# خلف — Esâsü'l-Belâğa

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%84%D9%81/sozluk/esas
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AE%D9%84%D9%81/entries/esas

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [خلف](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%84%D9%81.md)
- Esâsü'l-Belâğa: Zemahşerî · 12. yy

## Madde başı: خلف

خ ل ف
خلفه‏:‏ جاء بعده خلافة وخلفه على أهله فأحسن الخلافة‏.‏
ومات عنها زوجها فخلف عليها فلـان إذا تزوجهـا بعـده‏.‏
وخلفـه بخيـر أو شـرّ‏:‏ ذكـره بـه من غير حضرته‏.‏
وخلفه‏:‏ أخذه من خلفه‏.‏
وخلـف لـه بالسيـف‏:‏ جـاءه مـن خلفـه فضـرب عنقـه بـه‏.‏
وهـو خلـف صـدق من أبيه وخلف سوء‏.‏
وأخلـف اللـه عليك‏:‏ عوضك مما ذهب منك خلفاً‏.‏
وخلف الله عليك‏:‏ كان خليفة من كافلك‏.‏
وفلان مخلف متلف ومخلاف متلاف‏.‏
وجلست خلاف فلان وخلفه أي بعده‏.‏
وخالف عن أمره ‏"‏ فليحذر الذين يخالفون عن أمره ‏"‏ وخالفه إلى كذا ‏"‏ أن أخالفكم إلى ما أنهاكم عنه ‏"‏ قال زهير‏:‏ طباها ضحاءً أو خلاءً فخالفت إليه السباع فـي كنـاس ومرقـد أي إلى ولد المسبوعة‏.‏
وقال أيضاً‏:‏ غفلت فخالفها السباع فلم تجد إلا الإهـاب تركنه بالمرقد ولمـا رأى العـدو أخلـف بيـده إلـى السيـف أي ضرب بها إليه فاستله‏.‏
ومن أين خلفتكم‏.‏
ومن أين تخلفون أو تستخلفون أي تستقون‏.‏
وغزوهم والحيّ خلوف أي رجالهم غيب ليس منهم إلا من يستقـي المـاء‏.‏
وفلان يلبس الخليف وهو الثوب يبلي وسطه فيخرج ويلفق طرفاه وخلفت الثوب وأخلـف ثوبـك و ‏"‏ الليـل والنهـار خلفـةً ‏"‏ يخلـف أحدهمـا الآخـر‏.‏
وأثبـت اللـه الخلفـة وهـي النبـات بعـد النبات والثمر بعد الثمر‏.‏
وأخلف الشجر‏.‏
وأخلف الطائر‏:‏ نبت له ريش بعد الريش‏.‏
وبقيت فـي الحـوض خلفـةٌ مـن ماء‏:‏ بقية بعد ذهاب معظمه‏.‏
وعلينا خلفة من النهار‏.‏
بقية منه‏.‏
ونتاج فلان خلفة‏:‏ عاماً ذكرو وعاماً إناث‏.‏
وولده خلفة‏:‏ ذكور وإناث‏.‏
وأخذته خلفة‏:‏ اختلاف إلى المتوضّـأ‏.‏
ورجل مخلوف‏.‏
وأخلفني موعده وأخلفت موعده‏:‏ وجدته مخلفاً‏.‏
وله خلفة وخلفات‏:‏ نوق حوامل وبعير مخلف‏:‏ بعد البازل‏.‏
ومـن المجـاز‏:‏ ناقة مخلفة‏:‏ ظن بها حمل ثم لم يكن‏:‏ ونوق مخاليف‏.‏
وأخلفت النجوم والشجر‏:‏ لم تمطـر ولـم تثمـر‏.‏
وخلـف اللبـن‏:‏ تغيّـر ومعنـاه خلـف طيبه تغيره‏.‏
وخلف فوه خلوفاً‏.‏
وخلف فلان عـن خلـق أبيـه‏.‏
وخلـف عـن كـل خير‏:‏ تحول وفسد‏.‏
وهو خالفه أهل بيته أي فاسدهم وشرّهم وما أدري أي خالفة هو‏.‏
ودرّت لفلان أخلاف الدّنيا‏.‏

### Türkçe

خ ل ف
**خلفه**: onun ardından geldi; haleflik olarak; ve onu ailesi üzerinde halef kıldı da halefliği güzel yaptı.
Ve kocasının ölmesiyle ondan dul kaldı; falan, ondan sonra onunla evlenirse, onun üzerine halef oldu.
Ve **خلفه** hayırla veya şerle: onun huzurunda olmaksızın onu onunla andı.
Ve **خلفه**: onu arkasından aldı.
Ve onun için kılıçla **خلـف**: ona arkasından geldi de onunla boynunu vurdu.
Ve o, babasından bir doğru halef ve bir kötü haleftir.
Ve Allah sana **أخلـف**: senden gidenden sana bir halef olarak tazmin etti.
Ve **خلف الله عليك**: seni himaye edenin halefi oldu.
Ve falan **مخلف متلف** ve **مخلاف متلاف**tır.
Ve falanın **خلاف**ına ve **خلفه** oturdum; yani ondan sonra.
Ve onun emrinden **خالف**: “Artık onun emrinden muhalefet edenler sakınsınlar”; ve ona şuna **خالفه**: “Sizi, sizi ondan nehyettiğim şeye muhalefet eder hâlde olmak için (gitmem)” dedi. Züheyr dedi ki:
طباها ضحاءً أو خلاءً فخالفت إليه السباع فـي كنـاس ومرقـد
yani, yırtıcılar, yırtıcının yavrusuna, bir in ve yatak içinde, ona doğru.
Ve yine dedi ki:
غفلت فخالفها السباع فلم تجد إلا الإهـاب تركنه بالمرقد
Ve düşmanı görünce, eliyle kılıca doğru **أخلـف** etti; yani onunla ona vurdu da onu çekip çıkardı.
Sizi nereden **خلفتكم**?
Ve nereden **تخلفون** veya **تستخلفون**; yani su çekiyorsunuz.
Ve onların gazası ve mahalle **خلوف**tur; yani erkekleri yoktur; onlardan yalnız su çeken kimse vardır.
Ve falan **الخليف**i giyer; o, ortası eskidiği için çıkan ve iki ucu yamalanan elbisedir. Ve elbiseyi **خلفت** ettim; ve elbiseni **أخلـف** et; ve “**الليـل والنهـار خلفـةً**”: ikisinden biri ötekini takip eder.
Ve Allah **الخلفـة**yi sabit kıldı; o, bitkiden sonra bitki ve meyveden sonra meyvedir.
Ve ağaç **أخلف** etti.
Ve kuş **أخلف** etti: tüyden sonra ona tüy bitti.
Ve havuzda sudan bir **خلفـةٌ** kaldı: çoğunun gitmesinden sonra bir kalıntı.
Ve üzerimizde gündüzden bir **خلفة** var.
Ondan bir kalıntı.
Ve falanın yavrulaması **خلفة**dir: bir yıl erkekler, bir yıl dişiler.
Ve onun çocuğu **خلفة**dir: erkekler ve dişiler.
Ve onu **خلفة** aldı: abdest alınan yere gidip gelme.
Ve **مخلوف** bir adam.
Ve bana vaadini **أخلفني** etti ve ben onun vaadini **أخلفت** ettim: onu **مخلفاً** buldum.
Ve onun **خلفة**si ve **خلفات**ı vardır: gebe dişi develer; ve **مخلف** bir deve: **البازل**den sonra.
Ve mecazdandır: **مخلفة** bir dişi deve: onda gebelik zannedildi, sonra olmadı; ve **مخاليف** develer.
Ve yıldızlar ve ağaçlar **أخلفت** etti: yağmur yağmadı ve meyve vermedi.
Ve süt **خلـف** etti: değişti; ve manası, onun hoşluğunun değişmesiyle **خلـف**tir.
Ve ağzı **خلوفاً** **خلف** etti.
Ve falan, babasının yaratılışından **خلف** etti.
Ve her hayırdan **خلـف** etti: döndü ve bozuldu.
Ve o, ailesinin **خالفه**sidir; yani onların bozuğu ve şerlisi; ve bilmem o hangi **خالفة**dir.
Ve falana dünyanın **أخلاف**ı bolca süt verdi.
