# خنجر (خ-ن-ج-ر) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%86%D8%AC%D8%B1
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AE%D9%86%D8%AC%D8%B1

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: خ - ن - ج - ر
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 7 sözlük

## Sözlükler (7)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%86%D8%AC%D8%B1/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

الخاء والجيم
جخدب: جمل جَخْدَبٌ: عظيمُ الجِسْمِ، عريض الصدر وهو الجُخادِبُ، قال:
شداخةً ضَخْمَ الضُّلُوعِ جُخْدَبُا
وأبو جُخادِب: من الجَنادِب، قال:
وعانَقَ الظل أبو جُخادَي
الياء ممالة، والاثنان أبو جُخاديَيْنِ، لم يصرفوه، وهو الجراد الأخضر الذي بكسر الكيزان، وهو طويل الرجلين. وكذلك تلقى منه الياء للاثنين والثلاثة: أبو جَخادِب.
خدلج: الخَدَلَّجةُ: الصَّخْمَةُ السّاق المَمكُورتُها.
خزرج: الخَزْرَجُ والأوسك حيان من الأنصار .
خنجر: الخَنْجَرُ من الحديد. وناقة خَنْجرةٌ: غزيرةٌ.
لخجم: اللَّخْجَمُ: البعير الواسع الجوف. ويوصف به الفيل.
خلجم: والخَلْجَم: الضَّخْم الطويل، وهو في وصف البعير خاصَّةً إذا كان مُجْفَرَ الجنبين عريض الصدر.
جلخم: اجلَخَمَّ القوم: استكبروا، قال:
يضرب جميعهم إذا اجلَخَمُّوا
خرفج: الخَرْفَجة: حسن الغذاء في السِّعَةِ. وسَراويلُ مُخَرْفَجةٌ: واسعة، وكذلك عيش مُخَرْفَجٌ.
والخَرْفَجُ: الناعم البض.
جنبخ: الجُنْبُخُ: الضخم بلغة مضر، النون قبل الباء.
والجُنْبُخُ: الخابية الصغيرة بلغة أهل السواد.
والجُنْبُخ: القملة الضخمة بلغة أهل اليمن.
وعَيْرٌ جُنْبُخٌ أي قوي كير. وهضبة جُنْبخٌ.
وامرأة جُنْبخٌ أي: مُكْتَنِزَةٌ.
خنبج: الخُنْبُجُ: الرجل السيء الخلق.

##### Türkçe

**الخاء** ve **الجيم**

**جخدب**: **جمل جَخْدَبٌ**: cüssesi büyük, göğsü geniştir; o **الجُخادِبُ**’dir. Dedi ki:
شداخةً ضَخْمَ الضُّلُوعِ جُخْدَبُا

Ve **أبو جُخادِب**: **الجَنادِب**’dendir. Dedi ki:
وعانَقَ الظل أبو جُخادَي

**الياء** imâle edilmiştir; ikisi **أبو جُخاديَيْنِ**’dir; onu sarf etmediler. O, kîzânı kırmakla (kırarak) olan yeşil çekirgedir; ve o, uzun bacaklıdır. Yine ondan **الياء** ikisi ve üçü için düşürülür: **أبو جَخادِب**.

**خدلج**: **الخَدَلَّجةُ**: bacağı kalın, topuğu (bileği) yumrulu olan.

**خزرج**: **الخَزْرَجُ** ve **الأوسك**: ensardan iki haydır (iki kabiledir).

**خنجر**: **الخَنْجَرُ** demirdendir. Ve **ناقة خَنْجرةٌ**: sütü bol olan.

**لخجم**: **اللَّخْجَمُ**: içi (karın boşluğu) geniş deve. Ve onunla fil vasfedilir.

**خلجم**: ve **الخَلْجَم**: iri, uzun olan; özellikle devenin vasfındadır; yanları geniş (mücfer) ve göğsü geniş olduğunda.

**جلخم**: **اجلَخَمَّ القوم**: büyüklendiler. Dedi ki:
يضرب جميعهم إذا اجلَخَمُّوا

**خرفج**: **الخَرْفَجة**: bolluk içinde iyi beslenme. Ve **سَراويلُ مُخَرْفَجةٌ**: geniş; yine **عيش مُخَرْفَجٌ**.

Ve **الخَرْفَجُ**: yumuşak, taze.

**جنبخ**: **الجُنْبُخُ**: Mudar dilinde iri; **النون** **الباء**’dan öncedir.

Ve **الجُنْبُخُ**: Sevâd ehlinin dilinde küçük küp.

Ve **الجُنْبُخ**: Yemen ehlinin dilinde iri bit.

Ve **عَيْرٌ جُنْبُخٌ** yani güçlü, iri. Ve **هضبة جُنْبخٌ**.

Ve **امرأة جُنْبخٌ** yani: dolgun.

**خنبج**: **الخُنْبُجُ**: ahlâkı kötü adam.

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%86%D8%AC%D8%B1/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

الخُنْجَرُ: سكِّين كبير. والخُنْجورُ: الناقة الغزيرة، والجمع الخَناجِرُ.

##### Türkçe

**الخُنْجَرُ**: büyük bıçak. Ve **الخُنْجورُ**: bol sütlü dişi deve; çoğulu **الخَناجِرُ**.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%86%D8%AC%D8%B1/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

الخَنْجَرُ والخَنْجَرَةُ والخُنجُورُ، كله: الناقة الغزيرة، والجمع الخَناجِرُ. الأَصمعي: الخُنْجُور واللُّهْمُوم والرُّهْشُوشُ الغزيرة اللبن من الإِبل. الليث: الخَنْجَرَةُ من الحديد، والخَنْجَرُ والخِنجَرُ: السِّكِّينُ. ومن مسائل الكتاب: المرء مقتول بما قتل به، إِن خنجراً فخنجر، وابن سيفاً فسيف؛ قال:
يَطْعُنُها بِخَنْجَرٍ من لَحْمِ،
تحتَ الذُّنَابى، في مكانٍ سُخْنِ
جمع بين النون والميم وهذا من الإِكفاء.
والخَنْجَرُ: اسم رجل، وهو الخَنْجَرُ بنُ صَخْر الأَسدي. والخَنجَرِيرُ: الماء الثقيل، وقيل: هو الذي لا يبلغ أَن يكون ملحاً، وقيل: هو الملح جدّاً.

##### Türkçe

**الخَنْجَرُ** ve **الخَنْجَرَةُ** ve **الخُنجُورُ**, hepsi: bol (sütlü) dişi deve;
çoğulu **الخَناجِرُ**’dir. **الأَصمعي**: **الخُنْجُور** ve **اللُّهْمُوم** ve **الرُّهْشُوشُ**, develerden sütü bol olan (dişi deve)dir. **الليث**: **الخَنْجَرَةُ** demirdendir; **الخَنْجَرُ**
ve **الخِنجَرُ**: bıçaktır. Kitabın meselelerinden: kişi, ne ile öldürdüyse onunla öldürülür; eğer **خنجراً** ise, o hâlde **خنجر**; ve eğer **سيفاً** ise, o hâlde **سيف**; dedi ki:
“Onu, etten bir **خَنْجَرٍ** ile saplar,
**الذُّنَابى**’nın altında, sıcak bir yerde.”
**النون** ile **الميم**’i bir araya getirdi; bu, **الإِكفاء**’dandır.
Ve **الخَنْجَرُ**: bir adamın adıdır; o, **الخَنْجَرُ** b. **صَخْر** el-Esedî’dir.
Ve **الخَنجَرِيرُ**: ağır sudur; ve denildi ki: tuz olacak dereceye ulaşmayan şeydir;
ve denildi ki: pek tuzludur.

### [Kâmûsü'l-Muhît](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%86%D8%AC%D8%B1/sozluk/kamus.md) — Fîrûzâbâdî · 15. yy

* خ ن ج ر * * الخَنْجَرُ * سكين كبير

##### Türkçe

* خ ن ج ر * * **الخَنْجَرُ** * büyük bıçak

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%86%D8%AC%D8%B1/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

الخنجر، كجعفر: السكين وقيل إن نونه زائدة، وإن وزنه فنعل، ومال إليه بعض الصرفيين، أو العظيمة منها، هكذا بتأنيث الضمير في أصول القاموس كلها، أي السكين باعتبار أنه جمع واحده سكينة، فأراد أولا مفردا، وأعاد عليه الجمع، فهو كالاستخدام، قاله شيخنا. وتكسر خاؤه، أي مع بقاء فتح ثالث الكلمة، فيكون كدرهم. ويستدرك علي بحرق في شرح لامية الأفعال فإنه قال فيه: لم يعرف فعلل اسما إلا درهم، وزاد في المصباح لغة ثالثة وهي كزبرج ومن مسائل الكتاب: المرء مقتول بما قتل به، إن خنجرا فخنجر وإن سيفا فسيف. الخنجر الناقة الغزيرة اللبن كالخنجرة، بالهاء، والخنجورة، بالضم، والجمع الخناجر. وقال الأصمعي: الخنجور، واللهموم والرهشوش: الغزيرة اللبن من الإبل. ورجل خنجري اللحية، أي قبيحها، على التشبيه، نقله الصغاني عن الفراء. والعامة تقول مخنجرة. والخنجرير: الماء المر الثقيل، وقيل هو الملح جدا مثل الخمجرير يقال ناقة خنجورة، بالضم، أي ضخمة. والخنجر اسم رجل، هو الخنجر بن صخر الأسدي.

##### Türkçe

**الخنجر**، **كجعفر**: bıçak; ve denildi ki onun **نون**’u ziyadedir ve onun vezni **فنعل**’dir; ve bazı sarfçılar ona meyletti; yahut ondan (bıçaktan) büyük olanı. İşte böyle, **القاموس**’un bütün asıllarında zamirin müennes kılınmasıyla; yani “bıçak”, onun “birinin tekili **سكينة** olan bir cem‘” olması itibarıyla; böylece önce bir müfred istemiş, sonra onun üzerine cem‘i iade etmiştir; o da **الاستخدام** gibidir; bunu şeyhimiz söyledi. Ve onun **خاء**’sı kesrelenir; yani kelimenin üçüncüsünün fethası baki kalmakla; böylece **كدرهم** olur.

Ve **شرح لامية الأفعال**’da **بحرق**’a karşı **علي** istidrâk eder; çünkü onda şöyle dedi: “İsim olarak **فعلل** ancak **درهم** bilinmiştir.” Ve **المصباح**’da üçüncü bir lügat daha artırdı; o da **كزبرج** gibidir. Ve **الكتاب**’ın meselelerindendir: “Kişi, onunla öldürdüğü şeyle öldürülmüştür: eğer **خنجرا** ise **فخنجر**; ve eğer **سيفا** ise **فسيف**.”

**الخنجر**: sütü bol olan dişi deve; **كالخنجرة** (هاء ile) ve **الخنجورة** (ضم ile); cem‘i **الخناجر**’dir. Ve **الأصمعي** dedi: **الخنجور** ve **اللهموم** ve **الرهشوش**: develerden sütü bol olan (dişi deve). Ve “**رجل خنجري اللحية**”: yani onun (sakalının) çirkini; teşbih üzere; **الصغاني** bunu **الفراء**’dan nakletti. Ve avam **مخنجرة** der.

Ve **الخنجرير**: acı, ağır su; ve denildi ki o, **الخمجرير** gibi pek tuzludur. “**ناقة خنجورة**” denir (ضم ile): yani iri.

Ve **الخنجر** bir adam adıdır: o, **الخنجر بن صخر الأسدي**’dir.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%86%D8%AC%D8%B1/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

خَنْجَرٌ
خَنْجَرٌ خنجر (S, Mgh, Msb, K) and خِنْجِرٌ (Msb) and خِنْجَرٌ, (K,) the last of a rare form, like دِرْهَمٌ, (TA,) A knife: or a great knife: (K:) or a kind of large knife [or dagger, generally curved, and double-edged], (S, Mgh, Msb,) called in Persian دَشْنَهْ: (Mgh:) pl. خَنَاجِرُ. (Msb.) Some say, [as, for instance, the author of the Msb,] that the ن is augmentative, the measure being فنعل. (TA.) -A2- Also the first, (K,) and ↓ خُنْجُورٌ, (As, S, TA,) or ↓ خُنْجُورَةٌ, and ↓ خَنْجَرَةٌ, (K,) A she-camel abounding with milk: (As, S, K:) pl. خَنَاجِرُ. (S.) And ↓ خُنْجُورَةٌ A bulky she-camel. (K.)

خَنْجَرَةٌ
خَنْجَرَةٌ خنجر خنجره خنجرة : see above.

خُنْجُورٌ
خُنْجُورٌ خنجور and خُنْجُورَةٌ: see خَنْجَرٌ, in three places.

##### Türkçe

خَنْجَرٌ
**خَنْجَرٌ** خنجر (S, Mgh, Msb, K) ve **خِنْجِرٌ** (Msb) ve **خِنْجَرٌ**, (K,) sonuncusu nadir bir vezindendir, **دِرْهَمٌ** gibi, (TA,) Bir bıçak: yahut büyük bir bıçak: (K:) yahut büyük bıçaktan bir tür [yahut hançer, genellikle eğri, ve iki ağızlı], (S, Mgh, Msb,) Farsçada **دَشْنَهْ** diye adlandırılır: (Mgh:) c. **خَنَاجِرُ**. (Msb.) Bazıları der ki, [meselâ Msb’nin müellifi gibi,] **النون** ziyadedir, vezin **فنعل** olmak üzere. (TA.) -A2- Yine birincisi, (K,) ve ↓ **خُنْجُورٌ**, (As, S, TA,) yahut ↓ **خُنْجُورَةٌ**, ve ↓ **خَنْجَرَةٌ**, (K,) Sütü bol olan bir dişi deve: (As, S, K:) c. **خَنَاجِرُ**. (S.) Ve ↓ **خُنْجُورَةٌ** İri yapılı bir dişi deve. (K.)

خَنْجَرَةٌ
**خَنْجَرَةٌ** خنجر خنجره خنجرة : yukarıya bak.

خُنْجُورٌ
**خُنْجُورٌ** خنجور ve **خُنْجُورَةٌ**: **خَنْجَرٌ**’e bak, üç yerde.

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%86%D8%AC%D8%B1/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

خَنْجَرَ
خَنْجَرَ خَنْجَر 51 , ( pl. خَنَاْجِرُ 47 ),
a.  Dagger, poniard, stiletto; hanger, cutlass.

خِنْجَر
خِنْجَر 52 ,  خِنْجِر 53 ,
a.  see 51 .

##### Türkçe

خَنْجَرَ
**خَنْجَرَ** **خَنْجَر** 51 , (çoğulu **خَنَاْجِرُ** 47 ),
a.  Hançer, kama, stiletto; pala, kılıç.

خِنْجَر
**خِنْجَر** 52 ,  **خِنْجِر** 53 ,
a.  51’e bak.
