# خوع — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D8%B9/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AE%D9%88%D8%B9/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [خوع](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D8%B9.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: خوع

الخَوْع: جبل أَبيض يَلُوح بين الجبال؛ قال رؤبة:
كما يَلُوح الخَوْعُ بينَ الأَجْبالْ
قال ابن بري: البيت للعجاج؛ وقبله:
والنُّؤْيُ كالحَوْضِ ورَفْضِ الأَجْذالْ
وقيل: هو جبل بعينه. والخَوْع: مُنْعَرَجُ الوادِي. والخَوْعُ: بطن في الأَرض غامض. قال أَبو حنيفة: ذكر بعض الرواة أَنّ الخَوْعَ من بطون الأَرض، وأَنه سهل مِنْبات يُنْبِتُ الرِّمْث؛ وأَنشد:
وأَزْفَلةٍ بِبَطْن الخَوْعِ شُعْثٍ،
تَنُوء بهم مُنَعْثِلةٌ نَؤُولُ
والجمع أَخْواعٌ. والخائع: اسم جبل يُقابله جبل آخر يقال له نائع؛ قال أَبو وجْزة السعدي يذكرهما:
والخائعُ الجَوْنُ آتٍ عن شَمائِلِهم،
ونائعُ النَّعْفِ عن أَيْمانهم يَفَعُ
أَي مُرْتَفِعٌ. والخُواعُ: شبيه بالنَّخِير أَو الشَّخير. والتَّخَوُّع: التَّنَقُّص. وخَوَّعَ مالُه: نَقَص، وخَوَّعَه هو وخَوَّعَ وخَوَّفَ منه؛ قال طرَفةُ ابن العَبد:
وجامِلٍ خَوَّعَ من نِيبِه
زَجْرُ المُعَلَّى، أُصُلاً، والسَّفِيح
يعني ما ينحر في المَيْسِر منها. قال يعقوب: ويروى من نَبْته أَي من نَسْله، ويروى: خَوَّف، والمعنى واحد. وكُلُّ ما نَقص، فقد خَوَّع. والخَوْعُ: موضع. قال ابن السكيت: ويقال جاء السيل فَخَوَّع الوادِي أَي كسَرَ جَنْبَتَيْه؛ قال حميد بن ثور:
أَلَثَّتْ عليه دِيمةٌ بعد وابل،
فلِلجِزْعِ من خَوْعِ السُّيولِ قَسِيبُ
(* قوله «ألثت إلخ» في معجم ياقوت:
ألثت عليه كل سحاء وابل)

### Türkçe

**الخَوْع**: Dağlar arasında parıldayan beyaz bir dağ; Rü’be dedi ki:

Dağlar arasında **الخَوْع** parıldadığı gibi

İbn Berrî dedi ki: Beyit el-Accec’indir; ondan önce de:

Ve **النُّؤْيُ** havuz gibi ve **رَفْضِ الأَجْذالْ**

Ve denildi ki: O, bizzat bir dağdır. Ve **الخَوْع**: vadinin kıvrımıdır. Ve **الخَوْعُ**: yerde kapalı bir çukurluktur. Ebû Hanîfe dedi ki: Ravilerden bazısı, **الخَوْعَ**’ın yerin çukurlarından olduğunu ve onun **الرِّمْث** bitiren, bitkisi bol bir düzlük olduğunu zikretti; ve şu beyiti okudu:

Ve **الخَوْع**’un karnında dağınık saçlı bir **أَزْفَلةٍ**,
Onları, yük taşıyan bir **مُنَعْثِلةٌ نَؤُولُ** taşır

Çoğulu **أَخْواعٌ**’dır. Ve **الخائع**: bir dağın adıdır; ona karşılık başka bir dağ vardır, ona **نائع** denir; Ebû Vecze es-Sa‘dî onları anarak dedi ki:

Ve kara **الخائعُ** onların sollarından gelen,
Ve **نائعُ النَّعْفِ** onların sağlarından yükselir

Yani: yüksek. Ve **الخُواعُ**: **النَّخِير** yahut **الشَّخير**e benzer.
Ve **التَّخَوُّع**: eksilmedir. Ve **خَوَّعَ** onun malı: eksildi; ve onu **خَوَّعَه**; ve **خَوَّعَ** ve ondan **خَوَّفَ**; Tarafe b. el-‘Abd dedi ki:

Ve bir deve ki, onun **نِيبِه**’inden **خَوَّعَ**
**زَجْرُ المُعَلَّى** (ile), akşam vakti, ve yamaç

Yani ondan **المَيْسِر**de boğazlanan şey. Ya‘kūb dedi ki: Ve **نَبْته**’den diye rivayet olunur; yani neslinden; ve **خَوَّف** diye rivayet olunur; mânâ birdir. Ve her ne eksilirse, muhakkak **خَوَّع** olmuştur.
Ve **الخَوْعُ**: bir yerdir. İbn es-Sikkît dedi ki: Ve “sel geldi de vadiyi **فَخَوَّع** etti” denir; yani iki yanını kırdı; Humeyd b. Sevr dedi ki:

Onun üzerine, sağanaktan sonra bir çiseleme yapıştı,
Bu yüzden, sellerin **خَوْعِ**’undan, **الجِزْعِ** için bir **قَسِيبُ** vardır

(* Onun “**ألثت** …” sözü Yâkūt’un Mu‘cem’inde:
Onun üzerine her sağanak yağmur döktü)
