# خفج — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%81%D8%AC/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AE%D9%81%D8%AC/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [خفج](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%81%D8%AC.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: خفج

الخفج، محركة: داء للإبل  ، وقد  خفج  البعير  كفرح  خفجا وخفجا، وهو أخفج إذا كانت رجلاه تعجلان بالقيام قبل رفعه إياهما، كأن به رعدة. الخفج  نبت أشهب ربيعي  عريض الورق، واحدته خفجة، وقال أبو حنيفة: الخفج: بفتح الفاء: بقلة شهباء لها ورق عراض.  وخفج: جامع  ، في اللسان: الخفج: ضرب من النكاح، وقال الليث: الخفج، من المباضعة، وفي حديث عبد الله بن عمرو  فإذا هو يرى التيوس تنب على الغنم خافجة  قال: الخفج: السفاد، وقد يستعمل في الناس، قال: ويحتمل بتقديم الجيم على الخاء. الخفج: عوج في الرجل، خفج خفجا وهو أخفج، وقال أبو عمرو: الأخفج: الأعوج الرجل من الرجال. وخفج فلان إذا  اشتكى ساقه  هكذا بالإفراد في النسخ، ونص عبارة أبي عمرو: ساقيه  تعبا  . ومن ذلك عمود أخفج، أي معوج قال:
  قد أسلموني والعمود الأخفجا
  وشبة يرمى بها الجال الرجا  وخفاجة  بالفتح  : حي من بنى عامر  ، وهو خفاجة بن عمرو بن عقيل، ولذا قال ابن أبي حديد والأزهري: إنهم حي من بني عقيل، وقال ابن السمعاني: خفاجة اسم امرأة ولد لها أولاد وكثروا، وهم يسكنون بنواحي الكوفة، وقيل: اسم خفاجة: معاوية: اشتهر باللقب، مشتق من قولهم: غلام خفاج، كما سيأتي، وقال ابن حبيب: إنه طعن رجلا من اليمن فأخفجه، فلقبوه خفاجة.  والخفيج: الشريب من الماء، والضعيف  ، وفي اللسان الغليظ.  وتخفج: مال  . والخنفج، والخنافج، بضمهما:  الغلام الكثير اللحم  . وبه خفاج أي كبر. وغلام خفاج: صاحب كبر وفخر، حكاه يعقوب في المقلوب.  والخفنجي  والخفنجاء، مقصورا وممدودا  : الرجل الرخو  الذي  لا غناء عنده  ، وقد ذكر في الحاء المهملة.

### Türkçe

**الخفج**، harekeli: develer için bir hastalıktır; ve deve **خفج** etti, **فرح** gibi, **خفجا** ve **خفجا** (eder); ve o, eğer iki ayağı, onları kaldırmasından önce kalkmaya acele ediyorsa, **أخفج**’dir; sanki onda bir titreme varmış gibi. **الخفج**: külrengi, baharlık, yaprağı geniş bir bitkidir; onun teki **خفجة**’dir. Ebû Hanîfe dedi: **الخفج**: **الفاء**’nın fethiyle: yaprakları geniş olan külrengi bir ot.

Ve **خفج**: “câmiʿ”dir; **اللسان**’da: **الخفج**: nikâhtan bir türdür. Leys dedi: **الخفج**: **المباضعة**’dendir. Ve Abdullah b. Amr hadîsinde: “Derken o, tekelerin koyunların üzerine **خافجة** olarak sıçradığını görüyordu.” Dedi: **الخفج**: çiftleşmedir; ve insanlarda da kullanılır. Dedi: **الجيم**’in **الخاء** üzerine takdimiyle (yer değiştirmesiyle) de muhtemeldir.

**الخفج**: bacakta eğriliktir; **خفج** etti, **خفجا** (eder); ve o **أخفج**’dir. Ebû Amr dedi: **الأخفج**: erkeklerden bacağı eğri olan (kimsedir). Ve falan kimse **خفج** etti, eğer baldırından şikâyet ettiyse; nüshalarda böyle tekil olarak (gelmiştir). Ebû Amr’ın ibaresinin nassı: “iki baldırı yorgunluk (çekti).” Bundan: **عمود أخفج**; yani eğri. Dedi:

  “Beni teslim ettiler, hâlbuki direk **الأخفجا** (idi),
  Ve onunla, ümitli **الجال**’e atılan bir **شبة** (vardı).”

Ve **خفاجة**, feth ile: Benî Âmir’den bir kabiledir; o, Akîl b. Amr b. Akîl’in oğlu **خفاجة**’dir. Bu sebeple İbn Ebî Hadîd ve Ezherî dedi: “Onlar Benî Akîl’den bir kabiledir.” İbnü’s-Semʿânî dedi: **خفاجة** bir kadının adıdır; ona çocuklar doğdu ve çoğaldılar; onlar Kûfe’nin civarlarında otururlar. Ve denildi: **خفاجة**’nin adı: **معاوية**’dir; lakapla meşhur oldu; “**غلام خفاج**” sözlerinden türemiştir; ileride geleceği üzere. İbn Habîb dedi: “Yemen’den bir adamı mızrakladı da onu **أخفجه** etti; bu yüzden ona **خفاجة** lakabını taktılar.”

Ve **الخفيج**: sudan çok içen; ve zayıf; **اللسان**’da: kaba (olan). Ve **تخفج**: meyletti.

Ve **الخنفج** ve **الخنافج**; ikisinin de zammıyla: eti çok olan oğlandır. Ve onda **خفاج** vardır; yani büyüklük. Ve **غلام خفاج**: büyüklük ve övünç sahibi (kimsedir); bunu Yaʿkūb, **المقلوب**’da nakletti.

Ve **الخفنجي** ve **الخفنجاء**; kısaltılmış ve uzatılmış olarak: gevşek adam; onda bir yararlılık yoktur; **الحاء** المهملة’de zikredilmiştir.
