# خلل — Kâmûsü'l-Muhît

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%84%D9%84/sozluk/kamus
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AE%D9%84%D9%84/entries/kamus

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [خلل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%84%D9%84.md)
- Kâmûsü'l-Muhît: Fîrûzâbâdî · 15. yy

## Madde başı: خلل

* خ ل ل * * الخَلُّ * معروف و * الخَلَّةُ * بالفتح الخصلة وهي أيضا الحاجة والفقر و * الخُلَّةُ * بالضم الخليل يستوي فيه المذكر والمؤنث لأنه في الأصل مصدر قولك خليل بين * الخُلَّةِ * و * الخُلُولَةِ * وجمعه * خِلاَلٌ * كقلة وقلال و * الخِلُّ * الود والصديق و * الخَلَلُ * الفرجة بين الشيئين والجمع * خِلاَلٌ * كجبل وجبال وقرئ بهما قوله تعالى ﴿فترى الودق يخرج من خلاله﴾ و * خَلَلِه * وهي فرج في السحاب يخرج منها المطر و * الخَلَلُ * أيضا الفساد في الأمر و * الخِلاَلُ * العود الذي * يُتَخَلَّلُ * به وما يخل به الثوب أيضا والجمع * الأَخِلَّةُ * و * الخِلاَلُ * أيضا * المُخَالَّةُ * والمصادقة و * الخَلِيلُ * الصديق والأنثى خليلة و * الخُلاَلَةُ * بالضم ما يقع في التخلل وفصيل * مَخْلولٌ * أي مهزول وهو في حديث الصدقة و * خِلَّ * كساءه على نفسه بالخلال من باب رد و * أخَلَّ * الرجل بمركزه تركه و * اخْتَلَّ * إلى الشيء احتاج إليه ومنه قول بن مسعود رضي الله تعالى عنه عليكم بالعلم فان أحدكم لا يدري متى يُختل إليه أي متى يحتاج الناس إلى ما عنده واختل جسمه هزُل و * تَخَلَّلَ * بعد الأكل بالخِلال وتخلل القوم دخل بين خللهم وخلالهم و * الْخِلْخالُ * واحد * خَلاَخِيلِ * النساء و * الْخَلْخَلُ * لغة فيه أو مقصور منه و * تَخْلِيلُ * اللحية والأصابع في الوضوء فإذا فعل ذلك قال * تَخَلَّلْتُ * قلت لم يذكر * اخْتَلَّ * الأمر بمعنى وقع فيه الخلل

### Türkçe

* خ ل ل * * **الخَلُّ** * معروف ve * **الخَلَّةُ** * fetha ile: huydur; o aynı zamanda ihtiyaç ve fakirliktir. Ve * **الخُلَّةُ** * damme ile: **الخليل**’dir; onda müzekker ve müennes eşit olur; çünkü aslında “**خليل** بين **الخُلَّةِ** و **الخُلُولَةِ**” sözündeki gibi bir mastardır. Bunun çoğulu * **خِلاَلٌ** *’dur; “**قلة**” ve “**قلال**” gibi. Ve * **الخِلُّ** *: sevgi ve dosttur. Ve * **الخَلَلُ** *: iki şey arasındaki aralıktır; çoğulu * **خِلاَلٌ** *’dur; “**جبل**” ve “**جبال**” gibi. Ve onunla ikisiyle de şu Yüce sözü okunmuştur: ﴿فترى الودق يخرج من خلاله﴾ ve * **خَلَلِه** *; o, bulutta yağmurun çıktığı aralıklardır. Ve * **الخَلَلُ** * ayrıca: işteki bozulmadır. Ve * **الخِلاَلُ** *: kendisiyle * **يُتَخَلَّلُ** * olunan çubuktur; ve elbisenin onunla aralandığı şey de. Çoğulu * **الأَخِلَّةُ** *’dir. Ve * **الخِلاَلُ** * ayrıca: * **المُخَالَّةُ** * ve dostlaşmadır. Ve * **الخَلِيلُ** *: dosttur; dişisi **خليلة**’dir. Ve * **الخُلاَلَةُ** * damme ile: aralama sırasında düşen şeydir. Ve (devenin) yavrusu: * **مَخْلولٌ** *; yani zayıflatılmıştır; ve o sadaka hadîsindedir. Ve * **خِلَّ** *: “**رد**” bâbından; hırkasını **الخلال** ile kendi üzerine tutturdu. Ve * **أخَلَّ** *: adam, yerini terk etti. Ve * **اخْتَلَّ** *: şeye muhtaç oldu; ve ondan İbn Mes‘ûd’un (Allah Teâlâ ondan razı olsun) sözü: “Size ilim gerekir; çünkü sizden biri, ne zaman kendisine * **يُختل** * olunacağını bilmez”; yani insanların, onun yanındaki şeye ne zaman ihtiyaç duyacağını. Ve bedeni zayıfladı: cılızlaştı. Ve * **تَخَلَّلَ** *: yemekten sonra **الخِلال** ile araladı. Ve kavim aralandı: onların **خلل**’leri ve **خلال**’ları arasına girdi. Ve * **الْخِلْخالُ** *: kadınların * **خَلاَخِيلِ** *’inden bir tanesidir. Ve * **الْخَلْخَلُ** *: onda bir lugattır; yahut ondan kısaltılmıştır. Ve * **تَخْلِيلُ** *: abdestte sakalı ve parmakları aralamaktır; bunu yaparsa “* **تَخَلَّلْتُ** *” der. Dedim ki: * **اخْتَلَّ** *’in “iş” hakkında “onda bozukluk meydana geldi” mânâsıyla (kullanımını) zikretmedi.
