# خقق (خ-ق-ق) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%82%D9%82
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AE%D9%82%D9%82

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: خ - ق - ق
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 6 sözlük

## Sözlükler (6)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%82%D9%82/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

باب الخاء والقاف
خ ق مستعمل فقط
خق:
قال الخليل: يقال لُقنْبِ الدّابّة إذا زَعَق: خقّ. فإذا ضُوعف مُخَفَّفاً قيل: خَقْخَقَ، والخَقْخَقَةُ: صوت القنب والفرج إذا ضُوعِفَ.
وإخفاقُ الأحْراحِ: صوتها عند النَّحْجِ، وهو شدة المُجامعة.
والأتانُ تَخِقُّ خقيقاً وقد خقَّت، وهو صوتُ حيائِها من الهُزالٍ والاسترخاء عند المجامعة. وأتان خقوق: واسعةٌ الدُّبُر.
وأَخقَّتِ البَكْرةُ إذا اتسع خرقها عن المِحور. واتّسعتِ النَّعامةُ عن مَوْضع طَرَفها من الزُّرْنُوق.
والأخُقُوقُ: نُقَرٌ في الأرض أي: حُفَرٌ طِوال، وهي كسور فيها في منفرج الجبل وفي الأرض المُتَفَقِرّة. والأخقوق: قدر ما ختفي فيه الرجل أو الدّابّة، وما قال: اللُّخقوق فهو غلط من قِبلَ لام المعرفة.

##### Türkçe

باب **الخاء** و**القاف**
**خ ق** kullanılır, yalnızca.
**خق**:
**الخليل** dedi: Bineğin **لُقنْبِ**’ine, bağırdığı zaman, denir: **خقّ**. Şayet hafifletilmiş olarak iki kat yapılırsa denir: **خَقْخَقَ**; **الخَقْخَقَةُ**: **القنب** ve **الفرج**’in, iki kat yapıldığı zaman, sesidir.
**إخفاقُ الأحْراحِ**: **النَّحْج** esnasında onun sesi; o, cinsel birleşmenin şiddetidir.
Dişi eşek **تَخِقُّ** bir **خقيقاً** (olarak); ve muhakkak **خقَّت**; o, zayıflık ve cinsel birleşme esnasında gevşeklikten dolayı onun hayâsının sesidir. Ve **أتان خقوق**: **الدُّبُر**’ü geniş olan.
Ve **أَخقَّتِ البَكْرةُ**: **المِحور**’dan dolayı onun deliği genişlediği zaman. Ve devekuşu, **الزُّرْنُوق**’tan onun ucunun yeri bakımından genişledi.
Ve **الأخُقُوقُ**: yerde oyuklar; yani: uzun çukurlar; ve onlar, dağın yarığında ve çatlamış yerde, içinde kırıklar bulunan (şeyler)dir. Ve **الأخقوق**: erkeğin yahut bineğin içinde gizlendiği miktardır. Ve onun söylediği **اللُّخقوق** ise, **لام**-ı marifet tarafından bir yanılgıdır.

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%82%D9%82/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

الخَقوقُ: الأتانُ التي يصوِّت حياؤها، وذلك عند الهزال. وقد خَقَّ الفَرْجُ يَخِقُّ خَقيقاً. ويقال: أَخَقَّتِ البَكْرَةُ، إذا اتَسَعَ خَرْقُها. ويقال للغدير إذا جفّ وتقلَّعَ: خَقٌّ. قال الراجز:
كَأَنَّما يَمْشينَ في خَقٍّ يَبَسْ

##### Türkçe

**الخَقوقُ**: hayâsı ses çıkaran dişi eşek; bu, zayıflık esnasındadır. Ve **خَقَّ الفَرْجُ يَخِقُّ خَقيقاً**: ferç ses çıkardı, ses çıkarır, ses çıkarma (ile). Ve denilir: **أَخَقَّتِ البَكْرَةُ**; eğer onun yırtığı genişledi ise. Ve kuruyup sökülüp kalktığı zaman gölcüğe denilir: **خَقٌّ**. Râciz dedi ki:
Sanki onlar, kurumuş bir **خَقّ** içinde yürüyorlar.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%82%D9%82/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

خقَّت الأَتانُ تخِقُّ خَقِيقاً، وهي خقُوق: صوَّتَ حَياؤها عند الجماع من الهُزال والاسْتِرْخاء، وكذلك كلّ أنثى من الدوابّ. وخَقَّ الفَرج يَخِقُّ خقِيقاً، وكذلك قُنْبُ الفرَس إذا صوّت، وخفَّت المرأة وهي خَقوق وخَقَّاقة كذلك، وهو نعت مكروه؛ قال:
لو نِكْتَ مِنهنَّ خقُوقاً عَرْدا،
سَمِعْت رِزّاً ودَوِيّاً إدّا
أَبوعبيدة في كتاب الخيل: الخِقاقُ صوت يكون في ظَبْية الأُنثى من الخيل من رَخاوة خِلْقتها وارْتِفاع مُلْتَقاها، فإذا تحرّكت لعَنَقٍ أَو غيره احْتَشَتْ رَحمُِها الريحَ فصوَّتت فذلك الخِقاق، ويقال للفرس من ذلك الخاقُّ.
والخَقُوق والخَقَّاقةُ من الأُتُن والنساء: الواسعة الدُبر. ويقال في السِّباب: يا ابن الخَقُوق
والخَقَّاقةُ: الاسْتُ؛ ومن الأَحْراح مُخِقٌّ، وإخْقاقُه: صوته عند النَّخْجِ. وحِرٌ مِخقّ: مصوت عند النخج.
قال أَبو زيد: إذا اتَّسعت البَكْرةُ أَو اتَّسع خَرْقُها عنها قيل: أَخَقَّت إخْقاقاً فانخَسُوها نَخْساً، وهو أَن يُسدَّ ما اتسع منها بخشبة أَو بحجر أَو بغيره. وخَقَّت البكرة: اتَّسع خَرْقُها عن المِحْوَر أَو اتسعت النّعامةُ عن موضع طَرفها من الزُّرْنُوق.
والخَقِيقُ والخَقْخَقةُ: زُعاقُ قُنْب الدابة، وقد خَقِّ وخَقْخقَ. قال ابن المظفر الخَقيقُ زُعاقُ قُنب الدابَّة فإذا ضوعف مخففاً قيل: خَفْخَق. والخَقْخة: صوت القنب والفرجِ إذا ضُوعف. وخَقَّ القارُ وما أَشبهه خَقّاً وخقَقاً وخَقِيقاً وخَقخق: غَلى وسُمع له صوت.
والخَقُّ: الغدير اليابس إذا جَفَّ وتَقَلْفَع؛ قال:
كأَنَّما يَمْشِين في خَقٍّ يَبَسْ
وقال ابن دريد: قال أَهل اللغة الخقُّ شبه حفرة عامضة في الأرض مثل اللُّخْقُوق، قال: ولا أَدري ما صحته. والخَقُّ والأُخْقوق: قدر ما يختفي فيه الدابة أَو الرجل، لغة في اللُّخْقوق؛ قال الليث: ومن قال اللخقوق فإنما هو غلط من قبل الهمزة مع لام المعرفة، قال أَبو منصور: هي لغة لبعض العرب يَتكلم بها أهل المدينة، وبهذه اللغة قرأ نافع، يقولون قال الأَحمر، ومنهم من يقول قال لَحْمر، وقال ذلك سيبويه والخليل؛ حكاه الزجاج. وقيل: الأَخاقِيقُ فقَرٌ في الأَرض وهي كُسور فيها في مُنْعَرَج الجبل وفي الأَرض المتَفقِّرة، وهي الأَودية. وفي حديث النبي، صلى الله عليه وسلم: أَنَّ رجلاً كان واقفاً معه وهو محرم فَوَقَصَت به ناقته في أَخاقِيقِ جِرْذان فمات؛ وهي شُقوق في الأَرض، واحدها أُخْقُوق، ولا يعرفه الأَصمعي إلا باللام؛ قال الأَصمعي: إنما هو لخَاقِيق جِرْذانٍ، واحدها لُخْقوق، وهي شقوق في الأَرض؛ قال أَبو منصور وقال غيره: الأَخاقِيقُ صحيحة كما جاء في الحديث، واحدها أُخْقُوق مثل أُخدود وأَخادِيدَ.
والخَقُّ والخَدُّ: الشَّقُّ في الأَرض. يقال: خَدَّ السيلُ فيها خَدّاً وخَقَّ فيها خَقّاً. ابن شميل: خق السيل في الأَرض خقّاً إذا حَفر فيها حَفْراً عميقاً.
وكتب عبد الملك بن مَرْوانَ إِلى وكيل له على ضَيْعة: أَمَّا بعد فلا تَدَعْ خَقّاً من الأَرض ولا لَقَّاً إِلا سَوَّيْته وزرَعْتَه؛ فاللَّقُّ: الشقّ المستطيل وهو الصَّدْعُ، والخَقُّ: حُفْرة غامضة في الأَرض وهو الجُحْر؛ وأَنشد شمر لِلًعين المِنْقَريّ يصف ذكر فرس:
وقاسِحٍ كَعمُودِ الأَثْلِ يَحْفِزُه
دَرْكاً حِصان، وصُلْب غَيْر مَعْرُوقِ
مِثْل الهِراوة مِيثام، إِذا وقَبَتْ
في مَهْبِلٍ، صادَفَتْ داء اللًخاقِيقِ
(* قوله «مثل الهراوة إلخ» سيأتي للمؤلف في مادة لخق على غير هذا الوجه).ابن الأَعرابي: الخِقَقةُ الرَّكَواتُ المُتلاحِماتُ، والخِقَقةُ أَيضاً الشُّقوق الضيِّقةُ. وفي النوادر: يقال استخَقَّ الفرَسُ وأَخَقَّ وامْتَخَض إِذا اسْتَرْخى سُرْمُه، يقال ذلك في الذكر.

##### Türkçe

**خقَّت الأَتانُ** **تخِقُّ** **خَقِيقاً**، وهي **خقُوق**: çiftleşme sırasında zayıflık ve gevşeklikten dolayı hayâsı ses çıkardı; aynı şekilde binek hayvanlarından her dişi.

Ve **خَقَّ الفَرج** **يَخِقُّ** **خقِيقاً**; aynı şekilde, ses çıkardığı zaman atın ferci olan **قُنْبُ الفرَس** da; kadın da **خفَّت**; o da **خَقوق** ve **خَقَّاقة**dır; bu, hoş görülmeyen bir nitelemedir; dedi ki:
لو نِكْتَ مِنهنَّ **خقُوقاً** عَرْدا،
سَمِعْت رِزّاً ودَوِيّاً إدّا

**أَبوعبيدة** “Kitâbü’l-Hayl”de: **الخِقاقُ** dişi atın **ظَبْية**sinde, yaratılışının gevşekliğinden ve **مُلْتَقاها**sının yükselmesinden dolayı olan bir sestir; boyun uzatmaya yahut başkasına hareket ettiğinde rahmi rüzgârı içine çeker de ses çıkarır; işte bu **الخِقاق**tır. Bundan dolayı ata **الخاقُّ** denir.

**والخَقُوق** ve **الخَقَّاقةُ** eşek dişilerinden ve kadınlardan: makatça geniş olan. Sövgüde şöyle denir: يا ابن **الخَقُوق**

**والخَقَّاقةُ**: **الاسْتُ**; ve **الأَحْراح**tan **مُخِقٌّ** vardır; onun **إخْقاقُه**: **النَّخْجِ** sırasında sesi. **وحِرٌ مِخقّ**: **النخج** sırasında ses çıkaran.

**أَبو زيد** dedi: **البَكْرةُ** genişlediğinde yahut onun **خَرْقُها**sı ondan genişlediğinde şöyle denir: **أَخَقَّت** **إخْقاقاً**; sonra onu **نَخْساً** ile **انخَسُوها**; bu, ondan genişleyen şeyi bir tahta yahut bir taş yahut başkasıyla tıkamaktır. **وخَقَّت البكرة**: onun **خَرْقُها**sı **المِحْوَر**dan genişledi; yahut **النّعامةُ** **الزُّرْنُوق**taki **طَرفها** yerinden genişledi.

**والخَقِيقُ** ve **الخَقْخَقةُ**: binek hayvanının **قُنْب**unun **زُعاقُ**u; ve **خَقِّ** ve **خَقْخقَ**. **ابن المظفر** dedi: **الخَقيقُ** binek hayvanının **قُنب**unun **زُعاقُ**udur; hafifletilmiş olarak iki kat yapılırsa şöyle denir: **خَفْخَق**. **والخَقْخة**: **القنب**ın ve **الفرجِ**in iki kat yapıldığı zaman sesi. Ve **خَقَّ القارُ** ve benzeri **خَقّاً** ve **خقَقاً** ve **خَقِيقاً** ve **خَقخق**: kaynadı ve onun için bir ses işitildi.

**والخَقُّ**: kuruyup kabuk bağladığı zaman kuru gölcük; dedi ki:
كأَنَّما يَمْشِين في **خَقٍّ** يَبَسْ

**ابن دريد** dedi: Dil ehli dedi ki: **الخقُّ** yerde, **اللُّخْقُوق** gibi, ekşimsi bir çukura benzer; dedi ki: onun doğruluğunu bilmiyorum. **والخَقُّ** ve **الأُخْقوق**: içinde hayvanın yahut adamın gizlendiği miktar; **اللُّخْقوق**ta bir dildir; **الليث** dedi: **اللخقوق** diyenin sözü ancak, tanımlık **لام** ile hemzeden dolayı bir yanlıştır. **أَبو منصور** dedi: O, bazı Arapların bir dilidir; Medine halkı onunla konuşur; Nâfi‘ de bu dille okudu; derler ki: **قال الأَحمر**; onlardan kimi de **قال لَحْمر** der; bunu Sîbeveyh ve Halîl de söyledi; Zecâc onu nakletti. Ve denildi: **الأَخاقِيقُ** yerdeki **فقَرٌ**dur; o, dağın kıvrımında ve çatlaklı yerdeki kırıklardır; o, vadilerdir. Nebî’nin, صلى الله عليه وسلم, hadisinde: bir adam onunla birlikte ihramlı iken duruyordu da devesi onu **أَخاقِيقِ جِرْذان** içinde düşürüp boynunu kırdı da öldü; bunlar yerdeki yarıklardır; tekili **أُخْقُوق**tur. **الأَصمعي** onu ancak **باللام** ile bilir; **الأَصمعي** dedi: O ancak **لخَاقِيق جِرْذانٍ**dır; tekili **لُخْقوق**tur; bunlar yerdeki yarıklardır. **أَبو منصور** dedi: Başkası dedi ki: hadiste geldiği üzere **الأَخاقِيقُ** sahihtir; tekili **أُخْقُوق**tur; **أُخدود** ve **أَخادِيدَ** gibi.

**والخَقُّ** ve **الخَدُّ**: yerdeki yarık. Denir: sel onda **خَدّاً** **خَدَّ**; ve onda **خَقّاً** **خَقَّ**. **ابن شميل**: sel yerde **خقّاً** **خق** etti; onda derin bir kazı kazdığı zaman.

**عبد الملك بن مَرْوانَ** bir çiftlik üzerine olan vekiline yazdı: “Bundan sonra: yerden ne bir **خَقّاً** ne de bir **لَقَّاً** bırakma ki onu düzeltmiş ve ekmiş olmayasın.”; **فاللَّقُّ**: uzunlamasına yarık; o, **الصَّدْعُ**dır. **والخَقُّ**: yerde belirsiz bir çukur; o, **الجُحْر**dur. Ve Şemmer, **لِلًعين المِنْقَريّ**’den, bir atın erkekliğini vasfederken şu beyti okudu:
وقاسِحٍ كَعمُودِ الأَثْلِ يَحْفِزُه
دَرْكاً حِصان، وصُلْب غَيْر مَعْرُوقِ
مِثْل الهِراوة مِيثام، إِذا وقَبَتْ
في مَهْبِلٍ، صادَفَتْ داء اللًخاقِيقِ

(* قوله «مثل الهراوة إلخ» سيأتي للمؤلف في مادة **لخق** على غير هذا الوجه).

**ابن الأَعرابي**: **الخِقَقةُ** birbirine bitişik **الرَّكَواتُ**tur; **الخِقَقةُ** ayrıca dar **الشُّقوق**tur. **وفي النوادر**: denir: **استخَقَّ الفرَسُ** ve **أَخَقَّ** ve **امْتَخَض**; **سُرْمُه** gevşediği zaman; bu, erkekte söylenir.

### [Kâmûsü'l-Muhît](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%82%D9%82/sozluk/kamus.md) — Fîrûzâbâdî · 15. yy

* خ ق ق * * الأُخْقُوقُ * لغة في اللخقوق وفي الحديث ﴿فوقصت به ناقته في * أخَاقِيقِ * جرذان﴾ وهي شقوق في الأرض ولا يعرفه الأصمعي إلا باللام

##### Türkçe

* خ ق ق * * **الأُخْقُوقُ** * **اللخقوق**’ta bir lugattır. Hadiste: “Devesi onu, yer sıçanlarının **أَخَاقِيقِ**’inde (yarıklarında) devirdi”; bunlar yerdeki yarıklardır. **الأصمعي** onu ancak **اللام** ile bilir.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%82%D9%82/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

الإخقيق، كإزميل، وأسبوع: الشق في الأرض قال الجوهري: الأخقوق: لغة في اللخقوق ج: أخاقيق ولخاقيق، ومنه الحديث:  فوقصت به ناقته في أخاقيق جرذان  وهي شقوق الأرض، وقال الأصمعي: هي لخاقيق، ولم يعرفه إلا باللام، قال الأزهري: وقال غيره: الأخاقيق صحيحة، كما جاء في الحديث، وهي الأخاديد، قال الليث: ومن قال: اللخقوق فإنما هو غلط من قبل الهمزة مع لام المعرفة، قال الأزهري: وهي لغة بعض العرب، يتكلم بها أهل المدينة، وقيل: الأخاقيق: كسور في الأرض في منعرج الجبل، وفي الأرض المتفقرة، وهي الأودية. كالخق وهو: شبه حفرة غامضة في الأرض، نقله ابن دريد عن أهل اللغة، قال: ولا أدري ما صحته: أخقاق، وخقوق، وقيل: جمع الجمع أخاقيق وهو قول الرياشي، ونصه: واحد الأخاقيق خق، وجمع الخق: أخقاق وخقوق، والأخاقيق: جمع الجمع.
 وكتب عبد الملك بن مروان إلى عامل له:  أما بعد. فلا تدع خقا من الأرض ولا لقا إلا سويته وزرعته  ، ورواه ابن الأنباري بإسناده أنه زرع كل حق ولق، بالحاء المهملة المضمومة، قال: فالحق: الأرض المطمئنة، واللق: المرتفعة، وقد تقدم في موضعه.
 وخق الفرج يخق خقيقا: إذا صوت عند الجماع.

  وخق القدر: غلى فصوت هكذا فى سائر النسخ، والذي في العباب واللسان: وخق القار، وما أشبهه، خقا وخققا وخقيقا: إذا غلى فسمع له صوت، قال الصاغاني: وكذلك القدر، وبالغين المعجمة أيضا، فإن أبقيت لفظة القدر فالصواب: غلت فصوتت، وإلا فهو القار بدل القدر. والخقوق. الأتان الواسعة الدبر عن الليث والتي يسمع صوت حيائها عند الجماع من الهزال والاسترخاء، وكذلك كل أنثى من الدواب، وقد خقت تخق خقيقا.
 وكذا المرأة، كالخقاقة فيهما، قال ابن دريد: وهو نعت مكروه.
 قال الليث: ويقال في السباب: يا ابن الخقوق، قال الشاعر:
  لو نكت منهن خقوقا عردا
  سمـعـت رزا ودويا إدا وأخقت البكرة إخقاقا: إذا اتسع خرقها عن المحور، واتسعت النعامة عن موضع طرفها من الزرنوق وقال أبو زيد: إذا اتسعت البكرة، أو اتسع خرقها عنها، قيل: أخقت إخقاقا فانخسوها نخسا، وهو أن يسد ما اتسع منها بخشبة أو بحجر، أو بغيره.
 وأخق الفرج فهو مخق، أي: صوت عند الجماع وحر مخق: مصوت عند النخج، قاله الليث.
 ومما يستدرك عليه: الخقاق، بالكسر: صوت يكون فى ظبية الأنثى من الخيل من رخاوة خلقتها، وارتفاع ملتقاها، فإذا تحركت لعلق ونحوه احتشت رحمها الريح، فصوتت، فذلك الخقاق، قاله أبو عبيدة في كتاب الخيل، قال: ويقال للفرس من ذلك: الخاق.
 والخقوق، أو الخفاقة من الاتن والنساء: الواسعة الدبر، والخقاقة: الاست: والخقيق، والخقخقة: زعاق قنب الدابة.
 والخقخقة أيضا: صوت الفرج.
 وقال ابن دريد: الخق: الغدير إذا يبس وتقلفع، وأنشد:
  كأنما يمشين في خق يبس وخقخق القار والقدر: مثل خق.
 وخق السيل في الأرض خقا: إذا حفر فيها حفرا عميقا، عن ابن شميل. وقال ابن الأعرابي: الخققة: الركوات المتلاحمات.
 والخققة أيضا: الشقوق الضيقة.
 وفي النوادر: يقال: استخق الفرس، وأخق، وامتخض: إذا استرخى سرمه، يقال ذلك في الذكر.

##### Türkçe

**الإخقيق**، **كإزميل**، ve **أسبوع**: yerdeki yarık. el-Cevherî dedi: **الأخقوق**: **اللخقوق** hakkında bir dildir; çoğulu: **أخاقيق** ve **لخاقيق**. Ondan hadis: “Devesi onu **أخاقيق جرذان** içinde düşürdü”; bunlar yerin yarıklarıdır. el-Asmaʿî dedi: onlar **لخاقيق**tir; onu ancak **اللام** ile bildi. el-Ezherî dedi: başkası da dedi ki: **الأخاقيق** sahihdir; hadiste geldiği gibi; ve onlar **الأخاديد**dir. el-Leys dedi: “**اللخقوق**” diyen ise, ancak **الهمزة**nin **لام المعرفة** ile (birleşmesi) tarafından bir yanlıştır. el-Ezherî dedi: ve o, bazı Arapların dilidir; Medine ehli onunla konuşur. Ve denildi: **الأخاقيق**: dağın kıvrımında ve çatlamış yerde, yerde kırıklar; ve onlar vadilerdir. **كالخق**; ve o: yerde belirsiz bir çukur benzeri. Bunu İbn Düreyd, dil ehlinden nakletti; dedi: ve onun sahihliğini bilmiyorum: **أخقاق** ve **خقوق**. Ve denildi: çoğulun çoğulu **أخاقيق**tir; bu, er-Riyâşî’nin sözüdür; ve onun nassı: **واحد الأخاقيق خق**; ve **جمع الخق**: **أخقاق** ve **خقوق**; ve **الأخاقيق**: çoğulun çoğuludur.

Ve ʿAbdülmelik b. Mervân bir âmiline yazdı: “Bundan sonra: yerden ne bir **خق** ne de bir **لق** bırakma; ancak onu düzleştir ve ek.” İbnü’l-Enbârî onu isnadıyla rivayet etti ki: her **حق** ve **لق** ekmiştir; **بالحاء المهملة المضمومة** ile. Dedi: **فالحق**: alçak yer; ve **اللق**: yüksek olan; ve kendi yerinde daha önce geçti.

Ve **خق الفرج** **يخق خقيقا**: cinsel birleşme sırasında ses çıkardığı zaman.

Ve **خق القدر**: kaynadı da ses çıkardı; diğer bütün nüshalarda böyledir. **العباب** ve **اللسان**’da olan ise: **وخق القار** ve ona benzer şey, **خقا وخققا وخقيقا**: kaynadığı zaman, onun için bir ses işitildiği vakit. es-Sağânî dedi: ve tencere de böyledir; ve **بالغين المعجمة** ile de. Şayet **لفظة القدر**’i bırakırsan, doğrusu: “kaynadı da ses çıkardı”dır; yoksa, **القار**dır, **القدر** yerine.

Ve **الخقوق**: el-Leys’ten; arka tarafı geniş dişi eşek; ve zayıflık ve gevşeklikten dolayı cinsel birleşme sırasında ferciğinin sesi işitilen; ve binek hayvanlarının her dişisi de böyledir. Ve **خقت تخق خقيقا**.

Ve kadın da böyledir; ikisinde de **كالخقاقة**. İbn Düreyd dedi: ve o, mekruh bir nitelemendir.

el-Leys dedi: sövmede denilir: “ey **ابن الخقوق**!” Şair dedi:
لو نكت منهن **خقوقا** عردا
سمـعـت رزا ودويا إدا

Ve **أخقت البكرة إخقاقا**: milinden dolayı deliği genişlediği zaman; ve **النعامة** **الزرنوق**’tan olan ucunun yerinden genişlediği zaman. Ebû Zeyd dedi: **البكرة** genişlediği zaman, yahut deliği ondan genişlediği zaman, “**أخقت إخقاقا**” denilir; sonra onu **نخسا** ile dürtün; ve o, ondan genişleyen şeyi bir tahta ile yahut bir taş ile yahut başkasıyla kapatmaktır.

Ve **أخق الفرج**; o halde o **مخق**tur; yani: cinsel birleşme sırasında ses çıkardı. Ve **حر مخق**: **النخج** sırasında ses çıkaran; el-Leys söyledi.

Ve onun üzerine istidrâk edilenlerdendir: **الخقاق** (kesre ile): yaratılışının gevşekliğinden ve birleşme yerinin yükselişinden dolayı, atların dişisi olan ceylanda bulunan bir ses. Hareket ettiği zaman, **لعلق** ve benzeri için, rahmi rüzgârı içine toplar da ses çıkarır; işte o **الخقاق**tır. Bunu Ebû ʿUbeyde, **كتاب الخيل**’de söyledi. Dedi: bundan dolayı ata: **الخاق** da denilir.

Ve **الخقوق** yahut **الخفاقة**; dişi eşeklerden ve kadınlardan: arka tarafı geniş olan. Ve **الخقاقة**: kıç. Ve **الخقيق** ve **الخقخقة**: binek hayvanının kenevirinin böğürtüsü.

Ve **الخقخقة** ayrıca: fercin sesi.

İbn Düreyd dedi: **الخق**: kuruyup kabuk bağladığı zaman gölcük. Ve şu beyti okudu:
كأنما يمشين في **خق** يبس

Ve **خقخق القار والقدر**: **خق** gibidir.

Ve **خق السيل في الأرض خقا**: onda derin çukurlar kazdığı zaman; İbn Şümeyl’den. İbnü’l-Aʿrâbî dedi: **الخققة**: birbirine bitişik küçük su birikintileri.

Ve **الخققة** ayrıca: dar yarıklar.

Ve **في النوادر**: denilir: **استخق الفرس** ve **أخق** ve **امتخض**: kuyruğunun altı gevşediği zaman; bu, erkek hakkında söylenir.

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%82%D9%82/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

خَقَّ
خَقَّ I ( n. ac. خَقِيْق 25 ),
a.  Bubbled.

خَقّ
خَقّ 1 , ( pl. خُقُوْق 27 ,  أَخْقَاْق 38 ),
a.  Crevice, cleft.

##### Türkçe

خَقَّ
خَقَّ I ( mastar-ı aslî: **خَقِيْق** 25 ),
a. Kabarcıklandı.

خَقّ
خَقّ 1, (çoğulu **خُقُوْق** 27, **أَخْقَاْق** 38),
a. Yarık, çatlak.
