# خفج — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%81%D8%AC/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AE%D9%81%D8%AC/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [خفج](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%81%D8%AC.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: خفج

الخَفْجُ ضَرْبٌ من النكاح. الليث: الخَفْجُ من المُباضَعَةِ. وفي حديث عبد الله بن عمرو: فإِذا هو يَرَى التُّيُوسَ تَثِبُ على الغَنَمِ خافِجَةً؛ قال: الخَفْجُ السِّفادُ وقد يستعمل في الناس؛ قال: ويحتمل بتقديم الجيم على الخاء.
والخَفَجُ: نَبْتٌ من نبات الربيع أَشهب عريض الورق، واحدته خَفَجَةٌ. وقال أَبو حنيفة: الخَفَجُ، بفتح الفاء، بَقْلَةٌ شهباء لها وَرَقٌ عِراضٌ. والخَفَجُ: عِوَجٌ في الرِّجْلِ؛ خَفِجَ خَفَجاً، وهو أَخْفَجُ. أَبو عمرو: الأَخْفَجُ الأَعْوَجُ الرِّجْلِ من الرجال. أَبو عمرو: خَفِجَ فلانٌ إِذا اشتكى ساقيه من التعب. وعَمُودٌ أَخْفَجُ: مُعْوَجُّ؛ قال: قد أَسْلَمُوني، والعَمُودَ الأَخْفَجَا،
وشَبَّةً يَرْمِي بها الجالُ الرَّجَا
(* قوله «وشبة» كذا بالأصل المعوّل عليه بالمعجمة مفتوحة، ولعله بالمهملة المكسورة.)
والخَفَجُ: من أَدواء الإِبل.
وخَفَِجَ البعيرُ خَفَجاً وخَفْجاً، وهو أَخْفَجُ، إِذا كانت رجلاه تَعْجَلانِ بالقيام قبل رفعه إِياهما، كأَنَّ به رِعْدَةً. والخَفِيجُ: الماءُ الشَّرِيبُ الغليظ.
وبه خُفاجٌ أَي كِبْرٌ. وغلام خُفَاجٌ: صاحب كِبْرٍ وفَخرٍ؛ حكاه يعقوب في المقلوب.
وخََفَاجَةُ، بالفتح: قبيلة، مشتق من ذلك، وهم حيّ من بني عامر؛ قال الأَعشى:
وأَدْفَعُ عن أَعراضكم وأُعِيركُمْ
لِساناً، كمِقْراضِ الخَفَاجِيِّ، مِلْحَبَا
وقال الأَزهري: خَفاجة بطن من عقيل، وإِذا نسب إِليهم، قيل: فلانٌ الخَفَاجِيُّ.
والخَفَنْجاءُ: الرِّخْوُ الذي لا غَنَاءَ عنده وهو مذكور في الحاء. وغُلام خُنْفُجٌ، بالضم، وخُنافِجٌ إِذا كان كثير اللحم.

### Türkçe

**الخَفْجُ**: nikâhtan bir darbedir (türdür). el-Leys: **الخَفْجُ**, **المُباضَعَةِ**dendir. Ve
Abdullah b. Amr hadîsinde: “Şayet o, **التُّيُوسَ**un **الغَنَمِ** üzerine
**خافِجَةً** sıçradığını görür”; dedi: **الخَفْجُ** **السِّفادُ**dır ve insanlarda da kullanılır; dedi: ve muhtemeldir ki
**الجيم**in **الخاء** üzerine takdimi iledir.

Ve **الخَفَجُ**: bahar bitkilerinden bir bitkidir; külrengi, geniş yapraklı; onun bir tanesi **خَفَجَةٌ**dur.
Ebû Hanîfe dedi: **الخَفَجُ**, **الفاء**ın fethiyle, külrengi bir ottur; onun
geniş yaprakları vardır. Ve **الخَفَجُ**: bacakta bir eğriliktir; **خَفِجَ** **خَفَجاً**; ve o **أَخْفَجُ**dur. Ebû
Amr: **الأَخْفَجُ**, erkeklerden bacağı eğri olan **الأَعْوَجُ الرِّجْلِ**dir. Ebû Amr: **خَفِجَ**
falanca, yorgunluktan baldırlarını ağrıdığında. Ve **عَمُودٌ أَخْفَجُ**: eğri; dedi:
“Beni teslim ettiler, ve **العَمُودَ الأَخْفَجَا**yı,
ve onunla **الجالُ الرَّجَا**nın attığı bir **شَبَّةً**yı”
(* “وشبة” sözü: asla dayanılan nüshada böyle, noktalı (harfle) açık (harekeli) olarak; belki
noktasız (harfle) esreli iledir.)

Ve **الخَفَجُ**: develerin hastalıklarındandır.
Ve deve **خَفَِجَ** **خَفَجاً** ve **خَفْجاً**; ve o **أَخْفَجُ**dur; iki bacağı
onları kaldırmadan önce kalkışta acele ettiğinde; sanki onda bir titreme varmış gibi. Ve **الخَفِيجُ**:
kalın içilir sudur.
Ve onda **خُفاجٌ** vardır; yani kibir. Ve **غلام خُفَاجٌ**: kibir ve övünç sahibi; Yakub onu
**المقلوب**da rivayet etti.

Ve **خََفَاجَةُ**, fetihle: bir kabiledir; bundan türemiştir; ve onlar Benî Âmir’den bir haydır; el-A‘şâ dedi:
“Ve sizin ırzlarınızdan savarım ve size ödünç veririm
bir dili; **الخَفَاجِيِّ**nin makası gibi, keskin”
el-Ezherî dedi: **خَفاجة** Akîl’den bir batındır; onlara nisbet edildiğinde, denir ki: falanca
**الخَفَاجِيُّ**dur.

Ve **الخَفَنْجاءُ**: faydası olmayan gevşek (yumuşak) kimsedir; ve o **الحاء**da zikredilmiştir.
Ve **غُلام خُنْفُجٌ**, zamme ile, ve **خُنافِجٌ**; eti çok olduğunda.
