# خمن — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%85%D9%86/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AE%D9%85%D9%86/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [خمن](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%85%D9%86.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: خمن

: ( خَمَنَ الشَّيءَ وخَمَّنَهُ : قالَ فيه بالحَدْسِ ) والظَّنِّ ، ( أَو الوَهْمِ ) .
قالَ ابنُ دُرَيْدٍ : أَحْسَبُه مولَّداً .
وقالَ أَبو حاتمٍ :

هذه كلمةٌ أَصْلُها فارِسِيَّة عُرِّبَتْ ، وأَصْلها مِن قوْلِهم : خُمَانَا على الظَّنِّ والحَدْسِ ، وأَشارَ إليه الفيوميّ في المصْباحِ والخفاجيّ في شِفاء الغَلِيل .
( و ) الخَمَّانُ ، ( كشَدَّادٍ : الرُّمْحُ الضَّعيفُ ، والقَنَاةُ : خَمَّانَةٌ ) ؛ نَقَلَهُ الجَوْهرِيُّ عن أَبي عُبَيْدٍ .
( و ) الخَمَّانُ ( من النَّاسِ : خُشَارَتُهُم ورَدِيُّهُم ) ؛ نَقَلَهُ الجَوْهرِيُّ .
( و ) رجُلٌ ( خامِنُ الذِّكْرِ ) : أَي ( خامِلُهُ ) ، على البَدَلِ ؛ قالَ الشَّاعِرُ :
أَتَاني ودُوني من عَتَادي مَعاقِلٌ وَعيدُ مَلِيكٍ ذِكْرُه غيرُ خامِنِفَعَلَّ أَبا قابُوسَ يَمْلِكُ غَرْبَهُويَرْدَعُه عِلْمٌ بما في الكَنَائِنِ ( والخَمَنُ ، مُحرَّكةً : النَّتْنُ .
( و ) خِمَانٌ ، ( ككِتابٍ : جِبالٌ ببِلادِ قُضاعَةَ ) .
وممَّا يُسْتدركُ عليه :
التَّخْمِينُ : التَّحْزَيرُ .
وخَمَّانُ المَتاعِ : رَدِيئُه .
وخمانُ : ناحِيةٌ بالبثنية مِن أرْضِ الشأْمِ .
وخِمَانُ ، كسَحابٍ اسمُ رَجُلٍ ، وهو جَدُّ إسْمعيل بنِ أَحْمدَ بنِ حاجبٍ الخمانيُّ المحدِّثُ ، رَوَى له المألينيّ .
وقالَ ابنُ الأثيرِ : هو خمانة .
وقالَ السّمعانيُّ : خُمَانُ ، كغُرابٍ : قرْيةٌ .
وخُومين ، بالضمِّ : مِن قُرَى الرَّيِّ ؛ عن ابنِ السّمعانيّ . رَحِمَه الّلهُ تعالَى .

### Türkçe

: **خَمَنَ الشَّيءَ** ve **خَمَّنَهُ**: onda hads ile söyledi; ve zan ile, yahut vehim ile.
İbn Düreyd dedi: Onu müvelled (sonradan türetilmiş) sanıyorum.
Ebû Hâtim dedi:

Bu bir kelimedir; aslı Farsçadır, Arapçalaştırılmıştır; aslı onların şu sözündendir: **خُمَانَا** zan ve hads üzere. Buna Feyyûmî **المِصْباح**’ta ve Hafeçâcî **شِفاء الغَلِيل**’de işaret etmiştir.
( Ve ) **الخَمَّانُ** ( **شَدَّاد** gibi: zayıf mızrak; ve **القَنَاةُ**: **خَمَّانَةٌ**’dir ); onu Cevherî, Ebû Ubeyd’den nakletti.
( Ve ) **الخَمَّانُ** ( insanlardan: onların döküntüsü ve kötüsü ); onu Cevherî nakletti.
( Ve ) bir adam ( **خامِنُ الذِّكْرِ** ): yani ( **خامِلُهُ** ), bedel üzere; şair dedi:
Bana geldi; benimle onun arasında kaleler ve bir melikin tehdidi var; onun zikri **خامِنِ** değildir
Belki Ebû Kâbûs onun batısını mülk edinir ve onu, kinlerde olanı bilmekle bir ilim engeller
( Ve **الخَمَنُ** ), harekeli: kokuşmuşluk.
( Ve ) **خِمَانٌ** ( **كِتاب** gibi: **قُضاعَةَ** beldelerinde dağlar ).

Ve onun üzerine istidrâk olunanlardandır:
**التَّخْمِينُ**: tahzîr (tahmin yürütme).
**خَمَّانُ المَتاعِ**: onun kötüsü.
Ve **خمانُ**: Şam toprağından Büsniyye’de bir nâhiye.
Ve **خِمَانُ** ( **سَحاب** gibi) bir adamın adıdır; o, muhaddis **الخمانيُّ** Hâcib oğlu Ahmed oğlu İsmâil’in dedesidir; Meâlînî ona rivayet etti.
İbnü’l-Esîr dedi: O, **خمانة**’dir.
Sem‘ânî dedi: **خُمَانُ** ( **غُراب** gibi): bir köydür.
Ve **خُومين** (zamm ile): Rey köylerindendir; İbnü’s-Sem‘ânî’den. Allah Teâlâ ona rahmet etsin.
