# خفس — Kitâbu'l-'Ayn

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%81%D8%B3/sozluk/kitab_ayn
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AE%D9%81%D8%B3/entries/kitab_ayn

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [خفس](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%81%D8%B3.md)
- Kitâbu'l-'Ayn: Halîl b. Ahmed · 8. yy

## Madde başı: خفس

باب الخاء والسين والفاء معهما
خ س ف، خ ف س، س خ ف، ف س خ مستعملات
خسف:
الخَسْفُ: سُؤُوخُ الأرض بما عليها من الأشياء... انْخَسَفَتْ به الأرض، وخسفها الله به.
وعين خاسفة: فقئت، وغابت حدقتها. وبئر خسيفٌ مخسوفة، أي: نقب جبلها عن عيلم الماء فلا تنزف أبداً، وهن الأخسفة. وناقة خسيفٌ: غزيرة سريعة الإنقطاع من اللبن في الشتاء.
والخَسيفُ من السحاب: ما نشأ من قبل العين، أي: من قبل المغرب الأقصى عن يمين القبلة، وفيه ماء كثير... وخَسَفْناه خَسْفاً.
وخسوفُ الشمسِ: يوم القيامة: دخولها في السَّماء، كأنها تكورت في جحر.
والخَسْفُ: تحميلك إنساناً ما يكره. والخَسْفُ: الجور، بلغة الشحر، خفس: يقال للرجل: خَفَسْتَ يا هذا، وأَخْفَسْتَ وهو من سوء القول - إذا قلت لصاحبك: أقبح ما تقدر عليه.
وشراب مُخْفِسٌ: سريع الإسكار، وهو من القبح، لأنك تخرج منه إلى قبح القول والفعل.
سخف: السُّخْفُ: رقة العقل. وفي حديث أبي ذر: "أنه لبث أياماً فما وجد سَخْفَةَ الجوع"، أي: رقته وهزاله. ورجلٌ سَخيفٌ، بين السُّخْفِ. وهذا من سَخْفَةِ عقلهِ، وسَخافَةِ عقلهِ.
وثوبٌ سخيفٌ: رقيق النسج، بين السَّخافة، ولا يكادون يقولون: السُّخْف، إلا في العقل خاصة، والسَّخافةُ عام في كل شيء.
فسخ: الفَسْخُ: زوال المفصل عن موضعه.. وقع فانفَسَخَتْ قدمه، وفَسَخْته أنا. وفَسَخْتُ البيع بينهما فانْفَسَخَ، أي: نقضته فانتقض.
والفَسِيخُ: الضعيف المُتَفَسِّخ عند الشدة.
والفَسْخُ: حل العمامة، تقول: أفْسَخْ عمامتك، أي: حلها. وانفسخ اللحم، أي: أصل وتفسخ عن العظم. وانْفَسَخَ الشعر عن الجلد، ولا يقال إلا لشعر الميت وجلده.
ورجل فَسِيخٌ: لا يظفر بحاجته.

### Türkçe

باب **الخاء** ve **السين** ve **الفاء** onlarla birlikte

**خ س ف**، **خ ف س**، **س خ ف**، **ف س خ** kullanılanlardır.
**خسف**:
**الخَسْفُ**: Üzerinde bulunan şeylerle birlikte yerin çökmesi... Yer onunla çöktü; Allah onu onunla yere batırdı.
Ve **عين خاسفة**: patlatıldı ve gözbebeği kayboldu. Ve **بئر خسيفٌ مخسوفة**; yani: suyunun kaynağına kadar dağının (zemininin) yarığı açıldı da asla suyu tükenmez; bunlar **الأخسفة**’dir. Ve **ناقة خسيفٌ**: bol (sütlü), kışın sütü çabuk kesilen.
Ve buluttan **الخَسيفُ**: **العين** tarafından meydana gelen şeydir; yani: kıblenin sağında, en uzak batı tarafından; onda çok su vardır... ve onu **خَسْفاً** **خَسَفْناه**.
Ve **خسوفُ الشمسِ**: kıyamet günü: onun göğe girmesidir; sanki bir deliğe dürülmüş gibi.
Ve **الخَسْفُ**: bir insanı hoşlanmadığı şeye yüklemen. Ve **الخَسْفُ**: zulümdür; **الشحر** lügatinde. **خفس**: erkeğe şöyle denir: **خَفَسْتَ** ey şu, ve **أَخْفَسْتَ**; bu kötü sözden (bir şeydir) — arkadaşına, gücünün yettiği en çirkin şeyi söylediğin zaman.
Ve **شراب مُخْفِسٌ**: çabuk sarhoş eden; bu çirkinliktendir; çünkü ondan, söz ve fiilin çirkinliğine çıkarsın.

**سخف**: **السُّخْفُ**: aklın inceliği (zayıflığı). Ebû Zerr hadîsinde: “Onun günlerce kaldığı, sonra açlığın **سَخْفَةَ**sini bulmadığı”; yani: onun inceliği ve zayıflığı. Ve **رجلٌ سَخيفٌ**; **السُّخْفِ**i açık. Bu, aklının **سَخْفَةِ**sindendir ve aklının **سَخافَةِ**sindendir.
Ve **ثوبٌ سخيفٌ**: dokuması ince; **السَّخافة**si açık. Neredeyse **السُّخْف** demezler; ancak özellikle akılda. **السَّخافةُ** ise her şeyde geneldir.

**فسخ**: **الفَسْخُ**: eklemin yerinden çıkması.. düştü de ayağı çıktı; ben de onu çıkardım. Ve ikisi arasındaki satımı **فَسَخْتُ** de **فانْفَسَخَ**; yani: onu bozdum da bozuldu.
Ve **الفَسِيخُ**: şiddet anında zayıf, çözülüp dağılan.
Ve **الفَسْخُ**: sarığı çözmek; dersin ki: sarığını **أفْسَخْ**; yani: onu çöz. Ve et **انفسخ**; yani: gevşedi ve kemikten çözüldü. Ve saç deriden **انْفَسَخَ**; yalnızca ölünün saçı ve derisi için söylenir.
Ve **رجل فَسِيخٌ**: ihtiyacına erişemez.
