# خلط — Kitâbu'l-'Ayn

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%84%D8%B7/sozluk/kitab_ayn
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AE%D9%84%D8%B7/entries/kitab_ayn

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [خلط](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%84%D8%B7.md)
- Kitâbu'l-'Ayn: Halîl b. Ahmed · 8. yy

## Madde başı: خلط

باب الخاء والطاء واللام معهما
خ ط ل، خ ل ط، ط خ ل، ل ط خ مستعملات خطل: الخَطَل: خفة وسرعة، يقال للأحمق العجل وللمقاتل السريع الطعن: خَطِل، قال:
أحوس في الظلماء بالرمح خَطِلْ
والخَطِلُ من السهام الذي يذهب يميناً وشمالاً لا يقصد قصد الهدف، قال الكميت:
هذا لذاك وقول المـرء اسـهـمـه		منها المصيب زمنها الطائش الخَطِلُ
ويقال للجواد: خَطِلُ اليدين بالمعروف أي: عَجِلٌ والخَطِل من الثياب: ما غَلُظَ وخشنَ وجَفا، قال:
أعدُّ أخطالاً له ونَرمَقا
يعني الصياد.
والخَطْلاء من الشاء: العريضة الأذنين جداً، وأذناه خَطْلاوان كنعلين.
والخَيْطَل: السِّنَّور، ويُجَمع خَيِاطِل وامرأة خَطَالة فحَاشة، وخَطَلُها فُحشُها من العيب والزينة.
طلخ" الطَّلْخ: اللَّطخ بالقذَر وإفساد الكتاب ونحوه.
واطَّلَخَ دمع عينه: تفرق، قال:
لا خيرَ في الشيخ إذا ما أجلخَّا
وسالَ غربُ عينِه فاطلَخَّا
لطخ: اللَّطْخ أعمُّ من الطَّلْخ، واللُّطاخة: بقية الطَّخلْ وأثره.
ورجل لَطِخٌ: قذر الأكل، ولطَخْتُ فلاناً بأمرٍ قبيح ونحوه خلط: اختَلَطَ الشيء بالشيء وخَلَطتُه خَلْطاً.
والخِلْط: اسم كل نوعٍ من الأخلاط كالدواء ونحوه، قال:
شريجان من لونين خِلْطَيْنَ منهما		سوادٌ ومنه واضح اللون مغربُ
قال: أحسبه الليل والفجر.
والخَليط أيضاً من السمن فيه لحمٌ وشحم.
والخَليط: تبن وقت مختلطان.
والخُلَّيْطَي: تخليط الأمر، إنه لفي خُلَّيطَي من أمره.
والخِلاط: مخالطةٌ الذئب بالغنم، قال:
يضمن أهل الشاء بالخِلاط
وخَليط الرجل: مُخالِطُه.
والخليط: القوم الذين أمرهم واحد، قال:
بان الخليطُ بسحرة فتبددوا
والخِلاط: مُخالَطة الفحل الناقة أيضاً، إذا خالَطَ ثيله حياها.
وأخلَطَ الرجل للفحل إذا أدخل قضيبه وسدده.
وخُولِطَ في عقله خِلاطاً فهو خِلْط.
وخَلِطٌ مُختلطٌ بالناس مُتَحبَّبٌ، وامرأة بالهاء.
ونُهِيَ عن الخليطَيْن في الأَنْبِذة، وهو أن يُجْمَع بين صنفَيْن تمرٍ وزبيبٍ أو عنبٍ ورطبٍ.
وقوله: لا خِلاطَ ولا وِراطَ أي لا يجمع بين متفرقٍ ولا يفرق بين مجتمع، والوِراط: الخديعة.
وإذا حلبتَ على الحامض مَحْضاً فهو الخليط.
والخِلاطُ: مُخالطة الداء الجوف.
وأَخْلَطَ الفحل إذا خالط، وأخلَطَه الرجلُ.

### Türkçe

باب **الخاء** ve **الطاء** ve **اللام**’ın onlarla birlikte olanı

**خ ط ل**، **خ ل ط**، **ط خ ل**، **ل ط خ** kullanımdadır.

**خطل**: **الخَطَل**: hafiflik ve sürat. Aptal aceleciye ve hızlı saplayan savaşçıya: **خَطِل** denir. Dedi ki:
Karanlıkta mızrakla **خَطِلْ** (olan) bir ahves.

Ve **الخَطِلُ** ok(lar)dan, sağa ve sola giden, hedefin kastını kastetmeyen (tür)dür. Kümeyt dedi ki:
Bu şuna (aittir); kişinin sözü onun oklarıdır;
Onlardan isabet eden vardır; zamanında da şaşıran **الخَطِلُ** vardır.

Ve cömert ata: **خَطِلُ اليدين** بالمعروف, yani: acele (denir). Ve elbiselerden **الخَطِل**: kalınlaşan, kabalaşan ve sertleşen (şey)dir. Dedi ki:
Onun için **أخطالاً** ve **نَرمَقا** hazırlarım.
Avcıyı kastediyor.

Ve koyundan **الخَطْلاء**: çok geniş kulaklı (olan)dır; ve onun iki kulağı iki nal gibi **خَطْلاوان**dır.

Ve **الخَيْطَل**: kedi; **خَيِاطِل** diye çoğul yapılır. Ve bir kadın **خَطَالة**: çok çirkin sözlü; ve onun **خَطَلُها**’sı, ayıp ve süsten olan çirkin sözlülüğüdür.

**طلخ**: **الطَّلْخ**: pislikle lekelemek ve kitabı ve benzerini bozmak.

Ve **واطَّلَخَ** gözünün yaşı: dağıldı. Dedi ki:
İhtiyarlamışsa şeyhte hayır yoktur,
Gözünün kenarı aktı da **فاطلَخَّا** oldu.

**لطخ**: **اللَّطْخ** **الطَّلْخ**’tan daha geneldir. Ve **اللُّطاخة**: **الطَّخلْ**’ın kalıntısı ve izi.

Ve **رجل لَطِخٌ**: yemeği pis (olan). Ve falancayı çirkin bir iş ve benzeriyle **لطَخْتُ**.

**خلط**: **اختَلَطَ** şey şeyle; ve onu **خَلَطتُه** **خَلْطاً**.

Ve **الخِلْط**: ilaç ve benzeri gibi karışımlardan her bir türün adıdır. Dedi ki:
İkisinden iki renkli iki **خِلْطَيْنَ** şerîcân;
Biri siyah, biri de rengi açık, batıya (meyilli).

Dedi ki: onu gece ve fecir sanıyorum.

Ve **الخَليط** da, içinde et ve içyağı bulunan sadeyağdandır.

Ve **الخَليط**: saman ve vakit, karışık (olan)dır.

Ve **الخُلَّيْطَي**: işin karıştırılması; o, işinden bir **خُلَّيطَي** içindedir.

Ve **الخِلاط**: kurdun koyunla karışmasıdır. Dedi ki:
Koyun sahipleri **بالخِلاط** ile (birbirine) kefil olur.

Ve adamın **خَليط**’i: onunla karışıp görüşenidir.

Ve **الخليط**: işi bir olan topluluktur. Dedi ki:
**الخليطُ** seher vaktinde ayrıldı da dağıldılar.

Ve **الخِلاط**: aygırın dişi deveyle karışması da (dır); **ثيله**’si onun **حياها**’sına karıştığında.

Ve adam, aygır için **أخلَطَ** etti: kamışını soktu ve onu doğrulttu.

Ve aklında **خُولِطَ**; **خِلاطاً** (oldu); o hâlde o **خِلْط**tur.

Ve **خَلِطٌ**: insanlarla karışık, sevdirilen (kimsedir); ve **امرأة** (da) **بالهاء** (ile).

Ve **الأَنْبِذة**’de iki **الخليطَيْن**’den nehiy olundu; o, iki türü—hurma ve kuru üzüm, yahut üzüm ve taze hurma—bir araya toplamaktır.

Ve onun sözü: **لا خِلاطَ ولا وِراطَ**; yani ne ayrıyı bir araya toplar ne de bir arada olanı ayırır. Ve **الوِراط**: aldatmadır.

Ve ekşinin üzerine saf süt sağarsan, o **الخليط**tir.

Ve **الخِلاطُ**: hastalığın içe karışmasıdır.

Ve aygır **أَخْلَطَ** ettiğinde: karıştı; ve adam onu **أخلَطَه** etti.
