# خفض — Lane's Lexicon

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%81%D8%B6/sozluk/lexicon
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AE%D9%81%D8%B6/entries/lexicon

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [خفض](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%81%D8%B6.md)
- Lane's Lexicon: Edward W. Lane · 19. yy

## Madde başı: خفض

خَفَضَهُ
1 خَفَضَهُ خفض خفضه خفضة , [aor. خَفِضَ ,] inf. n. خَفْضٌ, He lowered it; depressed it; namely, a thing; contr. of رَفَعَهُ. (A.) ― -b2- He (God) abased him; (S, Msb;) namely, an unbeliever. (Msb.) You say, اَللّٰهُ يَخْفِضُ مَنْ يَشَآءُ وَيْرفَعُ (assumed tropical:) God abaseth whom He will, and exalteth.. (S.) ― -b3- خَفَضَ جَنَاحَهُ He (a bird) [lowered or] relaxed his wing, and contracted it to his side, in order that he might rest, or cease, from his flying. (TA.) ― -b4- And the same phrase, (tropical:) He made himself gentle, easy to deal with, compliant, or obsequious. (TA.) It is said in the Kur [xv. 88], وَاخْفِضْ خَنَآحَكَ لِلْمُؤْمِنِينَ (tropical:) And make thyself gentle, &c., to the believers: (Jel, TA:) or be thou condescending to the believers, and treat them with gentleness. (Bd.) And again, in the same [xvii. 25], (TA,) وَاخْفِضْ لَهُمَا جَنَاحَ الذُّلِّ مِنَ الرَّحْمَةِ (tropical:) And humble, or abase, thou thyself to them both, from compassion: (Bd, K, TA:) or make thyself submissively gentle to them both, from compassion: (Bd, * Jel:) or there is a transposition in the sentence, and the meaning is واخفض لهما جناح الرحمة من الذلّ [and make thyself compassionately gentle to them both, from submissiveness]. (O, K.) ― -b5- اـِنَّ اللّٰهَ يَخْفِضُ القِسْطَ وَيَرْفَعُهُ, in a trad., means Verily God, at one time, bringeth down to the ground the just, or equitable; and, at another time, exalteth him: (ISh:) or maketh ample [the means of subsistence &c.] to whom He will, and maketh scanty to whom He will: (Sgh, K:) or maketh little the portion of the means of subsistence which is the share of any created being, and maketh it much. (TA in art. قسط, q. v.). خَفْضُ العَدْلِ وَرَفْعُهُ is also explained as signifying The just's being overcome by the unjust, when men act corruptly, and the just's overcoming the unjust, when they repent, and act righteously. (TA.) [See also art. رفع.] ― -b6- مَازَالَتْ تَخْفِضُنِى أَرْضٌ وَتَرْفَعُنِى أُخْرَى حَتَّى وَصَلْتُ اـِلَيْكُمْ (tropical:) [app. means One land ceased not to make me go a gentle pace, and another to make me go a vehement pace, until I came unto you: for خَفَضَ as relating to pace is probably not only intrans., as it will be seen to be below, but also trans., like its contr. رَفَعَ: or it may mean one land ceased not to make me go down, and another to make me go up, &c.; though its being tropical if having this meaning may be doubted]. (A, TA.) ― -b7- خَفَضَ صَوْتَهُ, (A, Msb,) aor. خَفِضَ , (Msb,) inf. n. خَفْضٌ, (S, Msb, K,) (tropical:) He (a man, Msb) lowered his voice; (S, K;) did not raise his voice; (Msb;) [contr. of رَفَعَهُ, as is indicated in the A.] ― -b8- [In most of the above-mentioned senses, ↓ خَفَّضَ is nearly; if not exactly, syn. with خَفَضَ.] ― -b9- خَفَضَ الحَرْفَ فِى الاـِعْرَابِ (assumed tropical:) He made the [final] letter to have kesreh, in inflection. (Msb.) خَفْضٌ is syn. with جَرٌّ [q. v.] (S, K) in the inflection of words: (K:) these two terms, in the inflection of words, are like كَسْرٌ in the non-inflection, in the conventional language of the grammarians. (S.) -A2- خَفُضَ عَيْشُهُ, aor. خَفُضَ , [inf. n., app., خَفْضٌ, q. v. infrà,] (assumed tropical:) His life was, or became, easy; free from trouble or inconvenience, and toil or fatigue; tranquil; and plentiful. (JK, K. *) ― -b2- خَفُضَ صَوْتُهَا (assumed tropical:) Her (a woman's) voice was, or became, [low, soft,] gentle and easy. (TA.) ― -b3- خَفَضَتْ (assumed tropical:) She (a woman) was, or became, low, soft, or gentle, in voice. (TA.) ― -b4- خَفَضَتِ الاـِبِلُ, [inf. n. خَفْضٌ and مَخْفُوضٌ, like the contr. رَفْعٌ and مَرْفُوعٌ, (see خَفْضٌ below,)] (tropical:) The camels went a gentle pace; (A, TA;) contr. of رَفَعَت. (A.) ― -b5- خَفَضَ بِالمَكَانِ, aor. خَفِضَ , (assumed tropical:) He remained, stayed, or abode, in the place. (K.) [See also خَافِضٌ.] A poet says,
[app. using the verb in this sense,]
اـِنَّ شَكْلِى وَاـِنَّ شَكْلَكِ شَتَّى
فَالْزَمِى الخُصَّ وَاخْفِضِى تَبْيَضِضِّى
[Verily the like of me, and verily the like of thee, are different: therefore keep thou to the booth which is our home, and remain at rest: thou wilt become fair]: the last word is for تَبْيَضِّى; a ض being added. (S.) ― -b6- خَفَضَ, inf. n. خُفُوضٌ, also signifies (assumed tropical:) He died; said of a man. (TA.) -A3- خَفَضَتِ الجَارِيَةَ, [aor. and inf. n. as below,] She circumcised the girl: [see بَظْرٌ:] (Msb:) خَفَضْتُ الجَارِيَةَ, (S,) or خُفِضَتِ الجَارِيَةُ, (A, K,) is like خَتَنْتُ الغُلَامَ, (S,) or, خُتِنَ الغُلَامُ: (A, K:) the former verb applies only to a girl: (Msb, K:) or you say sometimes, خفَضَ الصَّبِىَّ, aor. خَفِضَ , inf. n. خَفْضٌ, meaning he circumcised the boy. (TA.)

2 خَفَّضَ see 1, in the latter half of the paragraph. ― -b2- خَفِّضْ رَأْسَ البَعِيرِ Draw thou the camel's head towards the ground, that thou mayest mount him. (Lth, K.) ― -b3- خفّضهُ (assumed tropical:) He weakened, and lowered, or abased, his state, and his rank. (TA.) ― -b4- (assumed tropical:) He quieted him, or tranquillized him, and rendered the affair, or case, or state, easy to him. (TA, from a trad.) ― -b5- خَفِّضْ عَلَيْكَ جَاشَكَ (assumed tropical:) Quiet, or calm, thy heart. (TA.) ― -b6- خَفِّضِ القَوْلَ يَا فُلَانُ (tropical:) Make thou thy words (lit. the saying) gentle, or soft, O such a one: (K, TA:) and خَفِّضْ عَلَيْكَ القَوْلَ [signifies the same]. (S.) ― -b7- خَفِّضْ عَلَيْكَ الأَمْرَ, (S, K, *) or [simply] خَفِّضْ عَلَيْكَ, (A,) (tropical:) Make thou the case, or affair, light, or easy, (S, A, K,) to thyself: (A:) [i. e. regard it lightly: for] خَفِّضِى عَلَيْكِ, occurring in a trad., as said by Aboo-Bekr to 'ءïsheh, means make thou the case, or affair, light, or easy; and do not grieve for it. (TA.) ― -b8- أُصِيبَ بِمَصَائِبَ تَخَفِّضُ المَوْتَ (assumed tropical:) He was smitten by afflictions which brought near to him death, and from which he could not escape. (IAar, L.)

رَافَعَنِى وَخَافَضَنِى
3 رَافَعَنِى وَخَافَضَنِى رافعني وخافضنى رافعني وخافضني : see art. رفع.

5 تَخَفَّضَ see what next follows.

انخفض
7 انخفض أنخفض انخفض ٱنخفض , (JK, S, Sgh,) or ↓ اختفض, (K,) or both, (TA,) [but the latter seems to be very rare, whereas the former is of very frequent occurrence,] and ↓ تخفّض, (A,) It was, or became, lowered, or low, or depressed (JK, S, A, Sgh, K.)

اختفض
8 اختفض اختفض : see 7. -A2- اختفضت She (a girl) was, or became, circumcised. (S, K.) [See 1, last signification.]

خَفْضٌ
خَفْضٌ خفض : [see خَفَضَ, (of which it is the inf. n.,) throughout. ― -b2- ] A state of abatement, or remissness, or the like: (A, TA:) (assumed tropical:) ease; repose; freedom from trouble or inconvenience, and toil or fatigue; tranquillity; quietness; quietude; stillness; syn. دَعَةٌ; (S, A, K;) and رَاحَةٌ; (Msb;) and سُكُونٌ; (TA;) of life: (Msb:) or ampleness of the circumstances of life; (El-Marzookee, Msb;) plentifulness and pleasantness thereof: (El-Marzookee:) softness, delicateness, or easiness: (A, TA:) pleasant life: (L:) and [in like manner] ↓ خَفِيضَةٌ, softness, delicateness, or easiness, of life; and ampleness of the circumstances thereof: (TA:) and the former, (assumed tropical:) gentleness and easiness of voice. (TA.) You say, هُمْ فِى خَفْضٍ مِنَ العَيْشِ (assumed tropical:) They are in an easy, or a tranquil, [or a plentiful and pleasant, or a soft or delicate,] state of life. (S.) [This phrase is said in the A to be tropical; but why, I do not see; since خَفْضٌ in the sense of دَعَةٌ is proper accord. to the same authority.] And هُوَ فِى خَفْضِ العَيْشِ (assumed tropical:) He is in an ample, and an easy, or a tranquil, state of life. (Msb.) And a poet says,
لَا يَمْنَعَنَّكَ خَفْضَ العَيْشِ فِىدَعَةٍ
نُزُوعُ نَفْسٍ اـِلَى أَهْلٍ وَأَوْطَانِ
تَلْقَى بِكُلِّ بِلَادٍ اـِنْ حَلَلْتَ بِهَا
أَهْلًا بِأَهْلٍ وَجِيرَانًا بِجِيرَانِ
(Ham p. 137, and Sgh;) i. e. (assumed tropical:) [Let not yearning of soul for family and homes prevent thee from enjoying] ampleness of the circumstances of life, or plentifulness and pleasantness thereof, in ease and tranquillity: [thou wilt find in every country, if thou take up thine abode in it, a family for a family, and neighbours for neighbours:] (ElMarzookee, MF:) another reading, which is preferable, though each is allowable, is نِزَاعُ in the place of نُزُوعُ. (Ham ubi suprà.) ― -b3- [It is also used as an epithet; app. for ذُو خفْضٍ.] You say, عَيْشٌ خَفْضٌ, (JK, TA,) and ↓ خَافِضٌ, (S, A, K,) and ↓ خَفِيضٌ, and ↓ مَخْفُوضٌ, (TA,) (assumed tropical:) An easy, or a tranquil, (JK, S, K, TA,) and plentiful, (JK, TA,) and soft, or delicate, (TA,) life: (JK, S, &c.:) and ↓ مَخْفِضٌ signifies the same as خَفْضٌ. (TA: there mentioned in the same place as here.) [It is said in the A, that عيش ↓ خافض is like عِيشَةٌ رَاضِيَةٌ, (meaning that it is for عَيْشٌ مَخْفُوضٌ,) and that it is tropical.] ― -b4- Also (tropical:) A gentle pace; contr. of رَفْعٌ; (S, A, * K;) and so ↓ مَخْفُوضٌ; (S, * A;) contr. of مَرْفُوعٌ. (A, TA.) [See خَفَضَتِ الاـِبِلُ.] ― -b5- Also Low, or depressed, land: (TA:) and [in like manner] ↓ خَافِضَةٌ a low, or depressed, tract (تَلْعَةٌ مُطْمَئِنَّةٌ) of land: (ISh, K:) رَافِعَةٌ signifying [the contr., i. e.] a hard and elevated tract of land. (ISh.)

هُوَ فِى حَالِ خَفْضَةٍ
هُوَ فِى حَالِ خَفْضَةٍ هو في حال خفضه هو في حال خفضة and حَالِ رِفْعَةٍ [He is in a state of abasement and in a state of elevation: or perhaps the word خفضة should be written خِفْضة, to agree in form with رِفْعَة, and because in itself denoting a state]. (A.)

صَوْتٌ خَفِيضٌ
صَوْتٌ خَفِيضٌ صوت خفيض (tropical:) A low, soft, or gentle, voice. (TA.) And كَلَامٌ خَفِيضٌ and ↓ مَخْفُوضٌ (tropical:) [Low, soft, or gentle, speech]. (A, TA.) See also خَافِضٌ. ― -b2- عَيْشٌ خَفِيضٌ: see خَفْضٌ.

خَفِيضَةٌ
خَفِيضَةٌ خفيض خفيضه خفيضة , as a subst.: see خَفْضٌ, near the beginning of the paragraph.

الخَافِضُ
الخَافِضُ الخافض خافض , one of the names of God called الأَسْمَآءُ الحُسْنَى, The Abaser of the proud, haughty, or insolent: (K:) the Abaser of everything which He desireth to abase. (TA.) ― -b2- خَافِضَةٌ رَافِعَةٌ in the Kur [lvi. 3, applied to the resurrection, (القِيَامَة,)] means Abasing certain persons to Hell: exalting certain persons to Paradise: (O, K:) or abasing the disobedient: exalting the obedient. (Zj.) ― -b3- A rلjiz [of the tribe of Asad (S in arts. شول and صن)] says, censuring a collector of the poor-rate,
خَافِضَ سِنٍّ وَمُشِيلًا سِنَّا
أَاـِبِلِى تَأْكُلُهَا مُصِنَّا
[Dost thou devour my camels, elevating the nose with pride, lowering age in one case and raising age in another?]: or, accord. to IAar, this was a man addressing his wife, and censuring her father, who had required as her dowry twenty camels, all to be بَنَات لَبُون, and demanded them of him; and when he saw among his camels a fat حِقَّة, he said “ This is a بِنْت لَبُون, ” that he might take her; and when he saw a lean بنت لبون, he said “ This is a بِنْت مَخَاض, ” that he might leave her. (S.) ― -b4- هُوَ خَافِضُ الجَنَاحِ (tropical:) He is gentle, easy to deal with, compliant, or obsequious: (A, TA:) (tropical:) he is grave, staid, sedate, or calm; (TA;) and so هُوَخَافِضُ الطَّيْرِ. (K, TA.) ― -b5- اِمْرَأَةٌ خَافِضَةُ الصَّوْتِ, and الصَّوْتِ ↓ خَفِيضَةُ, (assumed tropical:) A woman low, soft, or gentle, in voice: (TA:) not clamorous and foul-tongued. (T, TA.) ― -b6- عَيْشٌ خَافِضٌ: see خَفْضٌ, in two places. ― -b7- أَرْضٌ خَافِضَةُ السُّقْيَا (assumed tropical:) Land easy of irrigation. (K.) The contr. is termed رَافِعَةُ السقيا. (TA.) ― -b8- بَيْنِى وَبَيْنَكَ لَيْلَةٌ خَافِضَةٌ (tropical:) Between me and thee is a night of easy journeying. (S, TA.) ― -b9- قَوْمٌ خَافِضُونَ (assumed tropical:) A people, or company of men, remaining at a water: when going in search of pasture and of the places where rain has fallen, they are not so called. (IAar.) -A2- خَافِضَةٌ A woman who circumcises girls. (S, A, Msb, K. *) And خَافِضٌ is sometimes applied to A man who circumcises boys. (TA.)

خَافِضَةٌ
خَافِضَةٌ خافض خافضه خافضة , as a subst., or an epithet in which the quality of a subst. predominates: see خَفْضٌ, last signification.

مَخْفِضُ قَوْمٍ
مَخْفِضُ قَوْمٍ مخفض قوم A place where a people are in a state of ease, or tranquillity; or in a plentiful and pleasant state of life. (TA.) ― -b2- See also خَفْضٌ, in the latter part of the paragraph. -A2- مَخْفِضٌ also signifies The place of a girl where the operation of circumcision is performed. (Lh and Az, in TA, voce عُذْرَة.)

مَخْفُوضٌ
مَخْفُوضٌ مخفوض : see خَفْضٌ, in two places, in the latter part of the paragraph: and see خَفِيضٌ. -A2- مَخْفُوضةٌ A girl circumcised. (Mgh, Msb.)

الحُرُوفُ المُنْخَفِضَةُ
الحُرُوفُ المُنْخَفِضَةُ الحروف المنخفضه الحروف المنخفضة All the letters of the alphabet except غ ظ ط ض ص خ, and ق; (K;) which latter are called المُسْتَعْلِيَةُ. (TA.)

### Türkçe

**خَفَضَهُ**
1 **خَفَضَهُ** خفض خفضه خفضة, [muzâri‘ı **خَفِضَ**,] mastar ismi **خَفْضٌ**, Onu alçalttı; onu aşağı indirdi; yani bir şeyi; **رَفَعَهُ**’nin zıddı. (A.) ― -b2- O (Allah) onu alçalttı; (S, Msb;) yani bir kâfiri. (Msb.) Şöyle dersin: اَللّٰهُ يَخْفِضُ مَنْ يَشَآءُ وَيْرفَعُ (mecaz kabul edilerek:) Allah dilediğini alçaltır ve yüceltir. (S.) ― -b3- **خَفَضَ جَنَاحَهُ** O (bir kuş) kanadını [aşağı indirdi yahut] gevşetti ve onu yanına doğru topladı; dinlenmek yahut uçmayı bırakmak için. (TA.) ― -b4- Ve aynı ibare, (mecaz:) Kendini yumuşak huylu, muameleye kolay, uyumlu yahut boyun eğici kıldı. (TA.) Kur’ân’da [xv. 88] şöyle denilmiştir: وَاخْفِضْ خَنَآحَكَ لِلْمُؤْمِنِينَ (mecaz:) Müminlere karşı kendini yumuşak kıl, vb.: (Jel, TA:) yahut müminlere karşı mütevazı ol ve onlara yumuşaklıkla muamele et. (Bd.) Yine, aynı yerde [xvii. 25], (TA,) وَاخْفِضْ لَهُمَا جَنَاحَ الذُّلِّ مِنَ الرَّحْمَةِ (mecaz:) Merhametten dolayı onlara ikisine karşı kendini alçalt yahut zelil kıl: (Bd, K, TA:) yahut merhametten dolayı onlara ikisine karşı boyun eğici bir yumuşaklıkla kendini yumuşak kıl: (Bd, * Jel:) yahut cümlede bir takdim-tehir vardır ve mana **واخفض لهما جناح الرحمة من الذلّ**’dür [ve boyun eğicilikten dolayı onlara ikisine karşı merhametle yumuşak ol]. (O, K.) ― -b5- **اـِنَّ اللّٰهَ يَخْفِضُ القِسْطَ وَيَرْفَعُهُ**, bir hadiste, şu demektir: Şüphesiz Allah, bir vakit adil olanı yahut hakkaniyetliyi yere indirir; başka bir vakitte onu yüceltir: (ISh:) yahut dilediğine [rızık vb. vasıtaları] geniş kılar ve dilediğine dar kılar: (Sgh, K:) yahut herhangi bir yaratılmışın payı olan rızık vasıtasının hissesini az kılar ve onu çok kılar. (TA, **قسط** maddesinde, bkz.). **خَفْضُ العَدْلِ وَرَفْعُهُ** da, insanların bozulup fesatla amel ettiklerinde adilin zalim tarafından yenilmesi; tövbe edip salih amel ettiklerinde adilin zalimi yenmesi, diye açıklanır. (TA.) [Ayrıca **رفع** maddesine de bak.] ― -b6- **مَازَالَتْ تَخْفِضُنِى أَرْضٌ وَتَرْفَعُنِى أُخْرَى حَتَّى وَصَلْتُ اـِلَيْكُمْ** (mecaz:) [görünüşe göre şu demektir: Bir yer beni yumuşak bir yürüyüşe sevk etmekten geri durmadı, başka bir yer de beni şiddetli bir yürüyüşe sevk etmekten geri durmadı, size ulaşıncaya kadar: çünkü yürüyüşle ilgili olarak **خَفَضَ** muhtemelen yalnızca lâzım değil, aşağıda görüleceği üzere, zıddı **رَفَعَ** gibi müteaddîdir de: yahut “bir yer beni aşağı indirmekten, başka bir yer beni yukarı çıkarmaktan geri durmadı” manasına da gelebilir, vb.; gerçi bu manada olursa mecaz oluşu şüpheli olabilir]. (A, TA.) ― -b7- **خَفَضَ صَوْتَهُ**, (A, Msb,) muzâri‘ı **خَفِضَ**, (Msb,) mastar ismi **خَفْضٌ**, (S, Msb, K,) (mecaz:) O (bir adam, Msb) sesini alçalttı; (S, K;) sesini yükseltmedi; (Msb;) [A’da işaret edildiği üzere **رَفَعَهُ**’nin zıddı]. ― -b8- [Yukarıda zikredilen manaların çoğunda, ↓ **خَفَّضَ**, **خَفَضَ** ile neredeyse; hatta tam olarak, eş anlamlıdır.] ― -b9- **خَفَضَ الحَرْفَ فِى الاـِعْرَابِ** (mecaz kabul edilerek:) İ‘rabda [son] harfi kesreli kıldı. (Msb.) **خَفْضٌ**, kelimelerin i‘rabında **جَرٌّ** [bkz.] ile eş anlamlıdır: (S, K) (K:) bu iki terim, kelimelerin i‘rabında, i‘rabsızlıkta **كَسْرٌ** gibidir; nahivcilerin ıstılah dilinde. (S.)

-A2- **خَفُضَ عَيْشُهُ**, muzâri‘ı **خَفُضَ**, [mastar ismi, görünüşe göre, **خَفْضٌ**, aşağıda bkz.] (mecaz kabul edilerek:) Onun hayatı kolay oldu yahut kolaylaştı; sıkıntı yahut meşakkat ve yorgunluktan uzak; sakin; ve bol oldu. (JK, K. *) ― -b2- **خَفُضَ صَوْتُهَا** (mecaz kabul edilerek:) Onun (bir kadının) sesi alçak, yumuşak, nazik oldu yahut oldu. (TA.) ― -b3- **خَفَضَتْ** (mecaz kabul edilerek:) O (bir kadın) seste alçak, yumuşak yahut nazik oldu yahut oldu. (TA.) ― -b4- **خَفَضَتِ الاـِبِلُ**, [mastar ismi **خَفْضٌ** ve **مَخْفُوضٌ**, zıddı **رَفْعٌ** ve **مَرْفُوعٌ** gibi, (aşağıda **خَفْضٌ**’e bak,)] (mecaz:) Develer yumuşak bir yürüyüşle yürüdüler; (A, TA;) **رَفَعَت**’in zıddı. (A.) ― -b5- **خَفَضَ بِالمَكَانِ**, muzâri‘ı **خَفِضَ**, (mecaz kabul edilerek:) O, yerde kaldı, durdu yahut ikamet etti. (K.) [Ayrıca **خَافِضٌ**’a da bak.] Bir şair der ki,
[fiili bu manada kullanarak, görünüşe göre,]
اـِنَّ شَكْلِى وَاـِنَّ شَكْلَكِ شَتَّى
فَالْزَمِى الخُصَّ وَاخْفِضِى تَبْيَضِضِّى
[Şüphesiz benim gibim ve şüphesiz senin gibin farklıdır: öyleyse bizim yurdumuz olan çadıra yapış ve sakin kal: güzelleşeceksin]: son kelime **تَبْيَضِّى** yerinedir; bir **ض** eklenmiştir. (S.) ― -b6- **خَفَضَ**, mastar ismi **خُفُوضٌ**, ayrıca (mecaz kabul edilerek:) Öldü; bir adam hakkında söylenir. (TA.)

-A3- **خَفَضَتِ الجَارِيَةَ**, [muzâri‘ı ve mastar ismi aşağıdaki gibidir,] O (kadın) kızı sünnet etti: [**بَظْرٌ**’a bak:] (Msb:) **خَفَضْتُ الجَارِيَةَ**, (S,) yahut **خُفِضَتِ الجَارِيَةُ**, (A, K,) **خَتَنْتُ الغُلَامَ** gibidir, (S,) yahut **خُتِنَ الغُلَامُ**: (A, K:) birinci fiil yalnız kıza uygulanır: (Msb, K:) yahut bazen **خفَضَ الصَّبِىَّ**, muzâri‘ı **خَفِضَ**, mastar ismi **خَفْضٌ**, diyerek “o, oğlanı sünnet etti” manasında kullanırsın. (TA.)

2 **خَفَّضَ**: 1’e bak, paragrafın ikinci yarısında. ― -b2- **خَفِّضْ رَأْسَ البَعِيرِ** Devenin başını yere doğru indir ki ona binesin. (Lth, K.) ― -b3- **خفّضهُ** (mecaz kabul edilerek:) Onun hâlini ve rütbesini zayıflattı ve alçalttı yahut düşürdü. (TA.) ― -b4- (mecaz kabul edilerek:) Onu sakinleştirdi yahut teskin etti ve işi yahut durumu ona kolay kıldı. (TA, bir hadisten.) ― -b5- **خَفِّضْ عَلَيْكَ جَاشَكَ** (mecaz kabul edilerek:) Kalbini sakinleştir yahut yatıştır. (TA.) ― -b6- **خَفِّضِ القَوْلَ يَا فُلَانُ** (mecaz:) Sözünü (lafzen: sözü) yumuşak yahut hafif kıl, ey falan: (K, TA:) ve **خَفِّضْ عَلَيْكَ القَوْلَ** [aynı manaya gelir]. (S.) ― -b7- **خَفِّضْ عَلَيْكَ الأَمْرَ**, (S, K, *) yahut [sadece] **خَفِّضْ عَلَيْكَ**, (A,) (mecaz:) İşi yahut durumu kendine hafif yahut kolay kıl: (S, A, K,) (A:) [yani onu hafife al: çünkü] bir hadiste geçen **خَفِّضِى عَلَيْكِ**, Ebû Bekir’in ‘Âişe’ye sözü olarak, “işi yahut durumu hafif yahut kolay kıl; ve onun için üzülme” demektir. (TA.) ― -b8- **أُصِيبَ بِمَصَائِبَ تَخَفِّضُ المَوْتَ** (mecaz kabul edilerek:) O, ölümü kendisine yaklaştıran ve onlardan kaçamadığı musibetlerle vuruldu. (IAar, L.)

**رَافَعَنِى وَخَافَضَنِى**
3 **رَافَعَنِى وَخَافَضَنِى** رافعني وخافضنى رافعني وخافضني: **رفع** maddesine bak.

5 **تَخَفَّضَ**: hemen ardından gelen şeye bak.

**انخفض**
7 **انخفض** ٱنخفض, (JK, S, Sgh,) yahut ↓ **اختفض**, (K,) yahut ikisi de, (TA,) [fakat ikincisi çok nadir görünürken birincisi çok sık kullanılır,] ve ↓ **تخفّض**, (A,) O alçaltıldı yahut alçak oldu yahut çöktü. (JK, S, A, Sgh, K.)

**اختفض**
8 **اختفض**: 7’ye bak. -A2- **اختفضت** O (bir kız) sünnet edildi yahut oldu. (S, K.) [1’in son manasına bak.]

**خَفْضٌ**
**خَفْضٌ**: [**خَفَضَ**’a bak, (onun mastar ismidir,) baştan sona. ― -b2-] Bir eksilme yahut gevşeklik yahut benzeri bir hâl: (A, TA:) (mecaz kabul edilerek:) kolaylık; dinlenme; sıkıntı yahut meşakkat ve yorgunluktan uzaklık; sükûnet; sessizlik; sakinlik; eş anlamlısı **دَعَةٌ**; (S, A, K;) ve **رَاحَةٌ**; (Msb;) ve **سُكُونٌ**; (TA;) hayat hakkında: (Msb:) yahut hayat şartlarının genişliği; (El-Marzookee, Msb;) onun bolluğu ve hoşluğu: (El-Marzookee:) yumuşaklık, incelik yahut kolaylık: (A, TA:) hoş hayat: (L:) ve [aynı şekilde] ↓ **خَفِيضَةٌ**, hayatın yumuşaklığı, inceliği yahut kolaylığı; ve onun şartlarının genişliği: (TA:) ve birincisi, (mecaz kabul edilerek:) sesin yumuşaklığı ve kolaylığı. (TA.) Şöyle dersin: **هُمْ فِى خَفْضٍ مِنَ العَيْشِ** (mecaz kabul edilerek:) Onlar hayatın kolay yahut sakin [yahut bol ve hoş, yahut yumuşak yahut ince] bir hâlindedirler. (S.) [Bu ibarenin A’da mecaz olduğu söylenmiştir; fakat niçin, görmüyorum; zira **خَفْضٌ**’un **دَعَةٌ** manasında oluşu aynı kaynağa göre hakikidir.] Ve **هُوَ فِى خَفْضِ العَيْشِ** (mecaz kabul edilerek:) O, hayatın geniş ve kolay yahut sakin bir hâlindedir. (Msb.) Ve bir şair der ki,
لَا يَمْنَعَنَّكَ خَفْضَ العَيْشِ فِىدَعَةٍ
نُزُوعُ نَفْسٍ اـِلَى أَهْلٍ وَأَوْطَانِ
تَلْقَى بِكُلِّ بِلَادٍ اـِنْ حَلَلْتَ بِهَا
أَهْلًا بِأَهْلٍ وَجِيرَانًا بِجِيرَانِ
(Ham s. 137, ve Sgh;) yani (mecaz kabul edilerek:) [Aileye ve yurtlara nefsin özlemi, seni,] hayat şartlarının genişliğinden yahut onun bolluğu ve hoşluğundan, kolaylık ve sükûnet içinde, alıkoymasın: [her ülkede, eğer orada ikamet edersen, bir aileye karşı bir aile ve komşulara karşı komşular bulursun:] (ElMarzookee, MF:) her ikisi de caiz olmakla birlikte daha tercih edilir başka bir kıraat, **نُزُوعُ** yerine **نِزَاعُ**’dır. (Ham, adı geçen yer.) ― -b3- [Ayrıca sıfat olarak da kullanılır; görünüşe göre **ذُو خفْضٍ** yerinedir.] Şöyle dersin: **عَيْشٌ خَفْضٌ**, (JK, TA,) ve ↓ **خَافِضٌ**, (S, A, K,) ve ↓ **خَفِيضٌ**, ve ↓ **مَخْفُوضٌ**, (TA,) (mecaz kabul edilerek:) Kolay yahut sakin, (JK, S, K, TA,) ve bol, (JK, TA,) ve yumuşak yahut ince, (TA,) bir hayat: (JK, S, vb.:) ve ↓ **مَخْفِضٌ**, **خَفْضٌ** ile aynı manaya gelir. (TA: burada olduğu gibi aynı yerde zikredilmiştir.) [A’da, **عَيْشٌ** ↓ **خافض**’ın **عِيشَةٌ رَاضِيَةٌ** gibi olduğu (yani **عَيْشٌ مَخْفُوضٌ** yerinedir) ve bunun mecaz olduğu söylenir.] ― -b4- Ayrıca (mecaz:) Yumuşak bir yürüyüş; **رَفْعٌ**’ın zıddı; (S, A, * K;) ve aynı şekilde ↓ **مَخْفُوضٌ**; (S, * A;) **مَرْفُوعٌ**’un zıddı. (A, TA.) [**خَفَضَتِ الاـِبِلُ**’e bak.] ― -b5- Ayrıca alçak yahut çökük arazi: (TA:) ve [aynı şekilde] ↓ **خَافِضَةٌ**, arazinin alçak yahut çökük bir parçası (تَلْعَةٌ مُطْمَئِنَّةٌ): (ISh, K:) ↓ **رَافِعَةٌ** ise [zıddı, yani] sert ve yüksek bir arazi parçası manasındadır. (ISh.)

**هُوَ فِى حَالِ خَفْضَةٍ**
**هُوَ فِى حَالِ خَفْضَةٍ** هو في حال خفضه هو في حال خفضة ve **حَالِ رِفْعَةٍ** [O, alçalış hâlinde ve yükseliş hâlindedir: yahut belki **خفضة** kelimesi, **رِفْعَة** ile şekilce uyuşması ve kendi başına bir hâli ifade etmesi sebebiyle **خِفْضة** diye yazılmalıdır]. (A.)

**صَوْتٌ خَفِيضٌ**
**صَوْتٌ خَفِيضٌ** صوت خفيض (mecaz:) Alçak, yumuşak yahut nazik bir ses. (TA.) Ve **كَلَامٌ خَفِيضٌ** ve ↓ **مَخْفُوضٌ** (mecaz:) [Alçak, yumuşak yahut nazik söz]. (A, TA.) Ayrıca **خَافِضٌ**’a bak. ― -b2- **عَيْشٌ خَفِيضٌ**: **خَفْضٌ**’a bak.

**خَفِيضَةٌ**
**خَفِيضَةٌ** خفيض خفيضه خفيضة, isim olarak: paragrafın başına yakın yerde **خَفْضٌ**’a bak.

**الخَافِضُ**
**الخَافِضُ** الخافض خافض, Allah’ın **الأَسْمَآءُ الحُسْنَى** denilen isimlerinden biridir: kibirli, büyüklenen yahut küstah olanı alçaltan: (K:) alçaltmayı dilediği her şeyi alçaltan. (TA.) ― -b2- Kur’ân’da [lvi. 3, diriliş (القِيَامَة) hakkında,] **خَافِضَةٌ رَافِعَةٌ**, bazı kimseleri Cehenneme alçaltan; bazı kimseleri Cennete yükselten, demektir: (O, K:) yahut isyankârı alçaltan; itaat edeni yükselten. (Zj.) ― -b3- Esed kabilesinden bir recez şairi (S, **شول** ve **صن** maddelerinde), zekât toplayıcısını yererek şöyle der:
خَافِضَ سِنٍّ وَمُشِيلًا سِنَّا
أَاـِبِلِى تَأْكُلُهَا مُصِنَّا
[Burnu kibirle yukarı kaldırarak, bir durumda yaşı alçaltıp başka bir durumda yaşı yükselterek, benim develerimi mi yiyorsun?]: yahut IAar’a göre bu, bir adamın karısına hitabı ve onun babasını yermesidir; o, mehir olarak yirmi deve istemiş, hepsinin **بَنَات لَبُون** olmasını şart koşmuş ve onları ondan talep etmişti; develeri arasında semiz bir **حِقَّة** görünce “Bu bir **بِنْت لَبُون**’dur” dedi ki onu alsın; zayıf bir **بنت لبون** görünce “Bu bir **بِنْت مَخَاض**’dır” dedi ki onu bıraksın. (S.) ― -b4- **هُوَ خَافِضُ الجَنَاحِ** (mecaz:) O, yumuşak huylu, muameleye kolay, uyumlu yahut boyun eğicidir: (A, TA:) (mecaz:) o, ağırbaşlı, vakur, sakin yahut dingindir; (TA;) ve aynı şekilde **هُوَخَافِضُ الطَّيْرِ**. (K, TA.) ― -b5- **اِمْرَأَةٌ خَافِضَةُ الصَّوْتِ**, ve **الصَّوْتِ** ↓ **خَفِيضَةُ**, (mecaz kabul edilerek:) Sesi alçak, yumuşak yahut nazik bir kadın: (TA:) bağırıp çağıran ve dili kötü olan değil. (T, TA.) ― -b6- **عَيْشٌ خَافِضٌ**: iki yerde **خَفْضٌ**’a bak. ― -b7- **أَرْضٌ خَافِضَةُ السُّقْيَا** (mecaz kabul edilerek:) Sulaması kolay arazi. (K.) Zıddına **رَافِعَةُ السقيا** denir. (TA.) ― -b8- **بَيْنِى وَبَيْنَكَ لَيْلَةٌ خَافِضَةٌ** (mecaz:) Benimle senin aranda yolculuğu kolay bir gece vardır. (S, TA.) ― -b9- **قَوْمٌ خَافِضُونَ** (mecaz kabul edilerek:) Bir su başında kalan bir kavim yahut topluluk: otlak ve yağmur düşen yerleri aramaya çıktıklarında böyle adlandırılmazlar. (IAar.) -A2- **خَافِضَةٌ** Kızları sünnet eden kadın. (S, A, Msb, K. *) Ve **خَافِضٌ** bazen oğlanları sünnet eden erkeğe de uygulanır. (TA.)

**خَافِضَةٌ**
**خَافِضَةٌ** خافض خافضه خافضة, isim olarak yahut isim niteliğinin baskın olduğu bir sıfat olarak: **خَفْضٌ**’a bak, son mana.

**مَخْفِضُ قَوْمٍ**
**مَخْفِضُ قَوْمٍ** مخفض قوم Bir kavmin kolaylık yahut sükûnet hâlinde bulunduğu yer; yahut hayatın bol ve hoş bir hâlinde bulunduğu yer. (TA.) ― -b2- Ayrıca paragrafın son kısmında **خَفْضٌ**’a bak. -A2- **مَخْفِضٌ** ayrıca, kızın sünnet ameliyesinin yapıldığı yer (kızın yeri) manasına gelir. (Lh ve Az, TA’da, **عُذْرَة** maddesinde.)

**مَخْفُوضٌ**
**مَخْفُوضٌ** مخفوض: paragrafın son kısmında iki yerde **خَفْضٌ**’a bak; ve **خَفِيضٌ**’e bak. -A2- **مَخْفُوضةٌ** Sünnet edilmiş kız. (Mgh, Msb.)

**الحُرُوفُ المُنْخَفِضَةُ**
**الحُرُوفُ المُنْخَفِضَةُ** الحروف المنخفضه الحروف المنخفضة: **غ ظ ط ض ص خ** ve **ق** hariç alfabenin bütün harfleri; (K;) bunlara ise **المُسْتَعْلِيَةُ** denir. (TA.)
