# خطل — Tehzîbu'l-Luğa

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B7%D9%84/sozluk/tehzib
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AE%D8%B7%D9%84/entries/tehzib

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [خطل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B7%D9%84.md)
- Tehzîbu'l-Luğa: Ezherî · 10. yy

## Madde başı: خطل

خ ط ل
خطل ، خلط ، لطخ ، لخط ، طلخ : مستعملات .
طلخ : قال اللَّيث : اطْلَخَّ دمعُ عينه _ أي :
تفرق وأنشد :
لاَ خَيْرَ في الشَّيخ إذا ما اجْلَخَّا
وَسَالَ غَرْبُ عَينِهِ فاطلخَّا
وقال أبو الهيثم : اطْلَخَّ دَمعُ عينِه _ إذا
سال .
ورُوِيَ عن النبي ( صلى الله عليه وسلم ) أَنَّه كانَ في جِنَازَةٍ
فقَالَ : ) ( أَيُّكُمْ يَأْتِي المَدِينَةَ فَلاَ يَدَعْ فيها
وَثَناً إلا كسَرَهُ ولا صُورَةً إلاّ طلَّخها ،
ولا قَبْراً إلا سَوَّاهُ ) ( .
قال شمرُ : أَحْسب قوله : ) ( طَلَّخَهَا ) ( _ أي :
لَطَّخها بالطِّين حتى يَطْمسها ، وكأنَّه
مَقْلوبٌ .
قال شمِرٌ : ويكون ) ( طَلَّخْتُهُ ) ( _ أي : سوَّدْتُهُ ،
ومنه الليلَةُ الْمُطْلَخِمَّة ، والميم زائدةٌ .
وامرأةٌ طَلْخَاءُ _ إذا كانت حَمْقَاءَ .
ومنه قول الشاعر :
فلَمْ أَرَ مِثْلِي زَوْجَ طَلْخَاءَ خِرْمِلٍ
أَقَلَّ عِتَاباً في السَّدادِ وَأَشْكَعَا
قال : ويُرْوَى : زوجَ طَلخَاءَ لُطْخَةٍ
وَيقال : أَغْنُوا عَنَّا لُطَخَتَكُمْ .
لطخ : وقال الليث : الطَّلْخُ : اللَّطْخُ بالْقَذَرِ
وإفسادُ الكِتاب ونحوِه ، واللّطْخُ أَعَمُّ .
قال : ورجلٌ لَطِخ _ أي : قَذِرُ الأكل ،
ولَطَخْتُ فلاناً بأمرٍ قبيح .
أبو زيد : رجلٌ لُطَخَةٌ . . من رجالٍ لُطَخَاتٍ
وطَيْخَة من رجالٍ طَيْخَاتٍ . وهما الأحمق
الذي لا خير فيه .
ويقال : تَلَطَّخَ فلانٌ بأمرٍ قبيحٍ _ أي : تدنَّس
به .
قال شمر : وقال ابنُ شُمَيل : اللُّطَخَةُ :
الرجُلُ الفاسِدُ .
لخط : وأمَّا ) ( لَخَط ) ( : فإن الليث أهمله .
قال أبو الهيثم : قال ابن بُزُرْج _ في
) ( نوادره ) ( : قال خَيْشَنَة : يقالُ : قد الْتَخَطَ
الرجل من ذلك الأمر _ يريدُ : اخْتَلَطَ .
قال : وما اخْتلَط . . . إنما هو الْتَخَطَ .
خطل : قال الليث : الْخَطَلُ خِفَّةٌ وسرعة .
يقال للأحْمَق العَجِل : خطِلٌ ، وللمقاتل
السَّريع الطّعْن : خَطِلٌ ، وأنشد :
أَحْوَسُ فِي الظّلمَاء بالرُّمْح الْخَطِلْ
ويقال للجَوَادِ من الرجال _ : خَطِلُ اليدين
خَضِلٌ بالمعروف _ أي : عَجِلٌ عند
الإعطاء .
قال : والخَطِلُ : ما غَلُظَ من الثياب وخَشُن
وجَفَا ، وأنشد :
أَعَدَّ أَخْطَالاً له ونَرْمَقاً
يَعْني الصَّيَّادَ .
أبو عبيد : الْهُرَاء : المنطق الفاسد ويقال :
الكثير . . والْخَطَلُ مثله .
وقال ابن الأعرابي _ في قول رؤبة _ :
وَدَغْيَةٍ منْ خَطِلٍ مُغْدَوْدِنِ
الخَطِلُ : المضطرب .
وقال الليث : الْخَطْلاءُ _ من الشاءِ _ :
العريضة الأُذُنينِ جدّاً .
أُذُناهُ خَطْلاَوَانِ . . كأنهما نَعْلان .
ويقال للمرأة الجافية الخُلُقِ : خَطْلاءُ .
ونسوةٌ خُطْلٌ ، وثوب خَطِل : يَنْجَرُّ على
الأرض مِنْ طُوله . . ورجل أخْطلُ اللسان
_ إذا كان مضطربَ اللسانِ مُفَوَّهاً .
أبو عبيد _ عن أبي عمرو _ خَطِلَ الرجل
في كلامه ، وأَخْطَلَ في كلامه : بمعنًى
واحدٍ .
ثعلبٌ _ عن ابن الأعرابي _ : هي الْهِرُّ
والخَيْطلُ ، والْخَازَبَازِ .
وقال الليث : الخيطلُ : السِّنَّوْر .
خلط : قال الليث : خَلطْتُ الشّيءَ بالشّيْء
خلْطاً فاخْتلَطَ ، والخِلْط كل نوع من
الأَخْلاَط كأخلاَط الدَّواء ونحوِه .
قال : والْخَلِيطُ _ من السِّمَنِ _ : الذي فيه
شَحْمٌ ولَحْمٌ .
والْخَلِيطُ : تبْنٌ وقَتٌ مُخْتلِطَان . وخَليطُ
الرَّجُل : مُخَالِطُه .
والخليطُ : القومُ الذين أَمْرُهم واحِدٌ
_ وأنشد :
بَانَ الْخَلِيطُ بِسُحْرَةٍ فتبدَّدُوا
والْخُلَّيْطَى : تخليطُ الأمر _ إنه لفي خُلَّيْطَى
مِن أَمْره .
قلتُ : وقد تُخَفَّفُ اللام فيقال : خُلَيْطَى .
ويقال للقوم _ إذا خَلَطُوا مالَهُم بعضَه
ببعضٍ _ : خُلَيْطَى .
وأنشدني بعضُهم :
وَكُنَّا خُلَيْطَى في الْجِمَال فَأَصْبَحتْ
جِمَالي تُوَالي وُلَّهاً مِنْ جِمَالِكَ
ورُوِيَ عن النبي ( صلى الله عليه وسلم ) أَنَّه قال :
) ( لاَ خِلاَطَ وَلاَ شِنَاقَ في الصَّدَقَةِ ) ( .
وفي حديث آخر : ) ( وَمَا كَانَ مِنْ خَلِيطَيْن
فإنَّهُمَا يَتَرَاجعانِ بَيْنهُمَا بِالسَّوِيَّةِ ) ( .
وكان أبو عُبَيْدٍ فَسَّرَ هذا الحديثَ في كتا ب
) ( غَرِيب الحديث ) ( فثَبجَّه ولم يحصِّل تفسيراً
يُبْنَى عليه ، ثم ألَّفَ كتابَ ) ( الأمْوَال ) ( وقرأهُ
عَلَيَّ أبو الحُسَيْن الْمُزَنِيُّ رِوَايَةً عن عَليِّ بنِ
عبد العزيز _ عن أبي عبيد وفَسَّرَه فيه عَلَى
نحو ما فَسَّرَه الشَّافِعِيُّ .
أخبرنا عبدُ الملك _ عن الرَّبيعِ . . عن
الشَّافِعي _ أنه قال :
الذي لا أَشُكُّ فيه أن ) ( الْخَلِيطَيْن ) ( :
الشَّرِيكَانِ لَمْ يقتَسِمَا المَاشِيةَ ، وتراجُعُهُما
_ بالسَّوِيَّةِ : _ أن يكونا خَلِيطَيْن في الإبل
يَجِبُ فيها الْغَنَمُ ، فَتُوجَدُ الإبل في يد
أحدهما فَتُؤْخَذُ منه صدقتُهُمَا فيرجعُ على
شريكه بالسَّوِيَّة .
قال الشافعيُّ : وقد يكونُ الْخَلِيطانِ :
الرجلَيْنِ يَتَخَالَطانِ بِمَاشِيَتهِما ، وإن عَرَفَ
كلُّ واحد منهما ماشِيَتَهُ .
قال : ولا يكونان ) ( خَلِيطَيْنِ ) ( حتى يُرِيحَا
ويَسْرَحَا ويَسْقِيَا معاً . وتَكُونَ فحولُهُما
) ( مُخْتَلِطَةً ) ( ، فإذا كانا هكذا صَدَّقَا صَدَقَةَ
الواحد ، بكلِّ حال .
قال : وإن تفرَّقَا في مُرَاحٍ أو سَقْي أو
فَحُولٍ ، فليسا ) ( خَلِيطَينِ ) ( ، ويُصَدَّقَانِ صَدَقَةَ
الاثنين .
قال ولا يكونان : ) ( خَلِيطَيْنِ ) ( حتَّى يَحُولَ
عليهما الْحَوْلُ ، من يوم ) ( اخْتَلَطَا ) ( فإذا
حال عليهما حَوْلٌ من يومِ ) ( اخْتَلَطَا ) ( زُكِّيَا
زكاةَ الواحِدِ .
قُلْتُ _ وشَرْحُ ذلك أن النبي ( صلى الله عليه وسلم ) : أوجب
على مَنْ مَلَكَ أربعين شاةً فحال عليها
الْحَوْلُ _ من يوم ملَكهَا _ شاةً .
وكذلك : إذا مَلَكَ أَكْثَرَ منها إلى تمام مائة
وعشرينَ _ ففيها شاةٌ واحدةٌ ، فإذا زادتْ
شاةٌ واحدة على مائة وعشرين ففيها
شَاتَانِ .
ولو أنَّ ثَلاَثَةَ نَفَرٍ مَلَكُوا مائةً وعشرين
شاةً . لكُلِّ واحدٍ منهم أربعُونَ شاةً ، ولم
يكونوا ) ( خُلَطَاءَ ) سنةً كاملةً فعلى كلِّ واحدٍ
منهم شاةٌ _ فإن صاروا ) ( خُلَطَاءَ ) ( وجَمَعُوها
على راعٍ واحدٍ سنةً كاملةً وجَبَتْ عليهم
جميعا شاةٌ واحدةٌ لأنهم يُصَدِّقُون صَدَقَة
الواحد إذا اخْتَلطُوا .
وكذلك إذا كانوا ثلاثة بينهم أربعُون شاةً
_ وهم ) ( خُلَطَاءُ ) ( _ فإنَّ عليهم شاةً ، كأنهُ
مَلَكَهَا رجلٌ واحد .
فهذا تفسير ) ( الْخُلَطَاءِ ) ( في المواشي من
الإبل والغَنَم ، والبقر .
وأما تفسيرُ ) ( الْخَلِيطَيْنِ ) ( الذي جاء في باب
) ( الأشْرِبَةِ ) ( وما جاء فيهما من النَّهي عن
شُرْبِهِمَا ، فهو شَرَابٌ يُتَّخَذُ من التمْرِ
والبُسْرِ ، أو مِنَ العنبِ والزبيب ، أو من
التمْر والعنبِ .
وقَوْلُ الله جلّ وعزّ : ( وَإِنَّ كَثِيراً مِنَ الْخُلَطَاءِ
لَيَبْغِي بَعْضُهُمْ عَلَى بَعْضٍ إِلاَّ الذِّينَ ءَامَنُوا وَعَمِلُوا
الصَّالِحتِ ( [ ص : 24 ] .
فالْخُلَطَاءُ _ ههنا _ : الشُّرَكاءُ ، الذين
لا يتميَّز مِلْكُ كلِّ واحدٍ مِنْ مِلْكِ أَصْحابه
إلا بالقسمة .
وقد يكون ) ( الْخُلَطَاءُ ) ( _ أيضاً _ أن يَخْلِطوا
العَيْنَ الُتمَيِّزِ بالعَيْنِ المُتَمَيِّزِ _ كما فسَّر
الشَّافِعيُّ _ ويكونُونَ مجتمعين كالْحِلَّةِ
تشْتَمِل على عَشْرة أَبيات . . لِصَاحبِ كلِّ
بيتٍ ماشيةٌ على حِدَةٍ فَيجْمعونَ مواشِيَهُم
كلَّها على راعٍ واحدٍ ، يرعاها معاً ،
ويُورِدُها الماءَ معاً وكلُّ واحدٍ منهم يعرفُ
مَالَه بسمتِهِ ونِجَارهِ .
ورَوَى أبو العباس _ عن ابن الأعرابي _
قال : الْخِلاَطُ أن يأتيَ الرجلُ إلى مُرَاح
آخَرَ فيأخذَ منه جَمَلاً فَيُنْزِيَهُ على ناقَتِهِ سرّاً
من صاحبِه .
قال : والْخِلاَطُ _ أَيضاً : أَنْ لاَ يُحسنَ
الجملُ الْقُعُوَّ على طَرُوقتهِ فَيأخذَ الراعي
قضيبَه ويهْدِيهُ لِلْمَأْتَى حتى يُولِجَهُ .
والْخَلِيطُ : الصاحب . . والْخَلِيط : الجارُ .
ويكون واحداً وجمْعاً ، ومنه قول جَرِيرٍ :
بانَ الخليطُ ولو طُووِعْتُ ما بَانَا
فهذا واحدٌ .
وقال زُهَيْرٌ في الْجَمْعِ :
بانَ الخَليطُ وَلَمْ يَأْوُوا لِمَنْ تَرَكُوا
فهؤلاء جمْعٌ .
ويقال : ) ( خُولِط ) ( الرجل . . فهو ) ( مخَالَطٌ ) ( ،
و ) ( اخْتَلَطَ ) ( عقله . . فهو ) ( مُخْتَلِطٌ ) ( _ إذا تغيَّر
عقلُهُ .
وقال الليث : الْخِلاَطُ : مُخَالَطَةُ الذئْبِ
الغنمَ ، وأنشد :
يَضْمَنُ أَهْلُ الشَّاءِ في الْخِلاَطِ
قال : والخِلاَطُ : مَخَالَطَةُ الداء الجوْفَ .
قلت : والْخِلاَطُ : مخالطة الرجلِ أَهْلَه _ إذا
جامعها ، وكذلك مُخَالَطَةُ الجملِ الناقَةَ _ إذا
خَالَطَ ثَيْلُه حَيَاءَها .
أبو عبيد _ عن أبي زيد _ قال : إذا قَعَا
الفَحْلُ عَلَى الناقة فلم يسترشد لحيائها
حتى يُدْخِلَهُ الراعي ، أو غيرهُ . قيل : قد
أَخْلَطَهُ إِخْلاَطاً ، وأَلْطَفَه إلطافاً ، فهو
يُخْلِطُه ويُلْطِفُهُ ، فإن فعَلَ الجملُ ذلك من
تلقاء نفسه قيل : قد اسْتَخْلَط واستلْطَفَ .
وقال الليث : رجلٌ خَلِطٌ : مُخْتَلِطٌ بالناس
متحبِّبٌ ، وامرأةٌ خَلِطةٌ كذلك .
وقال الأصمعي : الْخِلْطُ من السهام : الذي
يَنْبتُ عُودُه على عِوَجٍ ؛ فلا يزالُ يَعْوَجُّ
_ وإن قُوِّم .
وقال ابن شُميل : جَملٌ مُخْتَلِطٌ ، وناقة
مُخْتَلِطَةٌ _ إذا سَمنا ، حتى اخْتَلَطَ الشَّحْمُ
باللَّحْم .
أبو العباس _ عن ابن الأعرابي قال _ :
الْخُلُطُ : الْمَوَالِي ، والْخُلُطُ : الشركاء ،
والْخُلط : جِيرَان الصَّفاء .
وقال أبو زيد : يقال : ) ( اختَلَطَ اللَّيْلُ
بالتُّرَابِ ) ( _ إذا اخْتَلَطَ عَلَى القوم أمْرُهم
) ( واخْتَلَطَ الْمَرْعِيُّ بالْهَمَلِ ) ( .

### Türkçe

خ ط ل
**خطل** , **خلط** , **لطخ** , **لخط** , **طلخ** : kullanımdadırlar.

**طلخ** : **اللَّيث** dedi: **اطْلَخَّ** gözünün yaşı; yani: dağıldı. Ve inşad etti:
Şeyhte hayır yoktur, ne zaman ki **اجْلَخَّ** olursa
Ve gözünün yaşı aktı da **اطلخَّ** oldu
**أبو الهيثم** dedi: **اطْلَخَّ** gözünün yaşı; aktığı zaman.

Ve Peygamber’den ( صلى الله عليه وسلم ) rivayet olundu ki o bir cenazede idi, sonra dedi: ) ( Sizden hanginiz Medine’ye gelir de orada bir put bırakmaz, mutlaka onu kırar; ve bir suret bırakmaz, mutlaka onu **طلَّخها** eder; ve bir kabir bırakmaz, mutlaka onu düzler ) ( .

**شمر** dedi: Sanırım onun sözü: ) ( **طَلَّخَهَا** ) ( ; yani: onu çamurla **لَطَّخها** etti, ta ki onu silip yok etsin; ve sanki o ters çevrilmiştir.

**شمِر** dedi: Ve ) ( **طَلَّخْتُهُ** ) ( olur; yani: onu kararttım. Ve ondan: **الليلَةُ الْمُطْلَخِمَّة**; ve **الميم** ziyadedir.

Ve bir kadın **طَلْخَاءُ**; ahmak olduğu zaman.

Ve ondan şairin sözü:
Benim gibisini görmedim: **طَلْخَاءَ** **خِرْمِلٍ** kocasını
Düzgünlükte daha az azarlayan ve daha **أَشْكَعَا** olan
Dedi: Ve rivayet olunur: **طَلخَاءَ** **لُطْخَةٍ** kocası.

Ve denir: Bizi **لُطَخَتَكُمْ**’dan müstağni kılın.

**لطخ** : Ve **الليث** dedi: **الطَّلْخُ**: pislikle **اللَّطْخُ** ve kitabı ve benzerini bozmak; ve **اللّطْخُ** daha geneldir.

Dedi: Ve bir adam **لَطِخ**; yani: yemeği pis. Ve falancayı çirkin bir işle **لَطَخْتُ**.

**أبو زيد**: bir adam **لُطَخَةٌ**... **لُطَخَاتٍ** adamlardan; ve **طَيْخَة** **طَيْخَاتٍ** adamlardan. Ve ikisi de, kendisinde hayır olmayan ahmaktır.

Ve denir: Falanca çirkin bir işle **تَلَطَّخَ**; yani: onunla kirlendi.

**شمر** dedi: Ve **ابنُ شُمَيل** dedi: **اللُّطَخَةُ**: bozuk adam.

**لخط** : Ama ) ( **لَخَط** ) ( ise, **الليث** onu ihmal etti.

**أبو الهيثم** dedi: **ابن بُزُرْج** _ ) ( **نوادره** ) (’inde _ dedi: **خَيْشَنَة** dedi: denir: adam o işten **الْتَخَطَ** etti; yani: **اخْتَلَطَ**.

Dedi: Ve **اخْتلَط** değil... ancak o **الْتَخَطَ** etti.

**خطل** : **الليث** dedi: **الْخَطَلُ** hafiflik ve sürattir.

Aceleci ahmağa denir: **خطِلٌ**; ve hızlı mızrak saplayan savaşçıya: **خَطِلٌ**. Ve inşad etti:
Karanlıkta mızrakla **الْخَطِلْ** olan **أَحْوَسُ**

Ve erkeklerden cömert olana denir: **خَطِلُ اليدين**; **خَضِلٌ** iyilikle; yani: vermede aceleci.

Dedi: Ve **الخَطِلُ**: elbiselerden kalınlaşan, sertleşen ve kabalaşan şeydir. Ve inşad etti:
Onun için **أَخْطَالاً** ve **نَرْمَقاً** hazırladı
Avcıyı kastediyor.

**أبو عبيد**: **الْهُرَاء**: bozuk söz; ve denir: çok... ve **الْخَطَلُ** onun gibidir.

Ve **ابن الأعرابي** dedi _ **رؤبة**’nin sözü hakkında _:
Ve **وَدَغْيَةٍ**’den, **خَطِلٍ** **مُغْدَوْدِنِ**
**الخَطِلُ**: çalkantılı olandır.

Ve **الليث** dedi: **الْخَطْلاءُ** _ koyundan _: kulakları çok geniş olan.

Onun iki kulağı **خَطْلاَوَانِ**... sanki ikisi iki nal.

Ve huysuz tabiatlı kadına denir: **خَطْلاءُ**.

Ve kadınlar **خُطْلٌ**; ve bir elbise **خَطِل**: uzunluğundan dolayı yerde sürünür... ve bir adam **أخْطلُ اللسان**; dili çalkantılı, çok konuşan olduğu zaman.

**أبو عبيد** _ **أبي عمرو**’dan _: adam sözünde **خَطِلَ** etti ve sözünde **أَخْطَلَ** etti: tek bir manadadır.

**ثعلبٌ** _ **ابن الأعرابي**’den _: o **الْهِرُّ** ve **الخَيْطلُ** ve **الْخَازَبَازِ**’dir.

Ve **الليث** dedi: **الخيطلُ**: kedi.

**خلط** : **الليث** dedi: şeyi şeyle **خَلطْتُ**; **خلْطاً**; sonra **اخْتلَطَ**. Ve **الخِلْط**: karışımlardan her bir tür; ilacın karışımları ve benzeri gibi.

Dedi: Ve **الْخَلِيطُ** _ yağdan _: içinde içyağı ve et olan.

Ve **الْخَلِيطُ**: karışmış iki şey: saman ve **قَت**. Ve adamın **خَليطُ**’u: onunla karışıp görüşen.

Ve **الخليطُ**: işi bir olan kavim. _ Ve inşad etti:
**الْخَلِيطُ** seher vaktinde ayrıldı da dağıldılar

Ve **الْخُلَّيْطَى**: işin karıştırılması; o, işinde bir **خُلَّيْطَى** içindedir.

Dedim: ve **اللام** hafifletilebilir de **خُلَيْطَى** denir.

Ve kavme denir _ mallarını birbirine karıştırdıkları zaman _: **خُلَيْطَى**.

Ve bazısı bana inşad etti:
Develerde biz **خُلَيْطَى** idik; sonra sabahladı da
Develerim, senin develerinden bir **وُلَّهاً** ile ardı ardına gider oldu

Ve Peygamber’den ( صلى الله عليه وسلم ) rivayet olundu ki dedi: ) ( Sadakada **خِلاَطَ** yoktur ve **شِنَاقَ** yoktur ) ( .

Ve başka bir hadiste: ) ( Ve iki **خَلِيطَيْن**’den olan şeyde, ikisi aralarında eşitlikle birbirlerine rücu ederler ) ( .

Ve **أبو عُبَيْدٍ** bu hadisi ) ( **غَرِيب الحديث** ) ( kitabında tefsir etmişti; fakat onu kabarttı ve üzerine bina edilecek bir tefsir elde etmedi. Sonra ) ( **الأمْوَال** ) ( kitabını telif etti; ve onu bana **أبو الحُسَيْن الْمُزَنِيُّ** rivayet olarak **عَليِّ بنِ عبد العزيز**’den, **أبي عبيد**’den okudu; ve onda onu, **الشَّافِعِيُّ**’nin tefsir ettiği tarz üzere tefsir etti.

Bize **عبدُ الملك** haber verdi _ **الرَّبيعِ**’den... **الشَّافِعي**’den _ ki dedi:
Şüphe etmediğim şey: ) ( **الْخَلِيطَيْن** ) ( : iki ortaktır; davarı taksim etmemişlerdir. Ve ikisinin rücuu _ eşitlikle _: develerde **خَلِيطَيْن** olmalarıdır; onda koyun gerekir; sonra develer ikisinden birinin elinde bulunur da ikisinin sadakası ondan alınır; sonra o, ortağına eşitlikle döner.

**الشافعيُّ** dedi: Ve **الْخَلِيطانِ** olabilir: iki adam; davarlarıyla birbirine karışırlar; her biri kendi davarını bilse bile.

Dedi: Ve ) ( **خَلِيطَيْنِ** ) ( olmazlar; ta ki birlikte ağıla döndürsünler, birlikte otlatsınlar ve birlikte sulasınlar. Ve onların erkekleri ) ( **مُخْتَلِطَةً** ) ( olur. Böyle oldukları zaman, her hâlükârda bir kişinin sadakasıyla sadaka verirler.

Dedi: Ve eğer ağılda yahut sulamada yahut erkeklerde ayrılırlarsa, ) ( **خَلِيطَينِ** ) ( değillerdir; ve iki kişinin sadakasıyla sadaka verilirler.

Dedi: Ve ) ( **خَلِيطَيْنِ** ) ( olmazlar; ta ki onlara, ) ( **اخْتَلَطَا** ) ( gününden bir yıl geçsin. Onlara, ) ( **اخْتَلَطَا** ) ( gününden bir yıl geçtiği zaman, bir kişinin zekâtıyla zekâtlanırlar.

Dedim: ve bunun şerhi şudur ki Peygamber ( صلى الله عليه وسلم ), kırk koyuna malik olana ve onun üzerine _ onu mülk edindiği günden _ bir yıl geçen kimseye bir koyun vacip kıldı.

Ve aynı şekilde: ondan daha fazlasına, yüz yirmiye tamam oluncaya kadar malik olursa, onda bir koyun vardır. Yüz yirminin üzerine bir koyun arttığı zaman onda iki koyun vardır.

Ve eğer üç kişi yüz yirmi koyuna malik olsalar; her birinin kırk koyunu olsa; ve bir tam yıl ) ( **خُلَطَاءَ** ) ( olmasalar, her birinin üzerine bir koyun vardır. Eğer ) ( **خُلَطَاءَ** ) ( olurlarsa ve onları bir tek çoban üzerine bir tam yıl toplarlarsa, hepsinin üzerine bir koyun vacip olur; çünkü karıştıkları zaman bir kişinin sadakasıyla sadaka verirler.

Ve aynı şekilde, eğer üç kişi arasında kırk koyun olursa _ ve onlar ) ( **خُلَطَاءُ** ) ( iseler _ onların üzerine bir koyun vardır; sanki onu bir tek adam mülk etmiş gibidir.

İşte bu, develer, koyun ve sığırdan olan davarlarda ) ( **الْخُلَطَاءِ** ) (’nın tefsiridir.

Ama ) ( **الأشْرِبَةِ** ) ( babında gelen ) ( **الْخَلِيطَيْنِ** ) (’in tefsiri ve ikisini içmekten nehy hakkında onlarda gelen şey ise: hurmadan ve **البُسْرِ**’den yapılan bir içkidir; yahut üzüm ve kuru üzümden; yahut hurma ve üzümden.

Ve Allah جلّ وعزّ’ün sözü: ( وَإِنَّ كَثِيراً مِنَ الْخُلَطَاءِ لَيَبْغِي بَعْضُهُمْ عَلَى بَعْضٍ إِلاَّ الذِّينَ ءَامَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحتِ ( [ ص : 24 ] .

Öyleyse ) ( **الْخُلَطَاءُ** ) ( _ burada _: ortaklardır; her birinin mülkü, taksim dışında, arkadaşlarının mülkünden ayrışmaz.

Ve ) ( **الْخُلَطَاءُ** ) ( _ ayrıca _ olabilir: ayırt edilebilir ayn’ı ayırt edilebilir ayn ile karıştırmalarıdır _ **الشَّافِعيُّ**’nin tefsir ettiği gibi _. Ve bir araya gelmiş olurlar; bir **الْحِلَّةِ** gibi; on ev üzerine şamil olur... her ev sahibinin ayrı ayrı davarı vardır; sonra davarlarının hepsini bir tek çoban üzerine toplarlar; onu birlikte güder; ve onu suya birlikte götürür; ve her biri malını nişanıyla ve damgasıyla bilir.

Ve **أبو العباس** _ **ابن الأعرابي**’den _ rivayet etti; dedi: **الْخِلاَطُ**: adamın başka bir ağıla gelmesi, ondan bir deve alması, sonra onu sahibinden gizlice dişisinin üzerine sıçratmasıdır.

Dedi: Ve **الْخِلاَطُ** _ ayrıca _: devenin, dişisine yaklaşmasında **الْقُعُوَّ**’yu iyi yapmamasıdır; sonra çoban çubuğunu alır ve onu girişe doğru yönlendirir, ta ki onu içeri sokar.

Ve **الْخَلِيطُ**: arkadaş... ve **الْخَلِيط**: komşu.

Ve tekil ve çoğul olur. Ve ondan **جَرِيرٍ**’in sözü:
**الخليطُ** ayrıldı; eğer itaat edilseydim ayrılmazdım
İşte bu tekildir.

Ve **زُهَيْرٌ** çoğulda dedi:
**الخَليطُ** ayrıldı ve bıraktıkları kimseye sığınmadılar
İşte bunlar çoğuldur.

Ve denir: adam ) ( **خُولِط** ) ( edildi... o da ) ( **مخَالَطٌ** ) (’tır. Ve ) ( **اخْتَلَطَ** ) ( aklı... o da ) ( **مُخْتَلِطٌ** ) (’tır; aklı değiştiği zaman.

Ve **الليث** dedi: **الْخِلاَطُ**: kurdun koyunla karışmasıdır. Ve inşad etti:
Koyun ehli **الْخِلاَطِ**’ta garanti verir

Dedi: ve **الخِلاَطُ**: hastalığın içe karışmasıdır.

Dedim: ve **الْخِلاَطُ**: adamın ehliyle karışmasıdır; onu cima ettiği zaman. Ve aynı şekilde devenin dişiye karışması; kuyruğu onun hayasına karıştığı zaman.

**أبو عبيد** _ **أبي زيد**’den _: dedi: erkek deve dişinin üzerine çöktüğü zaman, onun hayasına yol bulamaz da çoban yahut başkası onu içeri sokuncaya kadar; denir: onu **أَخْلَطَهُ** **إِخْلاَطاً** etti ve onu **أَلْطَفَه** **إلطافاً** etti; o da onu **يُخْلِطُه** ve onu **يُلْطِفُه**. Eğer deve bunu kendiliğinden yaparsa denir: **اسْتَخْلَط** etti ve **استلْطَفَ** etti.

Ve **الليث** dedi: bir adam **خَلِطٌ**: insanlarla karışan, sevimli olan; ve bir kadın **خَلِطةٌ** da böyledir.

Ve **الأصمعي** dedi: oklardan **الْخِلْطُ**: sapı eğrilik üzere biten; artık eğrilmeye devam eder _ doğrultulsa bile.

Ve **ابن شُميل** dedi: bir deve **مُخْتَلِطٌ** ve bir dişi deve **مُخْتَلِطَةٌ**; semirdiği zaman; ta ki içyağı etle **اخْتَلَطَ** edinceye kadar.

**أبو العباس** _ **ابن الأعرابي**’den _ dedi: **الْخُلُطُ**: mevalîdir; ve **الْخُلُطُ**: ortaklardır; ve **الْخُلط**: safiyet komşularıdır.

Ve **أبو زيد** dedi: denir: ) ( **اختَلَطَ اللَّيْلُ بالتُّرَابِ** ) ( ; kavme işleri karıştığı zaman. Ve ) ( **اخْتَلَطَ الْمَرْعِيُّ بالْهَمَلِ** ) ( .
