# خلع — Lane's Lexicon

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%84%D8%B9/sozluk/lexicon
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AE%D9%84%D8%B9/entries/lexicon

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [خلع](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%84%D8%B9.md)
- Lane's Lexicon: Edward W. Lane · 19. yy

## Madde başı: خلع

خَلَعَهُ
1 خَلَعَهُ خلع خلعه خلعة , (S, Mgh, Msb,) aor. خَلَعَ , (TA,) inf. n. خَلْعٌ, (S, Mgh, Msb, K,) He pulled it off; syn. نَزَعَهُ; (Mgh, Msb;) or stripped it off; or took it off; (TA;) or put it, or threw it, or cast it, off from him; (IAth;) namely, his garment, (S, IAth, Mgh, Msb,) عَنْ بَدَنِهِ from his body; (Mgh;) and his sandal, (S, Mgh, Msb,) عَنْ رِجْلِهِ from his foot; (Mgh;) &c.; (Msb, TA;) [as also ↓ اختلعهُ, as appears from its being said that] اِخْتِلَاعٌ is syn. with خَلْعٌ: (TA:) accord. to some, خَلْعٌ is syn. with نَزْعٌ; but accord. to Lth, (TA,) the former is like the latter, except that the former is a somewhat leisurely action. (K, TA.) The phrase in the Kur [xx. 12], فَاخْلَعْ نَعْلَيْكَ is said to be used in its proper sense, [And do thou pull off, or put off, thy sandals,] because his sandals were of the skin of a dead ass: or, as the Soofees say, it is a command to stay; like as you say to him whom you desire to stay, “ Pull off thy garment and thy boots, ” and the like; and is tropical: (TA:) or, accord. to some, (assumed tropical:) make thy heart vacant from [care for] family and property. (Bd.) ― -b2- خَلَعَ عَلَيْهِ, (B, TA,) and ↓ خَلَعَ عَلَيْهِ خِلْعَةٍ, (S, TA,) [He took off from himself, and bestowed upon him, a garment: and hence,] he bestowed upon him, or gave him, a garment; [generally meaning, a robe of honour;] the meaning of giving being inferred from the connective على, not from the verb alone. (B, TA.) ― -b3- It is said in a trad. respecting 'Othmلn, اـِنَّ اللّٰهَ سَيُقَمِّصُكَ قَمِيصًا وَ اـِنَّكَ تُلَاصُ عَلَى خَلْعِهِ, (L,) meaning (tropical:) Verily God will invest thee with the apparel of the office of Khaleefeh, (K and TA in art. قمص,) and thou wilt be urged with enticement, and solicited, to divest thyself of it. (TA in art. لوص.) ― -b4- خَلَعَ الفَرَسُ عِذَارَهُ (assumed tropical:) The horse threw off his head-stall, or halter, and wandered about at random. (Mgh.) ― -b5- [And hence,] خَلَعَ عِذَارَهُ [said of a man,] (tropical:) (tropical:) He threw off from himself his عذار, [meaning restraint,] and acted in a wrongful and evil manner towards others, with none to repress him. (TA.) ― -b6- خَلَعَ أَوْصَالَهُ He removed its اوصال [meaning the bones so called, as is indicated by the context]. (TA.) ― -b7- خَلَعَ مَالَ صَاحِبِهِ (tropical:) [He took away the property of his companion]; said of a person gambling with another. (A, TA.) ― -b8- خَلَعَ قَلْبَ النَّاظِرِ اـِلَيْهِ (assumed tropical:) [It drew away the heart of the beholder towards it]; said of the best of property. (Aboo-Sa'eed.) ― -b9- خَلَعَ قَيْدَهُ (tropical:) [He took off his shackles; or] he released him from his shackles: and in like manner, خَلَعَ دَابَّتَهُ, and ↓ خلّعهَا, he released his beast from its shackles. (TA.) ― -b10- خَلَعَ الرِّبْقَةَ عَنْ عُنُقِهِ (tropical:) He annulled his compact, or covenant. (TA.) ― -b11- خَلَعَ يَدًا مِنْ طَاعَةٍ (tropical:) He [threw off his allegiance, or] forsook obedience to his Sultلn, and acted in a wrongful and evil manner towards him: (TA:) obedience being likened to a garment which a man puts off, or throws off, from him. (IAth, TA.) ― -b12- يُخْلَعُ المَيِّتُ [for يُخْلَعُ الكَفَنُ عَنِ المَيِّتِ, like خَلَعَ الدَّابَّةَ (mentioned above) for خَلَعَ قَيْدَ الدَّابَّةِ,] The corpse shall have its grave-clothes pulled off from it. (Mgh.) ― -b13- [In like manner you say,] خَلَعْتُ الوَالِى عَنْ عَمَلِهِ (tropical:) I removed the ruler, or governor, or the like, from his office; or deposed him. (Msb.) And خُلِعَ الوَالِى (tropical:) [The ruler, or governor, or the like, was divested of his authority; or] was removed from his office; or was deposed; (S, TA;) and so العَامِلُ [the agent, or the exactor of the poor-rates]; and الخَلِيفَةُ [the Khaleefeh]. (TA.) And خَلَعَ قَائِدَهُ (tropical:) [He divested his leader of his authority; or removed him from his office; or dismissed him]. (S, TA.) But IF says, This is scarcely, or never, said, except of an inferior who forsakes, or relinquishes, his superior; so that [خَلَعَهُ signifies, in a case of this kind, (tropical:) He threw off his allegiance to him; or forsook obedience to him; like another phrase, mentioned above; and] one does not say, [or seldom says,] خَلَعَ الأَمِيرُ وَالِيَهُ عَلَى بَلَدِ كَذَا [as meaning (assumed tropical:) The prince deposed his ruler over such a province, or the like]; but only, [or rather,] عَزَلَهُ. (TA.) ― -b14- خَلَعَ امْرَأَتَهُ, (Az, S, Mgh, Msb,) inf. n. خُلْعٌ, with damm, (S, K, *) or this is a simple subst., (Az, Mgh, Msb,) and the inf. n. is خَلْعٌ, (Az, Msb, TA,) and some add خِلَاعٌ; (TA;) and ↓ خالعها, (Az, TA,) inf. n. مُخَالَعَةٌ; (K;) [and خِلَاعٌ seems to be another inf. n. of this latter verb, rather than of the former;] (tropical:) He divorced his wife (Az, Mgh, Msb, K) for a ransom given by her, (Msb,) or for her property given by her as a ransom to release herself from him, (Az, Mgh, TA,) or for a gift, or a compensation, from her, (K, accord. to different copies; some having بِبَذْلٍ; and others, بِبَبَدَلٍ;) or from another: (K:) because the wife is [as] a garment to the husband, and the husband to the wife, (Az, Mgh, Msb, TA,) as is said in the Kur ii. 183: (Az, TA:) [it is also said that] ↓ تَخَالُعٌ is syn. with خُلْعٌ: (K:) [but see 6, below:] and اِخْلَعْهَا, occurring in a trad., is explained as signifying Divorce thou her, and quit her. (TA.) ― -b15- خَلَعَهُ أَهْلُهُ (tropical:) [His family cast him off, repudiated him, or renounced him;] so that if he committed a crime, or an offence rendering liable to punishment, they should not be prosecuted for it. (S, TA.) In the Time of Ignorance, when one said, (K, TA,) proclaiming in the fair, or festival, (TA,) يَا أَيُّهَا النَّاسُ هٰذَا ابْنَى قَدْ خَلَعْتُهُ, (K, * TA,) meaning [O men, this, my son, I cast off, repudiate, or renounce, him, or] I declare myself to be clear of him; so that if he commit a crime, or an offence rendering him liable to punishment, I am not responsible; and if a crime, or an offence rendering liable to punishment, be committed against him, I will not pursue [for redress, or retaliation]; (TA;) he was not punished afterwards for any such act committed by him: (K, TA:) this was when the person doing so feared some foul action or treachery from his son: and in like manner, they said, اـِنَّا قَدْ خَلَعْنَا فُلَانًا [Verily we cast off, &c., such a one]. (TA.) In like manner, also, خَلَعُوهُ, inf. n. خَلْعٌ, signifies (tropical:) [They cast him off, repudiated him, or renounced him, or] they declared themselves to be clear of him; meaning a confederate; so that they should not be punished for a crime, or an offence rendering liable to punishment, committed by him, nor should he be punished for such an act committed by them. (IAth, L.) In the same sense the verb is used in the saying, نَخْلَعُ وَنَتْرُكُ مَنْ يَفْجُرُكَ [We repudiate, or renounce, or] we declare ourselves clear of, and forsake, him who disobeys, or opposes, Thee: (Mgh, TA:) or نَخْلَعُ وَنَهْجُرُ مَنْ يَكْفُرُكَ we hate, and [repudiate, or renounce, or] declare ourselves clear of, [and forsake,] him who denies, or disacknowledges, thy favour, or who is ungrateful, or unthankful, for it. (Msb.) -A2- خَلُعَ, aor. خَلُعَ , (K,) inf. n. خَلَاعَةٌ, (S, * TA,) (tropical:) He became cast off, repudiated, or renounced, by his family; (صَارَ خَلِيعًا; TA; i. e. خَلَعَهُ أَهْلُهُ; S, TA;) so that if he committed a crime, or an offence rendering liable to punishment, they were not prosecuted for it: (S, K, TA:) he became alienated or estranged [from his family]; syn. تَبَاعَدَ: (TA:) [he became vitious, or immoral; notorious for drinking and play; a gambler; or the like: see خَلَاعَةٌ, below; and see خَلِيعٌ.] -A3- خُلِعَ He became affected with what is termed خَالِعٌ, i. e., a twisting of the عُرْقُوبٌ [or hock-tendon]. (K.)

خلّع دَابَّتَهُ
2 خلّع دَابَّتَهُ خلع دابته خلع دابتة : see 1. ― -b2- تَخْلِيعٌ as signifying a certain manner of walking: see 5.

خَالَعَتْ بَعْلَهَا
3 خَالَعَتْ بَعْلَهَا خالعت بعلها , (S,) or تَخْلِيعٌ, (Mgh, Msb,) inf. n. مُخَالَعَةٌ, (Msb,) (assumed tropical:) She incited, urged, or induced, her husband to divorce her for a gift, or a compensation, (بِبَذْلٍ, or بِبَدَلٍ, accord. to different copies of the S,) from her to him: (S, Mgh: *) or (assumed tropical:) she ransomed herself from him, and he divorced her for the ransom. (Msb.) ― -b2- خالع امْرَأَتَهُ: see 1. ― -b3- خالعهُ (tropical:) He contended with him in a game of hazard: because he who does so takes away the property of his companion. (TA.)

تخلّع
5 تخلّع تخلع خلع It (a bond, or chain,) came off, or fell off, from the hand or foot. (KL.) [See also 7.] ― -b2- تخلّعت السَّفِينَةُ The ship parted asunder; became disjointed; became separated in its places of joining. (Mgh.) ― -b3- تخلّع, in walking, i. q. تَفَكَّكَ; (S, K, TA;) i. e. (tropical:) [He was, or became, loose in the joints; or] he shook his shoulder-joints and his arms, and made signs with them: (TA:) and ↓ تَخْلِيعٌ also signifies a certain manner of walking, (so in some copies of the K, and in the TA,) in which one shakes his shoulder-joints and his arms, and makes signs with them: (TA:) or the walking of him whose buttocks are apart, or parted. (CK, and so in a MS. copy of the K.) [See also تَخَلَّجَ.] ― -b4- تخلّع فِى الشَّرَابِ (assumed tropical:) He persisted in the drinking of intoxicating beverage, (K, * TA,) or became intoxicated, so that his joints became lax, or loose. (TA.) ― -b5- تخلّع القَوْمُ (assumed tropical:) The people, or company of men, stole away, slipped away, or went away secretly. (IAar.)

تخالعوا
6 تخالعوا تخالعوا خالع (tropical:) They annulled, dissolved, or broke, the confederacy, league, compact, or covenant, that was between them. (S, * K, * TA.) ― -b2- تَخَالَعَا (tropical:) They divorced themselves, namely, a husband and his wife, for a gift, or a compensation, (بِبَذْلٍ, or بِبَدَلٍ, accord. to different copies of the S,) from the wife to the husband. (S.) See also خَلَعَ امْرَأَتَهُ.

انخلع
7 انخلع أنخلع انخلع ٱنخلع It became pulled off, stripped off, taken off, or removed, from its place; it became displaced. (Mgh.) [See also 5.] ― -b2- Hence, اِنْخَلَعَ قِنَاعُ قَلْبِهِ مِنْ شِدَّةِ الفَزَعِ (tropical:) [He became as though] the integument of his heart became pulled off, in consequence of violence of fear, or fright. (Mgh.) And hence also, اِنْخَلَعَ فُؤَادُ الرَّجُلِ (tropical:) [The heart of the man became removed from its place; meaning] the man became frightened. (Mgh.) ― -b3- [انخلع العُضْوُ, or العَظْمُ, The limb, or the bone, became dislocated. See اِنْخَرَجَ. ― -b4- انخلع عَنْ عَمَلِهِ (tropical:) He (a ruler, or governor, or the like,) became removed from his office; became deposed. See 1.] ― -b5- انخلع مِنْ مَالِهِ (tropical:) He became stripped of his property, like as a man is stripped of his garment. (TA.)

اِخْتَلَعَتْ
8 اِخْتَلَعَتْ اختلعت (S, Mgh, K) مِنْ زَوْجِهَا, (Mgh,) (tropical:) She became divorced from her husband (S, Mgh, K) for a gift, or a compensation, from her, (S, K, accord. to different copies; some having بِبَذْلٍ; and others, بِبَبَدٍ;) or from another, (K,) or for her property given by her as a ransom to release her from him. (Mgh.) -A2- اختلعهُ: see 1, first sentence. ― -b2- اختلعوهُ (tropical:) They took his property: (K, TA:) from the "Nawل- dir el-Aarلb." (TA.)

خَلْعٌ
خَلْعٌ خلع خلعة Flesh-meat cooked with seeds that are used for seasoning, then put into a receptacle of skin, (S, K, *) which is called قَرْفٌ: (S:) or flesh-meat cut into strips or oblong pieces, and dried, or salted, and dried in the sun, roasted, (K, TA,) and, as Lth says, (TA,) put into a receptacle with its melted grease: (K, * TA:) or flesh-meat having its bones pulled out, then cooked, and seasoned with seeds, and put into a skin, and used as provision for travelling: (Z, TA:) and ↓ خَلِيعٌ, also, signifies flesh-meat of which the bones have been pulled out, and which is seasoned with seeds, and laid up (يُرْفَعُ) [for future use]: (TA:) and ↓ خَوْلَعٌ, flesh-meat which is boiled in vinegar, and then carried in journeys. (TA.) -A2- A state of dislocation of the joint, of the arm or hand, or of the leg or foot; its becoming displaced, without separation; as also ↓ خَلَعٌ. (TA.)

خُلْعٌ
خُلْعٌ خلع خلعة [accord. to the S, and app. accord. to the K, and inf. n., (see خَلَعَ امْرَأَتَهُ,) or] a simple subst., signifying (tropical:) The act of divorcing a wife (Az, Mgh, Msb) for a ransom given by her, (Msb,) or for her property given by her as a ransom to release her from her husband, (Az, Mgh, TA,) or for a gift, or a compensation, from her; or from another: (K: see 1:) IAth says that it annuls the return to the wife unless by means of a new contract: accord. to EshShلfi'ee, there is a difference of opinion respecting it; whether it be an annulment of the marriage, or a divorcement: [if the latter, it is not irrevocable unless preceded by two divorcements:] sometimes it is called by the latter term. (TA.) [See also خُلْعَةٌ.]

خَلَعٌ
خَلَعٌ خلع خلعة : see خَلْعٌ.

خُلْعَةٌ
خُلْعَةٌ خلع خلعه خلعة A state of divorcement [for a ransom given by the wife, or for her property given by her as a ransom to release her from her husband, or] for a gift, or a compensation, from the wife, (S, * K,) or from another. (K.) [See 8: and see also خُلْعٌ.] You say, وَقَعَتْ بَيْنَهُمَا الخُلْعَةُ [Divorcement, or] separation, [for a ransom, &c. or] for [a gift, or] a compensation, took place between them two. (TK.) -A2- (assumed tropical:) The best, or choice part, of property, or of camels or the like; (Aboo-Sa'eed, S Sgh, K;) so called because it takes away the heart of him who looks at it; (Aboo-Sa'eed;) as also ↓ خِلْعَةٌ. (Aboo-Sa'eed, Sgh, K.) -A3- (assumed tropical:) Weakness in a man. (TA.)

خِلْعَةٌ
خِلْعَةٌ خلع خلعه خلعة Any garment which one pulls off, or takes off, from himself: (TA:) and particularly, (TA,) a garment which is bestowed upon a man, [generally meaning a robe of honour,] (K, * TA,) whether it be put upon him or not: (TA:) or a gift, or free gift, [of any kind,] which a man bestows upon another: (Msb:) or a sewed garment: (KL:) pl. خِلَعٌ. (Msb, TA.) You say, خَلَعَ عَلَيْهِ خِلْعَةً [explained above]: see 1, near the beginning. (S, TA.) ― -b2- See also خُلْعَةٌ.

خُلْعِىٌّ
خُلْعِىٌّ خلع خلعى خلعة خلعي , with damm, One who sells [cast-off or] old garments. (Ibn-Nuktah, TA.)

خِلْعِىٌّ
خِلْعِىٌّ خلع خلعى خلعة خلعي , with kesr to the خ, and with the ل quiescent, One who sells the garments bestowed by kings. (TA.)

خُلَاعٌ
خُلَاعٌ خلاع (assumed tropical:) An affection resembling what is termed خَبَلٌ [q. v.], (K, TA,) and insanity, or diabolical possession, (TA,) which befalls a man: (K, TA:) or weakness, and fear or fright: (TA:) and ↓ خَوْلَعٌ and ↓ خَيْلَعٌ [in like manner] signify (tropical:) fear, or fright, affecting the heart, (S, K, TA,) occasioning evil imagination, and weakness, (TA.) as though it were a touch of insanity, or of diabolical possession, (S, K, TA,) in a man, and in the heart. (S.)

خَلِيعٌ
خَلِيعٌ خليع Pulled off; stripped, or taken, off; put, or thrown, or cast, off; i. q. ↓ مَخْلُوعٌ; applied [to a garment, and a sandal, or the like, or], accord. to some, to anything. (TA.) ― -b2- [Hence, used as a subst., A cast-off, or] an old, and wornout, garment. (K, TA.) You say, هُوَيَكْسُوهُ مِنْ خَلِيعِهِ [He clothes him with some of his cast-off, or old, and worn-out, apparel]. (TA.) ― -b3- See also خَلْعٌ. ― -b4- (assumed tropical:) A person whose property is won from him in a game of hazard; as also ↓ مَخْلُوعٌ. (L.) ― -b5- خَلِيعُ العِذَارِ (assumed tropical:) (assumed tropical:) A man who does and says what he pleases; not caring, nor fearing God nor the blame of men; like the beast that has no halter on its head. (Har p. 676.) Also applied to a woman in a state of estrangement [from her husband; lit., Having her headstall, or halter, pulled off, or thrown off; she being likened to a mare; meaning, (assumed tropical:) (assumed tropical:) without restraint]; having none to command or forbid her: [see 1:] incorrectly written خَلِيعَةُ العِذَارِ; for خليع is here of the measure فَعِيلٌ in the sense of the measure مَفْعُولٌ: or you say خَلِيفَةٌ without mentioning the عذار, from خَلَعَةٌ, like ظَرِيفَةٌ and لَطِيفَةٌ [from ظَرَافَةٌ and لَطَافَةٌ]. (Mgh.) [See also خَالِعٌ.] ― -b6- خَلِيعٌ is also applied to a Khaleefeh, and a prince or the like, meaning (tropical:) Divested of his authority; removed from his office; deposed;  (L;) as also ↓ مَخْلُوعٌ: and it is a strange thing, noticed by Dmr and others, that every sixth is مخلوع. (TA.) ― -b7- Also (tropical:) A young man, (S,) or a son, (K,) and a confederate, (IAth, L,) cast off, repudiated, or renounced, (S, IAth, L, K,) by his family, (S,) or father, (K,) or confederates, (IAth, K,) so that if he commit a crime, or an offence rendering liable to punishment, they, i. e. his family, or he, i. e. his father, or they, i. e. his confederates, shall not be prosecuted, or punished, for it; (S, IAth, L, K;) as also ↓ مَخْلُوعٌ: (K:) pl. of the former, خُلَعَآءُ: (K:) and (tropical:) a young man (K, TA) thus cast off by his family, (TA,) who commits, or has committed, many crimes, or offences rendering him liable to punishment; as also ↓ خَوْلَعٌ: (K, TA:) (assumed tropical:) one alienated or estranged [from his family]: (TA:) (tropical:) one who has broken off from his family, and disagreed with them, and wearied them by his wickedness and baseness and guile; (Mgh, K, * TA; *) as though he had thrown off his headstall or halter, [i. e., restraint,] and who does what he will; or because his family have cast him off, and declared themselves clear of him; (Mgh;) or because he has cast off his kinsfolk, and they have declared themselves clear of him; or because he is divested of religion and shame; (TA;) fem. with ة: (K: [indicating that it is a part. n. of خَلُعَ; not of the measure فَعِيلٌ in the sense of the measure مَفْعُولٌ, as is implied by some portions of the explanations here given:]) (assumed tropical:) bad, evil, wicked, or mischievous: (TA:) (tropical:) [vitious, or immoral: (see خَلَاعَةٌ, whence it is derived:)] (assumed tropical:) notorious for drinking and play: (TA:) [in the present day commonly used in this sense; and as signifying (assumed tropical:) waggish; or a way:] (assumed tropical:) a player, with another, at a game of hazard, or for stakes laid by both of them to be taken by the winner; (IDrd, K;) as also ↓ مُخَالِعٌ; because the best, or choice part, of his property (خُلْعَتُهُ) is [often] won from him: (S:) (assumed tropical:) one who applies himself constantly to games of that kind: (TA:) and ↓ خَوْلَعٌ signifies (tropical:) a player at games of that kind, who has had the punishment termed حَدٌّ inflicted upon him, and is always overcome in such games, or who is fortunate, and always overcomes in such games. (K, accord. to different copies; in some of which we read المُقَامِرُ المَحْدُودُ الَّذِى يُقْمَرُ أَبَدًا; and in others, المقاصر المَجْدُودُ الذى يَقْمُرُ ابدا.) ― -b8- (assumed tropical:) A hunter, fowler, or fisherman; (S, Sgh, K;) so called because he is alone. (Sgh.) ― -b9- (tropical:) A [demon, or devil, &c., of the kind called] غُول; (S, K, TA;) because of its evil nature; (TA;) as also ↓ خَوْلَعٌ (K) and ↓ خَيْلَعٌ. (TA.) ― -b10- (assumed tropical:) A wolf; (S, K;) as also ↓ خَوْلَعٌ (K) and ↓ خَيْلَعٌ. (Sgh, K.) ― -b11- (assumed tropical:) The gaming-arrow that does not win (S, Kr, K) at first: (S, Kr:) or, accord. to some, the gaming-arrow that wins at first; as is said by Sgh and in the L: (TA:) pl. خِلَعَةٌ. (Kr.)

خَلَاعَةٌ
خَلَاعَةٌ خلاع خلاعه خلاعة : [see خَلُعَ:] it is syn. with دَعَارَةٌ [i. e. (tropical:) Vice, or immorality; or vitious, or immoral, conduct; &c.]; as also خَرَاعَةٌ, a dial. var. thereof; (S in art. خرع;) and ↓ خَلِيعَةٌ signifies the same. (TA.)

خَلِيعَةٌ
خَلِيعَةٌ خليع خليعه خليعة : see what next precedes.

خَلِعُ العِذَارِ
خَلِعُ العِذَارِ ذ [(assumed tropical:) A horse throwing off his headstall, or halter, and wandering about at random. ― -b2- And hence, (assumed tropical:) (assumed tropical:) A man throwing off from himself restraint, and acting in a wrongful and an evil manner towards others, with none to repress him. See also خَلِيعٌ. ― -b3- And hence,] (assumed tropical:) (assumed tropical:) (assumed tropical:) A beardless youth, or young man; or one whose mustache has grown forth, but not his beard. (TA.) ― -b4- خَالِعٌ (assumed tropical:) A kid. (TA.) [App. because of its playful disposition.] ― -b5- (assumed tropical:) A woman who incites, urges, or induces, her husband to divorce her for a gift, or a compensation, from her to him: [see 3:] (S:) or who causes herself to be divorced for a gift, or a compensation, from her to her husband: [see 6:] and in like manner, a husband who divorces his wife for a gift, or a compensation, from her. (K.) ― -b6- رُطَبٌ خَالِعٌ Dates that are all ripe, or ripe throughout, or soft; syn. مُنْسَبِتٌ; (S, K;) because their skins strip off by reason of their succulency: (TA:) and بُسْرَةٌ خَالِعٌ, (K, TA,) and خَالِعَةٌ, (TA,) a date that has become wholly fit to be eaten. (K, * TA.) [See بُسْرٌ] ― -b7- خَالِعٌ also signifies A twisting of the عُرْقُوب [or hocktendon]: (K:) or a certain disease that attacks the عُرْقُوب of a she-camel. (TA.) And you say, بَعِيرٌ بِهِ خَالِعٌ, (S,) or بَعِيرٌ خَالِعٌ, (K,) A camel that is unable to rise (S, K) when a man sits upon the part called غُرَاب [q. v.] of its haunch, (S) in consequence, as some say, of a dislocation of the tendon of the hock. (TA.) ― -b8- جُبْنٌ خَالِعٌ (tropical:) Vehement cowardice; as though the vehemence of the man's fear removed his heart from its place; accord. to IAth, an affection arising from yearning thoughts, and weakness of the heart, on an occasion of fear. (TA.)

خَوْلَعٌ
خَوْلَعٌ خولع : see خَلْعٌ. ― -b2- It also signifies هَبِيد [i. e. Colocynth, or its pulp, or seed,] when it is cooked until its سَمْن [or decocted juice] comes forth, whereupon it is cleared, and put aside; and bruised dates of which the stones have been taken out are put upon it, and flour, and it is stirred about and beaten until it becomes mixed; then it is left, and put down; and when it becomes cold, its سمن is restored to it: or, as some say, colocynth (حَنْظَل) bruised, moistened with something to sweeten it, and then eaten; also called مُبَسَّلٌ. (TA.) [See هَبِيدٌ.] -A2- See also خُلَاعٌ: -A3- and خَلِيعٌ, in four places. -A4- Also Stupid; (K;) applied to a man. (TA.) -A5- And A skilful guide. (Sgh, K.)

خَيْلَعٌ
خَيْلَعٌ خيلع : see خُلَاعٌ: -A2- and see خَلِيعٌ, in two places, near the end. ― -b2- Also (assumed tropical:) A weak man. (TA.) [See also مُخَلَّعٌ.]

مُخَلَّعٌ الأَلْيَتَيْنِ
مُخَلَّعٌ الأَلْيَتَيْنِ ذ A man (S) having the buttocks apart, or parted. (S, K.) ― -b2- And مُخَلَّعٌ A weak, and soft, or flabby, man. (Lth, K.) [See also خَيْلَعٌ.] ― -b3- (tropical:) A man (TA) in whom is what resembles a loss of reason, or a touch of insanity or of diabolical possession: (K, * TA:) and (tropical:) a man insane, or possessed by a jinnee. (TA.)

مَخْلُوعٌ
مَخْلُوعٌ مخلوع : see خَلِيعٌ, in four places. ― -b2- رَجُلٌ مَخْلُوعُ الفُؤَادِ (tropical:) A man frightened, or terrified; as though his heart were removed from its place. (TA.)

مُخَالِعٌ
مُخَالِعٌ مخالع : see خَلِيعٌ, in the latter part of the paragraph.

مُخْتَلِعَةٌ
مُخْتَلِعَةٌ مختلعه مختلعة (tropical:) A woman divorced from her husband for a gift, or a compensation, from him, (S, K,) or from another: (K:) [see 8:] and [the pl.] مُخْتَلِعَاتٌ [is explained as signifying] (tropical:) women who incite, urge, or induce, their husbands to divorce them for a gift, or a compensation, without any injurious conduct from the latter. (TA.) ― -b2- (assumed tropical:) A woman affected with lust. (Sgh, K.)

### Türkçe

**خَلَعَهُ**: Onu çıkardı.

1 **خَلَعَهُ** خلع خلعه خلعة, (S, Mgh, Msb,) muzârîsi **خَلَعَ**, (TA,) mastarı **خَلْعٌ**, (S, Mgh, Msb, K,) O, onu çekip çıkardı; eş anlamlısı **نَزَعَهُ**; (Mgh, Msb;) yahut onu soyup çıkardı; yahut onu çıkardı; (TA;) yahut onu kendisinden çıkardı, yahut attı, yahut fırlattı; (IAth;) yani, onun elbisesini, (S, IAth, Mgh, Msb,) **عَنْ بَدَنِهِ** bedeninden; (Mgh;) ve onun sandalını, (S, Mgh, Msb,) **عَنْ رِجْلِهِ** ayağından; (Mgh;) vb.; (Msb, TA;) [keza ↓ **اختلعهُ**; bunun, “] **اِخْتِلَاعٌ**”ın **خَلْعٌ** ile eş anlamlı olduğu söylenmiş olmasından anlaşıldığı üzere: (TA:) bazılarına göre, **خَلْعٌ** **نَزْعٌ** ile eş anlamlıdır; fakat Lth’ye göre, (TA,) birincisi ikincisi gibidir; ancak birincisi, biraz ağırdan alan bir fiildir. (K, TA.) Kur’ân’daki [xx. 12] **فَاخْلَعْ نَعْلَيْكَ** ibaresinin, kendi hakikî manasında kullanıldığı söylenir; [“Ve sen, sandallarını çıkar”]; çünkü onun sandalları ölü bir eşeğin derisindendi: yahut sûfîlerin dediği gibi, bu, durmaya bir emirdir; tıpkı, durmasını istediğin kimseye “Elbiseni ve çizmelerini çıkar” demen ve benzeri gibi; ve mecazîdir: (TA:) yahut bazılarına göre, (mecaz olduğu varsayılarak:) kalbini aile ve mal [kaygısı]ndan boşalt. (Bd.) ― -b2- **خَلَعَ عَلَيْهِ**, (B, TA,) ve ↓ **خَلَعَ عَلَيْهِ خِلْعَةٍ**, (S, TA,) [O, kendisinden çıkarıp ona giydirdi; ve buradan,] ona bir elbise ihsan etti, yahut ona bir elbise verdi; [genellikle, bir hil‘at manasında;] vermek manası, fiilin tek başına kendisinden değil, **على** bağlacından çıkarılır. (B, TA.) ― -b3- ‘Osmân hakkında bir rivayette şöyle denmiştir: **اـِنَّ اللّٰهَ سَيُقَمِّصُكَ قَمِيصًا وَ اـِنَّكَ تُلَاصُ عَلَى خَلْعِهِ**, (L,) manası (mecaz:) Şüphesiz Allah seni hilâfet makamının elbisesiyle giydirecektir, (K ve TA, **قمص** maddesinde,) ve sen, onu çıkarman için ayartılarak zorlanacak ve senden onu çıkarman istenecektir. (TA, **لوص** maddesinde.) ― -b4- **خَلَعَ الفَرَسُ عِذَارَهُ** (mecaz olduğu varsayılarak:) At, başlığını yahut yularını attı ve rastgele dolaştı. (Mgh.) ― -b5- [Ve buradan,] **خَلَعَ عِذَارَهُ** [bir adam hakkında denir ki,] (mecaz:) (mecaz:) O, kendisinden **عذار**ını [yani dizginini] attı ve onu engelleyecek kimse olmaksızın başkalarına karşı haksız ve kötü bir tarzda davrandı. (TA.) ― -b6- **خَلَعَ أَوْصَالَهُ** O, onun **اوصال**ını [bağlamın gösterdiği üzere, bu adla anılan kemikleri] yerinden çıkardı. (TA.) ― -b7- **خَلَعَ مَالَ صَاحِبِهِ** (mecaz:) [O, arkadaşının malını aldı]; bir başkasıyla kumar oynayan kimse hakkında söylenir. (A, TA.) ― -b8- **خَلَعَ قَلْبَ النَّاظِرِ اـِلَيْهِ** (mecaz olduğu varsayılarak:) [O, ona bakanın kalbini ona doğru çekti]; malın en iyisi hakkında söylenir. (Aboo-Sa'eed.) ― -b9- **خَلَعَ قَيْدَهُ** (mecaz:) [O, onun prangalarını çıkardı; yahut] onu prangalarından çözdü: ve aynı şekilde, **خَلَعَ دَابَّتَهُ**, ve ↓ **خلّعهَا**, o, hayvanını prangalarından çözdü. (TA.) ― -b10- **خَلَعَ الرِّبْقَةَ عَنْ عُنُقِهِ** (mecaz:) O, ahdini yahut sözleşmesini bozdu. (TA.) ― -b11- **خَلَعَ يَدًا مِنْ طَاعَةٍ** (mecaz:) O, [biatini attı yahut] sultanına itaati terk etti ve ona karşı haksız ve kötü bir tarzda davrandı: (TA:) itaat, bir adamın kendisinden çıkardığı yahut attığı bir elbiseye benzetilmiştir. (IAth, TA.) ― -b12- **يُخْلَعُ المَيِّتُ** [**يُخْلَعُ الكَفَنُ عَنِ المَيِّتِ** yerine; tıpkı, yukarıda anılan **خَلَعَ الدَّابَّةَ**’nin **خَلَعَ قَيْدَ الدَّابَّةِ** yerine olması gibi,] Ölüden kefeni çekilip çıkarılacaktır. (Mgh.) ― -b13- [Aynı şekilde dersin ki,] **خَلَعْتُ الوَالِى عَنْ عَمَلِهِ** (mecaz:) Ben, valiyi yahut yöneticiyi ve benzerini görevinden aldım; yahut azlettim. (Msb.) Ve **خُلِعَ الوَالِى** (mecaz:) [Vali yahut yönetici ve benzeri, yetkisinden soyunduruldu; yahut] görevinden alındı; yahut azledildi; (S, TA;) ve aynı şekilde **العَامِلُ** [âmil, yahut zekât tahsildarı]; ve **الخَلِيفَةُ** [halife]. (TA.) Ve **خَلَعَ قَائِدَهُ** (mecaz:) [O, kumandanını yetkisinden soyundurdu; yahut onu görevinden aldı; yahut onu görevden uzaklaştırdı]. (S, TA.) Fakat IF der ki: Bu, aşağı olanın üst olanı terk etmesi yahut ondan vazgeçmesi dışında, neredeyse hiç, yahut asla, söylenmez; öyle ki [bu tür bir durumda **خَلَعَهُ** şu manaya gelir: (mecaz:) O, ona biatini attı; yahut ona itaati terk etti; yukarıda anılan başka bir ibare gibi; ve] kişi, [yahut nadiren kişi,] **خَلَعَ الأَمِيرُ وَالِيَهُ عَلَى بَلَدِ كَذَا** demez [“emir, falan belde üzerindeki valisini azletti” manasında]; fakat yalnızca, [yahut daha doğrusu,] **عَزَلَهُ** der. (TA.) ― -b14- **خَلَعَ امْرَأَتَهُ**, (Az, S, Mgh, Msb,) mastarı **خُلْعٌ**, damme ile, (S, K, *) yahut bu, basit bir isimdir, (Az, Mgh, Msb,) ve mastar **خَلْعٌ**dur, (Az, Msb, TA,) ve bazıları **خِلَاعٌ** da ekler; (TA;) ve ↓ **خالعها**, (Az, TA,) mastarı **مُخَالَعَةٌ**; (K;) [ve **خِلَاعٌ**, birincinin değil, daha ziyade bu ikinci fiilin başka bir mastarı gibi görünür;] (mecaz:) O, karısına, onun verdiği bir fidye karşılığında boşadı, (Msb,) yahut onun, kendisini ondan kurtarmak için fidye olarak verdiği malı karşılığında, (Az, Mgh, TA,) yahut ondan bir bağış yahut bir bedel karşılığında, (K, nüshaların farklılığına göre; bazılarında **بِبَذْلٍ**; diğerlerinde **بِبَبَدَلٍ** vardır;) yahut bir başkasından: (K:) çünkü kadın, koca için [bir] elbisedir; koca da kadın için, (Az, Mgh, Msb, TA,) Kur’ân ii. 183’te söylendiği üzere: (Az, TA:) [ayrıca denilmiştir ki] ↓ **تَخَالُعٌ**, **خُلْعٌ** ile eş anlamlıdır: (K:) [fakat aşağıda 6’ya bak:] ve bir rivayette geçen **اِخْلَعْهَا**, “Onu boşa ve ondan ayrıl” manasında açıklanmıştır. (TA.)

) ― -b15- **خَلَعَهُ أَهْلُهُ** (mecazen:) [Ailesi onu dışladı, reddetti yahut ondan beri oldu;] öyle ki bir suç işlerse, yahut cezayı gerektiren bir kabahat işlerse, bundan dolayı onlar hakkında kovuşturma yapılmasın. (S, TA.) Câhiliye Zamanında, bir kimse dediğinde, (K, TA,) panayırda yahut bayram yerinde ilan ederek, (TA,) **يَا أَيُّهَا النَّاسُ هٰذَا ابْنَى قَدْ خَلَعْتُهُ**, (K, * TA,) yani [Ey insanlar, işte bu benim oğlumdur; onu dışladım, reddettim yahut ondan beri oldum; yahut] ondan beri olduğumu ilan ederim; öyle ki bir suç işlerse, yahut onu cezaya müstahak kılan bir kabahat işlerse, ben mesul değilim; ve eğer ona karşı bir suç, yahut cezayı gerektiren bir kabahat işlenirse, [hak aramak yahut kısas için] peşine düşmem; (TA;) bundan sonra onun tarafından işlenen böyle bir fiilden dolayı cezalandırılmazdı: (K, TA:) bu, bunu yapan kimsenin oğlundan bir çirkin fiil yahut bir hıyanet korktuğu zamandı: ve aynı şekilde, şöyle dediler: **اـِنَّا قَدْ خَلَعْنَا فُلَانًا** [Şüphesiz biz falancayı dışladık, vb.]. (TA.) Aynı şekilde, ayrıca, **خَلَعُوهُ**, mastarı **خَلْعٌ**, (mecazen:) [Onu dışladılar, reddettiler yahut ondan beri oldular; yahut] ondan beri olduklarını ilan ettiler; (bu) bir müttefik (hakkında) demektir; öyle ki onun işlediği bir suçtan, yahut cezayı gerektiren bir kabahatten dolayı onlar cezalandırılmasınlar; ve onların işlediği böyle bir fiilden dolayı da o cezalandırılmasın. (IAth, L.) Aynı manada fiil şu sözde kullanılır: **نَخْلَعُ وَنَتْرُكُ مَنْ يَفْجُرُكَ** [Biz reddederiz yahut ondan beri oluruz; yahut] senden beri olduğumuzu ilan eder ve seni dinlemeyen yahut sana karşı gelen kimseyi terk ederiz: (Mgh, TA:) yahut **نَخْلَعُ وَنَهْجُرُ مَنْ يَكْفُرُكَ** senin nimetini inkâr eden yahut onu tanımayan, yahut ona karşı nankörlük eden yahut şükretmeyen kimseye buğzederiz ve [reddeder yahut ondan beri oluruz; yahut] ondan beri olduğumuzu ilan ederiz, [ve terk ederiz]. (Msb.) -A2- **خَلُعَ**, muzârîsi **خَلُعَ**, (K,) mastarı **خَلَاعَةٌ**, (S, * TA,) (mecazen:) Ailesi tarafından dışlanmış, reddedilmiş yahut ondan beri olunmuş oldu; (**صَارَ خَلِيعًا**; TA; yani **خَلَعَهُ أَهْلُهُ**; S, TA;) öyle ki bir suç işlerse, yahut cezayı gerektiren bir kabahat işlerse, bundan dolayı onlar hakkında kovuşturma yapılmazdı: (S, K, TA:) [ailesinden] uzaklaşmış yahut yabancılaşmış oldu; eş anlamlısı **تَبَاعَدَ**: (TA:) [fasık yahut ahlâksız oldu; içki ve oyunla şöhret buldu; kumarbaz oldu; yahut benzeri: aşağıda **خَلَاعَةٌ**’ye bak; ve **خَلِيعٌ**’e bak.] -A3- **خُلِعَ** **خَالِعٌ** denilen şeyle etkilenmiş oldu; yani **عُرْقُوبٌ** [yahut aşil kirişi]nin burkulması. (K.)

**خلّع دَابَّتَهُ**
2 **خلّع دَابَّتَهُ** **خلع دابته** **خلع دابتة**: 1’e bak. ― -b2- **تَخْلِيعٌ**, yürüyüşün belirli bir tarzı mânâsında: 5’e bak.

**خَالَعَتْ بَعْلَهَا**
3 **خَالَعَتْ بَعْلَهَا** **خالعت بعلها**, (S,) yahut **تَخْلِيعٌ**, (Mgh, Msb,) mastar ismi **مُخَالَعَةٌ**, (Msb,) (mecaz olduğu varsayılarak:) Kocasını, kendisinden ona bir bağış yahut bir bedel karşılığında (S’nin farklı nüshalarına göre **بِبَذْلٍ**, yahut **بِبَدَلٍ**) kendisini boşamaya kışkırttı, teşvik etti veya buna sevk etti: (S, Mgh: *) yahut (mecaz olduğu varsayılarak:) kendisini ondan fidye ile kurtardı ve o da fidye karşılığında onu boşadı. (Msb.) ― -b2- **خالع امْرَأَتَهُ**: 1’e bak. ― -b3- **خالعهُ** (mecaz:) O, onunla bir kumar oyununda çekişti: çünkü bunu yapan, arkadaşının malını alıp götürür. (TA.)

**تخلّع**
5 **تخلّع** **تخلع** **خلع** O (bir bağ yahut zincir), elden veya ayaktan çıktı, yahut düştü. (KL.) [7’ye de bak.] ― -b2- **تخلّعت السَّفِينَةُ** Gemi ayrılıp parçalandı; ek yerlerinden çözülüp dağınık hâle geldi; birleşme yerlerinde ayrıldı. (Mgh.) ― -b3- **تخلّع**, yürüyüşte, **تَفَكَّكَ** ile aynı mânâdadır; (S, K, TA;) yani (mecaz:) [eklemleri gevşek oldu yahut gevşedi; yahut] omuz eklemlerini ve kollarını salladı ve onlarla işaretler yaptı: (TA:) ve ↓ **تَخْلِيعٌ** dahi, (K’nin bazı nüshalarında ve TA’da böyle,) kişinin omuz eklemlerini ve kollarını sallayıp onlarla işaretler yaptığı belirli bir yürüyüş tarzını ifade eder: (TA:) yahut kalçaları ayrı, yahut ayrılmış olan kimsenin yürüyüşü. (CK, ve K’nin bir yazma nüshasında da böyle.) [**تَخَلَّجَ**’a da bak.] ― -b4- **تخلّع فِى الشَّرَابِ** (mecaz olduğu varsayılarak:) Sarhoş edici içki içmede ısrar etti, (K, * TA,) yahut sarhoş oldu; öyle ki eklemleri gevşek, yahut laçka oldu. (TA.) ― -b5- **تخلّع القَوْمُ** (mecaz olduğu varsayılarak:) Kavim, yahut erkekler topluluğu, gizlice sıvıştı, kayıp gitti, yahut gizlice gitti. (IAar.)

**تخالعوا**
6 **تخالعوا** **تخالعوا** **خالع** (mecaz:) Aralarında bulunan ittifakı, antlaşmayı, sözleşmeyi yahut ahdi bozup feshettiler, dağıttılar veya kırdılar. (S, * K, * TA.) ― -b2- **تَخَالَعَا** (mecaz:) İkisi, yani koca ile karısı, kadından kocaya bir bağış yahut bir bedel karşılığında (S’nin farklı nüshalarına göre **بِبَذْلٍ**, yahut **بِبَدَلٍ**) karşılıklı olarak ayrıldılar (hul‘ ile boşandılar). (S.) **خَلَعَ امْرَأَتَهُ**’a da bak.

**انخلع**
7 **انخلع** **أنخلع** **انخلع** **ٱنخلع** O, yerinden çekilip çıkarılmış, soyulup çıkarılmış, çıkarılmış yahut kaldırılmış oldu; yerinden oynamış oldu. (Mgh.) [5’e de bak.] ― -b2- Bundan dolayı, **اِنْخَلَعَ قِنَاعُ قَلْبِهِ مِنْ شِدَّةِ الفَزَعِ** (mecaz:) [Sanki] kalbinin örtüsü, korkunun yahut dehşetin şiddetinden çekilip çıkarılmış oldu. (Mgh.) Ve bundan dolayı ayrıca, **اِنْخَلَعَ فُؤَادُ الرَّجُلِ** (mecaz:) [Adamın kalbi yerinden çıkmış oldu; yani] adam korktu. (Mgh.) ― -b3- [**انخلع العُضْوُ**, yahut **العَظْمُ**, Uzuv yahut kemik, çıkık oldu. **اِنْخَرَجَ**’e bak. ― -b4- **انخلع عَنْ عَمَلِهِ** (mecaz:) O (hükümdar yahut vali vb.), görevinden uzaklaştırılmış oldu; azledilmiş oldu. 1’e bak.] ― -b5- **انخلع مِنْ مَالِهِ** (mecaz:) Bir adamın elbisesinden soyulması gibi, malından soyulmuş oldu. (TA.)

**اِخْتَلَعَتْ**
8 **اِخْتَلَعَتْ** **اختلعت** (S, Mgh, K) **مِنْ زَوْجِهَا**, (Mgh,) (mecaz:) Kocasından boşandı (S, Mgh, K) kendisinden bir bağış yahut bir bedel karşılığında, (S, K, farklı nüshalara göre; bazılarında **بِبَذْلٍ**; diğerlerinde **بِبَبَدٍ**;) yahut bir başkasından (K,) yahut kendisini ondan kurtarmak için fidye olarak verdiği malı karşılığında. (Mgh.) -A2- **اختلعهُ**: 1’in ilk cümlesine bak. ― -b2- **اختلعوهُ** (mecaz:) Onun malını aldılar: (K, TA:) “**Nawل- dir el-Aarلb**”den. (TA.)

**خَلْعٌ**
**خَلْعٌ** **خلع** **خلعة** Baharatlama için kullanılan tohumlarla pişirilmiş, sonra deri bir kaba konulmuş et; (S, K, *) bu kaba **قَرْفٌ** denir: (S:) yahut şeritler yahut uzunlamasına parçalar hâlinde kesilmiş, kurutulmuş yahut tuzlanıp güneşte kurutulmuş, kızartılmış et; (K, TA,) ve Lth’nin dediğine göre, (TA,) erimiş yağıyla birlikte bir kaba konulmuş: (K, * TA:) yahut kemikleri çıkarılmış, sonra pişirilmiş, tohumlarla baharatlanmış, bir deriye konulmuş ve yolculuk için azık edinilmiş et: (Z, TA:) ve ↓ **خَلِيعٌ** dahi, kemikleri çıkarılmış, tohumlarla baharatlanmış ve ( **يُرْفَعُ** ) [saklanmak üzere] kaldırılmış et mânâsına gelir: (TA:) ve ↓ **خَوْلَعٌ**, sirkede kaynatılan, sonra yolculuklarda taşınan et. (TA.) -A2- Kolun yahut elin, yahut bacağın yahut ayağın ekleminin çıkıklık hâli; ayrılma olmaksızın yerinden oynaması; bunun gibi ↓ **خَلَعٌ** da. (TA.)

**خُلْعٌ**
**خُلْعٌ** **خلع** **خلعة** [S’ye göre ve görünüşe göre K’ye göre de, ( **خَلَعَ امْرَأَتَهُ**’a bak,) mastar ismi; yahut] basit bir isim olup (mecaz:) Kadının verdiği fidye karşılığında (Msb,) yahut kocasından kurtarmak için fidye olarak verdiği malı karşılığında (Az, Mgh, TA), yahut kendisinden; yahut bir başkasından bir bağış yahut bir bedel karşılığında (K: 1’e bak) karıyı boşama fiilini ifade eder. IAth, bunun yeni bir akit vasıtası olmaksızın karıya dönüşü iptal ettiğini söyler: EshShلfi'ee’ye göre, bunun hakkında ihtilaf vardır; nikâhın feshi mi, yoksa boşama mı olduğu hususunda: [ikincisi ise, iki boşamadan önce gelmedikçe bâin değildir:] bazen ikinci terimle adlandırılır. (TA.) [**خُلْعَةٌ**’ya da bak.]

**خَلَعٌ**
**خَلَعٌ** **خلع** **خلعة**: **خَلْعٌ**’a bak.

**خُلْعَةٌ**

**خُلْعَةٌ** خلع خلعه خلعة Karının verdiği bir fidye [yahut onu kocasından kurtarmak için fidye olarak verdiği malı] karşılığında, [veya] bir hediye yahut bir bedel karşılığında, kadından (S, K,) yahut bir başkasından (K) olan boşanma hâli. [Bkz. 8: ve ayrıca **خُلْعٌ**’a da bak.] Şöyle dersin: وَقَعَتْ بَيْنَهُمَا **الخُلْعَةُ** [Boşanma, yahut] ayrılık, [bir fidye vb. karşılığında, yahut] [bir hediye yahut] bir bedel karşılığında, o ikisi arasında vuku buldu. (TK.) -A2- (mecaz olduğu varsayılarak:) Malın, yahut develerin ve benzerinin en iyi, yahut seçkin kısmı; (Aboo-Sa'eed, S Sgh, K;) ona bakanın kalbini çekip aldığı için böyle adlandırılmıştır; (Aboo-Sa'eed;) bunun gibi aşağıdaki de: ↓ **خِلْعَةٌ**. (Aboo-Sa'eed, Sgh, K.) -A3- (mecaz olduğu varsayılarak:) Erkekte zayıflık. (TA.)

**خِلْعَةٌ**
**خِلْعَةٌ** خلع خلعه خلعة Kişinin kendinden çekip çıkardığı, yahut çıkardığı her elbise: (TA:) ve özellikle, (TA,) bir adama ihsan edilen elbise, [genellikle şeref hırkası kastedilir,] (K, TA,) ona giydirilmiş olsun olmasın: (TA:) yahut bir adamın bir başkasına verdiği bir hediye, yahut karşılıksız hediye, [herhangi bir türden,]: (Msb:) yahut dikilmiş elbise: (KL:) çoğulu **خِلَعٌ**. (Msb, TA.) Şöyle dersin: خَلَعَ عَلَيْهِ **خِلْعَةً** [yukarıda açıklandığı üzere]: 1’e, başa yakın yere bak. (S, TA.) ― -b2- Ayrıca **خُلْعَةٌ**’a da bak.

**خُلْعِىٌّ**
**خُلْعِىٌّ** خلع خلعى خلعة خلعي , **خ**’a damme ile, [çıkarılmış yahut] eski elbiseleri satan kimse. (Ibn-Nuktah, TA.)

**خِلْعِىٌّ**
**خِلْعِىٌّ** خلع خلعى خلعة خلعي , **خ**’a kesre ile ve **ل** sâkin iken, kralların ihsan ettiği elbiseleri satan kimse. (TA.)

**خُلَاعٌ**
**خُلَاعٌ** خلاع (mecaz olduğu varsayılarak:) **خَبَلٌ** diye adlandırılana benzeyen bir illet, (K, TA,) ve delilik, yahut şeytan çarpması, (TA,) ki bir adama isabet eder: (K, TA:) yahut zayıflık ve korku yahut ürküntü: (TA:) ve aşağıdaki ↓ **خَوْلَعٌ** ile ↓ **خَيْلَعٌ** [aynı şekilde] (mecaz:) kalbe isabet eden korku yahut ürküntüyü, (S, K, TA,) kötü kuruntuya ve zayıflığa sebep olanı, (TA,) ifade eder; sanki bir adamda ve kalpte (S,) delilikten yahut şeytan çarpmasından bir dokunuş gibidir. (S, K, TA.)

**خَلِيعٌ**
**خَلِيعٌ** خليع Çekilip çıkarılmış; soyulmuş, yahut çıkarılmış; atılmış, yahut fırlatılmış, yahut bırakılmış; aşağıdakiyle aynı: ↓ **مَخْلُوعٌ**; [bir elbiseye, ve bir sandala yahut benzerine, yahut] bazılarına göre her şeye uygulanır. (TA.) ― -b2- [Bundan dolayı, isim olarak kullanılarak, Atılmış yahut] eski ve yıpranmış elbise. (K, TA.) Şöyle dersin: هُوَ يَكْسُوهُ مِنْ **خَلِيعِهِ** [O, onu kendi atılmış, yahut eski ve yıpranmış giysisinden bir şeyle giydirir]. (TA.) ― -b3- Ayrıca **خَلْعٌ**’a da bak. ― -b4- (mecaz olduğu varsayılarak:) Kumar oyununda malı kendisinden kazanılıp alınan kimse; bunun gibi aşağıdaki de: ↓ **مَخْلُوعٌ**. (L.) ― -b5- **خَلِيعُ العِذَارِ** (mecaz olduğu varsayılarak:) (mecaz olduğu varsayılarak:) Dilediğini yapan ve söyleyen; Allah’ı ve insanların kınamasını umursamayan, onlardan korkmayan; başında yuları olmayan hayvan gibi. (Har p. 676.) Kocasından uzaklaşma hâlindeki kadına da uygulanır [lafzen, başlığı yahut yuları çekilip çıkarılmış yahut atılmış olan; kısrağa benzetilerek; anlamı, (mecaz olduğu varsayılarak:) (mecaz olduğu varsayılarak:) dizginsiz]; emreden yahut yasaklayan kimsesi olmayan: [1’e bak:] yanlış olarak **خَلِيعَةُ العِذَارِ** yazılır; çünkü burada **خليع**, vezin olarak **فَعِيلٌ** olup vezin olarak **مَفْعُولٌ** mânasındadır: yahut **عذار**’ı anmadan **خَلِيفَةٌ** dersin; **خَلَعَةٌ**’dan, **ظَرِيفَةٌ** ve **لَطِيفَةٌ**’nin **ظَرَافَةٌ** ve **لَطَافَةٌ**’dan olması gibi. (Mgh.) [Ayrıca **خَالِعٌ**’a da bak.] ― -b6- **خَلِيعٌ**, bir halifeye ve bir emire yahut benzerine de uygulanır; mânası (mecaz:) yetkisinden soyundurulmuş; görevinden uzaklaştırılmış; azledilmiş; (L;) bunun gibi aşağıdaki de: ↓ **مَخْلُوعٌ**: ve Dmr ve başkalarının işaret ettiği garip bir şeydir ki her altıncı **مخلوع**dur. (TA.) ― -b7- Yine (mecaz:) ailesi tarafından, (S,) yahut babası tarafından, (K,) yahut müttefikleri tarafından, (IAth, K,) atılmış, reddedilmiş, yahut terk edilmiş, (S, IAth, L, K,) bir genç, (S,) yahut bir oğul, (K,) ve bir müttefik, (IAth, L,) öyle ki bir suç işlerse yahut cezayı gerektiren bir kabahat işlerse, onlar yani ailesi, yahut o yani babası, yahut onlar yani müttefikleri, bundan dolayı takip edilmeyecek yahut cezalandırılmayacaktır; (S, IAth, L, K;) bunun gibi aşağıdaki de: ↓ **مَخْلُوعٌ**: (K:) ilkinin çoğulu **خُلَعَآءُ**: (K:) ve (mecaz:) ailesi tarafından böyle atılmış, (TA,) çokça suç yahut cezayı gerektiren kabahat işlemiş, yahut işleye gelmiş, (K, TA,) bir genç; bunun gibi aşağıdaki de: ↓ **خَوْلَعٌ**: (K, TA:) (mecaz olduğu varsayılarak:) ailesinden yabancılaşmış yahut uzaklaşmış kimse: (TA:) (mecaz:) ailesinden kopmuş, onlarla anlaşmazlığa düşmüş, kötülüğü ve alçaklığı ve hilesiyle onları bezdirmiş kimse; (Mgh, K, TA;) sanki başlığını yahut yularını [yani dizgini] atmış ve dilediğini yapan; yahut ailesi onu atmış ve ondan beri olduklarını ilan etmiş olduğu için; (Mgh;) yahut o, akrabalarını atmış ve onlar ondan beri olduklarını ilan etmiş olduğu için; yahut dinden ve hayâdan soyundurulmuş olduğu için; (TA;) dişisi ة ile: (K: [bunun, **خَلُعَ**’ın ism-i fâili olduğunu; vezin olarak **فَعِيلٌ**’in vezin olarak **مَفْعُولٌ** mânasında olmadığını gösterir; burada verilen açıklamaların bazı kısımlarının ima ettiğinin aksine:]) (mecaz olduğu varsayılarak:) kötü, fena, şerli, yahut fesatçı: (TA:) (mecaz:) [ahlâksız yahut iffetsiz: (**خَلَاعَةٌ**’a bak; ondan türemiştir:)] (mecaz olduğu varsayılarak:) içki ve oyunla meşhur: (TA:) [günümüzde yaygın olarak bu mânada kullanılır; ve (mecaz olduğu varsayılarak:) şakacı; yahut bir tavır mânasında:] (mecaz olduğu varsayılarak:) iki tarafın da ortaya koyduğu bahsi kazananın aldığı bir kumar oyununda, bir başkasıyla oynayan kimse; (IDrd, K;) bunun gibi aşağıdaki de: ↓ **مُخَالِعٌ**; çünkü malının en iyi yahut seçkin kısmı (**خُلْعَتُهُ**) [çoğu kez] ondan kazanılıp alınır: (S:) (mecaz olduğu varsayılarak:) bu tür oyunlara sürekli kendini veren kimse: (TA:) ve aşağıdaki ↓ **خَوْلَعٌ**, (mecaz:) bu tür oyunlarda oynayan; kendisine **حَدٌّ** denilen ceza uygulanmış olan ve bu oyunlarda daima yenilen, yahut talihli olup bu oyunlarda daima yenen kimseyi ifade eder. (K, farklı nüshalara göre; bazılarında المُقَامِرُ المَحْدُودُ الَّذِى يُقْمَرُ أَبَدًا okuruz; diğerlerinde ise, المقاصر المَجْدُودُ الذى يَقْمُرُ ابدا.) ― -b8- (mecaz olduğu varsayılarak:) Avcı, kuş avcısı, yahut balıkçı; (S, Sgh, K;) yalnız olduğu için böyle adlandırılmıştır. (Sgh.) ― -b9- (mecaz:) [**غُول** denilen türden] bir [cin, yahut şeytan, vb.]; (S, K, TA;) kötü tabiatı sebebiyle; (TA;) bunun gibi aşağıdaki de: ↓ **خَوْلَعٌ** (K) ve ↓ **خَيْلَعٌ**. (TA.) ― -b10- (mecaz olduğu varsayılarak:) Bir kurt; (S, K;) bunun gibi aşağıdaki de: ↓ **خَوْلَعٌ** (K) ve ↓ **خَيْلَعٌ**. (Sgh, K.) ― -b11- (mecaz olduğu varsayılarak:) İlkinde kazanmayan (S, Kr, K) kumar oku: (S, Kr:) yahut bazılarına göre, ilkinde kazanan kumar oku; Sgh’nin ve L’dekinin dediği gibi: (TA:) çoğulu **خِلَعَةٌ**. (Kr.)

خَلَاعَةٌ
خَلَاعَةٌ خلاع خلاعه خلاعة : [bk. **خَلُعَ**:] **دَعَارَةٌ** ile eşanlamlıdır [yani (mecazen:) kötülük yahut ahlâksızlık; yahut kötü, yahut ahlâksız davranış; vb.]; ayrıca bunun bir lehçe varyantı olan **خَرَاعَةٌ** ile de; (S, **خرع** maddesinde;) ve ↓ **خَلِيعَةٌ** da aynı mânaya gelir. (TA.)

خَلِيعَةٌ
خَلِيعَةٌ خليع خليعه خليعة : bir önce gelenin hemen ardından gelen şeye bak.

خَلِعُ العِذَارِ
خَلِعُ العِذَارِ ذ [(varsayılan mecazen:) başlığını yahut yularını atıp rastgele dolaşan bir at. ― -b2- Ve bundan dolayı, (varsayılan mecazen:) (varsayılan mecazen:) kendinden kısıtlamayı atıp başkalarına karşı haksız ve kötü bir tarzda davranan, onu engelleyecek kimse bulunmayan bir adam. **خَلِيعٌ**’e de bak. ― -b3- Ve bundan dolayı,] (varsayılan mecazen:) (varsayılan mecazen:) (varsayılan mecazen:) sakalsız bir delikanlı yahut genç adam; yahut bıyığı çıkmış fakat sakalı çıkmamış olan. (TA.) ― -b4- **خَالِعٌ** (varsayılan mecazen:) bir oğlak. (TA.) [Görünüşe göre oyunbaz tabiatı sebebiyle.] ― -b5- (varsayılan mecazen:) kocasını, kendisinden ona bir hediye yahut bir bedel karşılığında, onu boşamaya kışkırtan, teşvik eden yahut sevk eden bir kadın: [3’e bak:] (S:) yahut kendisini, kendisinden kocasına bir hediye yahut bir bedel karşılığında, boşatmaya sebep olan: [6’ya bak:] ve aynı şekilde, karısından kendisine bir hediye yahut bir bedel karşılığında karısını boşayan bir koca. (K.) ― -b6- **رُطَبٌ خَالِعٌ**: tamamı olgun, yahut her tarafı olgun, yahut yumuşak hurmalar; eşanlamlısı **مُنْسَبِتٌ**; (S, K;) çünkü sulu oluşları sebebiyle kabukları sıyrılır: (TA:) ve **بُسْرَةٌ خَالِعٌ**, (K, TA,) ve **خَالِعَةٌ**, (TA,) bütünüyle yenmeye elverişli hâle gelmiş bir hurma. (K, * TA.) [**بُسْرٌ**’e bak] ― -b7- **خَالِعٌ** ayrıca **عُرْقُوب**’un [yahut aşil kirişi/arka bacak kirişi] burkulması mânasına gelir: (K:) yahut bir dişi devenin **عُرْقُوب**’una isabet eden belirli bir hastalık. (TA.) Ve şöyle dersin: **بَعِيرٌ بِهِ خَالِعٌ**, (S,) yahut **بَعِيرٌ خَالِعٌ**, (K,) bir adam sağrısının **غُرَاب** denilen kısmına oturduğunda, (S) bazılarına göre aşil kirişi tendonunun çıkması sebebiyle, (TA) kalkmaya güç yetiremeyen bir deve. (S, K.) ― -b8- **جُبْنٌ خَالِعٌ** (mecazen:) şiddetli korkaklık; sanki adamın korkusunun şiddeti kalbini yerinden çıkarmış gibidir; IAth’a göre, korku anında özlemli düşüncelerden ve kalbin zayıflığından doğan bir hâl. (TA.)

خَوْلَعٌ
خَوْلَعٌ خولع : **خَلْعٌ**’a bak. ― -b2- Ayrıca, **هَبِيد**’in [yani kolokint yahut onun posası yahut tohumu] **سَمْن**’i [yahut kaynatılmış suyu] çıkıncaya kadar pişirilmesi; bunun üzerine o arıtılır ve bir yana konur; çekirdekleri çıkarılmış ezilmiş hurmalar onun üzerine konur, ve un; ve karışıncaya kadar karıştırılır ve dövülür; sonra bırakılır ve konur; soğuyunca **سمن**’i ona geri döndürülür: yahut bazılarına göre, ezilmiş kolokint (**حَنْظَل**) tatlandıracak bir şeyle ıslatılıp sonra yenir; buna **مُبَسَّلٌ** da denir. (TA.) [**هَبِيدٌ**’e bak.] -A2- **خُلَاعٌ**’a da bak: -A3- ve **خَلِيعٌ**’e, dört yerde. -A4- Ayrıca Aptal; (K;) bir adama uygulanır. (TA.) -A5- Ve usta bir kılavuz. (Sgh, K.)

خَيْلَعٌ
خَيْلَعٌ خيلع : **خُلَاعٌ**’a bak: -A2- ve sona yakın iki yerde **خَلِيعٌ**’e bak. ― -b2- Ayrıca (varsayılan mecazen:) zayıf bir adam. (TA.) [**مُخَلَّعٌ**’a da bak.]

مُخَلَّعٌ الأَلْيَتَيْنِ
مُخَلَّعٌ الأَلْيَتَيْنِ ذ: kalçaları ayrı, yahut ayrılmış olan bir adam. (S, K.) ― -b2- Ve **مُخَلَّعٌ**: zayıf, ve yumuşak, yahut gevşek bir adam. (Lth, K.) [**خَيْلَعٌ**’a da bak.] ― -b3- (mecazen:) kendisinde akıl kaybına benzer bir şey bulunan, yahut delilikten yahut şeytan çarpmasından bir dokunuş bulunan bir adam: (K, * TA:) ve (mecazen:) deli, yahut bir cin tarafından musallat olunmuş bir adam. (TA.)

مَخْلُوعٌ
مَخْلُوعٌ مخلوع : dört yerde **خَلِيعٌ**’e bak. ― -b2- **رَجُلٌ مَخْلُوعُ الفُؤَادِ** (mecazen:) korkmuş yahut dehşete düşmüş bir adam; sanki kalbi yerinden çıkarılmış gibidir. (TA.)

مُخَالِعٌ
مُخَالِعٌ مخالع : paragrafın son kısmında **خَلِيعٌ**’e bak.

مُخْتَلِعَةٌ
مُخْتَلِعَةٌ مختلعه مختلعة (mecazen:) kocasından, ondan (S, K,) yahut bir başkasından (K:) bir hediye yahut bir bedel karşılığında boşanmış bir kadın: [8’e bak:] ve [çoğulu] **مُخْتَلِعَاتٌ** [şu mânada açıklanır:] (mecazen:) kocalarını, onlardan herhangi bir zarar verici davranış olmaksızın, bir hediye yahut bir bedel karşılığında kendilerini boşamaya kışkırtan, teşvik eden yahut sevk eden kadınlar. (TA.) ― -b2- (varsayılan mecazen:) şehvetle etkilenmiş bir kadın. (Sgh, K.)
