# خنع — Lane's Lexicon

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%86%D8%B9/sozluk/lexicon
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AE%D9%86%D8%B9/entries/lexicon

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [خنع](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%86%D8%B9.md)
- Lane's Lexicon: Edward W. Lane · 19. yy

## Madde başı: خنع

خَنَعَ اـِلَيْهِ
1 خَنَعَ اـِلَيْهِ خنع اليه خنع الية , and لَهُ, (ISd,) [aor. خَنَعَ ,] inf. n. خُنُوعٌ (S, ISd, K) and خَنْعٌ; (ISd;) [and app. خَنِعَ, aor. خَنَعَ , inf. n. خَنَعٌ; (see خَنَعٌ, below; and خَنِعٌ;)] He was, or became, lowly, humble, or submissive, (S, ISd, K,) to him, and petitioned him, or solicited him, he, the latter, not being a fit person to be petitioned, or solicited: (ISd:) or خُنُوعٌ signifies the being low, vile, base, abject, or submissive; almost always in an improper case. (Ham p. 44.) ― -b2- Accord. to Lth, (TA,) خَنْعٌ signifies The act of playing, toying, or dallying, and conversing with one of the other sex, enticing, or striving to induce, the latter to yield to one's desire, and behaving in a soft, tender, or blandishing, manner. (K, TA.) You say, خَنَعَ النِّسَآءَ, [or more probably, لِلنِّسَآءِ,] He played, &c., with women, and behaved in a soft, tender, or blandishing, manner to them. (TK.) ― -b3- خَنَعَ, aor. خَنَعَ , (Lth, K,) inf. n. خَنْعٌ and خُنُوعٌ, (Lth,) also signifies He acted in a suspicious manner, or so as to induce suspicion or evil opinion; (K;) he acted vitiously, or immorally; or committed adultery, or fornication. (Lth, K.) You say, خَنَعَ اـِلَيْهَا He came to her for a vitious, or an immoral, purpose; or for the purpose of adultery, or fornication: (Lth, TA:) or, as some say, he listened to her. (TA.) ― -b4- And خَنَعَ بِهِ, aor. خَنَعَ , inf. n. خُنُوعٌ, He acted perfidiously, unfaithfully, or treacherously, to him; or broke his compact, contract, covenant, or the like, with him. (TA.) -A2- خَنَعَ فُلَانًا اـِلَى السَّوْءَةِ He, or it, invited such a one to that which was foul, abominable, or evil; as also خَضَعَ. (TA in art. خضع.)

أَخْنَعَتَنِى اـِلَيْكَ الحَاجَةُ
4 أَخْنَعَتَنِى اـِلَيْكَ الحَاجَةُ ذ (S, K *) Want, or need, made me lowly, humble, or submissive, to thee; or constrained me to have recourse to thee, and to require thine aid. (S, * K.)

خَنَعٌ
خَنَعٌ خنع [app. inf. n. of خَنِعَ,] Lowness, vileness, baseness, abjectness, or submissiveness; almost always, in an improper case. (Ham p. 44.)

خَنِعٌ
خَنِعٌ خنع [app. part. n. of خَنِعَ,] Low, vile, base, abject, or submissive. (KL.) [See what next precedes.]

خَنْعَةٌ
خَنْعَةٌ خنع خنعه خنعة A thing that induces suspicion or evil opinion; (S, K;) a vitious, or an immoral, act; or adultery; or fornication. (K.) [See a remark on one of the pls. of خَانِعٌ.] You say, اِطَّلَعَتْ مِنْ فُلَانٍ عَلَى خَنْعَةٍ I became acquainted with, or got knowledge of, a vitious, or an immoral, act of such a one. (TA.) And وَقَعَ فِى خَنْعَةٍ He fell into a thing of which one is ashamed. (TA.) -A2- A vacant place. (O, L, K.) You say, لَقِيتُهُ بِخَنْعَةٍ فَقَهَرْتُهُ I found him, or met him, in a vacant place, and I overcame him. (K, * TA.)

خُنْعَةٌ
خُنْعَةٌ خنع خنعه خنعة Necessity, or constraint: and excuse. (TA.) ― -b2- رَجُلٌ ذُو خُنُعَاتٍ A man in whom is corruptness, or vitiousness, or corrupt or vitious conduct. (TA.)

خَنُوعٌ
خَنُوعٌ خنوع Perfidious, unfaithful, or treacherous; one who breaks his compact, contract, covenant, or the like. (Ibn-'Abbلd, K.) ― -b2- One who turns away from, or shuns, or avoids, another. (Ibn- 'Abbلd, K.)

خَنَاعَةٌ
خَنَاعَةٌ خناعه خناعة The state of being bad, evil, abominable, foul, unseemly, ugly, or hideous; or excessively bad, &c. (TA.)

خَانِعٌ
خَانِعٌ خانع One who acts in a suspicious manner, or so as to induce suspicion or evil opinion; who acts vitiously, or immorally; or commits adultery, or fornication: (S, K:) pl. خُنُعٌ (K, TA) and خَنَعَةٌ. (TA.) El-Aashà says,
هُمْ الخَضَارِمُ اـِنْ غَابُوا وَ اـِنْ شَهِدُوا
وَ لَا يَرَوْنَ اـِلَى جَارَاتِهِمْ خُنُعَا
[They are the bountiful, if they be absent and if they be present; and they do not see persons acting in a suspicious manner, &c., towards their wives]. (TA.) [The latter hemistich of this verse is cited in the S; in one copy of which I find يُرَوْنَ in the place of يَرَوْنَ: and it seems to be there implied that خُنُعٌ is pl. of خُنْعَةٌ; but I do not know any instance of فُعُلٌ as the measure of a pl. of a word of the measure فَعْلَةٌ.] ― -b2- One who commits a foul action whereof the disgrace returns upon him, and is ashamed of it, and hangs down his head towards the ground. (As, on the authority of an Arab of the desert.)

أَخْنَعُ الأَسْمَآءِ عِنْدَ اللّٰهِ مَلِكُ الأَمْلَاكِ
أَخْنَعُ الأَسْمَآءِ عِنْدَ اللّٰهِ مَلِكُ الأَمْلَاكِ ذ , (K,) or اـِلَى اللّٰهِ, (TA,) The vilest and most abasing (أَذَلُّ and أَقْهَرُ) of names, (K,) for a man, and the most effectual to bring into a state of humility and humiliation, in the estimation of God, is “ king of kings; ” like [the Persian] شَاهِنْشَاهْ; because this name belongs to God himself: a trad., which is variously related: (TA:) accord. to different relations, thus, and أَنْخَعُ, (K,) meaning “ most effectual to kill, and destroy, ” its owner, (TA,) and أَبْخَعُ, [which means the same,] (K, TA, [in the CK اَنْجَعُ,]) and أَخْنَى, (K,) meaning “ most foul, abominable, or the like. ” (TA in art. خنى.)

مُخَنَّعٌ
مُخَنَّعٌ مخنع applied to a camel, Broke; trained; rendered submissive, or manageable. (K, TA.) And in like manner applied to a place [app. as meaning Rendered easy to sit, or lie, upon; or, to travel]. (TA.)

### Türkçe

خَنَعَ اـِلَيْهِ
1 **خَنَعَ اـِلَيْهِ** **خنع اليه** **خنع الية**; ve **لَهُ**, (ISd,) [muzârîsi **خَنَعَ**,] mastarı **خُنُوعٌ** (S, ISd, K) ve **خَنْعٌ**; (ISd;) [ve görünüşe göre **خَنِعَ**, muzârîsi **خَنَعَ**, mastarı **خَنَعٌ**; (aşağıda **خَنَعٌ**’a bak; ve **خَنِعٌ**’e;)] O, ona karşı alçakgönüllü, mütevazı, yahut boyun eğici oldu veya oldu; (S, ISd, K,) ve ona başvurdu, yahut ondan talepte bulundu; o (yani ikincisi) kendisine başvurulmaya yahut kendisinden talepte bulunulmaya uygun bir kimse olmadığı hâlde: (ISd:) yahut **خُنُوعٌ**, alçak, bayağı, aşağı, zelil, yahut boyun eğici olmayı ifade eder; hemen daima uygunsuz bir durumda. (Ham s. 44.) ― -b2- Lth’ye göre, (TA,) **خَنْعٌ**, oynamak, şakalaşmak yahut cilveleşmek ve karşı cinsten biriyle konuşmak; onu (yani karşı tarafı) kişinin arzusuna boyun eğdirmeye ayartmak yahut buna sevk etmeye çalışmak; ve yumuşak, nazik, yahut okşayıcı bir tarzda davranmak fiilini ifade eder. (K, TA.) Şöyle dersin: **خَنَعَ النِّسَآءَ**, [yahut daha muhtemel olarak, **لِلنِّسَآءِ**,] O, kadınlarla oynadı, vb., ve onlara karşı yumuşak, nazik, yahut okşayıcı bir tarzda davrandı. (TK.) ― -b3- **خَنَعَ**, muzârîsi **خَنَعَ**, (Lth, K,) mastarı **خَنْعٌ** ve **خُنُوعٌ**, (Lth,) ayrıca şu manaya gelir: O, şüphe uyandıran bir tarzda, yahut şüphe veya kötü kanaat doğuracak şekilde davrandı; (K;) fâsıkça yahut ahlâksızca davrandı; yahut zina etti, yahut fuhuş yaptı. (Lth, K.) Şöyle dersin: **خَنَعَ اـِلَيْهَا** O, fâsıkça yahut ahlâksız bir maksat için; yahut zina yahut fuhuş maksadıyla ona geldi: (Lth, TA:) yahut, bazılarının dediğine göre, onu dinledi. (TA.) ― -b4- Ve **خَنَعَ بِهِ**, muzârîsi **خَنَعَ**, mastarı **خُنُوعٌ**, O, ona karşı hainlik etti, vefasızlık etti, yahut hıyanet etti; yahut onunla olan anlaşmasını, sözleşmesini, ahdini, yahut benzerini bozdu. (TA.) -A2- **خَنَعَ فُلَانًا اـِلَى السَّوْءَةِ** O, falancayı çirkin, iğrenç, yahut kötü olana davet etti; **خَضَعَ** da böyledir. (TA, **خضع** maddesinde.)

أَخْنَعَتَنِى اـِلَيْكَ الحَاجَةُ
4 **أَخْنَعَتَنِى اـِلَيْكَ الحَاجَةُ** ذ (S, K *) İhtiyaç yahut yoksunluk beni sana karşı alçakgönüllü, mütevazı, yahut boyun eğici kıldı; yahut beni sana başvurmaya ve yardımını istemeye mecbur etti. (S, * K.)

خَنَعٌ
**خَنَعٌ** **خنع** [görünüşe göre **خَنِعَ**’ın mastarı,] Alçaklık, bayağılık, aşağılık, zelillik, yahut boyun eğicilik; hemen daima, uygunsuz bir durumda. (Ham s. 44.)

خَنِعٌ
**خَنِعٌ** **خنع** [görünüşe göre **خَنِعَ**’ın ism-i fâili,] Alçak, bayağı, aşağı, zelil, yahut boyun eğici. (KL.) [Bir öncekinin ardından gelen şeye bak.]

خَنْعَةٌ
**خَنْعَةٌ** **خنع** **خنعه** **خنعة** Şüphe yahut kötü kanaat doğuran bir şey; (S, K;) fâsıkça yahut ahlâksız bir fiil; yahut zina; yahut fuhuş. (K.) [**خَانِعٌ**’un çoğullarından biri hakkında bir kayda bak.] Şöyle dersin: **اِطَّلَعَتْ مِنْ فُلَانٍ عَلَى خَنْعَةٍ** Ben, falancanın fâsıkça yahut ahlâksız bir fiilinden haberdar oldum, yahut bilgi edindim. (TA.) Ve **وَقَعَ فِى خَنْعَةٍ** O, kişinin utandığı bir şeye düştü. (TA.) -A2- Boş bir yer. (O, L, K.) Şöyle dersin: **لَقِيتُهُ بِخَنْعَةٍ فَقَهَرْتُهُ** Onu boş bir yerde buldum yahut onunla karşılaştım ve onu yendim. (K, * TA.)

خُنْعَةٌ
**خُنْعَةٌ** **خنع** **خنعه** **خنعة** Zaruret yahut zorlama: ve mazeret. (TA.) ― -b2- **رَجُلٌ ذُو خُنُعَاتٍ** İçinde bozukluk yahut fâsıklık bulunan, yahut bozuk yahut fâsıkça davranışı olan bir adam. (TA.)

خَنُوعٌ
**خَنُوعٌ** **خنوع** Hain, vefasız, yahut hıyanetkâr; anlaşmasını, sözleşmesini, ahdini, yahut benzerini bozan kimse. (Ibn-'Abbلd, K.) ― -b2- Başkasından yüz çeviren, yahut ondan kaçınan, yahut onu sakınan kimse. (Ibn- 'Abbلd, K.)

خَنَاعَةٌ
**خَنَاعَةٌ** **خناعه** **خناعة** Kötü, şerli, iğrenç, çirkin, yakışıksız, çirkin görünüşlü, yahut korkunç olma hâli; yahut aşırı derecede kötü olma, vb. (TA.)

خَانِعٌ
**خَانِعٌ** **خانع** Şüphe uyandıran bir tarzda, yahut şüphe veya kötü kanaat doğuracak şekilde davranan; fâsıkça yahut ahlâksızca davranan; yahut zina eden, yahut fuhuş yapan: (S, K:) çoğulu **خُنُعٌ** (K, TA) ve **خَنَعَةٌ**. (TA.) el-A‘şâ der ki,
هُمْ الخَضَارِمُ اـِنْ غَابُوا وَ اـِنْ شَهِدُوا
وَ لَا يَرَوْنَ اـِلَى جَارَاتِهِمْ خُنُعَا
[Onlar, yok olsalar da hazır bulunsalar da cömertlerdir; ve komşularının kadınlarına karşı şüphe uyandıran tarzda davranan kimseleri görmezler]. (TA.) [Bu beytin ikinci mısraı S’de zikredilmiştir; onun bir nüshasında **يَرَوْنَ** yerine **يُرَوْنَ** buluyorum: ve orada **خُنُعٌ**’un **خُنْعَةٌ**’nin çoğulu olduğu ima ediliyor görünmektedir; fakat ben, vezni **فَعْلَةٌ** olan bir kelimenin çoğulu için **فُعُلٌ** vezninin herhangi bir örneğini bilmiyorum.] ― -b2- Kendisine dönen bir ayıp bulunan çirkin bir fiili işleyen, ve ondan utanan, ve başını yere doğru sarkıtan kimse. (As, bir bedevî Arap’tan rivayetle.)

أَخْنَعُ الأَسْمَآءِ عِنْدَ اللّٰهِ مَلِكُ الأَمْلَاكِ
**أَخْنَعُ الأَسْمَآءِ عِنْدَ اللّٰهِ مَلِكُ الأَمْلَاكِ** ذ , (K,) yahut **اـِلَى اللّٰهِ**, (TA,) İsimlerin en bayağısı ve en zelil edicisi (**أَذَلُّ** ve **أَقْهَرُ**) (K,) bir erkek için, ve Allah katında alçakgönüllülük ve zillet hâline sokmada en etkili olanı “kralların kralı”dır; [Farsça] **شَاهِنْشَاهْ** gibi; çünkü bu isim bizzat Allah’a aittir: muhtelif şekillerde rivayet edilen bir hadis: (TA:) farklı rivayetlere göre, böyle ve **أَنْخَعُ**, (K,) sahibini “öldürmede ve helâk etmede en etkili” manasında, (TA,) ve **أَبْخَعُ**, [ki aynı manaya gelir,] (K, TA, [CK’de **اَنْجَعُ**]) ve **أَخْنَى**, (K,) “en iğrenç, en çirkin, yahut benzeri” manasında. (TA, **خنى** maddesinde.)

مُخَنَّعٌ
**مُخَنَّعٌ** **مخنع** Deveye nispetle: Kırılmış; eğitilmiş; boyun eğdirilmiş, yahut idare edilebilir kılınmış. (K, TA.) Ve aynı şekilde bir yere nispetle [görünüşe göre, üzerine oturmanın yahut uzanmanın kolay kılınmış olması; yahut (oradan) yolculuk etmenin (kolay kılınmış olması) manasında]. (TA.)
