# خفد — Tehzîbu'l-Luğa

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%81%D8%AF/sozluk/tehzib
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AE%D9%81%D8%AF/entries/tehzib

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [خفد](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%81%D8%AF.md)
- Tehzîbu'l-Luğa: Ezherî · 10. yy

## Madde başı: خفد

خ د ف
خفد ، خدف : مُسْتعملان .
خفد : قال الليث : الْخَفَيْدَدُ _ من الظِّلْمَانِ :
الطَّويلُ السَّاقَيْن .
وجَمْعُه الْخَفَيْدَدَاتُ ، والْخَفَادِدُ .
قال : وإذا جاء اسمٌ عَلَى بِنَاء ) ( فَعَالِلَ ) ( _ مِمَّا
في آخره حَرْفان مِثْلاَنِ _ فإنهم يَمُدُّونه
_ نحو قرْدَدٍ ، وقَرَاديدَ ، وخَفَيْدَد _ وخَفَادِيدَ .
وقال أبو عبيد : قيل للظَّلِيم : خَفَيْدَدٌ
لسرعته .
أبو عبيد _ عن الأُمَوِيِّ _ : إذا أَلْقَتِ الناقةُ
وَلَدَها _ قبل أن يستبينَ خَلْقُه _ قيل :
أَخْفَدَتْ ، وهي ناقَةٌ خَفُودٌ .
قال شمر : وهذا غَرِيب مُنْكَرٌ .
قلتُ : ورَوَى أبو العباس _ عن ابن
الأعرابيِّ _ : إذا ألْقَتِ المرأَةُ ولدَها بزَحْرةٍ
واحدةٍ . قيل : زَكَبَتْ به وأَزْلَخَتْ به ،
وأَمْعَصَتْ به ، وأَخْفَدَت به ، وأَسْهَدَتْ به
وأَمْهَدَتْ به .
ويقال للظليم خَفيْدُدٌ ، وخَفَيْفَدٌ كلٌّ يقال .
خدف : عمرو _ عن أبيه _ يقال لِخرَقِ القميص
قبل أن تُؤلَّفَ : الكِسَفُ والْخِدَفُ .
واحِدُها : كِسْفَةٌ وخِدْفَةٌ .
قال : والْخَدْفُ : السُّكَّانُ الذي بالسَّفينة .

### Türkçe

خ د ف
**خفد** , **خدف** : ikisi de kullanılmıştır.

**خفد** : Leys dedi: **الْخَفَيْدَدُ** — devekuşlarından — iki bacağı uzun olan.
Onun çoğulu **الْخَفَيْدَدَاتُ** ve **الْخَفَادِدُ**’dür.
Dedi: Sonunda birbirinin aynı iki harf bulunan şeylerden, adı ( **فَعَالِلَ** ) kalıbı üzere geldiği vakit, onu uzatırlar; — **قرْدَدٍ** ve **قَرَاديدَ** ve **خَفَيْدَد** — ve **خَفَادِيدَ** gibi.

Ebû Ubeyd dedi: Devekuşuna, süratinden dolayı **خَفَيْدَدٌ** denilmiştir.

Ebû Ubeyd — Ümevî’den —: Dişi deve, yavrusunu — yaratılışı belli olmadan önce — attığı zaman: **أَخْفَدَتْ** denilir; o, **ناقَةٌ خَفُودٌ**’dur.
Şemmer dedi: Bu, garip, inkâr edilendir.

Dedim: Ebû’l-Abbâs — İbnü’l-A‘râbî’den — rivayet etti: Kadın, çocuğunu tek bir itişle attığı zaman: Onunla **زَكَبَتْ** ve onunla **أَزْلَخَتْ** ve onunla **أَمْعَصَتْ** ve onunla **أَخْفَدَت** ve onunla **أَسْهَدَتْ** ve onunla **أَمْهَدَتْ** denilir.

Devekuşuna **خَفيْدُدٌ** ve **خَفَيْفَدٌ** denilir; her biri söylenir.

**خدف** : Amr — babasından —: Gömleğin yırtıklarına, birleştirilmeden önce, **الكِسَفُ** ve **الْخِدَفُ** denilir.
Onun teki: **كِسْفَةٌ** ve **خِدْفَةٌ**’dir.
Dedi: **الْخَدْفُ**: gemide olan dümen.
