# خنش (خ-ن-ش) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%86%D8%B4
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AE%D9%86%D8%B4

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: خ - ن - ش
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 5 sözlük

## Sözlükler (5)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%86%D8%B4/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

باب الخاء والشين والنون معهما
خ ش ن، خ ن ش، ن خ ش مستعملات
خشن:
خَشُنَ الشيء يَخْشُنُ خُشونةً، فهو خَشِنٌ أَخْشَنُ. والمُخَاشَنَةُ: في الكلامِ والعمل.
وأخْشَوْشَن الرّجلُ إذا لبس خَشِناً، أو قال قولاً فيه خُشُونةٌ.
وكتيبةٌ خَشْناء: كثيرة السلاح. والخَشْناءُ: بقلةٌ خضراء ورقها قصير مثل ورق الرمرام. غير أنها أشد اجتماعاً، ولها حبٌّ يكون في الروض والقيعان. والخَشْناءُ: الأرض الغليظة.
وأخشنُ: جبلٌ. وخُشَيْنةُ: حيٌّ من العَرَب، والنَّسبةُ إليهم: خُشَنِيٌّ. ومُخاشِنٌ: أسم رجل.
خنش: امرأة مُخَشَّنة: فيها بقية شباب، ونساء مُخَنّشات، وتَخنُّشها: بعض رقةِ بقيةِ شبابها.
والتَّخنُّش: التحرك.
نخش:
نُخِشَ الرجل فهو مَنْخوشٌ، أي: مهزول وامرأة مَنْخوشةٌ: لا لحم عليها.

##### Türkçe

باب **الخاء** و**الشين** و**النون** معهما
**خ ش ن**، **خ ن ش**، **ن خ ش** kullanımdadır

**خشن**:
**خَشُنَ** şey **يَخْشُنُ** **خُشونةً**; o hâlde o **خَشِنٌ** **أَخْشَنُ**dur. Ve **المُخَاشَنَةُ**: sözde ve işte (olan).
Ve adam **أخْشَوْشَن**; eğer **خَشِناً** giydiğinde, yahut içinde **خُشُونةٌ** bulunan bir söz söylediğinde.
Ve **كتيبةٌ خَشْناء**: silahı çok (olan). Ve **الخَشْناءُ**: yeşil bir ot; yaprağı kısa, **الرمرام** yaprağı gibi. Şu var ki o daha şiddetli toplanmış (daha sık)tır; ve onun bir tanesi vardır ki çayırlıkta ve düzlüklerde olur. Ve **الخَشْناءُ**: kaba (sert) yer.
Ve **أخشنُ**: bir dağ. Ve **خُشَيْنةُ**: Araplardan bir kabile; onlara nisbet: **خُشَنِيٌّ**. Ve **مُخاشِنٌ**: bir adam adıdır.

**خنش**: **امرأة مُخَشَّنة**: onda gençlik kalıntısı vardır; ve **نساء مُخَنّشات**; ve onun **تَخنُّشها**: gençlik kalıntısının bir miktar inceliğidir.
Ve **التَّخنُّش**: hareket etmek.

**نخش**:
Adam **نُخِشَ**; o hâlde o **مَنْخوشٌ**dur; yani: zayıf. Ve **امرأة مَنْخوشةٌ**: üzerinde et yoktur.

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%86%D8%B4/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

الخُنْشوشُ: بقية المال. يقال: بقي لهم خُنْشوشٌ، أي قطعة من الإبل.

##### Türkçe

**الخُنْشوشُ**: malın bakiyesi. Denilir: “Onlara **خُنْشوشٌ** kaldı”; yani develerden bir parça.

### [Tehzîbu'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%86%D8%B4/sozluk/tehzib.md) — Ezherî · 10. yy

خ ش ن
خشن ، خنش ، نخش ، شنخ
استعمل من وجوهه : خشن ، خنش ، نخش ، شنخ .
خشن : قال الليث : يقال : خَشُنَ الشيء
يَخْشُنُ خُشُونَةً فهو خَشِنٌ أَخْشَنُ ،
والمُخاشَنَةُ : في الكلام ونحوه ،
واخْشَوْشَنَ الرجلُ _ إذا لبِسَ خَشِناً ، وأكل
خَشِناً ، وقال قولاً فيه خُشُونَةٌ .
وكتيبةٌ خَشْناءُ : كثيرةُ السِّلاح .
قال : والخَشْنَاءُ _ ممدودةٌ _ بقْلةٌ خضراءُ
وَرَقُها قصيرٌ ، مثلُ الرَّمْرَام غيرَ أَنَّها أشدُّ
اجتماعاً ، ولها حَبٌّ _ تكون في الروض
والْقِيعَان .
والخَشْنَاءُ : الأرضُ الغَلِيظةُ ، ورجل
أَخْشَنُ : خَشِنٌ ، وخُشَيْنَةُ : بطْنٌ من بطون
قبيلة من قبائل العرب ، والنسبة إليهم
خُشَنِيٌّ .
وقال شمِرٌ : اخْشَوْشَنَ عليه صدرُه ، وخشُنَ
عليه صدرُه _ إذا وجد عليه .
شنخ : عمرو _ عن أبيه _ قال : المُشَنَّخُ من
النَّخْل : الذي نُقِّحَ عنه سُلاَّؤُهُ ، وقد شَنَّخَ
نَخْلَهُ تَشْنِيخاً .
وقال ذُو الرُّمَّةِ يصف الجبالَ :
إذَا شِنَاخَا قُورِهَا تعوَقَّدَا
أراد : شَنَاخِيبَ قُورِها ، وهي رؤوسُها
_ الواحِدَةُ : شُنْخُوبَةٌ ، كأَن الباء زيدَت .
نخش : سمعت العرب تقول يوم الظَّعْن _ إذا
ساقوا حَمُولَتَهُم _ : ألا وانْخَشُوها نَخْشاً
معناه : حُثُّوها وسُوقُوها سَوْقاً شديدا .
ويقال : نَخَشَ البَعِيرَ بطرَفِ عصاه _ إذا
خَرَشَهُ وساقه .
وفي ) ( نوادر العرب ) ( : نَخَشَ فلانٌ فلاناً
_ إذا حرَّكَه وآذاه ، وصَيَّصَهُ _ إذا غَلَبَهُ
فَآذَاه .
وقال الليث : نُخِشَ الرُّجُلُ فهو مَنْخُوشٌ
_ إذا هُزِلَ ، وامرأةٌ مَنْخُوشَةٌ : لا لحم
عليها .
وقال أبو تُرَابٍ : سمعتُ الجَعْفَرِيَّ يقول :
نُخِشَ لحمُ الرجل ، ونُخِسَ _ أي : قَلَّ .
قال : وقال غيرُه : نَخَشَ _ بفتح النون _ :
خنش : قال الليث : امرأة مُخَنَّشَةٌ .
قال : وتَخَنُّشُها بَعْضُ رِقَّةِ بقية شبابها
ونساءٌ مُخَنَّشَاتٌ .
وقال اللِّحياني : _ بقي من ماله خُنشُوشٌ _
أي : بقِيِّةٌ ، ومَاله عُنْشُوشٌ _ أي : ماله
شيء .

##### Türkçe

خ ش ن
**خشن** ، **خنش** ، **نخش** ، **شنخ**
Şu vecihlerinden kullanılmıştır: **خشن** ، **خنش** ، **نخش** ، **شنخ** .

**خشن** : Leys dedi: Denilir: **خَشُنَ** şey
**يَخْشُنُ** **خُشُونَةً**; o hâlde o **خَشِنٌ** **أَخْشَنُ**’dur,
ve **المُخاشَنَةُ**: sözde ve benzerinde,
ve adam **اخْشَوْشَنَ** _ **خَشِناً** giydiği, **خَشِناً** yediği ve içinde **خُشُونَةٌ** bulunan bir söz söylediği zaman.

Ve **كتيبةٌ خَشْناءُ**: silahı çok olan.
Dedi: ve **الخَشْنَاءُ** _ uzatılmış _ yeşil bir ottur;
yaprağı kısa, **الرَّمْرَام** gibidir; ancak o daha şiddetli
toplanmış (daha sık)tır; ve onun bir tanesi vardır; çayırlıkta
ve düz çukur yerlerde olur.

Ve **الخَشْنَاءُ**: kalın (sert) yer; ve adam
**أَخْشَنُ**: **خَشِنٌ**; ve **خُشَيْنَةُ**: karınlardan bir karın,
Arap kabilelerinden bir kabilenin (bir kolun) karınlarındandır; onlara nisbet
**خُشَنِيٌّ**’dir.

Ve Şemir dedi: Göğsü ona karşı **اخْشَوْشَنَ**; ve göğsü ona karşı **خشُنَ**
_ ona karşı (içinde) bulduğu zaman.

**شنخ** : Amr _ babasından _ dedi: Hurma ağaçlarından **المُشَنَّخُ**:
ondan **سُلاَّؤُهُ** ayıklanmış olandır; ve muhakkak o,
hurma ağaçlarını **شَنَّخَ**; **تَشْنِيخاً**.

Ve Zü’r-Rumme dağları vasfederek dedi:
إذَا شِنَاخَا قُورِهَا تعوَقَّدَا

Murad etti: onların tepelerinin **شَنَاخِيبَ**’ini; ve o, onların başlarıdır;
_ bir tanesi: **شُنْخُوبَةٌ**; sanki **الباء** artırılmıştır.

**نخش** : Arapların göç günü işittim _ yüklerini sürdükleri zaman _:
“Dikkat edin, onu **انْخَشُوها** **نَخْشاً**!”
Manası: onu dürtün ve onu şiddetli bir sürüşle sürün.

Ve denilir: **نَخَشَ** deveyi değneğinin ucu ile _ onu çizdiği ve sürdüğü zaman.

Ve ( ) **نوادر العرب** ( )’da: Falan, falanı **نَخَشَ**
_ onu hareket ettirdiği ve ona eziyet ettiği zaman; ve onu **صَيَّصَهُ**
_ ona galip geldiği zaman; böylece ona eziyet etti.

Ve Leys dedi: Adam **نُخِشَ**; o hâlde o **مَنْخُوشٌ**’tur
_ zayıfladığı zaman; ve **امرأةٌ مَنْخُوشَةٌ**: üzerinde et yok.

Ve Ebû Turâb dedi: Ca‘ferî’nin şöyle dediğini işittim:
Adamın eti **نُخِشَ**, ve **نُخِسَ** _ yani: azaldı.
Dedi: ve başkası dedi: **نَخَشَ** _ **النون**’un fethi ile _:

**خنش** : Leys dedi: **امرأة مُخَنَّشَةٌ**.
Dedi: ve onun **تَخَنُّشُها**, gençliğinin kalıntısının bir kısmı inceliktir;
ve **نساءٌ مُخَنَّشَاتٌ**.

Ve Lihyânî dedi: _ malından **خُنشُوشٌ** kaldı _
yani: bir kalıntı; ve malı **عُنْشُوشٌ** _ yani: onun malı
bir şey (değil).

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%86%D8%B4/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

الخُنْشُوشُ: بقيّةٌ من المال. وامرأَة مُخنَّشةٌ: فيها بقيّة من شَبابٍ. وبقي لهم خُنْشُوشٌ من مال أَي قطعةٌ من الإِبِلِ، وقيل أَي بقية، وقال الليث في قوله امرأَة مُخَنَّشة قال: تخَنُشُها بعْض رقَّة بقية شبابِها، ونساء مُخَنَّشات. وما لَه خُنْشوشٌ أَي ما لَه شيءٌ؛ وقول رؤبة:جاؤوا بأُخْراهُمْ على خُنْشُوش
كقولهم جاؤوا عن آخرهم. وخُنْشوشٌ: اسم موضع؛ وخُنْشوشٌ: اسم رجل من بني دارِم يقال له خُنْشوش مُدٍّ
(* قوله «مدّ» هو في الأصل بهذا الضبط.)
يقول له خالد بن علقمة الدارمي:
جزَى اللَّهُ خُنْشوشَ بن مُدّ مَلامَةً،
إِذا زَيَّنَ للنفس مُوقُها
أَراد مؤُوقُها.

##### Türkçe

**الخُنْشُوشُ**: maldan bir bakiyye. Ve **امرأَة مُخنَّشةٌ**: onda gençlikten bir bakiyye vardır. Ve onlara maldan bir **خُنْشُوشٌ** kaldı; yani develerden bir parça; ve “yani bakiyye” denilmiştir. Ve Leys, “**امرأَة مُخَنَّشة**” sözü hakkında dedi ki: Onu, gençliğinin bakiyyesi olan bir miktar inceliğin bir kısmı “**تخَنُشُها**” (buruşturur/çeker). Ve **نساء مُخَنَّشات**. Ve onun **خُنْشوشٌ**’u yoktur; yani onun hiçbir şeyi yoktur; ve Rü’be’nin sözü:
جاؤوا بأُخْراهُمْ على خُنْشُوش
“Sonuncularıyla geldiler” demeleri gibidir; “tamamıyla/sonuna kadar geldiler” demeleri gibi. Ve **خُنْشوشٌ**: bir yer adıdır; ve **خُنْشوشٌ**: Benî Dârim’den bir adamın adıdır; ona **خُنْشوش مُدٍّ** denir.
(* “مدّ” sözü, aslında bu ضبط ile böyledir.)
Ona, Hâlid b. Alkame ed-Dârimî şöyle der:
جزَى اللَّهُ خُنْشوشَ بن مُدّ مَلامَةً،
إِذا زَيَّنَ للنفس مُوقُها
أَراد مؤُوقُها.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%86%D8%B4/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

الخنشوش، كعصفور: بقية المال، والقطعة من الإبل، وبهما فسر قولهم: بقي لهم خنشوش من مال. وأبو خناش، كغراب: خالد بن عبد العزي بن سلامة الخزاعي: صحابي، روى عنه ابنه مسعود. وقال الليث: امرأة مخنشة، كمعظمة، ومتخنشة: فيها بقية من شبابها، وكذلك نساء مخنشات، ومتخنشات. ومما يستدرك عليه: يقال: ماله خنشوش، أي ماله شئ. وقول رؤبة: جاءوا بأخراهم على خنشوش. كقولهم: جاءوا عن آخرهم. وخنشوش: اسم موضع. وخنشوش: اسم رجل من بني دارم، يقال له خنشوش بن مد، يقول له خالد بن علقمة الدارمي:
  جزى الله خنشوش بن مد ملامة                      إذا زين الفحشاء للنفس موقها

##### Türkçe

**الخنشوش**، **كعصفور**: malın bakiyesi; develerden bir parça; ve bunlarla onların şu sözü tefsir edilmiştir: “Onlara maldan bir **خنشوش** kaldı.” Ve **أبو خناش**، **كغراب**: **خالد بن عبد العزي بن سلامة الخزاعي**: sahabîdir; ondan oğlu **مسعود** rivayet etmiştir. **الليث** dedi ki: **امرأة مخنشة**، **كمعظمة**, ve **متخنشة**: onda gençliğinden bir bakiye vardır; yine bunun gibi **نساء مخنشات** ve **متخنشات**.

Ve ona ilâve olarak istidrâk olunanlardandır: denilir ki: “Onun malı **خنشوش**tur”, yani onun malı bir şey değildir. Ve **رؤبة**’nin sözü: “Onlar en sonlarıyla bir **خنشوش** üzere geldiler.” Onların şu sözü gibidir: “Onlar en sonlarıyla geldiler.” Ve **خنشوش**: bir yer adıdır. Ve **خنشوش**: **بني دارم**’den bir adamın adıdır; ona **خنشوش بن مد** denilir; ona **خالد بن علقمة الدارمي** şöyle der:

  Allah **خنشوش بن مد**’e kınamayı versin                      çirkinliği nefse, onun mevkı‘ı süslediği zaman.
