# خلع — es-Sıhâh

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%84%D8%B9/sozluk/sihah
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AE%D9%84%D8%B9/entries/sihah

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [خلع](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%84%D8%B9.md)
- es-Sıhâh: Cevherî · 10. yy

## Madde başı: خلع

خَلَعَ ثوبَه ونعله وقائده خَلْعاً. وخَلَعَ عليه خَلْعَةً، وخالَعَ امرأته خُلْعاً بالضم. والخِلْعَةُ: خيارُ المال. وخُلِعَ الوالي، أي عُزِلَ. وخالَعَتِ المرأةُ بعلها: أرادتْه على طَلاقها ببذلٍ منها له، فهي خالِعٌ، والاسم الخُلْعَةُ. وقد تَخالَعا. واخْتَلَعَتْ فهي مُخْتَلَعَةٌ. والخَلْعُ: لحمٌ يُطْبَخُ بالتوابل ثم يُجْعَلُ في القَرْفِ، وهو وعاءٌ من جلدٍ. وخَلَعَ السُنْبُلُ، أي صار له سًفاً. وخَلَعَ الغلامُ: كَبُرَ زُبُّهُ. وتَخالَعَ القومُ، إذا نقَضُوا الحِلفَ بينهم. والخالِعُ من الرُطَبِ: المُنْسَبِتُ. ويقال: بعيرٌ به خالِعٌ، وهو الذي لا يقدر على أن يثُور إذا جلس الرجل على غُرابِ وَرِكِهِ. والتَخَلُّعُ: التفكُّكُ في المشية. ورجلٌ مُخَلّعُ الإليَتين، إذا كان مُنْفَكَّهُمَا. وغلامٌ خَليعٌ بيِّن الخَلاعَةِ بالفتح، وهو الذي قد خَلَعَهُ أهلُه فإنْ جنَى لم يُطْلَبوا بجنايته. والخَليعُ: الصَيّادُ، والقِدْحُ الذي لا يفوز أوَّلاً، والغولُ، والذئبُ. وقولهم به: خَوْلَعٌ وخَيْلَعٌ، أي فزعٌ يعتري فؤادَه كأنّه مَسٌّ. والتَخْليعُ في باب العَرُوضِ: قَطْعُ مُسْتَفْعِلُنْ في عَروضِ البسيطِ وضربِه جميعاً، فَيُنْقَلُ إلى مَفْعولُنْ، ويُسَمَّى البيت مُخَلَّعاً، كقول الشاعر:
ما خَيَّجَ لاشوقَ من أَطْـلالٍأَضْحَتْ قِفاراً كَوَحْيِ الواحي

### Türkçe

**خَلَعَ** elbisesini, nalınını ve kayışını **خَلْعاً** (çıkarma) ile çıkardı. Ve ona bir **خَلْعَةً** giydirdi; ve karısıyla **خُلْعاً** (ضم ile) **خالَعَ** yaptı. Ve **الخِلْعَةُ**: malın seçkini(=en iyisi). Ve vali **خُلِعَ**, yani azledildi. Ve kadın kocasını **خالَعَتِ**: kendisinden ona bir bedel vermek suretiyle onu kendi boşanması üzerine istedi; böylece o **خالِعٌ**dır; ad ise **الخُلْعَةُ**’dir. Ve muhakkak ki ikisi **تَخالَعا**. Ve kadın **اخْتَلَعَتْ**, böylece o **مُخْتَلَعَةٌ**dır. Ve **الخَلْعُ**: baharatlarla pişirilen, sonra **القَرْفِ** içine konulan ettir; o da deriden bir kaptır. Ve başak **خَلَعَ**, yani onun için **سًفاً** oldu. Ve oğlan **خَلَعَ**: onun **زُبُّهُ** büyüdü. Ve kavim **تَخالَعَ** etti; aralarındaki andı bozdukları zaman. Ve tazeden **الخالِعُ**: **المُنْسَبِتُ**. Ve denilir: kendisinde **خالِعٌ** olan bir deve; o, adam onun **غُرابِ وَرِكِهِ** üzerine oturduğu zaman kalkmaya güç yetiremeyendir. Ve **التَخَلُّعُ**: yürüyüşte çözülme/gevşeme. Ve **مُخَلّعُ الإليَتين** bir adam: ikisi (kalçaları) ayrılmış/çözülmüş olduğu zaman. Ve **خَليعٌ** bir oğlan, فتح ile **الخَلاعَةِ**’si açık olan: o, ehlinin onu **خَلَعَهُ** ettiği kimsedir; böylece eğer suç işlerse, onun suçu sebebiyle onlar talep edilmezler. Ve **الخَليعُ**: avcı, ilkin kazanmayan ok, gûl ve kurt. Ve onların sözü: onda **خَوْلَعٌ** ve **خَيْلَعٌ** vardır; yani onun gönlüne arız olan bir korku, sanki bir dokunuş(=musallat olma) gibidir. Ve aruz babında **التَخْليعُ**: basîtin arûzunda ve darbesinde **مُسْتَفْعِلُنْ**’un kesilmesidir; böylece **مَفْعولُنْ**’a nakledilir; ve beyit **مُخَلَّعاً** diye adlandırılır; şairin sözü gibi:
ما خَيَّجَ لاشوقَ من أَطْـلالٍأَضْحَتْ قِفاراً كَوَحْيِ الواحي
