3- **أَخْطَرَهُمْ خَطَرًا** ve **اخطر لَهُمْ خَطَرًا** (mecaz sayılır:) O, onlara bolca yahut serbestçe, onları hoşnut eden bir pay, hisse, yahut karşılık verdi. (TA.) ― -b4- **اخطرهُ** O (Allah) onu mertebe yahut makam ile vasıflı kıldı. (A.) ― -b5- **اخطر فُلَانٌ فُلَانًا** (mecaz sayılır:) Falanca, falancaya mertebe yahut makam bakımından denk oldu. (K.) Ve **أُخْطِرْتُ لِفُلَانٍ** (mecaz sayılır:) Ben, falancaya mertebe yahut makam bakımından denk kılındım. (Lth, TA.) Ve **أُخْطِرَ بِهِ** O, denk kılındı. (TA. [**أُنْظِرَ بِهِ**’ye bak.])

**تَخَاطَرَتِ الفُحُولُ بِأَذْنَابِهَا**
6 **تَخَاطَرَتِ الفُحُولُ بِأَذْنَابِهَا** ذ [Develerin aygırları, birbirlerine saldırmadan önce kuyruklarıyla sağa sola kamçıladılar]. (A.) -A2- **تخاطروا** (mecaz:) Onlar, birbirleriyle, (K, TA,) **عَلَى أَمْرٍ** bir şey üzerine bahisler, kumarlar, yahut ortaya konan paylar koydular. (TA.) Ve **تخاطرا عَلَيْهِ** (mecaz:) O ikisi, onun üzerine bahisler, kumarlar, yahut ortaya konan paylar koydular. (A.)

**خَطْرٌ**
**خَطْرٌ خطر** : **خِطْرٌ**’e bak: -A2- ve iki yerde **خَطَرٌ**’a: -A3- ve **خَاطِرٌ**’e.

**خِطْرٌ**
**خِطْرٌ خطر** Çok sayıda deve: (S, K:) yahut kırk: (K:) yahut iki yüz; (AHلt, K;) ve koyun yahut keçinin de benzeri: (TA:) yahut bunlardan bin: (K:) ve daha fazlası: (TA:) ve ↓ **خَطْرٌ** aynı mânâyı ifade eder: (K:) çoğulu **أَخْطَارٌ**. (S, K.) -A2- Kişinin kendisini yahut saçını boyadığı yahut renklendirdiği bir bitki: (S, K,) yaprakları siyah boyaya konur: (TA:) **كَتَم** denilen bitkiye benzer; onunla çoğu kez birlikte biter; ve yaşlılar saçlarını onunla boyarlar: (AHn:) yahut [**وَسْمَة** denilen bitki]: (K:) [cins isim:] tekili ة ile gelir. (AHn, K.) ― -b2- Bundan dolayı, (S,) (mecaz:) Çok suyla karıştırılmış süt: (S, K, TA:) sanki [bu bitkiyle] boyanmış gibi. (TA.) ― -b3- Ve Bir ağacın dalı: (K) çoğulu **خِطَرَةٌ**, ki bu şâzdır; yahut sanki ة’nin düşürüldüğü tasavvur edilmiş gibidir. (TA.)

**خَطَرٌ**
**خَطَرٌ خطر** Helâkin noktasında yahut yakınında olma; (JK, S, A, Msb, K;) [yakın tehlike; tehlike;] ve yok olmaktan korkma: (Msb:) çoğulu **أَخْطَارٌ**. (A.) Şöyle dersin: **هُوَ عَلَى خَطَرٍ عَظِيمٍ** O, [büyük bir tehlike hâlinde, yahut] helâkin eşiğindedir. (A.) Ve **رَكْبُوا الأَخْطَارَ** [Tehlikeli işlere giriştiler; yahut tehlikelere göğüs gerdiler]. (A.) [Ve **أَمْرُ لَهُ خَطَرٌ** ve **ذُو خَطَرٍ** Tehlikeli bir iş yahut olay yahut hâl: ve bundan dolayı, önemli yahut mühim bir iş yahut olay yahut hâl; büyüklük yahut önem yahut azamet sahibi bir iş yahut olay yahut hâl: ayrıca **خَطِيرٌ**’e de bak.] Ve **خَطَرٌ** [yalnız] Büyük azametli bir şey yahut iş vb. mânâsına gelir: ve bir imtihan yahut musibet: çoğulu yukarıdaki gibidir. (Har s. 264.) ― -b2- (mecaz:) Bir bahis, kumar, ortaya konan pay, yahut bahis konusu yapılan şey; ok atma müsabakasında yahut yarışta ortaya konan ve kazananın aldığı şey: (T, S, * A, * Mgh, * Msb, * K, * TA:) [TA’ya göre bu aslî mânâdır; fakat A’ya göre mecazdır:] çoğulu yukarıdaki gibidir; (Msb;) yahut **خِطَارٌ**; ve çoğulun çoğulu **خُطُرٌ**: (K: [fakat K’nın bazı nüshalarında sonuncu **أَخْطَارٌ** yazılmıştır; ve TA’da da böyledir; orada eklenir ki bazıları bunun **خَطَرٌ**’ün çoğulu olduğunu söyler; tıpkı **أَسْبَابٌ**’ın **سَبَبٌ**’in ve **أَنْدَابٌ**’ın **نَدَبٌ**’in çoğulu olması gibi:]) **خَطَرٌ** ve **سَبَقٌ** ve **نَدَبٌ** hepsi aynı mânâya gelir. (TA.) Şöyle dersin: **وَضَعُوا خَطَرًا** (mecaz:) [Bir bahis koydular]. (A.) Ve **أَحْرَزَ فُلَانٌ الخَطَرَ** (mecaz:) [Falanca bahsi kazandı]. (A.) ― -b3- Bundan dolayı, [kazanılan bir ortaya konan paya benzetilerek,] (TA,) (mecaz:) Seçkinlik; soyluluk; ayrıca ↓ **خَطْرٌ**: (K, TA:) bu mânâda o kadar çok kullanılmıştır ki, bu kabulde, örfî olarak hakikî sayılır olmuştur: (TA:) ayrıca üstünlük: (TA:) ve (ayrıca ↓ **خَطْرٌ**, TA) bir adamın mertebesi; vakar derecesi; makamı: (S, A, K, TA:) ve mertebenin yahut hesabın yahut itibarın yüksekliği: ve servet: (TA:) çoğulu **أَخْطَارٌ**: (A:) bazılarına göre yalnız yüksek mertebeyi ifade etmek için kullanılır: fakat başkalarına göre şöyle dersin: **اـِنَّهُ لَعَظِيمُ الخَطَرِ** (mecaz:) [Şüphesiz o büyük vakar sahibidir] iyi fiilleri ve soyluluğu bakımından; ve **صَغِيرُ الخَطَرِ** (mecaz:) [küçük mertebeli] kötü fiilleri ve soysuzluğu bakımından. (TA.) Ayrıca (mecaz sayılır:) Bir pay, yahut hisse. (TA.) ― -b4- Ve (mecaz sayılır:) Bir karşılık. (TA.) -A2- (mecaz sayılır:) Mertebe yahut makam bakımından bir benzer, yahut denk, (S, K,) (S,) yahut seçkinlikte; (K;) ayrıca ↓**خَطِيرٌ**. (S, K.) Şöyle dersin: **هٰذَا خَطَرٌ لِهٰذَا**, ve ↓**خَطِيرٌ**, (mecaz sayılır:) Bu, şuna benzer. (S.) Ve **الجَنَّةُ لَا خَطَرَ لَهَا** (mecaz sayılır:) Cennetin benzeri yoktur. (TA.) Ve ↓**فُلَانٌ لَيْسَ لَهُ خَطِيرٌ** (mecaz sayılır:) Falancanın benzeri yahut dengi yoktur. (TA.) -A3- Ayrıca [Msb’ye göre **خَطَرَ**’ın **خَطَرَ بِبَالِى** ve **عَلَى بَالِى** ibaresindeki mastarıdır. Ve bundan dolayı,] (mecaz sayılır:) Şeytanın boş vesvesesi. (JK.) [**خَاطِرٌ**’e bak.]

**خَطِرٌ**
**خَطِرٌ خطر** : **خَاطِرٌ**’e bak.

**خَطْرَةٌ**
**خَطْرَةٌ خطر خطره خطرة** [**خَطَرَ**’ın bir defalık mastarıdır: ve bundan dolayı,] (mecaz sayılır:) Bir gidip gitme; ve zarif, kibirli ve kendini beğenmiş bir yürüyüşle yürüme; bedenin yanlardan yana yapmacık eğilmesiyle. (Har s. 35.) ― -b2- **خَاطِرٌ**’e de bak. ― -b3- **مَا لَقِيتُهُ اـِلَا خَطْرَةً** (mecaz:) [Onunla karşılaşmadım, ancak] bir vakit; (A;) yahut bazen. (K.) Ve **مَا ذَكَرْتُهُ اـِلَّا خَطْرَةً بَعْدَ خَطْرَةٍ** (mecaz:) [Onu yahut onu anmadım, ancak bir vakitten sonra bir vakit; yani ancak] bazen. (A.) ― -b4- **أَصَابَتْهُ خَطْرَةٌ مِنَ الجِنِّ** (mecaz sayılır:) Ona cinlerden bir dokunuş yahut vurma isabet etti; yahut cinlerden [kaynaklanan] delilik yahut akıl hastalığı; eş anlamlısı **مَسٌّ**. (K, * TA.) ― -b5- **بَيْنِى وَبَيْنَهُ خَطْرَةُ رَحِمٍ** (IAar, TA) görünüşe göre şu demektir (mecaz sayılır:) Benimle onun arasında bir akrabalık bağı vardır. (TA.) ― -b6- **رَعَيْنَا خَطَرَاتِ الوَسْمِىِّ** (mecaz sayılır:) Biz, **وسمىّ** denilen [yağmurun] meydana getirdiği ot parçaları üzerinde [hayvanlarımızı] otlattık. (K, * TA.) ― -b7- **خَطْرَةٌ** ayrıca (mecaz sayılır:) Az bir miktar [yahut sağanak] yağmur mânâsına gelir: çoğulu **خِطَارٌ** (JK) [ve muhtemelen **خَطَرَاتٌ** da]. ― -b8- Ve şöyle denir: ↓**لَا جَعَلَهَا اللّٰهُ خَطْرَتَهُ وَلَا جَعَلَهَا آخِرَ مَخْطَرٍ مِنْهُ** [görünüşe göre yağmura dair olup şu mânâdadır (mecaz sayılır:) Allah onu onun tek sağanağı yahut tek düşüşü yahut tek zamanı kılmasın; ve onu onun son zamanı kılmasın]; (TA;) **آخِرَ مَخْطَرٍ** demek **آخِرَ عَهْدٍ** demektir. (K, * TA.)

**خطار**
**خطار خطار** : hemen ardından gelen şeye bak.

**خَطِيرٌ**
**خَطِيرٌ خطير** Devenin kuyruğunu oynattığında, kuyruğunun uyluklarının üstündeki kısımlar arasına düşmesi; [1’in ilk cümlesine bak;] ayrıca ↓**خطار**. (TA: orada ikincisi harekesiz yazılmıştır.) -A2- Devenin burun yuları; (S, K;) dişi devenin sevk edildiği burun yuları: (Kr:) bir ip: (Sh, K:) Meyd der ki bunlar bir ve aynı şeydir. (TA.) ‘Alî’den bir rivayette, ‘Ammلr hakkında [“hakkında” yerine “-e dair” için bir yanlış] ona şöyle dediği nakledilir: **جُرُّوا لَهُ الخَطِيرَ مَا انْجَرَّ لَكُمْ** [Onun burun yularını, size çekildiği müddetçe çekiniz]: yahut bazıları sözü şöyle rivayet eder: **مَا جَرَّهُ لَكُمْ** [size çektiği müddetçe]: mânâsı, bunu yapmaya gerekçe bulunduğu müddetçe ona uyunuz: yahut bazılarına göre, Sh’nin dediği gibi, ‘Ammar size sabrettiği müddetçe siz de ona sabırla muamele ediniz: Meyd bunu bir darbımesel olarak zikreder. (TA.) -A3- (mecaz:) Seçkin; soylu; yüksek mertebeli: (Msb, K, TA:) mertebe yahut makam ile vasıflı: (S, A:) çoğulu **خُطْرٌ** (K) ve **خَطِيرُونَ**. (A.) Ve (mecaz sayılır:) Herhangi bir üstün şey. (TA.) Şöyle dersin: **أَمْرٌ خَطِيرٌ** (mecaz sayılır:) Yüksek itibar yahut değer sahibi bir şey yahut iş. (TA.) ― -b2- Ayrıca (mecaz sayılır:) Aşağı; düşük mertebeli; (AZ, TA;) değersiz. (AZ, Msb.) ― -b3- Üç yerde **خَطَرٌ**’a da bak.

**خَطَّارٌ**
**خَطَّارٌ خطار** [muhtemelen burada ardından gelen dişinin mânâsına benzer bir mânâda erkek deveye uygulanır]. **خَطَّارَةٌ**, dişi deveye denir: Kuyruğuyla sağa ve sola kamçılayan: (K:) yahut giderken kuyruğunu çevik yahut atak bir tarzda oynatan: (A:) yahut yürürken çeviklik ve aşırı ataklık sebebiyle kuyruğunu kaldıran. (Har s. 557.) [1’in ilk cümlesine bak.] ― -b2- [Bundan dolayı,] (mecaz:) Titreyen, sarsılan, yahut sallanan bir mızrak: (S, A, K:) yahut bunu çok yapan: ve aynı şekilde, bir adam. (TA.) Ve **خَطَّارٌ بِالرُّمْحِ** (mecaz:) Mızrakla çok saplayan bir adam. (S, K, TA.) ― -b3- (mecaz sayılır:) Kuvvetini denemek maksadıyla kaldırdığı bir taşla, (TA,) atmak yahut fırlatmak için, (K, TA,) kolunu yahut elini kaldıran, (K, TA,) ve taşı kaldırırken sallayan bir adam. (TA.) ― -b4- (mecaz sayılır:) Bir sapan. (K.) (mecaz sayılır:) **مَنْجَنِيق** denilen [savaş aleti]; (K;) ayrıca ↓ **خَطَّارَةٌ**: onun atışı, aygır devenin (1’in mastarı olan) **خَطَرَانٌ** diye adlandırılan hareketine benzetilmiştir. (TA.) ― -b5- **الخَطَّارُ** (mecaz sayılır:) Aslan: (K:) kibirli yürüyüşü ve kendini beğenmesi sebebiyle; yahut yürüyüşünde kendini sallaması sebebiyle. (TA.) ― -b6- **مِسْكٌ خَطَّارٌ** (mecaz:) Kokuyu yahut rayihayı çok yayan misk. (A.)

**خَطَّارَةٌ**
**خَطَّارَةٌ خطار خطاره خطارة** : bir önceki paragrafa bak.

**خَاطِرٌ**
**خَاطِرٌ خاطر** [1’in ism-i fâilidir:] (mecaz:) Zarif, kibirli ve kendini beğenmiş bir yürüyüşle yürüyen; bedenin yanlardan yana yapmacık eğilmesiyle; (K;) ayrıca ↓ **خَطِرٌ**, (K, TA,) yahut ↓ **خَطْرٌ**. (CK’de ve K’nın bir yazma nüshasında böyledir.) -A2- (mecaz:) Zihinde kıpırdanan bir kanaat, yahut fikir, yahut düşünce konusu; (A ve Kull s. 179;) **هَاجِسُ** ile aynı mânâda, (M, K,) yani zihne rastgele gelen bir şey: (S, **هجس** maddesinde:) yahut bir şeyin sonu, akıbeti yahut neticesi maksadıyla zihinde kıpırdanan yahut meydana gelen, (**يَخْطُرُ,**) bir düşünme: (Msb:) çoğulu **خَوَاطِرُ**: (A, K:) [ve ↓ **خَطْرَةٌ** de aynı mânâyı ifade eder; çünkü] onun çoğulu olan **خَطَرَاتٌ**, **خَوَاطِرُ** ile eş anlamlıdır; (A;) [buradan şu ibare:] **خَطَرَاتُ الشَّيَاطِينِ** (mecaz sayılır:) Şeytanların boş vesveseleri. (S ve TA, **همز** maddesinde, vb.) [Ayrıca **خَطَرٌ**’ün son cümlesine de bak] ― -b2- Bundan dolayı (mecaz sayılır:) Zihnin kendisine uygulanır. (Kull s. 179.)

**مَخْطَرٌ**
**مَخْطَرٌ مخطر** : **خَطْرَةٌ**’e bak.

**بَادِيَةٌ مُخْطِرَةٌ**
**بَادِيَةٌ مُخْطِرَةٌ بادية مخطره بادية مخطرة** (mecaz sayılır:) [Tehlikeli yahut korkulu bir çöl;] sanki yolcuyu selâmet ile helâk arasında bir ortaya konan pay yapar gibi. (Msb.)

**مُخَاطِرٌ**
**مُخَاطِرٌ مخاطر** [3’ün ism-i fâilidir:] (mecaz sayılır:) Ok atmada yahut atmada [görünüşe göre bahis için] bir başkasıyla çekişen kimse. (JK, TA.)
