# خود — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D8%AF/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AE%D9%88%D8%AF/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [خود](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D8%AF.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: خود

الخَوْدُ: الفتاة الحسنة الخَلق الشابة ما لم تصر نَصَفاً؛ وقيل: الجارية الناعمة، والجمع خَوْدات وخُود، بضم الخاء، مثل رمح لَدْن ورِماح لُدْن ولا فعل له.
والتَّخْويد: سرعة السير، وقيل: سرعة سير البعير.
وخَوَّدَ البعيرُ: أَسرع وزج بقوائمه، وقيل: هو أَن يهتز كأَنه يضطرب، وكذلك الظليم، وقد يستعمل في الإِنسان؛ وفي الحديث: طاف عمر، رضي الله عنه، بين الصفا والمروة فَخَوَّد أَي أَسرع. وخَوَّد الفحلَ في الشوك تَخْويداً: أَرسله؛ وأَنشد الليث:
وخَوِّدْ فحلَها من غير شَلٍّ،
بدار الريح، تَخْويدَ الظَّلِيم
قال أَبو منصور: غلط الليث في تفسير التخويد وفي تفسير هذا البيت، والبيت للبيد إِنما يقال خَوَّدَ البعيرُ تَخْويداً إِذا أَسرع؛ والرواية:وخَوَّدَ فحلُها من غير شل
يصف برد الزمان وانتزاع الفحل إِلى مراحه مبادراً هبوب الريح الباردة بالعشي، كما يُخَوِّد الظليم إِذا راح إِلى بيضه وأُدْحِيِّه. وفي ترجمة بقَّم: تَوَّجُ موضع، وكذلك خَوَّدُ؛ قال ذو الرمة:
وأَعيُن العِين بأَعلى خَوَّدا
حكاه ابن بري عن ابن الجواليقي.

### Türkçe

**الخَوْدُ**: **نَصَفاً** oluncaya kadar genç olan, yaratılışı güzel kız; ve denildi ki: yumuşak cariye. Çoğulu **خَوْدات** ve **خُود**’dur; **الخاء**’ın dammesiyle; **رمح لَدْن** ve **رِماح لُدْن** gibi; ve onun fiili yoktur.

**والتَّخْويد**: yürüyüşün sürati; ve denildi ki: devenin yürüyüşünün sürati.

**وخَوَّدَ البعيرُ**: hızlandı ve ayaklarıyla itti; ve denildi ki: sanki çalkalanıyormuş gibi titremesidir; ve aynı şekilde **الظليم**; ve insanda da kullanılır. Hadiste: Ömer, Allah ondan razı olsun, Safâ ile Merve arasında tavaf etti de **فَخَوَّد** yani hızlandı. **وخَوَّد الفحلَ في الشوك تَخْويداً**: onu salıverdi; ve Leys inşad etti:

وخَوِّدْ فحلَها من غير شَلٍّ،
بدار الريح، تَخْويدَ الظَّلِيم

Ebû Mansûr dedi ki: Leys, **التخويد**’in tefsirinde ve bu beytin tefsirinde yanılmıştır; beyit Lebîd’indir; ancak **خَوَّدَ البعيرُ تَخْويداً** denir, hızlandığı zaman; rivayet ise: **وخَوَّدَ فحلُها من غير شل**. Zamanın soğuğunu ve soğuk rüzgârın akşamüstü esmesine acele ederek erkeğin ağılına doğru çekilip koparılışını vasfeder; tıpkı **الظليم** yumurtasına ve yuvasına akşam döndüğü zaman **يُخَوِّد** ettiği gibi. **بقَّم** tercümesinde: **تَوَّجُ** bir yerdir; ve aynı şekilde **خَوَّدُ**; Zû’r-Rumme dedi ki:

وأَعيُن العِين بأَعلى خَوَّدا

Bunu İbn Berrî, İbnü’l-Cevâlikî’den nakletti.
