# خوأ (خ-و-أ) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D8%A3
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AE%D9%88%D8%A3

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: خ - و - أ
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 2 sözlük

## Sözlükler (2)

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D8%A3/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

خاء بك علينا يا رجل أي اعجل وأسرع.

##### Türkçe

**خاء**: “Bize karşı” **بك** “ey adam” **علينا يا رجل**; yani acele et ve süratlen **أي اعجل وأسرع**.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D8%A3/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

خَآءٌ
خَآءٌ خآء The name of the letter خ, q. v.; as also خَا: [it is called خَا in a case of pause, and خَآءٌ when made a noun:] it is fem. and masc.: [its dim. is خَيَيَّةٌ, meaning a خ written small, or indistinct: (see حَآءٌ in art. حوأ:)] and its pl. is أَخْوَآءٌ and أَخْيَآءٌ and خَاآتٌ. (TA in باب الالف الليّنة.)

خَآءِ بِكَ عَلَيْنَا
خَآءِ بِكَ عَلَيْنَا خآء بك علينا , (AZ * and S * and TA in باب الالف الليّنة, and K and TA in the present art.,) in which خَآءِ is a صَوْت [or noun significant of a sound], indecl., with kesr for its termination; (S, TA;) and خَائِى بك, as in the Book of the Nawلdir by Ibn-Hلni, (Az, TA,) in which latter, ISd says, the ى is not for a sign of the fem. gender, because the word is a صوت; and, as Sh says, on the authority of A'Obeyd, خَائِبِكَ; but correctly written as in the Book of Ibn-Hلni; (Az, TA;) Hasten thou [to us]: (AZ, Az, S, K, TA:) it is also used in addressing a female, and two persons, and a pl. number: (S, TA:) you say [خَآءِ بِكِ, and] خَائِى بِكِ; and خآءِ بِكُمَا, and خَائِى بِكُمَا; and [خَآءِ بِكُمْ, and] خَائِى بِكُمْ. (TA.) In the saying of El-Kumeyt,
بِخَائِى بِكَ الْحَقْ يَهْتِفُونَ وَحَىَّ هَلْ
[which app. means Calling out “ Hasten thou, come up with us, ” and “ Come, ” or “ come quickly,  ” &c.,] it is held by Ibn-Selemeh to be used as an imprecation, meaning خِبْتَ [mayest thou be disappointed of attaining that which thou desirest]; the poet saying بِخَائِبِكَ for بِأَمْرِكَ الَّذِى خَابَ وَخَسِرَ [meaning By thine affair that shall result in disappointment, and be an occasion of loss]: which, as you see, is at variance with the explanation of AZ. (S, TA.)

خَائِىٌّ
خَائِىٌّ ذ and خَاوِىٌّ and خَوِىٌّ [a mistranscription for خَيَوِىٌّ, like بَيَوِىٌّ and تَيَوِىٌّ] rel. ns. of خَآءٌ and خَا the names of the letter خ. (TA in باب الالف اللّينة.)

##### Türkçe

**خَآءٌ**
**خَآءٌ** **خآء**: خ harfinin adı; bkz. ayrıca **خَا**: [vakıf hâlinde **خَا** diye adlandırılır, isim yapıldığında ise **خَآءٌ**:] müennestir ve müzekkerdir: [onun tasğîri **خَيَيَّةٌ**’dir; küçük yazılmış yahut belirsiz yazılmış bir **خ** mânâsında: (madde **حوأ**’da **حَآءٌ**’a bakınız:)]; ve onun çoğulu **أَخْوَآءٌ** ve **أَخْيَآءٌ** ve **خَاآتٌ**’tır. (TA, باب الالف الليّنة’de.)

**خَآءِ بِكَ عَلَيْنَا**
**خَآءِ بِكَ عَلَيْنَا** **خآء بك علينا**, (AZ* ve S* ve TA, باب الالف الليّنة’de; ve K ve TA, bu maddede,) ki bunda **خَآءِ** bir **صَوْت**tur [yahut bir ses’e delâlet eden isim], gayr-i munsarıftır, sonu için kesr ile; (S, TA;) ve İbn-Hلni’nin Nawلdir Kitabı’nda olduğu üzere **خَائِى بك**, (Az, TA,) ki bunda, ISd der ki, **ى** müenneslik alâmeti için değildir; çünkü kelime bir **صوت**tur; ve Sh’nin, A'Obeyd’den naklen dediği üzere **خَائِبِكَ**; fakat doğru yazılışı İbn-Hلni’nin Kitabı’ndaki gibidir; (Az, TA;) “Bize doğru acele et”: (AZ, Az, S, K, TA:) dişiye, iki kişiye ve çoğula hitapta da kullanılır: (S, TA:) [**خَآءِ بِكِ**, ve] **خَائِى بِكِ**; ve **خآءِ بِكُمَا**, ve **خَائِى بِكُمَا**; ve [**خَآءِ بِكُمْ**, ve] **خَائِى بِكُمْ** dersin. (TA.) El-Kumeyt’in şu sözünde,
بِخَائِى بِكَ الْحَقْ يَهْتِفُونَ وَحَىَّ هَلْ
[ki görünüşe göre “Bize yetiş, acele et” ve “Gel” yahut “çabuk gel” vb. diye bağırmak mânâsındadır,] İbn-Selemeh tarafından bunun bir beddua olarak kullanıldığı kabul edilir; **خِبْتَ** [dilediğin şeye erişmekten mahrum kalasın] mânâsında; şairin **بِخَائِبِكَ** demesi, **بِأَمْرِكَ الَّذِى خَابَ وَخَسِرَ** yerine [mânâsı: “hüsranla sonuçlanacak ve ziyana sebep olacak işinle”]: ki bu, gördüğün üzere, AZ’nin açıklamasına aykırıdır. (S, TA.)

**خَائِىٌّ**
**خَائِىٌّ** ذ ve **خَاوِىٌّ** ve **خَوِىٌّ** [**خَيَوِىٌّ** için bir tashîf; **بَيَوِىٌّ** ve **تَيَوِىٌّ** gibi] **خَآءٌ** ve **خَا**’nın, خ harfinin adlarının, nisbe isimleridir. (TA, باب الالف اللّينة’de.)
