# خفس — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%81%D8%B3/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AE%D9%81%D8%B3/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [خفس](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%81%D8%B3.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: خفس

الخفس: الاستهزاء، والأكل القليل، كلاهما عن أبي عمرو. والخفس: الهدم، يقال: خفس البناء، إذا، هدمه. والخفس: النطق بالقليل من الكلام، كالإخفاس، هكذا في سائر النسخ، والصواب: بالقبيح من الكلام. يقال للرجل: خفست يا هذا، وأخفست، كما في الصحاح والتكملة، وفي العباب: قال الليث: يقال للرجل: خفست يا هذا، وهو من سوء القول، إذا قلت لصاحبك أقبح ما تقدر عليه. والخفس: الغلبة في الصراع. وقد خفسه، إذا غلبه. قاله الصاغاني عن ابن عباد. والخفس: الإقلال، أو الإكثار من الماء في الشراب، كالإخفاس والتخفيس، قال الفراء الشراب إذا أكثرت ماءه قلت: خفسته، وأخفسته، وخفسته، وخفسته، وقال أيضا: يقال: أخفس، أي أقل الماء وأكثر من النبيذ. قال ثعلب: هذا من كلام المجان والصواب: أعرق له، يريد: أقلل له، من الماء في الكأس حتى يسكر. وقال أبو حنيفة: أخفس له، إذا أقل الماء وأكثر الشراب. اللبن أو السويق. وكان أبو الهيثم ينكر قول الفراء في الشراب الخفيس: إنه الذي أكثر نبيذه وأقل ماؤه. وكلام المصنف رحمه الله، لا يخلو عن نظر عند صدق التأمل. وتخفس: انجدل واضطجع، كلاهما عن ابن عباد. وانخفس الماء: تغير، كما في العباب. وعن أبي عمرو: الخفيس، كأمير: الشراب الكثير المزاج. وقد أخفس له منه، إذا أكثر مزجه. وشراب مخفس: سريع الإسكار، واشتقاقه من القبح؛ لأنه يخرج به من سكره إلى القبيح من القول والفعل.

### Türkçe

**الخفس**: alay etme ve az yeme; ikisi de Ebû Amr’dan. Ve **الخفس**: yıkma; denir ki: **خفس البناء**; yani onu yıktı. Ve **الخفس**: az sözden konuşma; **الإخفاس** gibi; bütün nüshalarda böyle; doğrusu: sözün çirkin olanıyla (konuşmak). Erkeğe denir: **خفست** ey şu, ve **أخفست**; **الصحاح** ve **التكملة**’de olduğu gibi; ve **العباب**’da: Leys dedi: Erkeğe denir: **خفست** ey şu; ve o, kötü sözden (olur); arkadaşına gücünün yettiği en çirkin şeyi söylediğin zaman. Ve **الخفس**: güreşte galip gelme. Ve gerçekten **خفسه**; yani onu yendi. Bunu Sâgânî, İbn Abbâd’dan söyledi. Ve **الخفس**: azaltma; yahut içecekte suyu çoğaltma; **الإخفاس** ve **التخفيس** gibi. Ferrâ dedi: içeceği, suyunu çoğalttığın zaman dedin ki: **خفسته** ve **أخفسته** ve **خفسته** ve **خفسته**. Ve yine dedi: denir ki: **أخفس**; yani suyu azalttı ve nebîzi çoğalttı. Sa‘leb dedi: bu, ayyaşların sözündendir; doğrusu: **أعرق له**’dur; yani: ona azalt; kadehteki sudan, sarhoş oluncaya kadar. Ebû Hanîfe dedi: **أخفس له**; suyu azalttığı ve içeceği çoğalttığı zaman; süt veya kavut. Ebû Heysem, Ferrâ’nın **الشراب الخفيس** hakkındaki sözünü inkâr ederdi: “O, nebîzini çoğaltmış ve suyunu azaltmış olandır.” Müellifin—Allah ona rahmet etsin—sözü, doğru bir tefekkürde, bakıştan hâlî değildir. Ve **تخفس**: yuvarlandı ve yan yattı; ikisi de İbn Abbâd’dan. Ve **انخفس الماء**: değişti; **العباب**’da olduğu gibi. Ebû Amr’dan: **الخفيس**—**أمير** gibi—karışımı çok olan içecek. Ve gerçekten ondan ona **أخفس**; yani karıştırmasını çoğalttı. Ve **شراب مخفس**: çabuk sarhoş edici; onun türeyişi çirkinliktendir; çünkü onunla, sarhoşluğundan, söz ve fiilin çirkin olanına çıkar.
