# خوف (خ-و-ف) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AE%D9%88%D9%81

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

Havf : “Hafe” korkulduğu zaman saklanmak için takınılan maske benzeri şeylerdir

- Harfler: خ - و - ف
- Kur'an'da: 124 geçiş · 112 ayet · 46 sîga
- 12 sözlük

## Sîgalar (46)

| Sîga | Kalıp | Anlam | Geçiş | Ayet | İlk ayet |
|---|---|---|---|---|---|
| [أَخَافُ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81/siga/%D8%A3%D9%8E%D8%AE%D9%8E%D8%A7%D9%81%D9%8F.md) | أَفْعَلُ | Korkarım | 20 | 20 | [5:28](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81/ayet/5:28.md) |
| [خَوْفٌ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81/siga/%D8%AE%D9%8E%D9%88%D9%92%D9%81%D9%8C.md) | فَعْلٌ | Korku | 14 | 14 | [2:38](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81/ayet/2:38.md) |
| [تَخَفْ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81/siga/%D8%AA%D9%8E%D8%AE%D9%8E%D9%81%D9%92.md) | تَفْعَلْ | Korkma | 9 | 9 | [11:70](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81/ayet/11:70.md) |
| [يَخَافُونَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81/siga/%D9%8A%D9%8E%D8%AE%D9%8E%D8%A7%D9%81%D9%8F%D9%88%D9%86%D9%8E.md) | يَفْعَلُونَ | Korkarlar | 8 | 8 | [5:23](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81/ayet/5:23.md) |
| [خِفْتُمْ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81/siga/%D8%AE%D9%90%D9%81%D9%92%D8%AA%D9%8F%D9%85%D9%92.md) | فَعِلْتُمْ | Korktunuz | 7 | 6 | [2:229](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81/ayet/2:229.md) |
| [خَافَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81/siga/%D8%AE%D9%8E%D8%A7%D9%81%D9%8E.md) | فَعِلَ | Korktu | 5 | 5 | [2:182](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81/ayet/2:182.md) |
| [يَخَافُ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81/siga/%D9%8A%D9%8E%D8%AE%D9%8E%D8%A7%D9%81%D9%8F.md) | يَفْعَلُ | Korkar | 5 | 5 | [20:112](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81/ayet/20:112.md) |
| [تَخَافُونَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81/siga/%D8%AA%D9%8E%D8%AE%D9%8E%D8%A7%D9%81%D9%8F%D9%88%D9%86%D9%8E.md) | تَفْعَلُونَ | Korkarsınız | 4 | 4 | [4:34](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81/ayet/4:34.md) |
| [خَوْفًا](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81/siga/%D8%AE%D9%8E%D9%88%D9%92%D9%81%D9%8B%D8%A7.md) | فَعْلًا | Korku | 4 | 4 | [7:56](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81/ayet/7:56.md) |
| [خِيفَةً](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81/siga/%D8%AE%D9%90%D9%8A%D9%81%D9%8E%D8%A9%D9%8B.md) | فِعْلَةً | Korkmak | 3 | 3 | [11:70](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81/ayet/11:70.md) |
| [وَيَخَافُونَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81/siga/%D9%88%D9%8E%D9%8A%D9%8E%D8%AE%D9%8E%D8%A7%D9%81%D9%8F%D9%88%D9%86%D9%8E.md) | وَيَفْعَلُونَ | Ve korkarlar | 3 | 3 | [13:21](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81/ayet/13:21.md) |
| [الْخَوْفُ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81/siga/%D8%A7%D9%84%D9%92%D8%AE%D9%8E%D9%88%D9%92%D9%81%D9%8F.md) | الْفَعْلُ | Korku | 2 | 1 | [33:19](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81/ayet/33:19.md) |
| [الْخَوْفِ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81/siga/%D8%A7%D9%84%D9%92%D8%AE%D9%8E%D9%88%D9%92%D9%81%D9%90.md) | الْفَعْلِ | Korku | 2 | 2 | [2:155](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81/ayet/2:155.md) |
| [خَائِفًا](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81/siga/%D8%AE%D9%8E%D8%A7%D8%A6%D9%90%D9%81%D9%8B%D8%A7.md) | فَاعِلًا | Korkan | 2 | 2 | [28:18](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81/ayet/28:18.md) |
| [خَوْفٍ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81/siga/%D8%AE%D9%8E%D9%88%D9%92%D9%81%D9%8D.md) | فَعْلٍ | Korku | 2 | 2 | [10:83](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81/ayet/10:83.md) |
| [فَأَخَافُ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81/siga/%D9%81%D9%8E%D8%A3%D9%8E%D8%AE%D9%8E%D8%A7%D9%81%D9%8F.md) | فَأَفْعَالُ | Hemen korkarım | 2 | 2 | [26:14](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81/ayet/26:14.md) |
| [نَخَافُ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81/siga/%D9%86%D9%8E%D8%AE%D9%8E%D8%A7%D9%81%D9%8F.md) | نَفْعَلُ | Korkarız | 2 | 2 | [20:45](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81/ayet/20:45.md) |
| [يُخَوِّفُ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81/siga/%D9%8A%D9%8F%D8%AE%D9%8E%D9%88%D9%90%D9%91%D9%81%D9%8F.md) | يُفَعِّلُ | Korkutur | 2 | 2 | [3:175](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81/ayet/3:175.md) |
| [تَخَافَا](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81/siga/%D8%AA%D9%8E%D8%AE%D9%8E%D8%A7%D9%81%D9%8E%D8%A7.md) | تَفْعَلَا | İkiniz korkmayın | 1 | 1 | [20:46](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81/ayet/20:46.md) |
| [تَخَافَنَّ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81/siga/%D8%AA%D9%8E%D8%AE%D9%8E%D8%A7%D9%81%D9%8E%D9%86%D9%8E%D9%91.md) | تَفْعَلَنَّ | Kesinlikle korkacaksın | 1 | 1 | [8:58](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81/ayet/8:58.md) |
| [تَخَافُ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81/siga/%D8%AA%D9%8E%D8%AE%D9%8E%D8%A7%D9%81%D9%8F.md) | تَفْعَلُ | Korkarsın | 1 | 1 | [20:77](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81/ayet/20:77.md) |
| [تَخَافُوا](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81/siga/%D8%AA%D9%8E%D8%AE%D9%8E%D8%A7%D9%81%D9%8F%D9%88%D8%A7.md) | تَفْعَلُوا | Korkarmayın | 1 | 1 | [41:30](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81/ayet/41:30.md) |
| [تَخَافُونَهُمْ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81/siga/%D8%AA%D9%8E%D8%AE%D9%8E%D8%A7%D9%81%D9%8F%D9%88%D9%86%D9%8E%D9%87%D9%8F%D9%85%D9%92.md) | تَفْعَلُونَهُمْ | Onlardan korkarsınız | 1 | 1 | [30:28](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81/ayet/30:28.md) |
| [تَخَافُوهُمْ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81/siga/%D8%AA%D9%8E%D8%AE%D9%8E%D8%A7%D9%81%D9%8F%D9%88%D9%87%D9%8F%D9%85%D9%92.md) | تَفْعَلُوهُمْ | Onlardan korkmayın | 1 | 1 | [3:175](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81/ayet/3:175.md) |
| [تَخَافِي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81/siga/%D8%AA%D9%8E%D8%AE%D9%8E%D8%A7%D9%81%D9%90%D9%8A.md) | تَفْعَلِي | Korkma | 1 | 1 | [28:7](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81/ayet/28:7.md) |
| [تَخَوُّفٍ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81/siga/%D8%AA%D9%8E%D8%AE%D9%8E%D9%88%D9%8F%D9%91%D9%81%D9%8D.md) | تَفَعُّلٍ | Korkmak | 1 | 1 | [16:47](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81/ayet/16:47.md) |
| [تَخْوِيفًا](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81/siga/%D8%AA%D9%8E%D8%AE%D9%92%D9%88%D9%90%D9%8A%D9%81%D9%8B%D8%A7.md) | تَفْعِيلًا | Korkutmak | 1 | 1 | [17:59](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81/ayet/17:59.md) |
| [خَائِفِينَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81/siga/%D8%AE%D9%8E%D8%A7%D8%A6%D9%90%D9%81%D9%90%D9%8A%D9%86%D9%8E.md) | فَاعِلِينَ | Korkanlar | 1 | 1 | [2:114](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81/ayet/2:114.md) |
| [خَافَتْ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81/siga/%D8%AE%D9%8E%D8%A7%D9%81%D9%8E%D8%AA%D9%92.md) | فَعِلَتْ | Korktu | 1 | 1 | [4:128](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81/ayet/4:128.md) |
| [خَافُوا](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81/siga/%D8%AE%D9%8E%D8%A7%D9%81%D9%8F%D9%88%D8%A7.md) | فَعِلُوا | Korktular | 1 | 1 | [4:9](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81/ayet/4:9.md) |
| [خَوْفِهِمْ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81/siga/%D8%AE%D9%8E%D9%88%D9%92%D9%81%D9%90%D9%87%D9%90%D9%85%D9%92.md) | فَعْلِهِمْ | Onların korkusu | 1 | 1 | [24:55](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81/ayet/24:55.md) |
| [خِفْتُ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81/siga/%D8%AE%D9%90%D9%81%D9%92%D8%AA%D9%8F.md) | فَعِلْتُ | Korktum | 1 | 1 | [19:5](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81/ayet/19:5.md) |
| [خِفْتُكُمْ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81/siga/%D8%AE%D9%90%D9%81%D9%92%D8%AA%D9%8F%D9%83%D9%8F%D9%85%D9%92.md) | فَعِلْتُكُمْ | Sizden korktum | 1 | 1 | [26:21](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81/ayet/26:21.md) |
| [خِفْتِ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81/siga/%D8%AE%D9%90%D9%81%D9%92%D8%AA%D9%90.md) | فَعِلْتِ | Korktun | 1 | 1 | [28:7](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81/ayet/28:7.md) |
| [خِيفَتِهِ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81/siga/%D8%AE%D9%90%D9%8A%D9%81%D9%8E%D8%AA%D9%90%D9%87%D9%90.md) | فِعْلَتِهِ | Onun korkması | 1 | 1 | [13:13](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81/ayet/13:13.md) |
| [كَخِيفَتِكُمْ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81/siga/%D9%83%D9%8E%D8%AE%D9%90%D9%8A%D9%81%D9%8E%D8%AA%D9%90%D9%83%D9%8F%D9%85%D9%92.md) | كَفِعْلَتِكُمْ | Sizin korkmanız gibi | 1 | 1 | [30:28](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81/ayet/30:28.md) |
| [وَأَخَافُ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81/siga/%D9%88%D9%8E%D8%A3%D9%8E%D8%AE%D9%8E%D8%A7%D9%81%D9%8F.md) | وَأَفْعَلُ | Ve korkarım | 1 | 1 | [12:13](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81/ayet/12:13.md) |
| [وَالْخَوْفِ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81/siga/%D9%88%D9%8E%D8%A7%D9%84%D9%92%D8%AE%D9%8E%D9%88%D9%92%D9%81%D9%90.md) | وَالْفَعْلِ | Ve korku | 1 | 1 | [16:112](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81/ayet/16:112.md) |
| [وَخَافَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81/siga/%D9%88%D9%8E%D8%AE%D9%8E%D8%A7%D9%81%D9%8E.md) | وَفَعِلَ | Ve korktu | 1 | 1 | [14:14](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81/ayet/14:14.md) |
| [وَخَافُونِ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81/siga/%D9%88%D9%8E%D8%AE%D9%8E%D8%A7%D9%81%D9%8F%D9%88%D9%86%D9%90.md) | وَافْعَلُونِ | Ve benden korkun | 1 | 1 | [3:175](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81/ayet/3:175.md) |
| [وَخِيفَةً](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81/siga/%D9%88%D9%8E%D8%AE%D9%90%D9%8A%D9%81%D9%8E%D8%A9%D9%8B.md) | وَفِعْلَةً | Ve korkmak | 1 | 1 | [7:205](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81/ayet/7:205.md) |
| [وَنُخَوِّفُهُمْ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81/siga/%D9%88%D9%8E%D9%86%D9%8F%D8%AE%D9%8E%D9%88%D9%90%D9%91%D9%81%D9%8F%D9%87%D9%8F%D9%85%D9%92.md) | وَنُفَعِّلُهُمْ | Onları korkuturuz | 1 | 1 | [17:60](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81/ayet/17:60.md) |
| [وَيُخَوِّفُونَكَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81/siga/%D9%88%D9%8E%D9%8A%D9%8F%D8%AE%D9%8E%D9%88%D9%90%D9%91%D9%81%D9%8F%D9%88%D9%86%D9%8E%D9%83%D9%8E.md) | وَيُفَعِّلُونَكَ | Seni korkuturlar | 1 | 1 | [39:36](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81/ayet/39:36.md) |
| [يَخَافَا](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81/siga/%D9%8A%D9%8E%D8%AE%D9%8E%D8%A7%D9%81%D9%8E%D8%A7.md) | يَفْعَلَا | İkisi korkar | 1 | 1 | [2:229](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81/ayet/2:229.md) |
| [يَخَافُهُ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81/siga/%D9%8A%D9%8E%D8%AE%D9%8E%D8%A7%D9%81%D9%8F%D9%87%D9%8F.md) | يَفْعَلُهُ | Ondan korkar | 1 | 1 | [5:94](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81/ayet/5:94.md) |
| [يَخَافُوا](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81/siga/%D9%8A%D9%8E%D8%AE%D9%8E%D8%A7%D9%81%D9%8F%D9%88%D8%A7.md) | يَفْعَلُوا | Korkarlar | 1 | 1 | [5:108](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81/ayet/5:108.md) |

## Mücavir kökler — 138 mücavir (414 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.

1. [حزن](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%B2%D9%86.md) — 18 ortak ayet · G² 91 · “Huzal (he, ze)” zayıf hayvan, semizin zıddı demektir
2. [وجس](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%AC%D8%B3.md) — 3 ortak ayet · G² 24 · Kabın dibinde kalan az yiyecek ve içecek demektir
3. [جوع](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%88%D8%B9.md) — 3 ortak ayet · G² 18 · Ceyee suyun toplandığı çukurdur
4. [طمع](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D9%85%D8%B9.md) — 4 ortak ayet · G² 17 · “Teve’a” olgunlaşmış, koparılmaya hazır hurma demektir
5. [ربب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%A8%D8%A8.md) — 32 ortak ayet · G² 16 · Ribve, tümsek demektir
6. [صلح](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD.md) — 12 ortak ayet · G² 16 · Sarh köşk, serh (sinle) silah demektir
7. [قوم](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%88%D9%85.md) — 24 ortak ayet · G² 14 · Hayvanların ön ayaklarına denir
8. [يوم](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%8A%D9%88%D9%85.md) — 19 ortak ayet · G² 13 · “Yemm” durgun akan su demektir
9. [صبأ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D8%A8%D8%A3.md) — 2 ortak ayet · G² 12 · Ve sabiiler
10. [ضجع](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B6%D8%AC%D8%B9.md) — 2 ortak ayet · G² 12 · Yataktır
11. [شحح](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%AD%D8%AD.md) — 2 ortak ayet · G² 11 · Rutubetli kav, çakıldığı zaman ateş almayan kav demektir
12. [نشز](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B4%D8%B2.md) — 2 ortak ayet · G² 11 · Tümsek yer demektir
13. [عذب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B0%D8%A8.md) — 15 ortak ayet · G² 10 · Su yosunudur
14. [هزز](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D8%B2%D8%B2.md) — 2 ortak ayet · G² 9 · Kımıldadı
15. [موسى](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D9%88%D8%B3%D9%89.md) — 8 ortak ayet · G² 9 · Musa
16. [ضرب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B6%D8%B1%D8%A8.md) — 5 ortak ayet · G² 9 · Örnek verdi
17. [فضل](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B6%D9%84.md) — 6 ortak ayet · G² 7 · Fadl Deriden yapılan gömlektir
18. [عظم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B8%D9%85.md) — 7 ortak ayet · G² 7 · Büyük
19. [أجر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AC%D8%B1.md) — 6 ortak ayet · G² 7 · (EaCR) “Acur” tuğla demektir
20. [نقص](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%82%D8%B5.md) — 2 ortak ayet · G² 6 · “Nukade” çözülmüş ip demektir
21. [نيل](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%8A%D9%84.md) — 2 ortak ayet · G² 6 · Erişirler
22. [وصل](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%B5%D9%84.md) — 2 ortak ayet · G² 6 · Birleştirirler
23. [أمن](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%85%D9%86.md) — 22 ortak ayet · G² 6 · Mena kapıları karşı karşıya olan evlerin ara yeridir
24. [برق](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B1%D9%82.md) — 2 ortak ayet · G² 6 · Berg parlak taş demektir
25. [قصر](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B5%D8%B1.md) — 2 ortak ayet · G² 6 · Kusare, anız demektir
26. [شطن](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%B7%D9%86.md) — 5 ortak ayet · G² 6 · Şetan, kuyudan su çekilen uzun iptir
27. [عصو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B5%D9%88.md) — 2 ortak ayet · G² 6 · Asân
28. [جنح](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%86%D8%AD.md) — 3 ortak ayet · G² 5 · Kanat demektir
29. [عصي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B5%D9%8A.md) — 3 ortak ayet · G² 5 · İsyan eder
30. [ردد](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%AF%D8%AF.md) — 4 ortak ayet · G² 5 · “Ridde” devenin memesinden doğumdan önce gelen süttür
31. [رأي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%A3%D9%8A.md) — 11 ortak ayet · G² 5 · Raye bir yere konmuş, oranın özelliğini gösteren işaret…
32. [رسل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B3%D9%84.md) — 14 ortak ayet · G² 5 · Saçak demektir
33. [مرأ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B1%D8%A3.md) — 3 ortak ayet · G² 5 · Mer’, “merve”den dönüşmüştür
34. [منع](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D9%86%D8%B9.md) — 2 ortak ayet · G² 4 · Menua’, çıkılması zor, ulaşılması zor yer demektir
35. [أله](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%84%D9%87.md) — 44 ortak ayet · G² 4 · Lah bir şeyi kapatmak için üstüne örtülen örtü demektir
36. [رجل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%AC%D9%84.md) — 4 ortak ayet · G² 4 · Rical ayak demektir
37. [بدل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%AF%D9%84.md) — 3 ortak ayet · G² 4 · Bedr dolunay demektir
38. [خشي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B4%D9%8A.md) — 3 ortak ayet · G² 4 · Haşy : Ayaktaki kuru ottur
39. [ولي](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%84%D9%8A.md) — 8 ortak ayet · G² 4 · Veli arka demektir
40. [حدد](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%AF%D8%AF.md) — 2 ortak ayet · G² 4 · Hadid demir demektir
41. [رقب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D9%82%D8%A8.md) — 2 ortak ayet · G² 4 · Rekabe Boyun demektir
42. [عبد](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%A8%D8%AF.md) — 9 ortak ayet · G² 4 · Ana kapının önündeki bekçidir
43. [عقب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%82%D8%A8.md) — 4 ortak ayet · G² 4 · Örümcektir, “a’kibe” yumru, “ka’b” da topuk demektir
44. [وهب](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%87%D8%A8.md) — 2 ortak ayet · G² 3 · Ve hibe ettik
45. [دخل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%AE%D9%84.md) — 5 ortak ayet · G² 3 · Dahl: Kuytu yer demektir
46. [مول](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D9%88%D9%84.md) — 4 ortak ayet · G² 3 · Onların malları
47. [لسن](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%B3%D9%86.md) — 2 ortak ayet · G² 3 · Dil demektir
48. [قصص](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B5%D8%B5.md) — 2 ortak ayet · G² 3 · Anlatırız
49. [بشر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B4%D8%B1.md) — 5 ortak ayet · G² 3 · Beşere derinin tüysüz dış yüzü demektir
50. [نفق](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D9%82.md) — 4 ortak ayet · G² 3 · İki yüzlüler
51. [حوط](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%88%D8%B7.md) — 2 ortak ayet · G² 3 · Çeper, çit demektir
52. [رجو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%AC%D9%88.md) — 2 ortak ayet · G² 3 · Recv kuyunun çevresi demektir
53. [لوط](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%88%D8%B7.md) — 2 ortak ayet · G² 3 · “Liyat” sıva harcı demektir
54. [بلو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%84%D9%88.md) — 3 ortak ayet · G² 3 · Biley taşı
55. [برأ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B1%D8%A3.md) — 2 ortak ayet · G² 3 · Berr kara parçası demektir
56. [غلب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%84%D8%A8.md) — 2 ortak ayet · G² 3 · Ğulb, Ğelba, bahçenin etrafına dikilen ağaçlara denir
57. [قول](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%88%D9%84.md) — 32 ortak ayet · G² 3 · Birlikte bir iş yapan kimselere, belli bir sesle kumanda…
58. [قرب](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B1%D8%A8.md) — 4 ortak ayet · G² 3 · Suyun içine konduğu kap veya tulum demektir
59. [فتن](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%AA%D9%86.md) — 3 ortak ayet · G² 3 · Fitne, Madeni curuftan temizlemek için eritmek demektir
60. [هود](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88%D8%AF.md) — 2 ortak ayet · G² 3 · “Hidayet”in değişik söylenişidir

Devamı (JSON): https://lisan.digital/api/roots/%D8%AE%D9%88%D9%81/neighbours?offset=60&limit=50

## Kök analizi

### Kök tanımı ve çekirdek özet

| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | خوف |
| Yapı | Üçlü |
| Özel Durum | İlletli (ecvef-vâvî) |
| Bağlamsal Yakın Kökler | [وجل](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%AC%D9%84.md), [رهب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D9%87%D8%A8.md), [فزع](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B2%D8%B9.md), [حذر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%B0%D8%B1.md), [خشي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B4%D9%8A.md) |
| Zıt Kök | [أمن](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%85%D9%86.md) |
| Çekirdek Özet 1 | Bilinen veya zannedilen bir tehlike belirtisine karşı korunma güdüsüyle geri çekilme, sakınma ve sığınma zırhına bürünme hali |
| Çekirdek Özet 2 | Zarar veya ceza ihtimaline karşı uyanık kalarak itaate yönelme, ilahi sınırlara riayet etme ve güvenliği Allah'a teslimiyette arama |
| Çekirdek Özet 3 | Bir varlığın gelecekteki tehlikelerden sakınmasını sağlayan zihinsel ve fiili korunma mekanizması; tahribatı önleyici kontrol bilinci |
| Kritik Hata Riski | Kökü kör, edilgen ve iradeyi felç eden panik hali sanarak, onun geleceğe dönük bir tedbir, sorumluluk ve koruyucu eylem bilinci olduğunu gözden kaçırma yanılgısı |

### Biliteral analiz

| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| خو | Boşluk, iç incelmesi, çökme, dayanıksızlaşma ve korumasız kalarak içinin boşalması hali; [خور](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D8%B1.md) kökünde güçten düşme ve zayıflama, [خوض](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D8%B6.md) kökünde derinliğe ve tehlikeye bodoslama dalma, [خول](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%84.md) kökünde gözetip koruma ihtiyacı, [خون](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%86.md) kökünde sağlam bağın içten çökmesi ve ahdi zedeleme, [خوي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%8A.md) kökünde ise temelsiz kalıp içinin tamamen boşalarak çökmesi durumlarında görülür. | ف | Çekirdeğe eklenen fe harfi kenar, ağız ve dış sınır fikrini katarak, içteki bu boşalma ve zaaf hissinin dış bir tehlike karşısında bedensel veya zihinsel bir korunma, sakınma ve geri çekilme eylemine dönüşmesini sağlar. |

### Piktografik analiz

| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| خ | Çit, duvar, engel; türetilmiş harf olarak ses tonundaki hırıltıyla zorlanmış veya sarsılmış ayrım hattı | Bir tehdidin ya da sınır aşımının varlığını, kişinin kendini koruma amacıyla ördüğü emniyet sınırını temsil eder. |
| و | Çengel, bağ, kazık; yönelme ve irtibat | Kişinin tehdit kaynağına veya sığınağa doğru içsel bir bağ ve yönelim geliştirmesini simgeler. |
| ف | Ağız, nefes, kenar ve dışavurum | Sarsıcı tehdidin dış sınırda hissedilmesiyle beliren nefes kesintisi, kaçınma eylemi ve tehlikenin dışarıya doğru püskürtülme çabasıdır. |
| خوف | Koruma çiti, yönelim bağı ve sınır açıklığı imgelerinin birleşimi | Bir tehdit karşısında kişinin kendini sınırlandırıp geri çekilerek koruma zırhı edinmesini ve tehlikeye karşı uyanık kalarak savunma hattı kurmasını betimler. |

### Tarihsel ve erken kullanım

| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Fiziksel anlamda arıcıların bal toplarken sokulmaktan veya su taşıyıcıların ıslanıp yıpranmaktan korunmak için giydikleri deriden mamul koruyucu tulum, önlük veya kalkan vazifesi gören cübbe الخافة anlamına gelir; ayrıca bir şeyin kenarından eksiltilip kemirilmesi التخوف durumunu ifade eder. |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Cahiliye şairi Ubeyd b. el-Ebras, ıssız ve tehlikelerle dolu bir su kaynağını tasvir ederken yolu tehlikeli ve ürkütücü anlamında bu kökü mecazen فرب ماء وردت أجن سبيله خائف جديب şeklinde kullanmıştır. |
| Erken Arapça kullanım | Erken dönem Arap bedevileri ve dilcileri, emniyetin zıddı olarak beklenmeyen bir tehlikeden kaçınma, yırtıcı veya düşman baskınına karşı teyakkuzda olma halini bu kökle adlandırmış; tehlikeli geçitler için yolun kendisi tehlike saçtığı veya içinde korkulduğu için طريق مخوف tabirini kullanmışlardır. |

Kaynak: Lisān al-ʿArab, Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Asās al-Balāgha.

### Sami etimolojik katman

Batı Sami dilleri ve genel Afro-Asyatik havzada خوف kökü, doğrudan tehlikeden sakınma, ürkme ve tehdit karşısında içine kapanma anlam örüntüsüyle teyit edilir. İbranicede yer alan h-p-h veya h-w-p kökleri (örten, gizleyen, koruyan, tehlikeye karşı saran) ve Süryanicede sığınma, gizlenme veya sakınma türevleriyle fonetik ve anlamsal bir geçişkenlik sergiler. Akadca dilinde yer alan hāpu veya hipu (kırılma, parçalanma, tehlike hissiyle sarsılma) kökleriyle semantik bir akrabalık sezilse de, Arapçada kelime somut zırh ve deriden mamul koruyucu örtü anlamından hareketle, gelecekte vuku bulması muhtemel bir zararın önceden sezilerek tedbir alınması ve geri çekilme psikolojisi yönünde özelleşmiştir. Erken Sami kök katmanında kökün çekirdeği hem zayıflık ve iç boşalmasını hem de bu eksikliği giderecek bir örtünme ve sakınma güdüsünü barındırır.

Güven: Güçlü

Kaynak: HALOT, Brown-Driver-Briggs, David Cohen Dictionnaire des racines sémitiques.

### Etimolojik analiz

| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | خوف ile somut koruyucu tulum veya kalkan olan الخافة ve eksilme anlamına gelen التخوف | Arapça içinde tehlikeye karşı bedeni zırhlayan deri giysi ile tehdidin varlığı durumunda bireyin içine büzüşüp sakınması arasında doğrudan somut-soyut geçişi bulunur. | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | İbranice h-p-h / h-w-p ve Süryanice sakınma, örtme, sığınma formları | Gelecek tehlikeden sakınmak için örtünme, sığınak arama ve tedirginlik duyma temelinde ortak bir semantik alan paylaşılır. | Güçlü |
| Daha geniş dilsel ilişki | Afro-Asyatik diğer kollarda tehlike anında büzülme, gizlenme ve deriye sığınma biçimleri | Çeşitli Berberi ve Doğu Afrika dillerinde tehlike karşısında kabuğuna çekilme veya örtünme fiillerinde benzer fonetik-anlamsal izler görülür. | Muhtemel |

Kaynak: David Cohen, Brown-Driver-Briggs, Lisān al-ʿArab.

### Kardeş kökler

| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| خوف | Anlamlı | Korku, sakınma, tedbir alma | Gelecekte beklenen bir tehlike veya kötülük belirtisi karşısında uyanık olup korunma hissi duymak. | Hedef köktür. Kur'an'da geçer. |
| [خفو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%81%D9%88.md) | Anlamlı | Gizlenme, örtünme, belirme | Gizli kalmak, örtülü olmak veya örtüyü açıp ortaya çıkarmak; saklanma yönüyle hedef kökle anlam akrabalığı taşır. | Kur'an'da bu dizilişle geçmez; [خفي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%81%D9%8A.md) olarak geçer. |
| [وخف](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%AE%D9%81.md) | Anlamlı | Zayıf yağmur, hafif ıslanma, hızla akma | Suyun veya yağmurun hafifçe dökülmesi, bir yere hızla temas edip geçmesi anlamındadır. | Kur'an'da geçmez. |
| وفخ | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Klasik sözlüklerde bu diziliş mühmel kabul edilmiştir. | Kur'an'da geçmez. |
| فخو | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Bu harf sıralamasıyla müstakil bir kök kullanımı tespit edilmemiştir. | Kur'an'da geçmez. |
| [فوخ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D9%88%D8%AE.md) | Anlamlı | Kokunun yayılması, rüzgarın esmesi, içi boşalma | Gazın, kokunun veya içinin boşalıp sönmesi; iç boşluğu fikriyle ikili çekirdeğe yaklaşır. | Kur'an'da geçmez. |

### Komşu kökler ve zıt kök

| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| خوف | Merkez | Geleceğe dönük tehlike beklentisi ve sakınma | Gelecekteki somut veya soyut bir zarar ihtimaline karşı duyulan tedirginlik ve buna karşı tedbir alma hali. | Tehlike emaresine dayalı korunma refleksidir. |
| [خشي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B4%D9%8A.md) | Komşu | Bilgi ve tazim temelli derin ürperti | Korkulan şeyin büyüklüğünü ve azametini bilmekten kaynaklanan, ilim ve saygı ağırlıklı içsel çekinme. | Bilgiye dayalı hürmet korkusudur; havftan daha derin ve bilinçlidir. |
| [وجل](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%AC%D9%84.md) | Komşu | Kalbin anlık sarsılması ve çarpması | Bir uyarı, ilahi hitap veya ani durum karşısında kalpte beliren doğrudan ve fiziksel heyecan sarsıntısı. | Kalbin ürperişidir; havf gibi uzun süreli bir tedbir değil anlık bir titreşimdir. |
| [رهب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D9%87%D8%A8.md) | Komşu | Sürekli, derin ve temkinli kaygı hali | İbadet ve itaatte gevşeklik göstermemek için zihni sürekli teyakkuzda tutan derin kaygı ve ihtiyat. | Sürekli bir iç teyakkuz ve ibadet disiplinidir. |
| [فزع](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B2%D8%B9.md) | Komşu | Ani panik ve dehşet anında sığınma arayışı | Beklenmedik bir tehlike veya gürültü anında aklın ve iradenin sarsılarak hemen bir koruyucuya koşması. | Ani şok, şaşkınlık ve acil sığınma arzusudur. |
| [حذر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%B0%D8%B1.md) | Komşu | Zarardan uyanıklıkla korunma eylemi | Tehlikenin farkında olarak ona karşı fiilen önlem alma, uyanık olma ve savunma pozisyonuna geçme. | Zihinsel kaygıdan ziyade pratik sakınma ve tedbirdir. |
| [أمن](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%85%D9%86.md) | Zıt | Güven, iç huzuru, tehlikeden emin olma | Hiçbir zarar veya tehdit ihtimalinin kalmadığına inanarak kalbin mutmain ve sakin olması hali. | Korkunun bittiği, korunma ihtiyacının yerini sükûna bıraktığı durumdur. |

### Başka dillerde anlam karşılıkları

| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | خوف | Beklenen bir zarardan sakınma ve korunma hali | Geleceğe dair bir tehlike emaresinin doğurduğu ürperti ve buna bağlı olarak alınan korunma tedbirini ifade eder. | Kesin |
| Latince | metus, timor | Korku, kaygı, sakınma | Timor zihinsel ve bedensel korku reaksiyonunu, metus ise gelecekteki bir tehlikeye karşı duyulan hesaplı ve rasyonel kaygıyı karşılar. | Güçlü |
| İngilizce | fear, apprehension, dread | Korku, endişe, kaygılı beklenti | Fear genel korku durumunu verirken, apprehension kökün gelecekteki bir ihtimale yönelik akli kaygı ve sakınma nüansını daha iyi yansıtır. | Güçlü |
| Almanca | Furcht, Befürchtung | Korku, endişe duyma, sakınma | Furcht somut bir tehlike karşısındaki korkuyu, Befürchtung ise geleceğe yönelik kötü bir beklenti ve kaygıyı karşılar. | Güçlü |
| Fransızca | peur, crainte, appréhension | Korku, çekinme, sakınma | Crainte saygı ve tehlike bilincine dayalı sakınmayı, appréhension ise gelecekteki bir kötülüğün getirdiği kaygılı teyakkuzu ifade eder. | Güçlü |

Kaynak: Oxford Latin Dictionary, Lewis & Short, Grimm Wörterbuch.

### Vücûh ve nezâir

| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| خَوْفٌ / الْخَوْفُ | Can, mal ve emniyet tehdidi, dünyevi kıtlık ve tehlike hali | Açlık, yoksulluk veya düşman saldırısı tehdidiyle imtihan edilme ve sükûnetin bozulması bağlamında Bakara [2:155](https://lisan.digital/tr/ayet/2:155.md) ve Âl-i İmrân [3:175](https://lisan.digital/tr/ayet/3:175.md) gibi ayetlerde geçer. |
| خَوْفًا وَطَمَعًا | İbadet ve yakarışta denge, umut ile sakınma arasındaki zihinsel teyakkuz hali | Müminlerin Allah'a yalvarırken ne güven sarhoşluğuna ne de yeise kapılmadan dua etmeleri bağlamında A'râf [7:56](https://lisan.digital/tr/ayet/7:56.md) ve Secde [32:16](https://lisan.digital/tr/ayet/32:16.md) gibi ayetlerde yer alır. |
| خِفْتُمْ / خَافَ | Bilmek, kuvvetle tahmin etmek, kesin kanaate varmak | Ailevi hukukun bozulmasından, sınırların çiğnenmesinden veya haksızlık yapılmasından endişe edilip durumun anlaşılması bağlamında Bakara [2:229](https://lisan.digital/tr/ayet/2:229.md) ve Nisâ [4:35](https://lisan.digital/tr/ayet/4:35.md) gibi ayetlerde görülür. |
| تَخَفْ / لَا تَخَافَا | Peygamberlerin beşeri ürpertisi karşısında ilahi teminat ve teskin | Tebliğ görevi esnasında zalim idareciler veya olağanüstü hadiseler karşısında beliren insani ürperti bağlamında Tâhâ [20:68](https://lisan.digital/tr/ayet/20:68.md) ve Kasas [28:31](https://lisan.digital/tr/ayet/28:31.md) gibi ayetlerde geçer. |
| بِتَخَوُّفٍ | Eksilterek, azar azar alarak, tedrici kayıplarla tüketme | Toplumların veya canların ani değil, azar azar ve eksiltilerek helake ya da cezaya uğratılması bağlamında Nahl [16:47](https://lisan.digital/tr/ayet/16:47.md) ayetinde geçer. |

### Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Havf ve recâ dengesi, ilahi adalet ve va'd-va'îd | Müminin iman hayatında korku ile ümit arasındaki dengenin imanın sıhhatine etkisi; korkunun kulu günahtan alıkoyan iradi bir eylem olup olmadığı. | Gelecekteki azap tehlikesine karşı sorumluluk bilinciyle günahı terk etme iradesi. |
| Fıkıh | Salatü'l-havf (korku namazı), ehliyet arızaları ve ikrah | Düşman veya yırtıcı tehlikesi altında ibadetlerin ifa biçimi; ölüm veya yaralanma tehdidi altında hukuki tasarrufların geçerliliği. | Can güvenliğini tehdit eden somut ve yakın tehlike hali. |
| Tefsir | Gaybı bilme, takva, ahiret azabından sakınma | Ayetlerde geçen korkunun sadece psikolojik bir sarsıntı mı yoksa ilme ve bilgiye dayalı bir sakınma mı olduğu tahlili. | Somut tehlike belirtisinden doğan uyanıklık ve fiili sakınma. |
| Hadis | Takva, Allah korkusundan ağlama, müminin hali | Müminin iki korkuyu aynı anda yaşamayacağı (dünyada korkanın ahirette emin kılınacağı) ve Allah korkusunun kötülükten alıkoyucu gücü. | Kalbi kötülükten koruyan ve amele yönlendiren canlı iç murakabe. |

### Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Allah-kul ilişkisi ve ibadet ahlakı | Takvanın koruyucu zırhı ve teyakkuz | İbadette aşırılıktan veya gevşeklikten koruma | Kulun kendi ameline güvenerek rehavete kapılmasını engeller, sorumluluk bilincini daima canlı tutar. | Kesin |
| İlmi | Metodolojik şüphe ve tahkik | Hata yapma ve yanılma ihtiyatı | İddiaları denetleme ve teyit etme | Araştırmacının kesin delil olmadan hüküm vermekten sakınmasını ve bilgiye ihtiyatla yaklaşmasını sağlar. | Güçlü |
| Siyasi | Kamu düzeni ve güvenlik mimarisi | Tehdit analizi ve savunma refleksi | Toplumsal emniyeti sağlama ve caydırıcılık | Dış saldırı veya iç kargaşa ihtimallerine karşı devletin sınır güvenliğini ve hukuki müeyyideleri hazır tutmasıdır. | Güçlü |
| İktisadi | Risk yönetimi ve piyasa güvenliği | Zarar beklentisi ve ihtiyat payı | Kaynak israfını ve iflası önleme | Sermayenin yok olma veya kriz riskine karşı rezerv bulundurma, hesapsız borçlanmadan kaçınma bilincidir. | Güçlü |

### Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Geri bildirimli koruma devresi ve eşik kontrolü (control threshold / error margin) | Bir sistemin aşırı yük, gerilim veya sıcaklık artışı gibi tehlike sinyallerini önceden algılayıp sistemi kapatarak veya akımı keserek hasardan koruması, kökün sakınma ve zırha bürünme dinamiğiyle birebir örtüşür. | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Risk algısı ve ihtiyati tedbir mekanizması (risk assessment and precaution) | Hukuk ve kriminolojide suçun caydırıcılığı ile sosyolojide toplumsal belirsizlikler karşısında bireylerin savunmacı dayanışma ağları ve güvenlik zırhları kurması olgusuyla yapısal denklik taşır. | Kesin |

### Yanlış daraltma ve kritik hata riski

| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kökün anlamını, modern psikolojideki patolojik fobiye, iradeyi kilitleyen kör ve yıkıcı bir panik duygusuna ya da edilgen bir dehşet hissine indirgeme yanılgısı. |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Kur'an'da bu kavram, geleceğe dönük bir hasar ihtimalini bilgi veya belirti yoluyla fark edip bu tehdide karşı derhal koruyucu tedbir almak, zırh kuşanmak ve meşru emniyet sınırına çekilmek demektir. |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Allah'tan korkmanın insanı O'ndan kaçıran travmatik bir ürküntü olduğu sanılır; oysa Kur'an'da bu duygu, insanı kötülükten alıkoyan, adaleti ayakta tutan ve doğrudan Allah'ın rahmet ve himayesine sığındıran yapıcı bir koruma kalkanıdır. |

### Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Kur'an'ın inşa etmek istediği mümin karakterinin psikolojik ve ahlaki dengesini kurar. Korkuyu bir acziyet veya sindirilme aracı değil; insanı aymazlıktan, adaletsizlikten ve gafletten koruyan bilinçli bir teyakkuz kalkanı olarak konumlandırır. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | Hukuki sınırların korunmasını emreden aile ve miras ayetlerinde, tebliğle görevlendirilen peygamberlerin risalet mücadelelerinde ve ibadetin psikolojik iklimini tarif eden havf-recâ ayetlerinde belirleyicidir. |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Korkunun sadece somut bir düşmandan veya fiziki bir zarardan kaçış olduğu fikrini yıkar. Hukukun çiğnenmesinden, adaletten sapmaktan ve ilahi rızayı kaybetmekten sakınmanın da en yüksek düzeyde bir uyanıklık olduğunu gösterir. |

### Nihai sentez ve LaTeX modeli

- Somut anlam: Canı veya bedeni tehdit eden dış etkilere karşı giyilen koruyucu kalkan, bal toplayıcının koruyucu deri giysisi ve bir nesnenin kenarından eksilerek çekilmesi hali.
- Soyut anlam: Gelecekte ortaya çıkması muhtemel bir tehlike, zarar veya mahrumiyet belirtisini idrak ederek tedbir alma, içine çekilip korunma zırhına bürünme bilinci.
- Sistematik karşılık: Sistemin yıkımını veya dengesinin bozulmasını önlemek üzere tasarlanmış erken uyarı, risk sınırlama ve ihtiyati koruma mekanizması.
- LaTeX modeli: $$K = f(T) \cdot (1 - \sigma) \implies A \subset S$$
- LaTeX açıklaması: Modelde $T$ algılanan tehlike veya zarar potansiyelini, $f(T)$ bu tehdidin özne tarafından idrak edilme şiddetini, $\sigma$ ise öznenin mevcut güvenlik ve emniyet katsayısını temsil eder. Güvenliğin zayıflamasıyla ($(1 - \sigma)$ değerinin artmasıyla) korku ve sakınma güdüsü ($K$) tetiklenir. Bu tetiklenme sonucunda öznenin fiilleri ve iradi alanı ($A$), tehdidin ulaşamayacağı güvenli sınırlar ve meşru koruma kalkanı ($S$) içerisine çekilerek ($A \subset S$) muhafaza altına alınır.

## Geçtiği ayetler (112 ayet)

Mushaf sırasıyla, metinleriyle. JSON: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AE%D9%88%D9%81/occurrences?meal=IK

### [Bakara 2:38](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81/ayet/2:38.md) — خَوْفٌ

قُلْنَا اهْبِطُوا مِنْهَا جَمِيعًا فَإِمَّا يَأْتِيَنَّكُمْ مِنِّي هُدًى فَمَنْ تَبِعَ هُدَايَ فَلَا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلَا هُمْ يَحْزَنُونَ

Meal (IK): Dedik ki; hepiniz oradan inin. Eğer, tarafımdan size bir hidayet gelir de, kim benim hidayetime uyarsa, artık onlar için hiçbir korku yoktur. Ve onlar mahzun da olacak değillerdir.

### [Bakara 2:62](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81/ayet/2:62.md) — خَوْفٌ

إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَالَّذِينَ هَادُوا وَالنَّصَارَى وَالصَّابِئِينَ مَنْ آمَنَ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ وَعَمِلَ صَالِحًا فَلَهُمْ أَجْرُهُمْ عِنْدَ رَبِّهِمْ وَلَا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلَا هُمْ يَحْزَنُونَ

Meal (IK): Şüphesiz ki Mü’minler, Yahudiler, Nasrani ve Sabiilerden; kim Allah’a ve ahiret gününe inanıp, salih amelde bulunursa, elbette onların Rabları katında mükafaatları vardır. Hem onlara bir korku yoktur, mahzun da olacak değildirler.

### [Bakara 2:112](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81/ayet/2:112.md) — خَوْفٌ

بَلَى مَنْ أَسْلَمَ وَجْهَهُ لِلَّهِ وَهُوَ مُحْسِنٌ فَلَهُ أَجْرُهُ عِنْدَ رَبِّهِ وَلَا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلَا هُمْ يَحْزَنُونَ

Meal (IK): Hayır, kim ihsan edici olarak özünü tastamam Allah’a teslim ederse ona Rabbı katında mükafat vardır. Onlara korku yoktur, üzülmeyeceklerdir de.

### [Bakara 2:114](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81/ayet/2:114.md) — خَائِفِينَ

وَمَنْ أَظْلَمُ مِمَّنْ مَنَعَ مَسَاجِدَ اللَّهِ أَنْ يُذْكَرَ فِيهَا اسْمُهُ وَسَعَى فِي خَرَابِهَا أُولَئِكَ مَا كَانَ لَهُمْ أَنْ يَدْخُلُوهَا إِلَّا خَائِفِينَ لَهُمْ فِي الدُّنْيَا خِزْيٌ وَلَهُمْ فِي الْآخِرَةِ عَذَابٌ عَظِيمٌ

Meal (IK): Allah’ın mescidlerinde; O’nun isminin anılmasını men’eden, onların harab olmasına çalışandan daha zalim kim vardır? Onların oralara korka korka girmekten başka hakkı yoktur. Dünyada rüsvaylık onlarındır. Ahirette ise onlara büyük bir azab vardır.

### [Bakara 2:155](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81/ayet/2:155.md) — الْخَوْفِ

وَلَنَبْلُوَنَّكُمْ بِشَيْءٍ مِنَ الْخَوْفِ وَالْجُوعِ وَنَقْصٍ مِنَ الْأَمْوَالِ وَالْأَنْفُسِ وَالثَّمَرَاتِ وَبَشِّرِ الصَّابِرِينَ

Meal (IK): Andolsun ki sizi, biraz korku, biraz açlık, biraz da mallardan, canlardan ve mahsullerden yana eksiklikle imtihan edeceğiz, sabredenlere müjdele.

### [Bakara 2:182](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81/ayet/2:182.md) — خَافَ

فَمَنْ خَافَ مِنْ مُوصٍ جَنَفًا أَوْ إِثْمًا فَأَصْلَحَ بَيْنَهُمْ فَلَا إِثْمَ عَلَيْهِ إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ

Meal (IK): Bununla birlikte, kim vasiyet edenin haksızlığa meylinden, günaha girmesinden korkup aralarını bulursa; ona da bir günah yoktur. Şüphesiz ki Allah, Gafur’dur. Rahim’dir.

### [Bakara 2:229](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81/ayet/2:229.md) — يَخَافَا · خِفْتُمْ

الطَّلَاقُ مَرَّتَانِ فَإِمْسَاكٌ بِمَعْرُوفٍ أَوْ تَسْرِيحٌ بِإِحْسَانٍ وَلَا يَحِلُّ لَكُمْ أَنْ تَأْخُذُوا مِمَّا آتَيْتُمُوهُنَّ شَيْئًا إِلَّا أَنْ يَخَافَا أَلَّا يُقِيمَا حُدُودَ اللَّهِ فَإِنْ خِفْتُمْ أَلَّا يُقِيمَا حُدُودَ اللَّهِ فَلَا جُنَاحَ عَلَيْهِمَا فِيمَا افْتَدَتْ بِهِ تِلْكَ حُدُودُ اللَّهِ فَلَا تَعْتَدُوهَا وَمَنْ يَتَعَدَّ حُدُودَ اللَّهِ فَأُولَئِكَ هُمُ الظَّالِمُونَ

Meal (IK): Boşanma iki defadır. Ya iyilikle tutmak, ya da güzellikle salmaktır. Onlara verdiğinizden birşeyi geri almanız sizlere helal değildir. Meğer erkekle kadın Allah’ın hududunu ikame edemeyeceklerinden korkmuş olalar. Eğer siz de, onların Allah’ın hududunu ikame edemeyeceklerinden korkarsanız, o halde fidye vermelerinde bir vebal yoktur. Bunlar Allah’ın hudududur. Onları aşmyın. Kim Allah’ın hududunu aşarsa, işte onlar zalimlerin kendileridir.

### [Bakara 2:239](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81/ayet/2:239.md) — خِفْتُمْ

فَإِنْ خِفْتُمْ فَرِجَالًا أَوْ رُكْبَانًا فَإِذَا أَمِنْتُمْ فَاذْكُرُوا اللَّهَ كَمَا عَلَّمَكُمْ مَا لَمْ تَكُونُوا تَعْلَمُونَ

Meal (IK): Eğer korkarsanız yaya veya binmiş olarak kılın. Emin olduğunuz vakitte de Allah’ın size bilmediğiniz şeyleri öğrettiği şekilde Allah’ı zikredin.

### [Bakara 2:262](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81/ayet/2:262.md) — خَوْفٌ

الَّذِينَ يُنْفِقُونَ أَمْوَالَهُمْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ ثُمَّ لَا يُتْبِعُونَ مَا أَنْفَقُوا مَنًّا وَلَا أَذًى لَهُمْ أَجْرُهُمْ عِنْدَ رَبِّهِمْ وَلَا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلَا هُمْ يَحْزَنُونَ

Meal (IK): Mallarını Allah yolunda infak edip de, sonra infak ettikleri şeyin ardından başa kakmayan ve eziyet etmeyenlerin mükafaatı, Rabbları katındadır. Onlara korku yoktur. Ve mahzun da olacak değillerdir.

### [Bakara 2:274](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81/ayet/2:274.md) — خَوْفٌ

الَّذِينَ يُنْفِقُونَ أَمْوَالَهُمْ بِاللَّيْلِ وَالنَّهَارِ سِرًّا وَعَلَانِيَةً فَلَهُمْ أَجْرُهُمْ عِنْدَ رَبِّهِمْ وَلَا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلَا هُمْ يَحْزَنُونَ

Meal (IK): Onlar ki; mallarını gece ve gündüz, gizli ve açık infak ederler. İşte onların mükaafatı Rabbları katındadır. Onlar için korku da yoktur, üzülecek de değillerdir.

### [Bakara 2:277](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81/ayet/2:277.md) — خَوْفٌ

إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ وَأَقَامُوا الصَّلَاةَ وَآتَوُا الزَّكَاةَ لَهُمْ أَجْرُهُمْ عِنْدَ رَبِّهِمْ وَلَا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلَا هُمْ يَحْزَنُونَ

Meal (IK): İman edip salih amel işleyenlerin, namaz kılıp zekat verenlerin Rabbları katında mükafaatları vardır. Onlar için korku yoktur ve üzülecek de değillerdir.

### [Ali İmran 3:170](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81/ayet/3:170.md) — خَوْفٌ

فَرِحِينَ بِمَا آتَاهُمُ اللَّهُ مِنْ فَضْلِهِ وَيَسْتَبْشِرُونَ بِالَّذِينَ لَمْ يَلْحَقُوا بِهِمْ مِنْ خَلْفِهِمْ أَلَّا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلَا هُمْ يَحْزَنُونَ

Meal (IK): Allah’ın keremiyle kendilerine verdiklerinden sevinerek arkalarından henüz kendilerine katılmayanlara; kendilerine korku olmadığını ve üzülmeyeceklerini, müjdelemek isterler.

### [Ali İmran 3:175](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81/ayet/3:175.md) — يُخَوِّفُ · تَخَافُوهُمْ · وَخَافُونِ

إِنَّمَا ذَلِكُمُ الشَّيْطَانُ يُخَوِّفُ أَوْلِيَاءَهُ فَلَا تَخَافُوهُمْ وَخَافُونِ إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنِينَ

Meal (IK): O şeytan, ancak kendi dostlarını korkutur. Mü’min iseniz onlardan korkmayın, Benden korkun.

### [Nisa 4:3](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81/ayet/4:3.md) — خِفْتُمْ

وَإِنْ خِفْتُمْ أَلَّا تُقْسِطُوا فِي الْيَتَامَى فَانْكِحُوا مَا طَابَ لَكُمْ مِنَ النِّسَاءِ مَثْنَى وَثُلَاثَ وَرُبَاعَ فَإِنْ خِفْتُمْ أَلَّا تَعْدِلُوا فَوَاحِدَةً أَوْ مَا مَلَكَتْ أَيْمَانُكُمْ ذَلِكَ أَدْنَى أَلَّا تَعُولُوا

Meal (IK): Eğer yetim kızların haklarını gözetemeyeceğinizden korkarsanız; size helal olan diğer kadınlardan ikişer, üçer ve dörder olmak üzere nikahlayın. Şayet aralarında adalet yapamayacağınızdan endişe ederseniz; o zaman, bir tane. Veya sağ ellerinizin sahip oldukları. Bu adaletten sapmamanıza daha uygundur.

### [Nisa 4:9](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81/ayet/4:9.md) — خَافُوا

وَلْيَخْشَ الَّذِينَ لَوْ تَرَكُوا مِنْ خَلْفِهِمْ ذُرِّيَّةً ضِعَافًا خَافُوا عَلَيْهِمْ فَلْيَتَّقُوا اللَّهَ وَلْيَقُولُوا قَوْلًا سَدِيدًا

Meal (IK): Arkalarında küçük ve aciz çocuklar bıraktıkları takdirde, onlar için endişe edecek olanlar, haksızlıktan çekinsinler, Allah’tan sakınsınlar ve sözü de dosdoğru söylesinler.

### [Nisa 4:34](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81/ayet/4:34.md) — تَخَافُونَ

الرِّجَالُ قَوَّامُونَ عَلَى النِّسَاءِ بِمَا فَضَّلَ اللَّهُ بَعْضَهُمْ عَلَى بَعْضٍ وَبِمَا أَنْفَقُوا مِنْ أَمْوَالِهِمْ فَالصَّالِحَاتُ قَانِتَاتٌ حَافِظَاتٌ لِلْغَيْبِ بِمَا حَفِظَ اللَّهُ وَاللَّاتِي تَخَافُونَ نُشُوزَهُنَّ فَعِظُوهُنَّ وَاهْجُرُوهُنَّ فِي الْمَضَاجِعِ وَاضْرِبُوهُنَّ فَإِنْ أَطَعْنَكُمْ فَلَا تَبْغُوا عَلَيْهِنَّ سَبِيلًا إِنَّ اللَّهَ كَانَ عَلِيًّا كَبِيرًا

Meal (IK): Allah’ın kimini kimine üstün kılmış olması ve onların mallarından infak etmeleri sebebiyle erkekler, kadınlar üzerine hakimdirler. İyi kadınlar; itaatli olan ve Allah’ın kendilerini korumasına karşılık, kendileri de gizliyi koruyanlardır. Serkeşlik etmelerinden endişelendiğiniz kadınlara öğüt verin, kendilerini yataklarında yalnız bırakın, (yine uslanmazlarsa) dövün, sizi itaat ederlerse aleyhlerinde bir yol aramayın. Muhakkak ki Allah; Aliyy ve Kebir olandır.

### [Nisa 4:35](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81/ayet/4:35.md) — خِفْتُمْ

وَإِنْ خِفْتُمْ شِقَاقَ بَيْنِهِمَا فَابْعَثُوا حَكَمًا مِنْ أَهْلِهِ وَحَكَمًا مِنْ أَهْلِهَا إِنْ يُرِيدَا إِصْلَاحًا يُوَفِّقِ اللَّهُ بَيْنَهُمَا إِنَّ اللَّهَ كَانَ عَلِيمًا خَبِيرًا

Meal (IK): Eğer aralarının açılmasından endişeye düşerseniz; erkek tarafından bir hakem, kadın tarafından bir hakem gönderin. Bunlar barıştırılmak isterlerse; Allah, onların arasını bulur. Muhakkak ki Allah; Alim, Habir olandır.

### [Nisa 4:83](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81/ayet/4:83.md) — الْخَوْفِ

وَإِذَا جَاءَهُمْ أَمْرٌ مِنَ الْأَمْنِ أَوِ الْخَوْفِ أَذَاعُوا بِهِ وَلَوْ رَدُّوهُ إِلَى الرَّسُولِ وَإِلَى أُولِي الْأَمْرِ مِنْهُمْ لَعَلِمَهُ الَّذِينَ يَسْتَنْبِطُونَهُ مِنْهُمْ وَلَوْلَا فَضْلُ اللَّهِ عَلَيْكُمْ وَرَحْمَتُهُ لَاتَّبَعْتُمُ الشَّيْطَانَ إِلَّا قَلِيلًا

Meal (IK): Kendilerine güven ve korkuya dair bir haber geldiğinde; onu yayarlar. Halbuki o haberi peygambere veya mü’min kumandanlara götürselerdi; onlar, ondan ne gibi netice çıkaracaklarını bilirlerdi. Eğer üzerinizde Allah’ın nimet ve rahmeti olmasaydı; pek azınız müstesna, şeytana uymuş gitmiştiniz.

### [Nisa 4:101](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81/ayet/4:101.md) — خِفْتُمْ

وَإِذَا ضَرَبْتُمْ فِي الْأَرْضِ فَلَيْسَ عَلَيْكُمْ جُنَاحٌ أَنْ تَقْصُرُوا مِنَ الصَّلَاةِ إِنْ خِفْتُمْ أَنْ يَفْتِنَكُمُ الَّذِينَ كَفَرُوا إِنَّ الْكَافِرِينَ كَانُوا لَكُمْ عَدُوًّا مُبِينًا

Meal (IK): Yeryüzünde (sefere) koyulduğunuz zaman; kafirlerin size bir fenalık yapmasından korkarsanız; namazı kısaltmanızda size bir vebal yoktur. Şüphe yok ki kafirler, sizin apaçık düşmanınızdır.

### [Nisa 4:128](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81/ayet/4:128.md) — خَافَتْ

وَإِنِ امْرَأَةٌ خَافَتْ مِنْ بَعْلِهَا نُشُوزًا أَوْ إِعْرَاضًا فَلَا جُنَاحَ عَلَيْهِمَا أَنْ يُصْلِحَا بَيْنَهُمَا صُلْحًا وَالصُّلْحُ خَيْرٌ وَأُحْضِرَتِ الْأَنْفُسُ الشُّحَّ وَإِنْ تُحْسِنُوا وَتَتَّقُوا فَإِنَّ اللَّهَ كَانَ بِمَا تَعْمَلُونَ خَبِيرًا

Meal (IK): Eğer kadın; kocasının serkeşliğinden veya yüz çevirmesinden endişe ederse; anlaşma yoluyla aralarını bulmalarında kendileri için bir günah yoktur. Anlaşmak daha hayırlıdır. Nefisler kıskançlığa meyyaldir. Eğer iyi davranır ve sakınırsanız; Allah işlediklerinizden haberdardır.

### [Maide 5:23](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81/ayet/5:23.md) — يَخَافُونَ

قَالَ رَجُلَانِ مِنَ الَّذِينَ يَخَافُونَ أَنْعَمَ اللَّهُ عَلَيْهِمَا ادْخُلُوا عَلَيْهِمُ الْبَابَ فَإِذَا دَخَلْتُمُوهُ فَإِنَّكُمْ غَالِبُونَ وَعَلَى اللَّهِ فَتَوَكَّلُوا إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنِينَ

Meal (IK): Korkanlar arasında bulunan, Allah’ın nimetine erdirdiği iki adam demişlerdi ki: Onların üstlerine kapıdan yürüyün, oraya girerseniz; muhakkak siz, galiblersiniz. Şayet mü’minlerseniz; Allah’a tevekkül edin.

### [Maide 5:28](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81/ayet/5:28.md) — أَخَافُ

لَئِنْ بَسَطْتَ إِلَيَّ يَدَكَ لِتَقْتُلَنِي مَا أَنَا بِبَاسِطٍ يَدِيَ إِلَيْكَ لِأَقْتُلَكَ إِنِّي أَخَافُ اللَّهَ رَبَّ الْعَالَمِينَ

Meal (IK): Beni öldürmek için elini bana uzatırsan; ben, seni öldürmek için elimi sana uzatmam. Muhakkak ki ben; alemlerin Rabbı olan Allah’tan korkarım.

### [Maide 5:54](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81/ayet/5:54.md) — يَخَافُونَ

يَاأَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا مَنْ يَرْتَدَّ مِنْكُمْ عَنْ دِينِهِ فَسَوْفَ يَأْتِي اللَّهُ بِقَوْمٍ يُحِبُّهُمْ وَيُحِبُّونَهُ أَذِلَّةٍ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ أَعِزَّةٍ عَلَى الْكَافِرِينَ يُجَاهِدُونَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَلَا يَخَافُونَ لَوْمَةَ لَائِمٍ ذَلِكَ فَضْلُ اللَّهِ يُؤْتِيهِ مَنْ يَشَاءُ وَاللَّهُ وَاسِعٌ عَلِيمٌ

Meal (IK): Ey iman edenler; içinizden her kim, dininden dönerse; Allah’ın sevdiği ve onların da O’nu sevdikleri, mü’minlere karşı alçak gönüllü, kafirlere karşı zorlu bir kavim getirir. Allah yolunda cihad ederler, hiç bir yerenin yermesinden korkmazlar. Bu, Allah’ın bir lütfudur. O’nu dilediğine verir. Allah; Vasi’dir, Alim’dir.

### [Maide 5:69](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81/ayet/5:69.md) — خَوْفٌ

إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَالَّذِينَ هَادُوا وَالصَّابِئُونَ وَالنَّصَارَى مَنْ آمَنَ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ وَعَمِلَ صَالِحًا فَلَا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلَا هُمْ يَحْزَنُونَ

Meal (IK): Doğrusu; iman edenler, yahudi olanlar, sabiiler ve hristiyanlardan Allah’a ve ahiret gününe inananlara, salih amel işleyenlere; hiç korku yoktur. Ve onlar, üzülecek de değildir.

### [Maide 5:94](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81/ayet/5:94.md) — يَخَافُهُ

يَاأَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَيَبْلُوَنَّكُمُ اللَّهُ بِشَيْءٍ مِنَ الصَّيْدِ تَنَالُهُ أَيْدِيكُمْ وَرِمَاحُكُمْ لِيَعْلَمَ اللَّهُ مَنْ يَخَافُهُ بِالْغَيْبِ فَمَنِ اعْتَدَى بَعْدَ ذَلِكَ فَلَهُ عَذَابٌ أَلِيمٌ

Meal (IK): Ey iman edenler; Allah, görmeksizin kendisinden korkanları ayırdetmek için; elinizin ve mızraklarınızın ulaştığı avdan bir şeyle sizi, mutlaka dener. Bundan sonra da her kim, haddi aşarsa; ona elem verici bir azab vardır.

### [Maide 5:108](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81/ayet/5:108.md) — يَخَافُوا

ذَلِكَ أَدْنَى أَنْ يَأْتُوا بِالشَّهَادَةِ عَلَى وَجْهِهَا أَوْ يَخَافُوا أَنْ تُرَدَّ أَيْمَانٌ بَعْدَ أَيْمَانِهِمْ وَاتَّقُوا اللَّهَ وَاسْمَعُوا وَاللَّهُ لَا يَهْدِي الْقَوْمَ الْفَاسِقِينَ

Meal (IK): Bu, şehadeti gereği gibi yapmalarına veya yeminden sonra yeminlerinin reddedileceğinden korkmalarına daha yakındır. Allah’tan korkun ve dinleyin. Allah fasıklar güruhunu hidayete erdirmez.

### [En'am 6:15](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81/ayet/6:15.md) — أَخَافُ

قُلْ إِنِّي أَخَافُ إِنْ عَصَيْتُ رَبِّي عَذَابَ يَوْمٍ عَظِيمٍ

Meal (IK): De ki: Ben, Rabbıma karşı gelirsem, büyük günün azabından korkarım.

### [En'am 6:48](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81/ayet/6:48.md) — خَوْفٌ

وَمَا نُرْسِلُ الْمُرْسَلِينَ إِلَّا مُبَشِّرِينَ وَمُنْذِرِينَ فَمَنْ آمَنَ وَأَصْلَحَ فَلَا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلَا هُمْ يَحْزَنُونَ

Meal (IK): Biz, peygamberleri ancak müjdeci ve uyarıcı olarak göndeririz. Öyleyse her kim ki inanır ve ıslah ederse; artık onlar için korku yoktur. Ve onlar üzülecek de değillerdir.

### [En'am 6:51](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81/ayet/6:51.md) — يَخَافُونَ

وَأَنْذِرْ بِهِ الَّذِينَ يَخَافُونَ أَنْ يُحْشَرُوا إِلَى رَبِّهِمْ لَيْسَ لَهُمْ مِنْ دُونِهِ وَلِيٌّ وَلَا شَفِيعٌ لَعَلَّهُمْ يَتَّقُونَ

Meal (IK): Rabblarına toplanacaklarından korkanları, sen onunla uyar. O’ndan başka bir dost ve şefaatçıları yoktur. Umulur ki sakınalar.

### [En'am 6:80](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81/ayet/6:80.md) — أَخَافُ

وَحَاجَّهُ قَوْمُهُ قَالَ أَتُحَاجُّونِّي فِي اللَّهِ وَقَدْ هَدَانِ وَلَا أَخَافُ مَا تُشْرِكُونَ بِهِ إِلَّا أَنْ يَشَاءَ رَبِّي شَيْئًا وَسِعَ رَبِّي كُلَّ شَيْءٍ عِلْمًا أَفَلَا تَتَذَكَّرُونَ

Meal (IK): Kavmi, onunla tartoşmaya girişti. Demişti ki: Beni doğru yola iletmişken; Allah hakkında mı benimle tartışıyorsunuz? O’na şirk koştuklarınızdan korkmam. Meğer ki, Rabbım bir şey dilemiş olsun. Rabbım, ilimce herşeyi kuşatmıştır. Hala düşünüp öğüt almayacak mısınız?

### [En'am 6:81](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81/ayet/6:81.md) — أَخَافُ · تَخَافُونَ

وَكَيْفَ أَخَافُ مَا أَشْرَكْتُمْ وَلَا تَخَافُونَ أَنَّكُمْ أَشْرَكْتُمْ بِاللَّهِ مَا لَمْ يُنَزِّلْ بِهِ عَلَيْكُمْ سُلْطَانًا فَأَيُّ الْفَرِيقَيْنِ أَحَقُّ بِالْأَمْنِ إِنْ كُنْتُمْ تَعْلَمُونَ

Meal (IK): Hem siz; Allah’ın size hiçbir delil ve bürhan indirmediği şeyleri O’na şirk koşmaktan korkmazken; kendisine şirk koştuğunuz şeylerden ben nasıl korkarım? Şimdi, bu iki zümreden hangisi emin olmaya daha layıktır? Eğer biliyorsanız.

### [Araf 7:35](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81/ayet/7:35.md) — خَوْفٌ

يَابَنِي آدَمَ إِمَّا يَأْتِيَنَّكُمْ رُسُلٌ مِنْكُمْ يَقُصُّونَ عَلَيْكُمْ آيَاتِي فَمَنِ اتَّقَى وَأَصْلَحَ فَلَا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلَا هُمْ يَحْزَنُونَ

Meal (IK): Ey ademoğulları; içinizden size ayetlerimizi anlatan peygamberler gelince, her kim ki sakınıp düzelirse; artık onlar için bir korku yoktur ve onlar üzülecek de değillerdir.

### [Araf 7:49](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81/ayet/7:49.md) — خَوْفٌ

أَهَؤُلَاءِ الَّذِينَ أَقْسَمْتُمْ لَا يَنَالُهُمُ اللَّهُ بِرَحْمَةٍ ادْخُلُوا الْجَنَّةَ لَا خَوْفٌ عَلَيْكُمْ وَلَا أَنْتُمْ تَحْزَنُونَ

Meal (IK): Bunlar mıydı ki; kendilerini Allah’ın rahmetine erdirmeyeceğine yemin etmiştiniz. Girin cennete; size hiç bir korku yoktur ve sizler üzülecek de değilsiniz.

### [Araf 7:56](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81/ayet/7:56.md) — خَوْفًا

وَلَا تُفْسِدُوا فِي الْأَرْضِ بَعْدَ إِصْلَاحِهَا وَادْعُوهُ خَوْفًا وَطَمَعًا إِنَّ رَحْمَةَ اللَّهِ قَرِيبٌ مِنَ الْمُحْسِنِينَ

Meal (IK): Islah olmuşken yeryüzünde fesad çıkarmayın ve O’na korka korka ve ümitle yalvarın. Muhakkak ki Allah’ın rahmeti; ihsan edenlere çok yakındır.

### [Araf 7:59](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81/ayet/7:59.md) — أَخَافُ

لَقَدْ أَرْسَلْنَا نُوحًا إِلَى قَوْمِهِ فَقَالَ يَاقَوْمِ اعْبُدُوا اللَّهَ مَا لَكُمْ مِنْ إِلَهٍ غَيْرُهُ إِنِّي أَخَافُ عَلَيْكُمْ عَذَابَ يَوْمٍ عَظِيمٍ

Meal (IK): Andolsun ki; Nuh’u kavmine gönderdik de; Ey kavmim, Allah’a kulluk edin, sizin için O’ndan başka hiçbir ilah yoktur. Doğrusu ben, sizin için büyük bir günün azabından korkarım, dedi.

### [Araf 7:205](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81/ayet/7:205.md) — وَخِيفَةً

وَاذْكُرْ رَبَّكَ فِي نَفْسِكَ تَضَرُّعًا وَخِيفَةً وَدُونَ الْجَهْرِ مِنَ الْقَوْلِ بِالْغُدُوِّ وَالْآصَالِ وَلَا تَكُنْ مِنَ الْغَافِلِينَ

Meal (IK): Rabbına; içinden yalvararak ve korkarak, yüksek olmayan bir sesle sabah akşam zikret. Ve gafillerden olma.

### [Enfal 8:26](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81/ayet/8:26.md) — تَخَافُونَ

وَاذْكُرُوا إِذْ أَنْتُمْ قَلِيلٌ مُسْتَضْعَفُونَ فِي الْأَرْضِ تَخَافُونَ أَنْ يَتَخَطَّفَكُمُ النَّاسُ فَآوَاكُمْ وَأَيَّدَكُمْ بِنَصْرِهِ وَرَزَقَكُمْ مِنَ الطَّيِّبَاتِ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ

Meal (IK): Hatırlayın ki; bir zamanlar yeryüzünde azlıktınız, zayıf sayılırdınız. İnsanların sizi tutup kapmasından korkuyordunuz. Size ev bark verdi, yardımıyla destekledi ve temiz şeylerden rızıklandırdı. Umulur ki şükredersiniz.

### [Enfal 8:48](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81/ayet/8:48.md) — أَخَافُ

وَإِذْ زَيَّنَ لَهُمُ الشَّيْطَانُ أَعْمَالَهُمْ وَقَالَ لَا غَالِبَ لَكُمُ الْيَوْمَ مِنَ النَّاسِ وَإِنِّي جَارٌ لَكُمْ فَلَمَّا تَرَاءَتِ الْفِئَتَانِ نَكَصَ عَلَى عَقِبَيْهِ وَقَالَ إِنِّي بَرِيءٌ مِنْكُمْ إِنِّي أَرَى مَا لَا تَرَوْنَ إِنِّي أَخَافُ اللَّهَ وَاللَّهُ شَدِيدُ الْعِقَابِ

Meal (IK): Hani şeytan onlara yaptıklarını süslemiş ve demişti ki: Bugün insanlardan sizi yenecek yoktur. Ben de size muhakkak yardımcıyım. İki ordu karşılaşınca da, iki topuğu üstüne kaçarak: Benim sizinle alakam yok, doğrusu sizin görmediklerinizi görüyorum, ben Allah’tan korkuyorum. Çünkü Allah azabı şiddetli olandır, demişti.

### [Enfal 8:58](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81/ayet/8:58.md) — تَخَافَنَّ

وَإِمَّا تَخَافَنَّ مِنْ قَوْمٍ خِيَانَةً فَانْبِذْ إِلَيْهِمْ عَلَى سَوَاءٍ إِنَّ اللَّهَ لَا يُحِبُّ الْخَائِنِينَ

Meal (IK): Eğer bir kavmin hiyanet etmesinden korkarsan; sen de onlara karşı aynı şekilde davran. Muhakkak ki Allah; hainleri sevmez.

### [Tevbe 9:28](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81/ayet/9:28.md) — خِفْتُمْ

يَاأَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِنَّمَا الْمُشْرِكُونَ نَجَسٌ فَلَا يَقْرَبُوا الْمَسْجِدَ الْحَرَامَ بَعْدَ عَامِهِمْ هَذَا وَإِنْ خِفْتُمْ عَيْلَةً فَسَوْفَ يُغْنِيكُمُ اللَّهُ مِنْ فَضْلِهِ إِنْ شَاءَ إِنَّ اللَّهَ عَلِيمٌ حَكِيمٌ

Meal (IK): Ey iman edenler; doğrusu müşrikler ancak necistir. Onun için bu yıllarından sonra Mescid-i Haram’a yaklaşmasınlar. Eğer fakirlikten korkarsanız, Allah dilerse sizi yakında kendi lütfu ile zenginleştirir. Muhakkak ki Allah; Alim’dir, Hakim’dir.

### [Yunus 10:15](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81/ayet/10:15.md) — أَخَافُ

وَإِذَا تُتْلَى عَلَيْهِمْ آيَاتُنَا بَيِّنَاتٍ قَالَ الَّذِينَ لَا يَرْجُونَ لِقَاءَنَا ائْتِ بِقُرْآنٍ غَيْرِ هَذَا أَوْ بَدِّلْهُ قُلْ مَا يَكُونُ لِي أَنْ أُبَدِّلَهُ مِنْ تِلْقَاءِ نَفْسِي إِنْ أَتَّبِعُ إِلَّا مَا يُوحَى إِلَيَّ إِنِّي أَخَافُ إِنْ عَصَيْتُ رَبِّي عَذَابَ يَوْمٍ عَظِيمٍ

Meal (IK): Ayetlerimiz onlara açık açık okununca; Bizimle karşılaşmayı ummayanlar: Bundan başka bir Kur’an getir veya bunu değiştir, dediler. De ki: Onu kendiliğimden değiştirmem olmaz. Ben, ancak bana vahyolunana uyarım. Ben, Rabbıma karşı gelirsem; büyük bir günün azabından korkarım.

### [Yunus 10:62](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81/ayet/10:62.md) — خَوْفٌ

أَلَا إِنَّ أَوْلِيَاءَ اللَّهِ لَا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلَا هُمْ يَحْزَنُونَ

Meal (IK): Dikkat edin, Allah dostlarında hiç bir korku yoktur. Onlar, mahzun da olacak değillerdir.

### [Yunus 10:83](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81/ayet/10:83.md) — خَوْفٍ

فَمَا آمَنَ لِمُوسَى إِلَّا ذُرِّيَّةٌ مِنْ قَوْمِهِ عَلَى خَوْفٍ مِنْ فِرْعَوْنَ وَمَلَئِهِمْ أَنْ يَفْتِنَهُمْ وَإِنَّ فِرْعَوْنَ لَعَالٍ فِي الْأَرْضِ وَإِنَّهُ لَمِنَ الْمُسْرِفِينَ

Meal (IK): Firavun ve erkanının kendilerine fenalık yapmasından korktuklarından, kavminin bir kısım gençleri dışında kimse Musa’ya iman etmedi. Çünkü Firavun, yeryüzünde çok ululanan ve gerçekten aşırı gidenlerdendi.

### [Hud 11:3](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81/ayet/11:3.md) — أَخَافُ

وَأَنِ اسْتَغْفِرُوا رَبَّكُمْ ثُمَّ تُوبُوا إِلَيْهِ يُمَتِّعْكُمْ مَتَاعًا حَسَنًا إِلَى أَجَلٍ مُسَمًّى وَيُؤْتِ كُلَّ ذِي فَضْلٍ فَضْلَهُ وَإِنْ تَوَلَّوْا فَإِنِّي أَخَافُ عَلَيْكُمْ عَذَابَ يَوْمٍ كَبِيرٍ

Meal (IK): Rabbınızdan mağfiret dileyin, sonra O’na tevbe edin ki, belli bir süreye kadar sizi güzelce geçindirsin. Her lütuf sahibine lütfunu versin. Eğer yüzçevirirseniz; o zaman ben, başınıza gelecek büyük bir günün azabından korkarım.

### [Hud 11:26](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81/ayet/11:26.md) — أَخَافُ

أَنْ لَا تَعْبُدُوا إِلَّا اللَّهَ إِنِّي أَخَافُ عَلَيْكُمْ عَذَابَ يَوْمٍ أَلِيمٍ

Meal (IK): Allah’tan başkasına ibadet etmeyin. Doğrusu ben, hakkınızda acıklı bir günün azabından korkuyorum.

### [Hud 11:70](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81/ayet/11:70.md) — خِيفَةً · تَخَفْ

فَلَمَّا رَأَى أَيْدِيَهُمْ لَا تَصِلُ إِلَيْهِ نَكِرَهُمْ وَأَوْجَسَ مِنْهُمْ خِيفَةً قَالُوا لَا تَخَفْ إِنَّا أُرْسِلْنَا إِلَى قَوْمِ لُوطٍ

Meal (IK): Ellerinin ona uzanmadığını görünce, durumlarını beğenmedi ve içine korku düştü. Korkma, biz Lut kavmine gönderildik, dediler.

### [Hud 11:84](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81/ayet/11:84.md) — أَخَافُ

وَإِلَى مَدْيَنَ أَخَاهُمْ شُعَيْبًا قَالَ يَاقَوْمِ اعْبُدُوا اللَّهَ مَا لَكُمْ مِنْ إِلَهٍ غَيْرُهُ وَلَا تَنْقُصُوا الْمِكْيَالَ وَالْمِيزَانَ إِنِّي أَرَاكُمْ بِخَيْرٍ وَإِنِّي أَخَافُ عَلَيْكُمْ عَذَابَ يَوْمٍ مُحِيطٍ

Meal (IK): Medyen’e de kardeşleri Şuayb’ı. Dedi ki: Ey kavmim; Allah’a kulluk edin, O’ndan başka ilahınız yoktur. Ölçüyü tartıyı eksik tutmayın. Ben sizi, iyi bir halde, refah içinde görüyorum. Ve sizi azabla kuşatacak bir günden korkuyorum.

### [Hud 11:103](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81/ayet/11:103.md) — خَافَ

إِنَّ فِي ذَلِكَ لَآيَةً لِمَنْ خَافَ عَذَابَ الْآخِرَةِ ذَلِكَ يَوْمٌ مَجْمُوعٌ لَهُ النَّاسُ وَذَلِكَ يَوْمٌ مَشْهُودٌ

Meal (IK): Muhakkak ki ahiret azabından korkanlar için, bunda ayet vardır. O gün; bütün insanların toplanacağı gündür ve o, görülecek gündür.

### [Yusuf 12:13](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81/ayet/12:13.md) — وَأَخَافُ

قَالَ إِنِّي لَيَحْزُنُنِي أَنْ تَذْهَبُوا بِهِ وَأَخَافُ أَنْ يَأْكُلَهُ الذِّئْبُ وَأَنْتُمْ عَنْهُ غَافِلُونَ

Meal (IK): Dedi ki: Onu götürmeniz doğrusu beni tasaya düşürüyor. Siz, ondan habersizken onu kurdun yemesinden korkuyorum.

### [Rad 13:12](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81/ayet/13:12.md) — خَوْفًا

هُوَ الَّذِي يُرِيكُمُ الْبَرْقَ خَوْفًا وَطَمَعًا وَيُنْشِئُ السَّحَابَ الثِّقَالَ

Meal (IK): O’dur, korku ve ümide düşürmek için size, şimşeği gösteren ve yağmur yüklü bulutları meydana getiren.

### [Rad 13:13](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81/ayet/13:13.md) — خِيفَتِهِ

وَيُسَبِّحُ الرَّعْدُ بِحَمْدِهِ وَالْمَلَائِكَةُ مِنْ خِيفَتِهِ وَيُرْسِلُ الصَّوَاعِقَ فَيُصِيبُ بِهَا مَنْ يَشَاءُ وَهُمْ يُجَادِلُونَ فِي اللَّهِ وَهُوَ شَدِيدُ الْمِحَالِ

Meal (IK): Gökgürültüsü; hamd ile, melekler de korku ile O’nu tesbih eder. O, yıldırımları gönderir de onlarla dilediğini çarpar. Halbuki onlar; Allah hakkında tartışıyorlardı. O, kudretinde pek çetin olandır.

### [Rad 13:21](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81/ayet/13:21.md) — وَيَخَافُونَ

وَالَّذِينَ يَصِلُونَ مَا أَمَرَ اللَّهُ بِهِ أَنْ يُوصَلَ وَيَخْشَوْنَ رَبَّهُمْ وَيَخَافُونَ سُوءَ الْحِسَابِ

Meal (IK): Ve onlar ki; Allah’ın bitiştirilmesini emrettiği şeyi bitiştirirler. Rabblarından korkarlar ve kötü hesabdan ürkerler.

### [İbrahim 14:14](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81/ayet/14:14.md) — خَافَ · وَخَافَ

وَلَنُسْكِنَنَّكُمُ الْأَرْضَ مِنْ بَعْدِهِمْ ذَلِكَ لِمَنْ خَافَ مَقَامِي وَخَافَ وَعِيدِ

Meal (IK): Onlardan sonra da yeryüzüne sizi yerleştireceğiz. Bu, makamımdan ve tehdidimden korkanlara vaadimdir.

### [Nahl 16:47](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81/ayet/16:47.md) — تَخَوُّفٍ

أَوْ يَأْخُذَهُمْ عَلَى تَخَوُّفٍ فَإِنَّ رَبَّكُمْ لَرَءُوفٌ رَحِيمٌ

Meal (IK): Yahut yok olmak endişesindeyken yakalamasından mı? Muhakkak ki Rabbın, Rauf’tur, Ramim’dir.

### [Nahl 16:50](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81/ayet/16:50.md) — يَخَافُونَ

يَخَافُونَ رَبَّهُمْ مِنْ فَوْقِهِمْ وَيَفْعَلُونَ مَا يُؤْمَرُونَ

Meal (IK): Üstlerinden, Rabblarından korkarlar ve emrolundukları şeyleri yaparlar.

### [Nahl 16:112](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81/ayet/16:112.md) — وَالْخَوْفِ

وَضَرَبَ اللَّهُ مَثَلًا قَرْيَةً كَانَتْ آمِنَةً مُطْمَئِنَّةً يَأْتِيهَا رِزْقُهَا رَغَدًا مِنْ كُلِّ مَكَانٍ فَكَفَرَتْ بِأَنْعُمِ اللَّهِ فَأَذَاقَهَا اللَّهُ لِبَاسَ الْجُوعِ وَالْخَوْفِ بِمَا كَانُوا يَصْنَعُونَ

Meal (IK): Allah; size, huzur ve güven içinde bir kasabayı misal olarak verir. Her yandan oraya bol bol rızık geliyordu. Ama Allah’ın nimetine nankörlük ettiler de yaptıklarından dolayı Allah onlara açlık ve korku belasını tattırdı.

### [İsra 17:57](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81/ayet/17:57.md) — وَيَخَافُونَ

أُولَئِكَ الَّذِينَ يَدْعُونَ يَبْتَغُونَ إِلَى رَبِّهِمُ الْوَسِيلَةَ أَيُّهُمْ أَقْرَبُ وَيَرْجُونَ رَحْمَتَهُ وَيَخَافُونَ عَذَابَهُ إِنَّ عَذَابَ رَبِّكَ كَانَ مَحْذُورًا

Meal (IK): Onlar, Rabblarına vesile arayarak daha yakın olmak için bunlara taparlar. O’nun rahmetini umarlar, azabından korkarlar. Zira Rabbının azabı, sakınılmaya değerdir.

### [İsra 17:59](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81/ayet/17:59.md) — تَخْوِيفًا

وَمَا مَنَعَنَا أَنْ نُرْسِلَ بِالْآيَاتِ إِلَّا أَنْ كَذَّبَ بِهَا الْأَوَّلُونَ وَآتَيْنَا ثَمُودَ النَّاقَةَ مُبْصِرَةً فَظَلَمُوا بِهَا وَمَا نُرْسِلُ بِالْآيَاتِ إِلَّا تَخْوِيفًا

Meal (IK): Bizi ayetlerle göndermekten alıkoyan şey; ancak öncekilerin onları yalanlamış olmalarıdır. Semud’a da gözleri göre göre bir dişi deve vermiştik de, ona zulmetmişlerdi. Halbuki Biz; ayetleri ancak korkutmak için göndeririz.

### [İsra 17:60](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81/ayet/17:60.md) — وَنُخَوِّفُهُمْ

وَإِذْ قُلْنَا لَكَ إِنَّ رَبَّكَ أَحَاطَ بِالنَّاسِ وَمَا جَعَلْنَا الرُّؤْيَا الَّتِي أَرَيْنَاكَ إِلَّا فِتْنَةً لِلنَّاسِ وَالشَّجَرَةَ الْمَلْعُونَةَ فِي الْقُرْآنِ وَنُخَوِّفُهُمْ فَمَا يَزِيدُهُمْ إِلَّا طُغْيَانًا كَبِيرًا

Meal (IK): Hani sana demiştik ki: Rabbın gerçekten insanları kuşatmıştır. Sonra göstermiş olduğumuz rüyayı sadece insanlar için bir imtihan kıldık. Kur’an’da lanetlenmiş olan ağacı da. Biz onları korkutuyoruz ama bu, onlara büyük bir azgınlık vermekten başka bir şeyi artırmıyor.

### [Meryem 19:5](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81/ayet/19:5.md) — خِفْتُ

وَإِنِّي خِفْتُ الْمَوَالِيَ مِنْ وَرَائِي وَكَانَتِ امْرَأَتِي عَاقِرًا فَهَبْ لِي مِنْ لَدُنْكَ وَلِيًّا

Meal (IK): Doğrusu ben; kendimden sonra yerime geçecek yakınlarımın iyi hareket etmeyeceklerinden korkuyorum. Karım da kısırdır. Bana katından bir oğul bağışla.

### [Meryem 19:45](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81/ayet/19:45.md) — أَخَافُ

يَاأَبَتِ إِنِّي أَخَافُ أَنْ يَمَسَّكَ عَذَابٌ مِنَ الرَّحْمَنِ فَتَكُونَ لِلشَّيْطَانِ وَلِيًّا

Meal (IK): Babacığım, sana Rahman’ın katından bir azabın gelmesinden korkuyorum. Böylece şeytanın dostu olarak kalırsın.

### [Taha 20:21](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81/ayet/20:21.md) — تَخَفْ

قَالَ خُذْهَا وَلَا تَخَفْ سَنُعِيدُهَا سِيرَتَهَا الْأُولَى

Meal (IK): Buyurdu: Tut onu korkma. Biz onu yine eski durumuna çevireceğiz.

### [Taha 20:45](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81/ayet/20:45.md) — نَخَافُ

قَالَا رَبَّنَا إِنَّنَا نَخَافُ أَنْ يَفْرُطَ عَلَيْنَا أَوْ أَنْ يَطْغَى

Meal (IK): Dediler ki: Rabbımız; onun bize taşkınlık yapmasından veya azgın davranmasından endişe ederiz.

### [Taha 20:46](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81/ayet/20:46.md) — تَخَافَا

قَالَ لَا تَخَافَا إِنَّنِي مَعَكُمَا أَسْمَعُ وَأَرَى

Meal (IK): Buyurdu: Korkmayın, Ben sizinle beraberim, hem görür, hem de işitirim.

### [Taha 20:67](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81/ayet/20:67.md) — خِيفَةً

فَأَوْجَسَ فِي نَفْسِهِ خِيفَةً مُوسَى

Meal (IK): Bu sebeple Musa, içinde bir korku hissetti.

### [Taha 20:68](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81/ayet/20:68.md) — تَخَفْ

قُلْنَا لَا تَخَفْ إِنَّكَ أَنْتَ الْأَعْلَى

Meal (IK): Korkma; muhakkak sen daha üstünsün, dedik.

### [Taha 20:77](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81/ayet/20:77.md) — تَخَافُ

وَلَقَدْ أَوْحَيْنَا إِلَى مُوسَى أَنْ أَسْرِ بِعِبَادِي فَاضْرِبْ لَهُمْ طَرِيقًا فِي الْبَحْرِ يَبَسًا لَا تَخَافُ دَرَكًا وَلَا تَخْشَى

Meal (IK): Andolsun ki; Musa’ya şöyle vahyettik: Kullarımı geceleyin yürüt. Denizde onlara kuru bir yol aç. Batmaktan ve düşmanların yetişmesinden korkma, endişe etme.

### [Taha 20:112](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81/ayet/20:112.md) — يَخَافُ

وَمَنْ يَعْمَلْ مِنَ الصَّالِحَاتِ وَهُوَ مُؤْمِنٌ فَلَا يَخَافُ ظُلْمًا وَلَا هَضْمًا

Meal (IK): Kim de inanmış olarak salih ameller işlerse; o, zulümden ve hakkının yenmesinden korkmaz.

### [Nur 24:37](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81/ayet/24:37.md) — يَخَافُونَ

رِجَالٌ لَا تُلْهِيهِمْ تِجَارَةٌ وَلَا بَيْعٌ عَنْ ذِكْرِ اللَّهِ وَإِقَامِ الصَّلَاةِ وَإِيتَاءِ الزَّكَاةِ يَخَافُونَ يَوْمًا تَتَقَلَّبُ فِيهِ الْقُلُوبُ وَالْأَبْصَارُ

Meal (IK): Öyle erler ki; ne ticaret, ne alış-veriş onları Allah’ı zikretmekten, namaz kılmaktan ve zekat vermekten alıkoymaz. Onlar gönüllerin ve gözlerin döneceği günden korkarlar.

### [Nur 24:50](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81/ayet/24:50.md) — يَخَافُونَ

أَفِي قُلُوبِهِمْ مَرَضٌ أَمِ ارْتَابُوا أَمْ يَخَافُونَ أَنْ يَحِيفَ اللَّهُ عَلَيْهِمْ وَرَسُولُهُ بَلْ أُولَئِكَ هُمُ الظَّالِمُونَ

Meal (IK): Kalblerinde bir hastalık mı var bunların? Yoksa şüphe mi ettiler? Veya Allah’ın ve Rasulünün kendilerine haksızlık edeceğinden mi korkuyorlar? Hayır, onlar; zalimlerin kendileridir.

### [Nur 24:55](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81/ayet/24:55.md) — خَوْفِهِمْ

وَعَدَ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا مِنْكُمْ وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ لَيَسْتَخْلِفَنَّهُمْ فِي الْأَرْضِ كَمَا اسْتَخْلَفَ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ وَلَيُمَكِّنَنَّ لَهُمْ دِينَهُمُ الَّذِي ارْتَضَى لَهُمْ وَلَيُبَدِّلَنَّهُمْ مِنْ بَعْدِ خَوْفِهِمْ أَمْنًا يَعْبُدُونَنِي لَا يُشْرِكُونَ بِي شَيْئًا وَمَنْ كَفَرَ بَعْدَ ذَلِكَ فَأُولَئِكَ هُمُ الْفَاسِقُونَ

Meal (IK): Allah; içinizden iman edip salih amel işleyenlere vaad etti ki: Onlardan öncekileri nasıl halef kıldı ise onları da yeryüzüne halef kılacak ve on lar için beğendiği dini temelli yerleştirecek, korkularını emniyete çevirecektir. Çünkü onlar, Bana kulluk eder ve hiç bir şeyi Bana şirk koşmazlar. Kim de bundan sonra inkar ederse; işte onlar fasıkların kendileridir.

### [Şuara 26:12](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81/ayet/26:12.md) — أَخَافُ

قَالَ رَبِّ إِنِّي أَخَافُ أَنْ يُكَذِّبُونِ

Meal (IK): Dedi ki: Rabbım, onların beni yalanlamalarından korkarım.

### [Şuara 26:14](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81/ayet/26:14.md) — فَأَخَافُ

وَلَهُمْ عَلَيَّ ذَنْبٌ فَأَخَافُ أَنْ يَقْتُلُونِ

Meal (IK): Hem onların bana isnad ettikleri bir suç var. Korkarım ki beni öldürürler

### [Şuara 26:21](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81/ayet/26:21.md) — خِفْتُكُمْ

فَفَرَرْتُ مِنْكُمْ لَمَّا خِفْتُكُمْ فَوَهَبَ لِي رَبِّي حُكْمًا وَجَعَلَنِي مِنَ الْمُرْسَلِينَ

Meal (IK): Bu yüzden sizden korktuğum için kaçtım. Sonra Rabbım bana hüküm ihsan etti ve beni peygamberlerden kıldı.

### [Şuara 26:135](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81/ayet/26:135.md) — أَخَافُ

إِنِّي أَخَافُ عَلَيْكُمْ عَذَابَ يَوْمٍ عَظِيمٍ

Meal (IK): Doğrusu hakkınızda büyük bir günün azabından korkuyorum.

### [Neml 27:10](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81/ayet/27:10.md) — تَخَفْ · يَخَافُ

وَأَلْقِ عَصَاكَ فَلَمَّا رَآهَا تَهْتَزُّ كَأَنَّهَا جَانٌّ وَلَّى مُدْبِرًا وَلَمْ يُعَقِّبْ يَامُوسَى لَا تَخَفْ إِنِّي لَا يَخَافُ لَدَيَّ الْمُرْسَلُونَ

Meal (IK): Değneğini at. Onun yılan gibi hareketler yaptığını görünce, arkasına bakmadan dönüp kaçtı ve geri dönmedi. Ey Musa; korkma. Benim katımda muhakkak ki peygamberler korkmazlar.

### [Kasas 28:7](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81/ayet/28:7.md) — خِفْتِ · تَخَافِي

وَأَوْحَيْنَا إِلَى أُمِّ مُوسَى أَنْ أَرْضِعِيهِ فَإِذَا خِفْتِ عَلَيْهِ فَأَلْقِيهِ فِي الْيَمِّ وَلَا تَخَافِي وَلَا تَحْزَنِي إِنَّا رَادُّوهُ إِلَيْكِ وَجَاعِلُوهُ مِنَ الْمُرْسَلِينَ

Meal (IK): Musa’nın annesine: Onu emzir. Başına bir şey gelmesinden korktuğun zaman onu suya bırak. Korkma, üzülme, şüphesiz onu, Biz; sana döndürecek ve peygamber yapacağız, diye vahyettik.

### [Kasas 28:18](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81/ayet/28:18.md) — خَائِفًا

فَأَصْبَحَ فِي الْمَدِينَةِ خَائِفًا يَتَرَقَّبُ فَإِذَا الَّذِي اسْتَنْصَرَهُ بِالْأَمْسِ يَسْتَصْرِخُهُ قَالَ لَهُ مُوسَى إِنَّكَ لَغَوِيٌّ مُبِينٌ

Meal (IK): Şehirde korku içinde etrafı gözetleyerek sabahladı. Bir de baktı ki dün, kendisinden yardım isteyen kimse bağırarak ondan yine yardım istiyordu. Musa ona dedi ki: Doğrusu sen, besbelli bir azgınsın.

### [Kasas 28:21](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81/ayet/28:21.md) — خَائِفًا

فَخَرَجَ مِنْهَا خَائِفًا يَتَرَقَّبُ قَالَ رَبِّ نَجِّنِي مِنَ الْقَوْمِ الظَّالِمِينَ

Meal (IK): Bunun üzerine korku içinde gözetleyerek oradan çıktı ve: Rabbım; beni, o zalimler güruhundan kurtar, dedi.

### [Kasas 28:25](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81/ayet/28:25.md) — تَخَفْ

فَجَاءَتْهُ إِحْدَاهُمَا تَمْشِي عَلَى اسْتِحْيَاءٍ قَالَتْ إِنَّ أَبِي يَدْعُوكَ لِيَجْزِيَكَ أَجْرَ مَا سَقَيْتَ لَنَا فَلَمَّا جَاءَهُ وَقَصَّ عَلَيْهِ الْقَصَصَ قَالَ لَا تَخَفْ نَجَوْتَ مِنَ الْقَوْمِ الظَّالِمِينَ

Meal (IK): Derken, o kadınlardan biri, utana utana yürüyüp ona geldi: Babam, dedi, sana sulama ücretini ödemek için seni çağırıyor. Ona gelince, başından geçeni anlattı. O da: Korkma; artık zalimler güruhundan kurtuldun, dedi.

### [Kasas 28:31](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81/ayet/28:31.md) — تَخَفْ

وَأَنْ أَلْقِ عَصَاكَ فَلَمَّا رَآهَا تَهْتَزُّ كَأَنَّهَا جَانٌّ وَلَّى مُدْبِرًا وَلَمْ يُعَقِّبْ يَامُوسَى أَقْبِلْ وَلَا تَخَفْ إِنَّكَ مِنَ الْآمِنِينَ

Meal (IK): Asanı bırak, diye seslenildi. Onun bir yılan gibi deprendiğini görünce, dönüp arkasına bakmadan kaçtı. Ey Musa, beri gel, korkma. Çünkü sen emniyyette olanlardansın, denildi.

### [Kasas 28:33](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81/ayet/28:33.md) — فَأَخَافُ

قَالَ رَبِّ إِنِّي قَتَلْتُ مِنْهُمْ نَفْسًا فَأَخَافُ أَنْ يَقْتُلُونِ

Meal (IK): Dedi ki: Rabbım; doğrusu ben, onlardan bir cana kıydım, beni öldürmelerinden korkarım.

### [Kasas 28:34](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81/ayet/28:34.md) — أَخَافُ

وَأَخِي هَارُونُ هُوَ أَفْصَحُ مِنِّي لِسَانًا فَأَرْسِلْهُ مَعِيَ رِدْءًا يُصَدِّقُنِي إِنِّي أَخَافُ أَنْ يُكَذِّبُونِ

Meal (IK): Kardeşim Harun’un dili benimkinden daha düzgündür. Onu benimle beraber yardımcı olarak gönder ki beni tasdik etsin. Çünkü ben, tekzib etmelerinden endişe duyuyorum.

### [Ankebut 29:33](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81/ayet/29:33.md) — تَخَفْ

وَلَمَّا أَنْ جَاءَتْ رُسُلُنَا لُوطًا سِيءَ بِهِمْ وَضَاقَ بِهِمْ ذَرْعًا وَقَالُوا لَا تَخَفْ وَلَا تَحْزَنْ إِنَّا مُنَجُّوكَ وَأَهْلَكَ إِلَّا امْرَأَتَكَ كَانَتْ مِنَ الْغَابِرِينَ

Meal (IK): Elçilerimiz Lut’a geldiklerinde, bu yüzden o tasalandı ve çok sıkıldı. Ona dediler ki: Korkma ve tasalanma. Doğrusu biz, seni ve geride kalacaklardan olan karının dışındaki aileni kurtaracağız.

### [Rum 30:24](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81/ayet/30:24.md) — خَوْفًا

وَمِنْ آيَاتِهِ يُرِيكُمُ الْبَرْقَ خَوْفًا وَطَمَعًا وَيُنَزِّلُ مِنَ السَّمَاءِ مَاءً فَيُحْيِي بِهِ الْأَرْضَ بَعْدَ مَوْتِهَا إِنَّ فِي ذَلِكَ لَآيَاتٍ لِقَوْمٍ يَعْقِلُونَ

Meal (IK): Size korku ve ümit vermek için şimşeği göstermesi, gökten su indirip ölümden sonra yeri onunla diriltmesi de O’nun ayetlerindendir. Doğrusu bunlarda, akleden bir kavim için ayetler vardır.

### [Rum 30:28](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81/ayet/30:28.md) — تَخَافُونَهُمْ · كَخِيفَتِكُمْ

ضَرَبَ لَكُمْ مَثَلًا مِنْ أَنْفُسِكُمْ هَلْ لَكُمْ مِنْ مَا مَلَكَتْ أَيْمَانُكُمْ مِنْ شُرَكَاءَ فِي مَا رَزَقْنَاكُمْ فَأَنْتُمْ فِيهِ سَوَاءٌ تَخَافُونَهُمْ كَخِيفَتِكُمْ أَنْفُسَكُمْ كَذَلِكَ نُفَصِّلُ الْآيَاتِ لِقَوْمٍ يَعْقِلُونَ

Meal (IK): O, size kendi nefislerinizden bir misal verdi: Size verdiğimiz rızıklarda sağ ellerinizin malik olduklarından ortaklarınız olmasını ister de onlarla, eşit olur ve birbirinizi saydığınız gibi bunları da sayar mısınız? İşte Biz, akleden bir kavim için ayetleri böyle açıklarız.

### [Secde 32:16](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81/ayet/32:16.md) — خَوْفًا

تَتَجَافَى جُنُوبُهُمْ عَنِ الْمَضَاجِعِ يَدْعُونَ رَبَّهُمْ خَوْفًا وَطَمَعًا وَمِمَّا رَزَقْنَاهُمْ يُنْفِقُونَ

Meal (IK): Onların yanları yataklarından uzaklaşır. Korku ve ümid ile Rabblarına yalvarırlar. Verdiğimiz rızıklardan da infak ederler.

### [Ahzab 33:19](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81/ayet/33:19.md) — الْخَوْفُ

أَشِحَّةً عَلَيْكُمْ فَإِذَا جَاءَ الْخَوْفُ رَأَيْتَهُمْ يَنْظُرُونَ إِلَيْكَ تَدُورُ أَعْيُنُهُمْ كَالَّذِي يُغْشَى عَلَيْهِ مِنَ الْمَوْتِ فَإِذَا ذَهَبَ الْخَوْفُ سَلَقُوكُمْ بِأَلْسِنَةٍ حِدَادٍ أَشِحَّةً عَلَى الْخَيْرِ أُولَئِكَ لَمْ يُؤْمِنُوا فَأَحْبَطَ اللَّهُ أَعْمَالَهُمْ وَكَانَ ذَلِكَ عَلَى اللَّهِ يَسِيرًا

Meal (IK): Size karşı cimridirler. Korku geldiği zaman, görürsün ki onlar üstüne ölüm baygınlığı çökmüş gibi gözleri dönerek sana bakarlar. Korku gidince de iyiliğinizi çekemeyerek, sivri dilleriyle sizi incitirler. İşte onlar, inanmamışlardır. Bunun için de Allah yaptıklarını boşa çıkarmıştır. Bu, Allah için pek kolaydır.

### [Sad 38:22](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81/ayet/38:22.md) — تَخَفْ

إِذْ دَخَلُوا عَلَى دَاوُدَ فَفَزِعَ مِنْهُمْ قَالُوا لَا تَخَفْ خَصْمَانِ بَغَى بَعْضُنَا عَلَى بَعْضٍ فَاحْكُمْ بَيْنَنَا بِالْحَقِّ وَلَا تُشْطِطْ وَاهْدِنَا إِلَى سَوَاءِ الصِّرَاطِ

Meal (IK): Davud’un yanına girmişlerdi de o, kendilerinden ürkmüştü. Demişlerdi ki: Korkma, iki davacı; birimiz birimizin hakkına tecavüz etti. Sen, aramızda hak ile hüküm ver. Ve ondan ayrılma. Bizi, doğru yolun ortasına ilet.

### [Zümer 39:13](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81/ayet/39:13.md) — أَخَافُ

قُلْ إِنِّي أَخَافُ إِنْ عَصَيْتُ رَبِّي عَذَابَ يَوْمٍ عَظِيمٍ

Meal (IK): De ki: Rabbıma karşı gelirsem; doğrusu büyük günün azabından korkarım.

### [Zümer 39:16](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81/ayet/39:16.md) — يُخَوِّفُ

لَهُمْ مِنْ فَوْقِهِمْ ظُلَلٌ مِنَ النَّارِ وَمِنْ تَحْتِهِمْ ظُلَلٌ ذَلِكَ يُخَوِّفُ اللَّهُ بِهِ عِبَادَهُ يَاعِبَادِ فَاتَّقُونِ

Meal (IK): Onların üstlerinde kat kat ateşler, altlarında kat kat ateşler vardır. Allah, kullarını bununla korkutur. Ey kullarım, benden korkun.

### [Zümer 39:36](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81/ayet/39:36.md) — وَيُخَوِّفُونَكَ

أَلَيْسَ اللَّهُ بِكَافٍ عَبْدَهُ وَيُخَوِّفُونَكَ بِالَّذِينَ مِنْ دُونِهِ وَمَنْ يُضْلِلِ اللَّهُ فَمَا لَهُ مِنْ هَادٍ

Meal (IK): Allah, kuluna kafi değil mi? Seni O’ndan başkalarıyla korkutuyorlar. Allah, kimi saptırırsa; onu hidayete erdirecek yoktur.

### [Mü'min 40:26](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81/ayet/40:26.md) — أَخَافُ

وَقَالَ فِرْعَوْنُ ذَرُونِي أَقْتُلْ مُوسَى وَلْيَدْعُ رَبَّهُ إِنِّي أَخَافُ أَنْ يُبَدِّلَ دِينَكُمْ أَوْ أَنْ يُظْهِرَ فِي الْأَرْضِ الْفَسَادَ

Meal (IK): Firavun demişti ki: Bırakın beni de Musa’yı öldüreyim. O ise Rabbına yalvaradursun. Onun, sizin dininizi değiştirmesinden veya yeryüzünde fesad çıkarmasından korkuyorum.

### [Mü'min 40:30](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81/ayet/40:30.md) — أَخَافُ

وَقَالَ الَّذِي آمَنَ يَاقَوْمِ إِنِّي أَخَافُ عَلَيْكُمْ مِثْلَ يَوْمِ الْأَحْزَابِ

Meal (IK): İnanmış olan dedi ki: Ey kavmim; doğrusu ben, sizin hakkınızda peygamberleri yalanlayan toplulukların uğradıkları bir günün benzerinden korkuyorum.

### [Mü'min 40:32](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81/ayet/40:32.md) — أَخَافُ

وَيَاقَوْمِ إِنِّي أَخَافُ عَلَيْكُمْ يَوْمَ التَّنَادِ

Meal (IK): Ey kavmim; doğrusu ben, sizin için o feryad gününden endişe ediyorum.

### [Fussilet 41:30](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81/ayet/41:30.md) — تَخَافُوا

إِنَّ الَّذِينَ قَالُوا رَبُّنَا اللَّهُ ثُمَّ اسْتَقَامُوا تَتَنَزَّلُ عَلَيْهِمُ الْمَلَائِكَةُ أَلَّا تَخَافُوا وَلَا تَحْزَنُوا وَأَبْشِرُوا بِالْجَنَّةِ الَّتِي كُنْتُمْ تُوعَدُونَ

Meal (IK): Muhakkak ki; Rabbımız Allah’tır, deyip sonra dosdoğru bir istikamet tutturanların üzerine melekler iner, onlara: Korkmayın, üzülmeyin size vaad olunan cennetle sevinin, derler.

### [Zuhruf 43:68](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81/ayet/43:68.md) — خَوْفٌ

يَاعِبَادِ لَا خَوْفٌ عَلَيْكُمُ الْيَوْمَ وَلَا أَنْتُمْ تَحْزَنُونَ

Meal (IK): Ey kullarım; bugün size korku yoktur. Ve siz, üzülecek de değilsiniz.

### [Ahkaf 46:13](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81/ayet/46:13.md) — خَوْفٌ

إِنَّ الَّذِينَ قَالُوا رَبُّنَا اللَّهُ ثُمَّ اسْتَقَامُوا فَلَا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلَا هُمْ يَحْزَنُونَ

Meal (IK): Muhakkak ki; Rabbımız Allah’tır, deyip de sonra dosdoğru istikamette gidenlere korku yoktur. Ve onlar, üzülecek de değillerdir.

### [Ahkaf 46:21](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81/ayet/46:21.md) — أَخَافُ

وَاذْكُرْ أَخَا عَادٍ إِذْ أَنْذَرَ قَوْمَهُ بِالْأَحْقَافِ وَقَدْ خَلَتِ النُّذُرُ مِنْ بَيْنِ يَدَيْهِ وَمِنْ خَلْفِهِ أَلَّا تَعْبُدُوا إِلَّا اللَّهَ إِنِّي أَخَافُ عَلَيْكُمْ عَذَابَ يَوْمٍ عَظِيمٍ

Meal (IK): Ad’ın kardeşini de hatırla. Hani kavmini; Allah’tan başkasına ibadet etmeyin, diyen nice uyarıcılar gelip geçmişken Ahkaf ile uyarıp; doğrusu ben, sizin için büyük günün azabından korkarım, diye korkutmuştu.

### [Fetih 48:27](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81/ayet/48:27.md) — تَخَافُونَ

لَقَدْ صَدَقَ اللَّهُ رَسُولَهُ الرُّؤْيَا بِالْحَقِّ لَتَدْخُلُنَّ الْمَسْجِدَ الْحَرَامَ إِنْ شَاءَ اللَّهُ آمِنِينَ مُحَلِّقِينَ رُءُوسَكُمْ وَمُقَصِّرِينَ لَا تَخَافُونَ فَعَلِمَ مَا لَمْ تَعْلَمُوا فَجَعَلَ مِنْ دُونِ ذَلِكَ فَتْحًا قَرِيبًا

Meal (IK): Andolsun ki; Allah, Rasulünün gördüğü rü’yanın hak olduğunu tasdik etmiştir. Allah, dilerse; siz güven içinde başlarınızı tıraş etmiş veya saçlarınızı kısaltmış olarak korkmadan Mescid-i Haram’a gireceksiniz. Allah, sizin bilmediğinizi bilir. Bundan başka size yakın bir zamanda bir feth de verecektir.

### [Kaf 50:45](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81/ayet/50:45.md) — يَخَافُ

نَحْنُ أَعْلَمُ بِمَا يَقُولُونَ وَمَا أَنْتَ عَلَيْهِمْ بِجَبَّارٍ فَذَكِّرْ بِالْقُرْآنِ مَنْ يَخَافُ وَعِيدِ

Meal (IK): Biz; onların dediklerini çok iyi biliriz. Sen, onların üstünde bir zorba değilsin. Tehdidimden korkacaklara Kur’an’la öğüt ver.

### [Zariyat 51:28](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81/ayet/51:28.md) — خِيفَةً · تَخَفْ

فَأَوْجَسَ مِنْهُمْ خِيفَةً قَالُوا لَا تَخَفْ وَبَشَّرُوهُ بِغُلَامٍ عَلِيمٍ

Meal (IK): Derken onlardan endişeye düşmüştü. Korkma; demişler ve onu bilgin bir oğulla müjdelemişlerdi.

### [Zariyat 51:37](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81/ayet/51:37.md) — يَخَافُونَ

وَتَرَكْنَا فِيهَا آيَةً لِلَّذِينَ يَخَافُونَ الْعَذَابَ الْأَلِيمَ

Meal (IK): Elim azabdan korkanlar için orada bir ayet bıraktık.

### [Rahman 55:46](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81/ayet/55:46.md) — خَافَ

وَلِمَنْ خَافَ مَقَامَ رَبِّهِ جَنَّتَانِ

Meal (IK): Rabbının makamından korkana iki cennet vardır.

### [Haşr 59:16](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81/ayet/59:16.md) — أَخَافُ

كَمَثَلِ الشَّيْطَانِ إِذْ قَالَ لِلْإِنْسَانِ اكْفُرْ فَلَمَّا كَفَرَ قَالَ إِنِّي بَرِيءٌ مِنْكَ إِنِّي أَخَافُ اللَّهَ رَبَّ الْعَالَمِينَ

Meal (IK): Şeytanın durumu gibi; hani o, insana; küfret, deyip de küfredince; doğrusu ben senden uzağım, çünkü ben; alemlerin Rabbı Allah’tan korkarım, demişti.

### [Cin 72:13](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81/ayet/72:13.md) — يَخَافُ

وَأَنَّا لَمَّا سَمِعْنَا الْهُدَى آمَنَّا بِهِ فَمَنْ يُؤْمِنْ بِرَبِّهِ فَلَا يَخَافُ بَخْسًا وَلَا رَهَقًا

Meal (IK): Doğrusu biz, hidayeti işittiğimizde ona inandık. Kim Rabbına iman ederse; o, ecrinin eksiltilmesinden ve kendisine haksızlık edilmesinden korkmaz.

### [Müddessir 74:53](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81/ayet/74:53.md) — يَخَافُونَ

كَلَّا بَلْ لَا يَخَافُونَ الْآخِرَةَ

Meal (IK): Hayır, doğrusu onlar, ahiretten korkmuyorlar.

### [İnsan 76:7](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81/ayet/76:7.md) — وَيَخَافُونَ

يُوفُونَ بِالنَّذْرِ وَيَخَافُونَ يَوْمًا كَانَ شَرُّهُ مُسْتَطِيرًا

Meal (IK): Onlar; adağı yerine getirirler. Ve şerri yaygın olan bir günden korkarlar.

### [İnsan 76:10](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81/ayet/76:10.md) — نَخَافُ

إِنَّا نَخَافُ مِنْ رَبِّنَا يَوْمًا عَبُوسًا قَمْطَرِيرًا

Meal (IK): Doğrusu Biz; suratları astırdıkça astıracak bir günde Rabbımızdan korkarız.

### [Naziat 79:40](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81/ayet/79:40.md) — خَافَ

وَأَمَّا مَنْ خَافَ مَقَامَ رَبِّهِ وَنَهَى النَّفْسَ عَنِ الْهَوَى

Meal (IK): Kim de Rabbının makamından korkup da nefsini heveslerden alıkoyduysa;

### [Şems 91:15](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81/ayet/91:15.md) — يَخَافُ

وَلَا يَخَافُ عُقْبَاهَا

Meal (IK): Bunun sonundan hiç korkmayarak.

### [Kureyş 106:4](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81/ayet/106:4.md) — خَوْفٍ

الَّذِي أَطْعَمَهُمْ مِنْ جُوعٍ وَآمَنَهُمْ مِنْ خَوْفٍ

Meal (IK): Ki o, kendilerini açlıktan kurtarmış ve korkudan emin kılmıştır.

## Sözlükler (12)

### ★ Akevler Sözlüğü

Havf : “Hafe” korkulduğu zaman saklanmak için takınılan maske benzeri şeylerdir.

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

باب الخاء والفاء وو ا ي ء معهما
ف ي خ، خ ي ف، ف و خ، خ و ف، خ ف ي، و خ ف مستعملات فيخ: الفَيْخَةُ: السكرجة لأنها يُفَيَّخُ كما تُفَيَّخُ العَجينةُ فتجعل كالسكرجةِ، قال:
ونَهيدَةٍ في فيخةٍ مع طِرْمَةٍ		أهْديْتُها لفتى أراد الزَّغْبَدا
وأفاخَ الرجلُ إفاخَةً، وذلك أن تصد عنه فيسقط في يده.
والإفاخَةُ: الريح بالدبر، قال:
....... كلُّ بائلةٍ تُفيخُ
وقال:
أفاخُوا من رماحِ الخَطَّ لما		رأونا قد شَرَعْناها نهـالا
أفخ، يفخ: من هَمَزَ اليَأْفُوخَ فهو على يَفْعُول، ومن لم يَهْمِز فهو على فَاعُول، من اليَفخ، والهَمزُ أحسن قال:
ضَرْباً أيا فيخَ وطَعْناً بَقْرا
ورجل مأفُوخٌ: شج في يَأْفُوخِه. وهي اليَافِيخُ.
خيف: الخَيْفانَةُ: الجَرادة قبل أن يستوي جناحاها.
والخَيَفُ مصدر خَيَفَ، والنعت أَخْيَفُ وخيفاء ، وجمعه: خُوفٌ.
والخَيَف: كون إحدى العينين زرقاء والأخرى سوداء أو ما يشبهها.
والأَخيافُ: الأطوار، والناء أخياف أي على حالاتٍ شتى. وأولاد أخياف: ما كانوا لأم واحدة وآباء شتى. وخُيِّفَ هذا الأمر بينهم أي: وزع.
وخُيِّفتْ عمور اللثة بين الأسنان أي: تفرقت.
والخَيْفُ: ضرع الناقة، ويقال: جرانها وجلدة دبرها.
والخَيْفُ: موضع بمكةَ.
خوف: الخافةُ تصغيرها خُوَيْفَةٌ، واشتقاقها من الخَوْف: وهي جبة يلبسها العسال والسقاء.
والخافَةُ: العيبة.
وصار الوار في يخاف ألِفاً لأنه على بناء عَمِلَ يَعْمَل فألقوا الواو استثقالاً. وفيها ثلاثة أشياء: الحرف والصرف والصوتُ. وربما ألقوا الحرف وأبقوا الصرف والصوت، وربما أقوا الحرف بصرفها وأبقوا الصوت، فقالوا: يَخافُ، وأصله يَخْوَفُ، فألقوا الواو واعتمدوا الصوت على صرف الواو.
وقالوا: خافَ، وحَدُّه خَوِفَ، فألقوا الواو بصرفها وأبقوا الصوت، واعتمدوا الصوت على فتحة الخاء فصار منها ألفاً لينةً، وكذلك نحو ذلك فافهم. ومنه التَّخويف الإخافة والتَّخَوُّف. والنعت: خائف وهو الفرع، وتقول: طريقٌ مَخُوفٌ يخافُه الناس، ومُخيفٌ يُخيفُ الناس.
والتَّخْوُّفُ: التنقص، ومنه قوله تعالى: "أو يأخُذُهم على تَخَوُّفٍ".
وخَوَّفْتُ الرَّجلَ: جعلت فيه الخَوْفَ.
والخِيفةُ: الخوف، وقد جرت كسرة الخاء الواو. وقد يقال: خَوِّفْتُ الرجل أي: صيرته بحالٍ يَخافهُ الناسُ.
خفي: الخُفْيةُ من قولك: أخْفَيْتُ الصوت أخفاءً، وفعله اللازم: اختَفَى.
والخافِيةُ ضد العلانية. ولقيته خفياً أي: سراً.
والخَفاءُ الإسم خَفِيَ يَخْفَى خَفاءً.
والخَفَا، مقصور، الشيء الخافي والموضع الخافي، قال:
وعالم السر وعالمِ الخَفَا		لقد مددنا أيدياً بعد الرجا
والخِفاءُ: رداء تلبسه المرأة فوق ثيابها، قال:
جر العروس جانبي خِفائِها
ويجمعُ الخِفاء في أدنى العدد أَخْفِيهً.
وكل شيء غطيت به شيئاً فهو خِفاءٌ. والخَفِيَّةُ: غَيْضَةٌ ملتفة من النبات، يتخذ فيها الأسد عرينه، قال:
أسود شرىً لاقت أسودَ خَفيةٍ		تساقين سماً كلهن حـواردُ
والخَفِيَّة: بئر كانت عاديةً فادفنت ثم حُفِرَتْ، ويجمع: خَفايا.
والخَوافي من الجناحين مما دون القُوادِم لكل طائر، الواحدةُ خافيةٌ.
والخَفَا: إخراجك الشيء الخَفِيّ وإظهارُكَهُ.
وخَفَيْتُ الخَرَزَةَ من تحت التراب أَخْفيها خَفْياً، قال:
خَفَاهُنَّ من أنفاقِهِنَّ كـأنـمـا		خَفَاهُنَّ ودقٌ من سحابٍ مركبِ
يني الجُرْذان أخرجهن من جِحَرَتِهِنَّ.
وخَفَا البرق يَخْفُو خَفْواً ويخْفَى خَفْياً أي: ظَهَر من الغَيْم. ومن قرأ: "أكادُ أخْفيها" فهو يُريد: أظهرهُا، وأُخفيها أي أسرُّها من الإِخْفاء. وقد قرىء: "فَلا تعلمُ نفسٌ ما أَخْفي لهم" أي أظهر.
والمختَفي: النباش.
والخَفِيَّةُ: عرين الأسد.
والخِفْية: اسم الاختِفاء، والفعل اللازمُ: الاختِفاء.
وخف: الوَخْفُ: ضربك الخِطميَّ في الطست. تقول: أما عندك وَخيفٌ أغسل به رأسي.

##### Türkçe

باب **الخاء** و**الفاء** و**و** ا **ي** **ء** معهما

**ف ي خ**، **خ ي ف**، **ف و خ**، **خ و ف**، **خ ف ي**، **و خ ف** استعمالdadır. **فيخ**: **الفَيْخَةُ**: hamur yoğurma teknesi; çünkü hamur nasıl kabartılıyorsa o da kabartılır da hamur yoğurma teknesi gibi yapılır. Dedi ki:
ونَهيدَةٍ في فيخةٍ مع طِرْمَةٍ		أهْديْتُها لفتى أراد الزَّغْبَدا

Ve adam **أفاخَ** eder, **إفاخَةً**; bu, ondan yüz çevirmen (geri durman)dır; böylece onun eline düşer (şaşırıp kalır).

Ve **الإفاخَةُ**: makatla olan rüzgâr (yellenme). Dedi ki:
....... كلُّ بائلةٍ تُفيخُ

Ve dedi ki:
أفاخُوا من رماحِ الخَطَّ لما		رأونا قد شَرَعْناها نهـالا

**أفخ**، **يفخ**: **اليَأْفُوخَ**’u hemzeleyen kimse, o **يَفْعُول** üzerinedir; hemzelemeyen ise **فَاعُول** üzerinedir; **اليَفخ**’tendir. Hemze daha iyidir. Dedi ki:
ضَرْباً أيا فيخَ وطَعْناً بَقْرا

Ve **مأفُوخٌ** adam: **يَأْفُوخِه**’inde yarılmıştır. O da **اليَافِيخُ**’tur.

**خيف**: **الخَيْفانَةُ**: kanatları henüz olgunlaşmadan önce çekirge.

Ve **الخَيَفُ**: **خَيَفَ**’ın masdarıdır; sıfat **أَخْيَفُ** ve **خيفاء**’dır; cem‘i: **خُوفٌ**.

Ve **الخَيَف**: iki gözden birinin mavi, ötekinin siyah olması yahut ona benzeri.

Ve **الأَخيافُ**: tavırlar/evreler. Ve **الناء** **أخياف** yani çeşitli hâller üzeredir. Ve **أولاد أخياف**: tek bir anneden olmayıp çeşitli babalardan olanlardır. Ve “bu iş onların arasında **خُيِّفَ** edildi” yani: paylaştırıldı.

Ve “dişler arasında dişetinin damarları **خُيِّفتْ**” yani: ayrılıp dağıldı.

Ve **الخَيْفُ**: dişi devenin memesi; ve denir ki: onun gerdanı ve makatının derisi.

Ve **الخَيْفُ**: Mekke’de bir yer.

**خوف**: **الخافةُ**; küçültmesi **خُوَيْفَةٌ**’dir. Türeyişi **الخَوْف**’tandır: o, bal toplayanın ve su taşıyanın giydiği bir cübbedir.

Ve **الخافَةُ**: torba/kese.

Ve **يخاف**’ta **الواو** bir **ألف** oldu; çünkü o, **عَمِلَ يَعْمَل** yapısı üzerinedir; ağırlık görerek **الواو**’yu attılar. Ve onda üç şey vardır: harf, sarf, ses. Bazen harfi atıp sarfı ve sesi bırakırlar; bazen harfi onun sarfıyla ikame ederler ve sesi bırakırlar; böylece “**يَخافُ**” dediler; aslı **يَخْوَفُ** idi; **الواو**’yu attılar ve sesi **الواو**’nun sarfına dayandırdılar.

Ve “**خافَ**” dediler; onun sınırı **خَوِفَ**’tır; **الواو**’yu onun sarfıyla attılar ve sesi bıraktılar; sesi **الخاء**’ın fethasına dayandırdılar; böylece ondan yumuşak bir **ألف** oldu. Ve bunun benzeri böyledir; öyleyse anla. Ondandır: **التَّخويف** (korkutma), **الإخافة** (korkutma) ve **التَّخَوُّف**.

Ve sıfat: **خائف**; o da fer‘dir. Ve dersin ki: **طريقٌ مَخُوفٌ**; insanlar ondan korkar. Ve **مُخيفٌ**: insanları korkutur.

Ve **التَّخْوُّفُ**: eksiltme/azaltma. Ondandır, Yüce Allah’ın sözü: “أو يأخُذُهم على **تَخَوُّفٍ**”.

Ve “adamı **خَوَّفْتُ**”: onda **الخَوْفَ**’u meydana getirdim.

Ve **الخِيفةُ**: korku; **الخاء**’ın kesresi **الواو**’yu yürüttü (etkiledi). Ve denebilir ki: “adamı **خَوِّفْتُ**” yani: onu, insanların kendisinden korktuğu bir hâle soktum.

**خفي**: **الخُفْيةُ**; “sesi **أخْفَيْتُ** (gizledim)” sözündendir; **أخْفاءً**. Ve onun lâzım fiili: **اختَفَى**.

Ve **الخافِيةُ** aleniyetin zıddıdır. Ve onunla **خفياً** karşılaştım yani: gizlice.

Ve **الخَفاءُ** isimdir; **خَفِيَ يَخْفَى خَفاءً**.

Ve **الخَفَا** (maksur): gizli olan şey ve gizli yer. Dedi ki:
وعالم السر وعالمِ الخَفَا		لقد مددنا أيدياً بعد الرجا

Ve **الخِفاءُ**: kadının elbiselerinin üstüne giydiği bir örtü. Dedi ki:
جر العروس جانبي خِفائِها

Ve **الخِفاء** en az sayıda **أَخْفِيهً** olarak cem‘ edilir.

Ve her ne ile bir şeyi örttüysen o, **خِفاءٌ**’dır. Ve **الخَفِيَّةُ**: bitkiden sık bir koruluk; aslan onda inini yapar. Dedi ki:
أسود شرىً لاقت أسودَ خَفيةٍ		تساقين سماً كلهن حـواردُ

Ve **الخَفِيَّة**: eski (kadim) bir kuyu idi; gömüldü, sonra kazıldı. Cem‘i: **خَفايا**.

Ve **الخَوافي**: iki kanattan, her kuş için **القُوادِم**’den aşağıda olanlardır; tekili **خافيةٌ**’dir.

Ve **الخَفَا**: gizli olan şeyi çıkarman ve onu ortaya koymandır.

Ve “boncuğu toprağın altından **خَفَيْتُ**; onu **خَفْياً** **أَخْفيها** (gizlerim)” dedi. Dedi ki:
خَفَاهُنَّ من أنفاقِهِنَّ كـأنـمـا		خَفَاهُنَّ ودقٌ من سحابٍ مركبِ

Yani: sıçanlar onları deliklerinden çıkardı.

Ve şimşek **خَفَا** eder; **يَخْفُو** **خَفْواً** ve **يخْفَى** **خَفْياً**; yani: buluttan göründü. Ve kim “أكادُ **أخْفيها**” okursa, o “onu ortaya çıkarırım”ı ister; ve “**أُخفيها**” yani “onu gizlerim”, **الإِخْفاء**’dandır. Ve şu da okunmuştur: “فَلا تعلمُ نفسٌ ما **أَخْفي** لهم” yani: ortaya çıkardım.

Ve **المختَفي**: mezar soyguncusu.

Ve **الخَفِيَّةُ**: aslanın ini.

Ve **الخِفْية**: **الاختِفاء**’nın ismidir; ve lâzım fiil: **الاختِفاء**.

Ve **وخف**: **الوَخْفُ**: **الخِطميَّ**’yi leğende dövmen. Dersin ki: “Başımı onunla yıkayacağım bir **وَخيفٌ** senin yanında yok mu?”

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

خَافَ الرجل يَخافُ خَوْفاً وخيفَةً ومَخافَةً، فهو خائِفٌ، وقومٌ خَوَّفٌ على الأصل وخُيَّفٌ على اللفظ. والأمر منه خَفْ بفتح الخاء. والخيفَةُ: الخوفُ، والجمع خيفٌ، وأصله الواو. وخاوَفَهُ فخافَه يَخوفُهُ: غلبه بالخوف أي كان أشدَّ خوفاً منه. والإخافةُ: التَخْويفُ. يقال: وجعٌ مخيفٌ، أي يُخيفُ من رآه. وطريقٌ مَخوفٌ؛ لأنه لا يُخيفُ وإنما يُخيفُ فيه قاطعُ الطريق. وتَخَوَّفْتُ عليه الشيءَ، أي خِفْتُ. وتَخَوَّفْهُ، أي تَنَقَّصَهُ. ومنه قوله تعالى: "أَوْ يَأْخُذُهُمْ على تَخَوُّفٍ" والخافَةُ: خريطةٌ من أَجَمٍ يُشْتارُ فيها العسلُ.

##### Türkçe

**خَافَ** adam **يَخافُ** **خَوْفاً** ve **خيفَةً** ve **مَخافَةً** (diye) korktu; o hâlde o **خائِفٌ**tir; ve bir kavim (için) aslî (şekle) göre **خَوَّفٌ**, lafza göre **خُيَّفٌ** (denir). Ve ondan emir: **خَفْ**, **الخاء**’nın fethasıyla. Ve **الخيفَةُ**: **الخوفُ**tur; çoğulu **خيفٌ**dür; aslı **الواو**dur. Ve **خاوَفَهُ**; böylece onu **خافَه يَخوفُهُ**: onu korku ile yendi; yani ondan daha şiddetli korku sahibi oldu. Ve **الإخافةُ**: **التَخْويفُ**tur. Denir: **وجعٌ مخيفٌ**, yani onu göreni korkutur. Ve **طريقٌ مَخوفٌ**; çünkü (yolun kendisi) korkutmaz; ancak onda yol kesen korkutur. Ve **تَخَوَّفْتُ عليه الشيءَ**, yani korktum. Ve **تَخَوَّفْهُ**, yani onu eksiltti. Ondandır, Yüce Allah’ın sözü: "**أَوْ يَأْخُذُهُمْ على تَخَوُّفٍ**". Ve **الخافَةُ**: **أَجَمٍ**den bir torbadır; onda bal sağılır.

### [Mekâyîsü'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81/sozluk/mekayis.md) — İbn Fâris · 11. yy

(باب الخاء والواو وما يثلثهما)
  (خوي)  الخاء والواو والياء أصلٌ واحد يدلُّ على الخُلوِّ والسُّقوط. يقال خَوَتِ الدّارُ تخوي. وخَوَى النّجم، إذا سقَط ولم يكنْ عند سقوطه مَطر؛ وأخْوَى أيضاً. قال:
وأَخْوَتْ نَجُومُ الأخْذِ إلاّ أنِضَّةً *** أنِضَّةَ محْلٍ ليس قاطِرُها يُثْرِي([1])  وخَوَّتِ النّجومُ تخوِيةً، إذا مالت للمَغِيب. وخَوَّتِ  الإبلُ تخويةً، إذا خُمِصَتْ بُطونُها. وخَويت المرأةُ خَوَىً، إذا لم *تأكلْ عند الولادة. ويقال خَوَّى الرّجلُ، إذا تجافى في سجوده، وكذا البعيرُ إذا تجافى في بُروكه. وهو قياس الباب؛ لأنّه إذا خوَّى في سجودِه فقد أخلَى ما بين عضُده وجَنْبِه. وخَوَّتِ المرأةُ عند جلوسها على المِجْمر. وخوَّى الطائر، إذا أرسل جناحَيه. فأمَّا الخَوَاةُ فالصَّوت. وقد قلنا إنّ أكثر ذلك لا ينقاس، وليس بأصلٍ.
  (خوب)  الخاء والواو والباء أُصَيْلٌ يدلُّ على خُلوٍّ وشِبهه. يُقال أصابتهم خَوْبةٌ، إذا ذهب ما عندهم ولم يبق شيءٌ. والخَوْبَةُ: الأرض لا تُمطَرُ بين أرضَينِ قد مُطرَتَا؛ وهي كالخَطِيطة.
  (خوت)  الخاء والواو والتاء أصلٌ واحد يدلُّ على نفاذٍ ومرور بإِقدامٍ. يقال رجُلٌ خَوّاتٌ، إذا كان لا يبالِي ما رَكِبَ من الأمور. قال:
  لا يَهْتَدِي فيه إلا كلُّ منصلِتٍ *** من الرِّجال زَمِيعِ الرَّأْي خَوّاتِ([2])  هذا هو الأصل. ثمّ يقال خاتَت العُقَاب، إذا انقضَّت؛ وهي خائتة. قال أبو ذؤيب:
فألقَى غِمْدَهُ وهَوَى إليهم *** كما تَنْقَضُّ خائتةٌ طَلُوبُ([3])  ويقال: مازالَ الذِّئبُ يَخْتاتُ الشّاةَ بعد الشّاة، أي يَخْتِلُها ويَعُدو عليها. فأمَّا ما حكاه ابن الأعرابيّ من قولهم خاتَ يَخُوتُ إذا نَقَض عهدَه، فيجوز أن يكون من الباب، كأنّه نَقَض ومرَّ في نَهْجِ غَدْرِه. ويجوز أن يكون التّاء مبدلةً من سين، كأنَّه خاس، فلما قُلبت السين تاءً غُيِّر البناء([4]) من يَخِيس إلى يَخُوت.
  ومن ذلك خاتَ الرّجلُ وأنْفَضَ، إذا ذَهَبَتْ مِيرتُه. وهو من السين. وكذلك خات الرّجُل إذا أسنَّ. فأمّا قولهم إنّ التَّخوُّتَ التنقُّص فهو عندنا، من باب الإبدال، إمَّا أن يكون من التخوُّن أو التخوّف([5])، وقد ذُكِرا في بابهما. ويقال فلانٌ يتخوَّتُ حديثَ القومِ ويختاتُ، إذا أَخَذَ منه وتَحَفَّظَ.
ومن الباب الأول هم يَخْتَاتونَ اللَّيل، أي يسِيرون ويَقطَعون.
  (خوث)  الخاء والواو والثاء أُصَيلٌ ليس بمطّرد ولا يقاسُ عليه. يقولون خَوِثتِ المرأةُ، إذا عظُم بَطْنُها. ويقال بل الخَوْثاء النَّاعمة. قال:
عَلِقَ القَلْبَ حبُّها وهَواها *** وهي بِكْرٌ غَرِيرةٌ خَوْثاءُ([6])  (خوخ)  الخاء والواو والخاء ليس بشيء. وفيه الخَوْخُ، وما أُراه عربيّاً.
  (خود)  الخاء والواو والدال أُصَيلٌ فيه كلمةٌ واحدة. يقال خَوَّدُوا في السَّير. وأصله قولهم خَوَّدْتُ الفحلَ تخويداً، إذا أرسلتَه في الإناث. وأنشد:
وخُوِّدَ فَحْلُها من غَيرِ شَلٍّ *** بِدارِ الرِّيف تخويدَ الظَّليمِ([7])  كذا أنشده الخليل. ورواه غيرُه: "وخَوَّد فَحْلُها".
  (خوذ)  الخاء والواو والذال ليس أصلاً يطّرد، ولا يُقاس عليه، وإنّما فيه كلمة واحدة مُختلَفٌ في تأويلها. قالوا: خاوَذْتُه، إذا خالفْتَه. وقال بعضهم: خاوذتُه وافَقْتُه. ويقولون: إنّ خِواذَ الحُمَّى أن تأتِيَ في وقتٍ غير معلوم.
  (خور)  الخاء والواو والراء أصلان: أحدهما يدلُّ على صوت، والآخَر على ضَعْف.
  فالأوّل قولُهم خار الثَّور يخور، وذلك صوتُه. قال الله تعالى:﴿فَأَخْرَجَ لَهُمْ عِجْلاً جَسَداً لَهُ خُوَارٌ﴾ [طه 88].
  وأمّا الآخر فالخَوَّار: الضعيفُ مِن كلِّ شيء. يقال رُمْحٌ خوّارٌ، وأرضٌ خَوّارةٌ، وجمعه خُورٌ. قال الطِّرِمّاح:
أنا ابنُ حماةِ المَجْد من آلِ مالك *** إذا جعلَتْ خُور الرِّجال تَهِيعُ([8])  وأما قولهم للناقة العزِيزة خَوّارةٌ والجمع خُورٌ، فهو من الباب؛ لأنّها إذا لم تكن عَزُوزاً- والعَزُوز: الضيِّقة الإحليل، مشتقّة من الأرض العَزَاز- فهي حينئذ خَوّارةٌ، إذْ كانت الشّدَّة قد زايلَتْها.
  (خوس)  الخاء والواو والسين أصلٌ واحد يدلُّ على فسادٍ. يقال خاسَت الجِيفَةُ في أوّلِ ما تُرْوِحُ؛ فكأنَّ ذلك كَسَدَ حتَّى فَسَد. ثمّ حُمِل على هذا فقيل: خاسَ بعَهْده، إذا أخْلَف وخان. قالوا: و*الخَوْسُ الخِيانة.  وكلُّ ذلك قريبٌ بعضُه من بعض. وهذه كلمةٌ يشترك فيها الواو والياء، وهما متقاربان، وحَظّ الياء فيها أكثر، وقد ذكرت في الياء أيضاً.
  (خوش)  الخاء والواو والشين أصلٌ يدلُّ على ضمْر وشِبهه. فالمتخوِّش: الضامر، ولذلك تسمَّى الخاصِرتان الخَوْشَينِ.
  (خوص)  الخاء والواو والصاد أصلٌ واحد يدلُّ على قِلّةٍ ودِقّة وضِيق. من ذلك الخَوَصُ في العين، وهو ضِيقُها وغُؤورها. والخُوص: خُوص النَّخلةِ دقيقٌ ضامر. ومن المشتقّ من ذلك التخوُّص، وهو أخْذُ ما أعطيتَه الإنْسانَ وإن قَلّ. يقال: تخوَّصْ منه ما أعطاك وإنْ قَلَّ. قال:
يا صَاحِبَيَّ خَوِّصَا بسَلِّ *** مِنْ كُلِّ ذاتِ لَبَنٍ رِفَلِّ([9])  يقول: قرِّبا إبلَكُما شيئاً بَعد شَيء، ولا تَدَعَاهَا تَدَاكُّ على الحَوْض([10]). قال:
يا ذائِدَيْها خَوِّصا بإرسالْ *** ولا تَذُوداها ذِيادَ الضُّلاَّلْ([11])  وقال آخَر([12]):
أقُول للذَّائِدِ خوِّصْ برَسَلْ *** إنِّي أخاف النائِباتِ بالأُوَلْ  وأمّا قولُهم: أخْوَصَ العَرْفَج، فهو مشتق مِن أخْوَصَ النَّخْل، لأنّ العَرْفَج إذا تَفَطَّرَ صار له خُوصٌ.
  (خوض)  الخاء والواو والضاد أصلٌ واحد يدلُّ على توسُّطِ شيء ودُخولٍ. يقال خُضْتُ الماءَ وغيرَه. وتخاوَضوا في الحديثِ والأمرِ، أي تفاوَضُوا وتداخَل كلامُهم.
  (خوط)  الخاء والواو والطاء أُصَيلٌ يدلُّ على تَشعُّبِ أغصان. فالخُوط الغُصْن، وجمعه خِيطان. قال:
  * على قِلاصٍ مِثْلِ خِيطانِ السَّلَمْ([13]) *
  (خوع)  الخاء والواو والعين أصلٌ يدلُّ على نَقْص ومَيَل. يقال خوَّع الشَّيءَ، إذا نَقَصَه. قال طرَفة:
وجاملٍ خَوَّعَ من نِيبِه *** زَجْرُ المعلَّى أُصُلاً والسَّفِيحْ([14])  خَوَّع: نَقَص. يعني بذلك ما يُنْحَر منها في المَيْسِر.
  والخَوْع: مُنْعَرج الوادِي. والخُوَاع: النَّخِير. وهذا أقْيَس من قولهم إنّ الخَوْع: جبلٌ أبْيَض.
  (خوف)  الخاء والواو والفاء أصلٌ واحد يدلُّ على الذُّعْرِ والفزَع. يقال خِفْتُ الشّيءَ خوفاً وخِيفةً. والياء مبدَلةٌ من واو لمكان الكسرة. ويقال خاوَفَني فلانٌ فخُفْتُه، أي كنتُ أشدَّ خوفاً منه. فأمّا قولهم تخوَّفْتُ الشَّيءَ، أي تنقّصتُه، فهو الصحيح الفصيح، إلا أنّه من الإبدال، والأصلُ النّون من التنقُّص، وقد ذُكِر في موضعه.
  (خوق)  الخاء والواو والقاف أُصَيلٌ يدلُّ على خُلوِّ الشّيء. يقال مفازةٌ خَوْقاء، إذا كانت خاليةً لا ماءَ بها ولا شيء. والخَوْق: الحَلْقة من الذَّهب، وهو القياسُ؛ لأنَّ وسَطه خالٍ.
  (خول)  الخاء والواو واللام أصلٌ واحد يدلُّ على تعهُّد الشَّيء. مِن ذلك: "إنَّه كان يتخوَّلُهم بالموعظة([15])"، أي كان يتعَّدُهم بها. وفلان خَوْلِيُّ مالٍ، إذا كان يُصلِحه. ومنه: خَوَّلك اللهُ مالاً، أي أعطاكَه؛ لأنّ المال يُتَخوَّل، أي يُتَعَهَّد. ومنه خَوَلُ الرّجُل، وهم حَشَمُه. أصله أنَّ الواحدَ خائل، وهو الرَّاعي. يقال فُلانٌ يَخُول على أهله، أي يَرعَى عليهم. ومن فصيح كلامهم: تخوَّلت الرِّيح الأرضَ، إذا تصرَّفَتْ فيها مرّةً بعد مرّة.
  (خون)  الخاء والواو والنون أصلٌ واحد، وهو التنقص. يقال خانَه يخُونه خَوْناً. وذلك نُقصانُ الوَفاء. ويقال تخوَّنَني فلانٌ حَقِّي، أي تنقَّصَني. قال ذو الرُّمَّة:
لا بَلْ هُو الشَّوقُ من دارٍ تَخَوَّنَها *** مَرَّاً سحابٌ ومَرَّاً بارِحٌ تَرِبُ([16])  ويقال الخَوَّانُ: الأسَد. والقياسُ واحد. فأمّا الذي يقال إنهم كانوا يسمُّون في العربيّة الأولى الرّبيع الأوَّل [خَوَّاناً([17])]، فلا معنى له ولا وجهَ للشُّغْل به. وأما قول ذي الرُّمَّة:
لا يَنْعَشُ الطَّرْفَ إلاَّ ما تَخَوَّنَهُ *** داعٍ يُنادِيهِ باسمِ الماءِ مَبْغومُ([18])  فإنْ كان أراد بالتخوُّن التعهُّدَ كما قاله بعضُ *أهل العلم، فهو من باب الإبدال، والأصل اللام: تخوَّلَه، وقد مضى ذِكرُه. ومِنْ أهل العلم من يقول: يريد إلاّ ما تَنَقَّصَ نومَه دُعاءُ أمِّه له.
  وأمَّا الذي يؤكل عليه، فقال قومٌ: هو أعجميٌّ. وسمعت عليَّ بنَ إبراهيمَ القَطَّان يقول: سُئِل ثعلبٌ وأنا أسمَعُ، فقِيل يجُوز أنْ يُقال إن الخُِوان يسمَّى خُِوانا لأنّه يُتخوَّن ما عليه، أي يُنْتَقَص. فقال: ما يَبْعُد ذلك. والله تعالى أعلم.
---------------------------------------------------------------ـ
([1]) البيت في اللسان (خوى، أخذ، نضض) والأزمنة والأمكنة (1: 185). وقد سبق إنشاده في (أخذ 1: 70).
([2]) البيت في المجمل واللسان (خوت).
([3]) ديوان أبي ذؤيب 95.
([4]) في الأصل: "النساء".
([5]) في الأصل: "والتخوف".
([6]) لأمية بن حرثان بن الأسكر، كما في اللسان (خوث). وأنشده في المجمل.
([7]) البيت للبيد في ديوانه 8 طبع 1880 واللسان (خور). وفي الديوان واللسان: "بدار الريح"، أي مبادرة ومسابقة للريح الباردة.
([8]) ديوان الطرماح 154 واللسان (خور، هيع). وفي الأصل: "من آل هاشم" تحريف، صوابه من المراجع وما سيأتي في (هيع). والطرماح طائي، ومالك من أجداده، وهو مالك بن أبان ابن عمرو بن ربيعة ابن جرول بن ثعل بن عمرو بن الغوث بن طيئ.
([9]) الرجز في اللسان (خوص) برواية: "من كل ذات ذنب".
([10]) تداك على الحوض: تزدحم عليه.
([11]) الرجز لأبي النجم، كما في اللسان (خوص).
([12]) هو زياد العنبري، كما في اللسان (خوص).
([13]) من رجز لجرير في ديوانه 52. وفي الأصل: "على قلائص"، والمجمل: "على فلان" تحريف.
([14]) في الأصل: "وحامل خوع من بنته"، صوابه في اللسان (خوع). ورواية الديوان: "من نبته" أي نسله. وقد أشار إلى هذه في اللسان.
([15]) في اللسان: "وفي الحديث: كان رسول الله صلى الله عليه وسلم يتخولنا بالموعظة. أي يتعهدنا بها مخافة السأم علينا".
([16]) ديوان ذي الرمة 2 واللسان (خون).
([17]) هذه التكملة من المجمل. وفي الجمهرة (4: 489): "وشهر ربيع الأول وهو خوان، وقالوا خوان"، الأخير بوزن رمان. وفي الجمهرة (3: 244): "وخوان: اسم من أسماء الأيام في الجاهلية". وانظر الأزمنة والأمكنة (1: 280).
([18]) ديوان ذي الرمة  واللسان (نعش، خون، بغم).
ـ

##### Türkçe

(**باب الخاء والواو وما يثلثهما**)
  (**خوي**)  **الخاء والواو والياء** tek bir asıldır; **الخُلوِّ** ve **السُّقوط**a delâlet eder. Denir: **خَوَتِ الدّارُ تخوي**. Ve **خَوَى النّجم**; düştüğü vakit yağmur bulunmadığı zaman; ve **أخْوَى** da. Dedi ki:
وأَخْوَتْ نَجُومُ الأخْذِ إلاّ أنِضَّةً *** أنِضَّةَ محْلٍ ليس قاطِرُها يُثْرِي([1])
  Ve **خَوَّتِ النّجومُ تخوِيةً**, batışa meylettiği zaman. Ve **خَوَّتِ  الإبلُ تخويةً**, karınları içe çöktüğü zaman. Ve **خَويت المرأةُ خَوَىً**, doğum esnasında yemediği zaman. Ve denir: **خَوَّى الرّجلُ**, secdesinde (kollarını) uzaklaştırdığı zaman; ve aynı şekilde deve, çökerken (ön ayaklarını) uzaklaştırdığı zaman. Ve bu, bâbın kıyasıdır; çünkü secdesinde **خوَّى** ettiği vakit, pazusu ile yanı arasındakini boşaltmış olur. Ve kadın, **المِجْمر** üzerine oturduğu sırada **خَوَّت**. Ve kuş **خوَّى**, iki kanadını saldığı zaman. Amma **الخَوَاةُ** ise sestir. Ve biz demiştik ki bunun çoğu kıyaslanmaz; ve asıl değildir.
  (**خوب**)  **الخاء والواو والباء** bir **أُصَيْلٌ**dür; **خُلوٍّ**e ve onun benzerine delâlet eder. Denir: **أصابتهم خَوْبةٌ**, yanlarındaki şey gittiği ve hiçbir şey kalmadığı zaman. Ve **الخَوْبَةُ**: iki yer yağmur almışken aralarında yağmur almayan yer; ve o, **الخَطِيطة** gibidir.
  (**خوت**)  **الخاء والواو والتاء** tek bir asıldır; ayak basarak nüfûz etmeye ve geçip gitmeye delâlet eder. Denir: **رجُلٌ خَوّاتٌ**, işlerden bindiği şeye aldırmadığı zaman. Dedi ki:
  لا يَهْتَدِي فيه إلا كلُّ منصلِتٍ *** من الرِّجال زَمِيعِ الرَّأْي خَوّاتِ([2])
  Bu asıldır. Sonra denir: **خاتَت العُقَاب**, (avına) daldığı zaman; ve o **خائتة**dir. Ebû Züeyb dedi ki:
فألقَى غِمْدَهُ وهَوَى إليهم *** كما تَنْقَضُّ خائتةٌ طَلُوبُ([3])
  Ve denir: Kurt, koyunu koyun ardından **يَخْتاتُ** etmeyi sürdürdü; yani onu aldatır ve üzerine koşar. Amma İbnü’l-A‘râbî’nin hikâye ettiği, onların “**خاتَ يَخُوتُ**” sözüdür; ahdini bozduğu zaman; bu, bâbdan olabilir: sanki bozdu ve hıyanet yolunda geçip gitti. Ve **التّاء**ın **سين**den bedel olması da câizdir; sanki o **خاس** idi; **السين** **تاء**ya çevrilince, yapı (**البناء**) **يَخِيس**’ten **يَخُوت**’a değiştirilmiş oldu([4]).
  Ve bundan: **خاتَ الرّجلُ وأنْفَضَ**, azığı gittiği zaman. Ve bu, **السين**dendir. Ve aynı şekilde: adam **خات** etti, yaşlandığı zaman. Amma onların “**التَّخوُّتَ** eksiltmedir” sözleri ise, bizim nezdimizde, ibdâl bâbındandır: ya **التخوُّن**dandır yahut **التخوّف**dandır([5]); ikisi de kendi bâblarında zikredilmiştir. Ve denir: Falan, kavmin sözünü **يتخوَّتُ** eder ve **يختاتُ** eder; ondan aldığı ve sakındığı zaman.
Ve birinci bâbdandır: onlar geceyi **يَخْتَاتونَ**, yani yürürler ve kesip geçerler.
  (**خوث**)  **الخاء والواو والثاء** bir **أُصَيلٌ**dür; muntarid değildir ve üzerine kıyas edilmez. Derler: **خَوِثتِ المرأةُ**, karnı büyüdüğü zaman. Ve denir: bilakis **الخَوْثاء** yumuşak (olan)dır. Dedi ki:
عَلِقَ القَلْبَ حبُّها وهَواها *** وهي بِكْرٌ غَرِيرةٌ خَوْثاءُ([6])
  (**خوخ**)  **الخاء والواو والخاء** bir şey değildir. Ve onda **الخَوْخُ** vardır; ve ben onu Arapça görmüyorum.
  (**خود**)  **الخاء والواو والدال** bir **أُصَيلٌ**dür; onda tek bir kelime vardır. Denir: **خَوَّدُوا في السَّير**. Ve aslı, onların “**خَوَّدْتُ الفحلَ تخويداً**” sözüdür; onu dişilerin içine saldığın zaman. Ve şu beyit okunmuştur:
وخُوِّدَ فَحْلُها من غَيرِ شَلٍّ *** بِدارِ الرِّيف تخويدَ الظَّليمِ([7])
  Halîl onu böyle inşâd etti. Başkası ise “**وخَوَّد فَحْلُها**” diye rivayet etti.
  (**خوذ**)  **الخاء والواو والذال** muntarid bir asıl değildir ve üzerine kıyas edilmez; onda ancak te’vîlinde ihtilâf edilen tek bir kelime vardır. Dediler: **خاوَذْتُه**, ona muhalefet ettiğin zaman. Bazıları dedi: **خاوذتُه** ona muvafakat ettim. Ve derler: **خِواذَ الحُمَّى**, bilinmeyen bir vakitte gelmesidir.
  (**خور**)  **الخاء والواو والراء** iki asıldır: biri sese delâlet eder, diğeri zayıflığa.
  Birincisi onların “**خار الثَّور يخور**” sözüdür; bu onun sesidir. Allah Teâlâ dedi ki: ﴿فَأَخْرَجَ لَهُمْ عِجْلاً جَسَداً لَهُ خُوَارٌ﴾ [طه 88].
  Amma diğeri: **الخَوَّار** her şeyden zayıf olandır. Denir: **رُمْحٌ خوّارٌ**, ve **أرضٌ خَوّارةٌ**; çoğulu **خُورٌ**dur. Tırimmâh dedi ki:
أنا ابنُ حماةِ المَجْد من آلِ مالك *** إذا جعلَتْ خُور الرِّجال تَهِيعُ([8])
  Ve onların azîz deveye **خَوّارةٌ** demeleri ve çoğulunun **خُورٌ** olması ise, bâbdandır; çünkü o **عَزُوزاً** olmadığında—ve **العَزُوز**: idrar yolu dar olan; **الأرض العَزَاز**dan türemiştir—o vakit **خَوّارةٌ** olur; zira şiddet ondan ayrılmıştır.
  (**خوس**)  **الخاء والواو والسين** tek bir asıldır; fesada delâlet eder. Denir: **خاسَت الجِيفَةُ** ilk kokmaya başladığında; sanki o, durgunlaştı da bozuldu. Sonra bu üzerine hamledildi de denildi: **خاسَ بعَهْده**, bozduğu ve hainlik ettiği zaman. Dediler: **الخَوْسُ** hıyanettir. Ve bunların hepsi birbirine yakındır. Ve bu, **الواو** ile **الياء**ın ortak olduğu bir kelimedir; ikisi birbirine yakındır; onda **الياء**ın payı daha fazladır; ve ben onu **الياء**da da zikrettim.
  (**خوش**)  **الخاء والواو والشين** bir asıldır; zayıflığa ve benzerine delâlet eder. O hâlde **المتخوِّش**: zayıf (ince) olandır; bu yüzden iki böğür (yan kas) **الخَوْشَينِ** diye adlandırılır.
  (**خوص**)  **الخاء والواو والصاد** tek bir asıldır; azlığa, inceliğe ve darlığa delâlet eder. Bundan: gözde **الخَوَصُ**; o, onun darlığı ve çöküklüğüdür. Ve **الخُوص**: hurma ağacının **خُوص**u ince, zayıf (yaprak lifleri)dir. Ve bundan türeyen: **التخوُّص**; o, insana verdiğini—az da olsa—geri almaktır. Denir: **تخوَّصْ منه ما أعطاك وإنْ قَلَّ**. Dedi ki:
يا صَاحِبَيَّ خَوِّصَا بسَلِّ *** مِنْ كُلِّ ذاتِ لَبَنٍ رِفَلِّ([9])
  Der ki: iki devenizi şey şey yaklaştırın; ve onları **الحَوْض** üzerine yığılacak şekilde bırakmayın([10]). Dedi ki:
يا ذائِدَيْها خَوِّصا بإرسالْ *** ولا تَذُوداها ذِيادَ الضُّلاَّلْ([11])
  Ve bir başkası dedi([12]):
أقُول للذَّائِدِ خوِّصْ برَسَلْ *** إنِّي أخاف النائِباتِ بالأُوَلْ
  Amma onların “**أخْوَصَ العَرْفَج**” sözleri; o, **أخْوَصَ النَّخْل**den türemiştir; çünkü **العَرْفَج** yarılıp çatladığında onun için **خُوصٌ** olur.
  (**خوض**)  **الخاء والواو والضاد** tek bir asıldır; bir şeyin ortasına girmeye ve dâhil olmaya delâlet eder. Denir: **خُضْتُ الماءَ** ve başkasını. Ve **تخاوَضوا في الحديثِ والأمرِ**, yani müzâkere ettiler ve sözleri birbirine karıştı.
  (**خوط**)  **الخاء والواو والطاء** bir **أُصَيلٌ**dür; dalların çatallanmasına delâlet eder. O hâlde **الخُوط** daldır; çoğulu **خِيطان**dır. Dedi ki:
  * على قِلاصٍ مِثْلِ خِيطانِ السَّلَمْ([13]) *
  (**خوع**)  **الخاء والواو والعين** bir asıldır; eksilmeye ve meyle delâlet eder. Denir: **خوَّع الشَّيءَ**, onu eksilttiği zaman. Tarafe dedi ki:
وجاملٍ خَوَّعَ من نِيبِه *** زَجْرُ المعلَّى أُصُلاً والسَّفِيحْ([14])
  **خَوَّع**: eksiltti. Bununla, **المَيْسِر**de ondan boğazlananı kasteder.
  Ve **الخَوْع**: vadinin eğri (kıvrımlı) yeridir. Ve **الخُوَاع**: burun hırıltısıdır. Bu, onların “**الخَوْع**: beyaz bir dağdır” sözünden daha kıyasîdir.
  (**خوف**)  **الخاء والواو والفاء** tek bir asıldır; ürpermeye ve korkuya delâlet eder. Denir: **خِفْتُ الشّيءَ خوفاً وخِيفةً**. Ve kesre sebebiyle **الياء**, **واو**dan bedeldir. Ve denir: **خاوَفَني فلانٌ فخُفْتُه**, yani ben ondan daha şiddetli korkan oldum. Amma onların “**تخوَّفْتُ الشَّيءَ**”, yani onu eksilttim, sözleri; o doğru fasih olandır; ancak ibdâldendir; ve asıl, eksiltmeden olan **النّون**dur; ve kendi yerinde zikredilmiştir.
  (**خوق**)  **الخاء والواو والقاف** bir **أُصَيلٌ**dür; şeyin boşluğuna delâlet eder. Denir: **مفازةٌ خَوْقاء**, içinde su ve hiçbir şey bulunmayan boş (çöl) olduğu zaman. Ve **الخَوْق**: altından halka; ve bu kıyastır; çünkü ortası boştur.
  (**خول**)  **الخاء والواو واللام** tek bir asıldır; bir şeyi gözetip kollamaya delâlet eder. Bundan: “**إنَّه كان يتخوَّلُهم بالموعظة**([15])”, yani onlara onunla (vaazla) bakıp gözetirdi. Ve falan, malın **خَوْلِيُّ**sidir; onu ıslah ettiği zaman. Ve bundan: **خَوَّلك اللهُ مالاً**, yani onu sana verdi; çünkü mal **يُتَخوَّل**, yani gözetilip kollanır. Ve bundan: adamın **خَوَلُ**u; onlar onun hizmetkârlarıdır. Aslı, tekilin **خائل** olmasıdır; ve o çobandır. Denir: Falan, ehli üzerine **يَخُول**, yani onların üzerinde gözetir. Ve onların fasih sözünden: **تخوَّلت الرِّيح الأرضَ**, onda defa defa tasarruf ettiği zaman.
  (**خون**)  **الخاء والواو والنون** tek bir asıldır; o da eksiltmedir. Denir: **خانَه يخُونه خَوْناً**. Ve bu, vefânın eksilmesidir. Ve denir: **تخوَّنَني فلانٌ حَقِّي**, yani beni eksiltti. Zü’r-Rumme dedi ki:
لا بَلْ هُو الشَّوقُ من دارٍ تَخَوَّنَها *** مَرَّاً سحابٌ ومَرَّاً بارِحٌ تَرِبُ([16])
  Ve denir: **الخَوَّانُ**: aslan. Ve kıyas birdir. Amma onların Arapçanın ilkinde ilkbaharın birincisine **خَوَّاناً**([17]) adını verdikleri söylenen şey; onun mânâsı yoktur ve onunla meşgul olmanın bir yönü yoktur. Ve Zü’r-Rumme’nin sözü:
لا يَنْعَشُ الطَّرْفَ إلاَّ ما تَخَوَّنَهُ *** داعٍ يُنادِيهِ باسمِ الماءِ مَبْغومُ([18])
  Eğer **التخوُّن** ile, bazı **أهل العلم**in dediği gibi, gözetip kollamayı kastettiyse; o ibdâl bâbındandır; ve asıl **اللام**dır: **تخوَّلَه**; ve onun zikri geçti. Ve **أهل العلم**den kimisi der ki: “Ancak annesinin ona duası, uykusunu eksilttiği şey (gözünü) diriltir” demek ister.
  Ve üzerine yemek yenilen şeye gelince; bir kavim dedi: o Acemcedir. Ve ben Ali b. İbrâhîm el-Kattân’ı şöyle derken işittim: Sa‘leb’e soruldu—ben işitiyordum—ve denildi: **الخُِوان**a **خُِوانا** denilmesi câiz olur mu; çünkü üzerindeki şey **يُتخوَّن**, yani eksiltilir. O dedi: Bu uzak değildir. Ve Allah Teâlâ daha iyi bilir.

### [Müfredât](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81/sozluk/mufredat.md) — Râgıb el-İsfahânî · 11. yy

- الخوف: توقع مكروه عن أمارة مظنونة، أو معلومة، كما أن الرجاء والطمع توقع محبوب عن أمارة مظنونة، أو معلومة، ويضاد الخوف الأمن، ويستعمل ذلك في الأمور الدنيوية والأخروية. قال تعالى: ﴿ويرجون رحمته ويخافون عذابه﴾ [الإسراء/57]، وقال: ﴿وكيف أخاف ما أشركتم ولا تخافون أنكم أشركتم بالله﴾ [الأنعام/81]، وقال تعالى: ﴿تتجافى جنوبهم عن المضاجع يدعون ربهم خوفا وطمعا﴾ [السجدة/16]، وقال: ﴿وإن خفتم ألا تقسطوا﴾ [النساء/3]، وقوله: ﴿وإن خفتم شقاق بينهما﴾ [النساء/35]، فقد فسر ذلك بعرفتم (قال أبو عبيدة في مجاز القرآن 1/126: قوله: ﴿وإن خفتم﴾ : أيقنتم)، وحقيقته: وإن وقع لكم خوف من ذلك لمعرفتكم. والخوف من الله لا يراد به ما يخطر بالبال من الرعب، كاستشعار الخوف من الأسد، بل إنما يراد به الكف عن المعاصي واختيار الطاعات، ولذلك قيل: لا يعد خائفا من لم يكن للذنوب تاركا. والتخويف من الله تعالى: هو الحث على التحرز، وعلى ذلك قوله تعالى: ﴿ذلك يخوف الله به عباده﴾ [الزمر/16]، ونهى الله تعالى عن مخافة الشيطان، والمبالاة بتخويفه فقال: ﴿إنما ذلكم الشيطان يخوف أولياءه فلا تخافوهم وخافون إن كنتم مؤمنين﴾ [آل عمران/175]، أي: فلا تأتمروا لشيطان وائتمروا لله، ويقال: تخوفناهم أي: تنقصناهم تنقصا اقتضاه الخوف منه. وقوله تعالى: ﴿وإني خفت الموالي من ورائي﴾ [مريم/5]، فخوفة منهم: أن لا يراعوا الشريعة، ولا يحفظوا نظام الدين، لا أن يرثوا ماله كما ظنه بعض الجهلة، فالقنيات الدنيوية أخس عند الأنبياء عليهم السلام من أن يشفقوا عليها. والخيفة: الحالة التي عليها الإنسان من الخوف، قال تعالى: ﴿فأوجس في نفسه خيفة موسى فلنا: لا تخف﴾ [طه/67]، واستعمل استعمال الخوف في قوله: ﴿والملائكة من خيفته﴾ [الرعد/13]، وقوله: ﴿تخافونهم كخيفتكم أنفسكم﴾ [الروم/28]، أي: كخوفكم، وتخصيص لفظ الخيفة تنبيها أن الخوف منهم حالة لازمة لا تفارقهم، والتخوف: ظهور
الخوف من الإنسان، قال: ﴿أو يأخذهم على تخوف﴾ [النحل/47].

##### Türkçe

- **الخوف**: zannî yahut bilinen bir alâmete dayanarak bir mekruhun beklenmesidir; nitekim **الرجاء** ve **الطمع** da zannî yahut bilinen bir alâmete dayanarak bir mahbûbun beklenmesidir. **الخوف**’a zıt olan **الأمن**’dir. Bu, dünya ve âhiret işlerinde kullanılır. Yüce Allah dedi ki: ﴿ويرجون رحمته ويخافون عذابه﴾ [الإسراء/57], ve dedi ki: ﴿وكيف أخاف ما أشركتم ولا تخافون أنكم أشركتم بالله﴾ [الأنعام/81], ve Yüce Allah dedi ki: ﴿تتجافى جنوبهم عن المضاجع يدعون ربهم خوفا وطمعا﴾ [السجدة/16], ve dedi ki: ﴿وإن خفتم ألا تقسطوا﴾ [النساء/3], ve O’nun sözü: ﴿وإن خفتم شقاق بينهما﴾ [النساء/35]; işte bu, **عرفتم** ile tefsir edilmiştir (Ebû Ubeyde, Mecâzü’l-Kur’ân 1/126’da dedi ki: O’nun sözü: ﴿وإن خفتم﴾: yani **أيقنتم**). Bunun hakikati: “Eğer onu bilmeniz sebebiyle size ondan bir korku vâki olursa”dır. Allah’tan **الخوف** ile, aslandan korkuyu içselleştirmek gibi, zihne gelen dehşetten ibaret olan şey kastedilmez; bilakis onunla ancak mâsiyetlerden el çekmek ve tâatleri seçmek kastedilir. Bu sebeple denilmiştir ki: Günahları terk edici olmayan kimse, korkan sayılmaz. Yüce Allah’tan **التخويف**: sakınmaya sevk etmektir; bunun üzerine Yüce Allah’ın sözü: ﴿ذلك يخوف الله به عباده﴾ [الزمر/16]. Yüce Allah, şeytandan korkmayı ve onun korkutmasına aldırmayı yasakladı; şöyle dedi: ﴿إنما ذلكم الشيطان يخوف أولياءه فلا تخافوهم وخافون إن كنتم مؤمنين﴾ [آل عمران/175]; yani: Şeytana uymayın, Allah’a uyun. Ve denilir ki: **تخوفناهم**; yani: onlardan korkunun gerektirdiği bir eksiltmeyle onları eksilttik. Yüce Allah’ın sözü: ﴿وإني خفت الموالي من ورائي﴾ [مريم/5]; onlardan **خوفة**: şeriatı gözetmemeleri ve dinin nizamını korumamalarıdır; bazı cahillerin zannettiği gibi malını miras almaları değildir. Zira dünya malı türünden edinimler, peygamberler عليهم السلام katında, üzerine acıyacakları kadar aşağıdır. **الخيفة**: insanın korkudan içinde bulunduğu hâldir. Yüce Allah dedi ki: ﴿فأوجس في نفسه خيفة موسى فلنا: لا تخف﴾ [طه/67]. Şu sözünde **الخوف** kullanımı gibi kullanılmıştır: ﴿والملائكة من خيفته﴾ [الرعد/13], ve O’nun sözü: ﴿تخافونهم كخيفتكم أنفسكم﴾ [الروم/28]; yani: sizin korkunuz gibi. **الخيفة** lafzının tahsisi, onlardan korkunun kendilerine lâzım bir hâl olduğuna, kendilerinden ayrılmadığına dikkat çekmedir. **التخوف**: insandan korkunun ortaya çıkmasıdır. Dedi ki: ﴿أو يأخذهم على تخوف﴾ [النحل/47].

### [Esâsü'l-Belâğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81/sozluk/esas.md) — Zemahşerî · 12. yy

خ و ف
خفته على مالي خوفاً وخيفة وتخوفته عليه وما أخوفني عليك وهذا أمر مخوف ‏"‏ وأخوف ما أخاف عليكم ضعف الإيمان ‏"‏ وهرب مخافة الشر وأدركته المخاوف والقوم خوف وأخافه وخوفـه وتخوفـه‏:‏ جعلـه مخوفـاً‏.‏
تقـول‏:‏ مـا كنـت خائفـاً فخوفنـي فلـان‏.‏
ومـا كان الطريق مخوفاً فجوّفه السبع أو العدوّ وأخاف الطريق والثغر وطريق وثغر مخيف‏.‏
ومن المجاز‏:‏ طريق خائف‏.‏
قال عبيد‏:‏ فربّ ماء وردت أجـن سبيله خائف جديـب وتخوفه‏:‏ تنقصه وأخذ من أطرافه‏.‏
قال زهير‏:‏ تخوف السير منها تامكـاً قـرداً كما تخوف عود النبعـة السفـن معنـاه نقصـه قليـلاً قليـلاً علـى مهـل كأنمـا يخافـه‏.‏
ويقال‏:‏ تخوفتنا السنة‏.‏
وتخوفني حقي إذا تهضمك ‏"‏ أو يأخذهم على تخوف ‏"‏ أي يصابون في أطراف قراهم بالشر حتى يأتي ذلك عليهم‏.‏

##### Türkçe

خ و ف
Malım hakkında onu **خوفاً** ve **خيفة** ile korktum; onun hakkında onu **تخوفته**; ve “Senin hakkında beni ne kadar da **أخوفني**!”; ve bu, **مخوف** bir iştir: “Sizin üzerinize korktuğum en **أخوف** şey, imanın zayıflığıdır”; ve şerden **مخافة** ile kaçtı; **المخاوف** ona yetişti; ve kavim **خوف**tur; ve onu **أخافه** ve **خوفـه** ve **تخوفـه**: onu **مخوفـاً** kıldı.

Dersin ki: “Ben **خائفـاً** değildim de falan kimse beni **خوفنـي** etti.”

Ve yol **مخوفاً** değildi de onu yırtıcı hayvan yahut düşman onu boşalttı (korkulur kıldı); ve yolu ve sınır kalesini **أخاف** etti; ve **مخيف** bir yol ve sınır kalesi.

Mecazdan: **خائف** bir yol.

Ubeyd dedi:
Nice su vardır ki ona vardım; yolunun yanı **خائف** (korkulu), kıraçtır; ve onu **تخوفه**: onu eksiltir ve uçlarından alır.

Züheyr dedi:
**تخوف** yolculuk ondan; (o) **تامكـاً** (tam), **قـرداً** (kısa) olarak; tıpkı gemilerin **النبعـة** ağacının dalını **تخوف** etmesi gibi.
Onun manası: onu yavaş yavaş, azar azar eksiltmesidir; sanki ondan korkuyormuş gibi.

Ve denilir: “Sene bizi **تخوفتنا**.”

Ve “Hakkım beni **تخوفني** eder; eğer seni **تهضمك** (hakkını eksiltirse)” ve “yahut onları **على تخوف** üzere alır”: yani köylerinin uçlarında şer ile musibete uğratılırlar; ta ki bu, onların üzerine gelinceye kadar.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

الخَوْفُ: الفَزَعُ، خافَه يخافُه خَوْفاً وخِيفةً ومَخافةً. قال الليث: خافَ يخافُ خَوْفاً، وإنما صارت الواو أَلفاً في يَخافُ لأَنه على بناء عمِلَ يَعْمَلُ، فاستثقلوا الواو فأَلقَوْها، وفيها ثلاثة أَشياء: الحَرْفُ والصَّرْفُ والصوتُ، وربما أَلقوا الحَرْفَ بصرفها وأَبقوا منها الصوت، وقالوا يَخافُ، وكان حدّه يَخْوَفُ بالواو منصوبة، فأَلقوا الواو واعتمد الصوت على صرف الواو، وقالوا خافَ، وكان حدّه خوِف بالواو مكسورة، فأَلقوا الواو بصرفها وأَبقوا الصوت، واعتمد الصوت على فتحة الخاء فصار معها أَلفاً ليِّنة، ومنه التَّخْويفُ والإخافةُ والتَّخَوّف، والنعت خائفٌ وهو الفَزِعُ؛ وقوله:
أَتَهْجُرُ بَيْتاً بالحِجازِ تَلَفَّعَتْ
به الخَوْفُ والأَعْداءُ أَمْ أَنتَ زائِرُهْ؟
إنما أَراد بالخوف المخافةَ فأَنَّث لذلك. وقوم خُوَّفٌ على الأَصل، وخُيَّفٌ على اللفظ، وخِيَّفٌ وخَوْفٌ؛ الأَخيرة اسم للجمع، كلُّهُم خائفونَ، والأَمر منه خَفْ، بفتح الخاء. الكسائي: ما كان من ذوات الثلاثة من بنات الواو فإنه يجمع على فُعَّلٍ وفيه ثلاثة أَوجه، يقال: خائف وخُيَّفٌ وخِيَّفٌ وخَوْفٌ. وتَخَوَّفْتُ عليه الشيء أَي خِفْتُ. وتَخَوَّفَه: كخافه، وأَخافَه إياه إخافة وإخافاً؛ عن اللحياني. وخَوَّفَه؛ وقوله أَنشده ثعلب:
وكانَ ابْن أَجمالٍ إذا ما تَشَذَّرَت
صُدُورُ السِّياطِ، شَرْعُهُنَّ المُخَوَّفُ
فسّره فقال: يكفيهن أَن يُضْرَبَ غيرُهنّ. وخَوَّف الرجلَ إذا جعل فيه الخوف، وخَوَّفْتُه إذا جعلْتَه بحالة يخافُه الناس. ابن سيده: وخَوَّف الرجلَ جعل الناسَ يَخافونه. وفي التنزيل العزيز: إنما ذلِكمُ الشيطان يُخَوِّفُ أَولياءه أَي يجعلكم تخافون أَولياءه؛ وقال ثعلب: معناه يخوّفكم بأَوليائه، قال: وأَراه تسهيلاً للمعنى الأَول، والعرب تُضِيفُ المَخافةَ إلى المَخُوف فتقول أَنا أَخافُك كخَوْفِ الأَسد أَي كما أُخَوَّفُ بالأَسد؛ حكاه ثعلب؛ قال ومثله:
وقد خِفْتُ حتى ما تزيدُ مَخافَتي
على وَعِلٍ، بذي المطارةِ، عاقِلِ
(* قوله «بذي المطارة» كذا في الأصل، والذي في معجم ياقوت بذي مطارة. وقوله «حتى ما إلخ» جعله الأصمعي من المقلوب كما في المعجم.) كأَنه أَراد: وقد خافَ الناسُ مني حتى ما تزِيدُ مخافَتُهم إياي على مخافةِ وعِلٍ. قال ابن سيده: والذي عندي في ذلك أَن المصدر يضاف إلى المفعول كما يضاف إلى الفاعل. وفي التنزيل: لا يَسْأَمُ الإنسان من دُعاء الخير، فأَضاف الدعاء وهو مصدر إلى الخير وهو مفعول، وعلى هذا قالوا: أَعجبني ضرْبُ زيدٍ عمرٌو فأَضافوا المصدر إلى المفعول الذي هو زيد، والاسم من ذلك كله الخِيفةُ، والخِيفةُ الخَوْفُ. وفي التنزيل العزيز: واذكُرْ ربك في نفسِك تضرُّعاً وخِيفةً، والجمع خِيفٌ وأَصله الواو؛ قال صخر الغي الهذلي:فلا تَقْعُدَنَّ على زَخَّةٍ،
وتُضْمِرَ في القَلْبِ وجْداً وخِيفا
وقال اللحياني: خافَه خِيفَةً وخيِفاً فجعلهما مصدرين؛ وأَنشد بيت صخر الغي هذا وفسّره بأَنه جمع خيفة. قال ابن سيده: ولا أَدري كيف هذا لأَن المصادِرَ لا تجمع إلا قليلاً، قال: وعسى أَن يكون هذا من المصادر التي قد جمعت فيصح قول اللحياني. ورجل خافٌ: خائفٌ. قال سيبويه: سأَلت الخليل عن خافٍ فقال: يصلح أَن يكون فاعلاً ذهبت عينه ويصلح أَن يكون فَعِلاً، قال: وعلى أَيّ الوجهين وجَّهْتَه فتَحْقِيرُه بالواو. ورجل خافٌ أَي شديد الخَوْف، جاؤُوا به على فَعِلٍ مثل فَرِقٍ وفَزِعٍ كما قالوا صاتٌ أَي شديدُ الصوْتِ.
والمَخافُ والمَخِيفُ: مَوْضِعُ الخَوْفِ؛ الأَخيرة عن الزجاجي حكاها في الجُمل. وفي حديث عمر، رضي اللّه عنه: نِعْمَ العَبْدُ صُهَيْبٌ لَوْ لَم يَخَفِ اللّه لم يَعْصِه، أَراد أَنه إنما يُطِيع اللّهَ حُبّاً له لا خَوْفَ عِقابه، فلو لم يكن عِقابٌ يَخافُه ما عصى اللّهَ، ففي الكلام محذوف تقديره لو لم يخف اللّه لم يعصه فكيف وقد خافه. وفي الحديث: أَخِيفُوا الهَوامَّ قبل أَن تُخيفَكم أَي احْتَرِسُوا منها فإذا ظهر منها شيء فاقتلوه، المعنى اجعلوها تخافكم واحْمِلُوها على الخَوْفِ منكم لأَنها إذا أرادتكم ورأَتْكم تقتلونها فرت منكم. وخاوَفَني فَخُفْتُه أَخُوفُه: غَلَبْتُه بما يخوِّفُ وكنت أَشدَّ خَوْفاً منه. وطريقٌ مَخُوفٌ ومُخِيفٌ: تَخافُه الناسُ. ووجع مَخُوفٌ ومُخِيفٌ: يُخِيفُ مَنْ رآه، وخصَّ يعقوب بالمَخُوفِ الطريق لأَنه لا يُخِيفُ، وإنما يُخِيفُ قاطِعُ الطريق، وخصَّ بالمُخِيفِ الوجَعَ أَي يُخِيفُ مَن رآه. والإخافة: التَّخْويفُ. وحائط مَخُوفٌ إذا كان يُخْشى أَن يقَع هو؛ عن اللحياني. وثَغْرٌ مَتَخَوَّفٌ ومُخِيفٌ: يُخافُ منه، وقيل: إذا كان الخوف يجيء من قِبَلِه. وأَخافَ الثَّغْرُ: أَفْزَعَ. ودخل القومَ الخَوْفُ، منه؛ قال الزجاجي: وقولُ الطِّرِمَّاحِ:
أَذا العَرْشِ إنْ حانَتْ وفاتي، فلا تَكُنْ
على شَرْجَعٍ يُعْلى بِخُضْر المَطارِف
ولكِنْ أَحِنْ يَوْمي سَعِيداً بعصْمةٍ،
يُصابُونَ في فَجٍّ مِنَ الأَرضِ خائِفِ
(* قوله «بعصمة» كذا بالأصل ولعله بعصبة بالباء الموحدة.) هو فاعلٌ في معنى مَفْعُولٍ. وحكى اللحياني: خَوِّفْنا أَي رَقِّقْ لنا القُرآنَ والحديث حتى نَخافَ. والخَوْفُ: القَتْلُ. والخَوْفُ: القِتالُ، وبه فسّر اللحياني قوله تعالى: ولنبلونَّكم بشيء من الخَوْفِ والجوع، وبذلك فسّر قوله أَيضاً: وإذا جاءَهم أَمْرٌ من الأَمْنِ أَو الخَوْفِ أَذاعُوا به. والخوفُ: العِلْم، وبه فسر اللحياني قوله تعالى: فمَن خافَ من مُوصٍ جَنَفاً أَو إثْماً وإِنِ امرأَة خافَتْ من بَعْلها نُشُوزاً أَو إِعراضاً. والخَوْفُ: أَديمٌ أَحْمَرُ يُقَدُّ منه أَمثالُ السُّيُورِ ثم يجعل على تلك السُّيُور شَذْرٌ تلبسه الجارِيةُ؛ الثُّلاثِيَّةُ عن كراع والحاء أَوْلى.
والخَوَّافُ: طائر أَسودُ، قال ابن سيده: لا أَدري لم سمي بذلك. والخافةُ: خَريطةٌ من أَدَمٍ؛ وأَنشد في ترجمة عنظب:
غَدا كالعَمَلَّسِ في خافةٍ
رُؤُوسُ العَناظِبِ كالعَنْجد
(* قوله «في خافة» يروى بدله في حدلة، بالحاء المهملة مضمومة والذال المعجمة، حجزة الازار، وتقدم لنا في مادة عنجد بلفظ في خدلة، بالخاء المعجمة والدال المهملة، وهي خطأ.)
والخافةُ: خَريطةٌ من أَدَمٍ ضَيِّقَةُ الأَعلى واسِعةُ الأَسفل يُشْتارُ فيها العَسلُ. والخافةُ: جُبَّةٌ يلْبَسها العَسَّالُ، وقيل: هي فَرْوٌ من أَدَمٍ يلبسها الذي يدخل في بيت النحل لئلا يلسَعَه؛ قال أَبو ذؤيب: تأَبَّطَ خافةً فيها مِسابٌ،
فأَصْبَحَ يَقْتَري مَسَداً بِشِيقِ
قال ابن بري، رحمه اللّه: عَيْن خافةٍ عند أَبي عليٍّ ياء مأْخوذة من قولهم الناس أَخْيافٌ أَي مُخْتَلِفُون لأَن الخافةَ خريطة من أَدَم منقوشة بأَنواع مختلفة من النقش، فعلى هذا كان ينبغي أَن تذكر الخافة في فصل خيف، وقد ذكرناها هناك أَيضاً. والخافةُ: العَيْبةُ. وقوله في حديث أَبي هريرة: مَثَلُ المُؤمِن كمثل خافةِ الزّرع؛ الخافةُ وِعاء الحَبّ، سميت بذلك لأَنها وِقايةٌ له، والرواية بالميم، وسيأْتي ذكره في موضعه. والتخَوُّفُ: التَّنَقُّصُ. وفي التنزيل العزيز: أَو يأْخُذَهم على تَخَوُّفٍ؛ قال الفراء: جاء في التفسير بأَنه التنقص. قال: والعرب تقول تَخَوَّفته أَي تنقصته من حافاته، قال: فهذا الذي سمعته، قال: وقد أَتى التفسير بالحاء، قال الزجاج: ويجوز أَن يكون معناه أَو يأْخذهم بعد أَن يُخِيفَهم بأَن يُهْلِك قَريةً فتخاف التي تليها؛ وقال ابن مقبل: تَخَوَّفَ السَّيْرُ منها تامِكاً قَرِداً،
كما تَخَوَّفَ عودَ النَّبْعةِ السَّفَنُ
السَّفَنُ: الحديدة التي تُبْرَدُ بها القِسِيُّ، أَي تَنَقَّصَ كما تأْكلُ هذه الحَديدةُ خشَبَ القِسيّ، وكذلك التخْويفُ. يقال: خَوَّفَه وخوَّفَ منه؛ قال ابن السكيت: يقال هو يَتَحَوّفُ المال ويَتَخَوّفُه أَي يَتَنَقَّصُه ويأْخذ من أَطْرافِه. ابن الأَعرابي: تَحَوَّفْتُه وتَحَيَّفْته وتَخَوَّفْتُه وتَخَيَّفْته إذا تَنَقَّصْته؛ وروى أَبو عبيد بيت طرَفة: وجامِلٍ خَوَّفَ من نِيبه
زَجْرُ المُعَلَّى أُصُلاً والسَّفِيحْ
يعني أَنه نقصها ما يُنْحَر في المَيْسِر منها، وروى غيره: خَوَّعَ من نِيبه، ورواه أَبو إسحق: من نَبْتِه. وخَوَّفَ غنمه: أَرسلها قِطعة قِطعة.

##### Türkçe

**الخَوْفُ**: korku/ürküntü; **خافَه** onu korktu, **يخافُه** ondan korkar; **خَوْفاً** ve **خِيفةً** ve **مَخافةً** (korkma).

Dedi
**الليث**: **خافَ** **يخافُ** **خَوْفاً**; **يَخافُ**’ta **الواو**’nun ancak **أَلف** olmasının sebebi, onun **عمِلَ يَعْمَلُ** binası üzere olmasıdır; **الواو**’yu ağır buldular da onu attılar; onda üç şey vardır: harf, sarf ve ses. Bazen harfi onun sarfıyla atarlar da ondan sesi bırakırlar; **يَخافُ** dediler. Onun sınırı **يَخْوَفُ** idi; **الواو** mansub (fethalı) olarak; **الواو**’yu attılar, ses **الواو**’nun sarfına dayandı; **خافَ** dediler. Onun sınırı **خوِف** idi; **الواو** meksur (kesreli) olarak; **الواو**’yu sarfıyla attılar, sesi bıraktılar; ses **الخاء**’ın fethasına dayandı da onunla birlikte yumuşak bir **أَلف** oldu. Ondandır **التَّخْويفُ** ve **الإخافةُ** ve **التَّخَوّف**. Sıfat: **خائفٌ**; o, ürken kimsedir. Ve onun sözü:
أَتَهْجُرُ بَيْتاً بالحِجازِ تَلَفَّعَتْ
به الخَوْفُ والأَعْداءُ أَمْ أَنتَ زائِرُهْ؟
Ancak **الخوف** ile **المخافةَ**yı kastetti; bunun için müennes yaptı. Ve bir kavim **خُوَّفٌ** asıl üzere, **خُيَّفٌ** lafız üzere; ve **خِيَّفٌ** ve **خَوْفٌ**; sonuncusu cem‘ için isimdir; hepsi **خائفونَ**. Ondan emir: **خَفْ**, **الخاء**’ın fethasıyla. **الكسائي**: Üçlülerden **الواو** kızlarından olan şey, **فُعَّلٍ** üzere cem‘ edilir; onda üç vecih vardır; denir: **خائف** ve **خُيَّفٌ** ve **خِيَّفٌ** ve **خَوْفٌ**. Ve **تَخَوَّفْتُ عليه الشيء**: yani korktum. Ve **تَخَوَّفَه**: **خافه** gibi. Ve **أَخافَه إياه**: **إخافة** ve **إخافاً** ile; **اللحياني**’den. Ve **خَوَّفَه**. Ve onun sözü; **ثعلب** inşad etti:
وكانَ ابْن أَجمالٍ إذا ما تَشَذَّرَت
صُدُورُ السِّياطِ، شَرْعُهُنَّ المُخَوَّفُ
Onu açıkladı ve dedi: Onlara, başkalarının dövülmesi yeter. Ve **خَوَّف الرجلَ**: onda korku kıldı. Ve **خَوَّفْتُه**: onu, insanların ondan korktuğu bir hâle koyduğumda. **ابن سيده**: ve **خَوَّف الرجلَ**: insanları onu korkar kıldı. Ve aziz tenzilde: إنما ذلِكمُ الشيطان يُخَوِّفُ أَولياءه yani sizi, onun velilerinden korkar kılar. **ثعلب** dedi: manası, sizi velileriyle korkutur; dedi: ve onu, birinci mananın kolaylaştırılması olarak görüyorum. Araplar **المَخافةَ**yı **المَخُوف**a izafe eder; derler: **أَنا أَخافُك كخَوْفِ الأَسد** yani aslanla korkutulduğum gibi; **ثعلب** bunu hikâye etti; dedi ve benzeri:
وقد خِفْتُ حتى ما تزيدُ مَخافَتي
على وَعِلٍ، بذي المطارةِ، عاقِلِ
Sanki demek istedi: İnsanlar benden korktu; ta ki onların benden korkusu, **وَعِلٍ**’den korku üzerine artmaz oldu. **ابن سيده** dedi: bende olan şudur ki, masdar mef‘ûle izafe edilir; fâile izafe edildiği gibi. Ve tenzilde: لا يَسْأَمُ الإنسان من دُعاء الخير; **الدعاء**yı ki masdardır, **الخير**e izafe etti; o mef‘ûldür. Ve bunun üzere dediler: **أَعجبني ضرْبُ زيدٍ عمرٌو**; masdarı, mef‘ûl olan **زيد**e izafe ettiler. Bunun hepsinin ismi **الخِيفةُ**dur; ve **الخِيفةُ** **الخَوْفُ**tur. Ve aziz tenzilde: واذكُرْ ربك في نفسِك تضرُّعاً وخِيفةً; cem‘i **خِيفٌ**; aslı **الواو**dur. **صخر الغي الهذلي** dedi:
فلا تَقْعُدَنَّ على زَخَّةٍ،
وتُضْمِرَ في القَلْبِ وجْداً وخِيفا
**اللحياني** dedi: **خافَه خِيفَةً وخيِفاً**; ikisini de iki masdar yaptı. Ve **صخر الغي**’nin bu beytini inşad etti ve onu, **خيفة**’nin cem‘i diye açıkladı. **ابن سيده** dedi: Bunu nasıl (olur) bilmiyorum; çünkü masdarlar ancak az olarak cem‘ edilir; dedi: belki bu, cem‘ edilmiş masdarlardandır da **اللحياني**’nin sözü sahih olur. Ve **رجل خافٌ**: **خائفٌ**. **سيبويه** dedi: **خافٍ** hakkında **الخليل**’e sordum; dedi: gözü gitmiş bir **فاعل** olması da uygun olur, **فَعِلاً** olması da uygun olur; dedi: onu hangi iki vecih üzere yöneltirsen yönelt, onun tahkiri **الواو** iledir. Ve **رجل خافٌ** yani şiddetli **الخَوْف** sahibi; onu **فَعِلٍ** üzere getirdiler; **فَرِقٍ** ve **فَزِعٍ** gibi; nitekim **صاتٌ** dediler; yani şiddetli **الصوْتِ** sahibi.

Ve **المَخافُ** ve **المَخِيفُ**: korku yeri; sonuncusu **الزجاجي**’dendir; onu **الجُمل**’de hikâye etti. Ve **عمر**’in hadîsinde, Allah ondan razı olsun: نِعْمَ العَبْدُ صُهَيْبٌ لَوْ لَم يَخَفِ اللّه لم يَعْصِه; onunla, Allah’a ancak onu sevdiği için itaat ettiğini, cezasının korkusuyla değil, kastetti; eğer korkacağı bir ceza olmasaydı Allah’a isyan etmezdi. Sözde hazf vardır; takdiri: لو لم يخف اللّه لم يعصه فكيف وقد خافه. Ve hadîste: **أَخِيفُوا الهَوامَّ** قبل أَن تُخيفَكم yani onlardan sakının; onlardan bir şey ortaya çıkarsa onu öldürün. Mana: onları sizden korkar kılın ve onları sizden **الخَوْفِ** üzerine taşıyın; çünkü size kastettiklerinde ve sizi onları öldürür görürlerse sizden kaçarlar. Ve **خاوَفَني فَخُفْتُه أَخُوفُه**: onu, korkutan şeyle yendim; ve ben ondan daha şiddetli korku sahibi oldum. Ve **طريقٌ مَخُوفٌ** ve **مُخِيفٌ**: insanlar ondan korkar. Ve **وجع مَخُوفٌ** ve **مُخِيفٌ**: onu göreni korkutur. **يعقوب** yolu **المَخُوفِ** ile tahsis etti; çünkü o korkutmaz; ancak yol kesen korkutur. Ve ağrıyı **المُخِيفِ** ile tahsis etti; yani onu göreni korkutur. Ve **الإخافة**: **التَّخْويفُ**tur. Ve **حائط مَخُوفٌ**: kendisinin düşmesinden korkulursa; **اللحياني**’den. Ve **ثَغْرٌ مَتَخَوَّفٌ** ve **مُخِيفٌ**: ondan korkulur; ve denildi: korku onun tarafından gelirse. Ve **أَخافَ الثَّغْرُ**: ürküttü. Ve kavme **الخَوْفُ** girdi; ondan. **الزجاجي** dedi: ve **الطِّرِمَّاحِ**’ın sözü:
أَذا العَرْشِ إنْ حانَتْ وفاتي، فلا تَكُنْ
على شَرْجَعٍ يُعْلى بِخُضْر المَطارِف
ولكِنْ أَحِنْ يَوْمي سَعِيداً بعصْمةٍ،
يُصابُونَ في فَجٍّ مِنَ الأَرضِ خائِفِ
O, **مَفْعُولٍ** manasında **فاعلٌ**dir. **اللحياني** hikâye etti: **خَوِّفْنا** yani bize Kur’an’ı ve hadîsi yumuşat/incelet ki korkalım. Ve **الخَوْفُ**: öldürme. Ve **الخَوْفُ**: savaşma; **اللحياني** bununla şu sözü tefsir etti: ولنبلونَّكم بشيء من الخَوْفِ والجوع; ve bununla şu sözü de tefsir etti: وإذا جاءَهم أَمْرٌ من الأَمْنِ أَو الخَوْفِ أَذاعُوا به. Ve **الخوفُ**: bilgi; **اللحياني** bununla şu sözü tefsir etti: فمَن خافَ من مُوصٍ جَنَفاً أَو إثْماً وإِنِ امرأَة خافَتْ من بَعْلها نُشُوزاً أَو إِعراضاً. Ve **الخَوْفُ**: kırmızı bir deri; ondan kayışlar benzerleri kesilir; sonra o kayışlar üzerine **شَذْرٌ** konur; cariye onu giyer; **الثُّلاثِيَّةُ** bunu **كراع**’dan (nakletti); ve **الحاء** daha evlâdır.

Ve **الخَوَّافُ**: siyah bir kuş. **ابن سيده** dedi: onunla niçin adlandırıldı bilmiyorum.

Ve **الخافةُ**: deriden bir torba/heybe; **عنظب** tercümesinde inşad etti:
غَدا كالعَمَلَّسِ في خافةٍ
رُؤُوسُ العَناظِبِ كالعَنْجد
Ve **الخافةُ**: üstü dar, altı geniş, deriden bir torba; onda bal sağılır. Ve **الخافةُ**: balcının giydiği bir cübbe; ve denildi: arı evine girenin, onu sokmaması için giydiği deriden bir kürktür. **أَبو ذؤيب** dedi:
تأَبَّطَ خافةً فيها مِسابٌ،
فأَصْبَحَ يَقْتَري مَسَداً بِشِيقِ
**ابن بري** dedi, Allah ona rahmet etsin: **أَبي عليٍّ**’ye göre **خافةٍ**’nin **عَيْن**’i bir **ياء**dır; onların “**الناس أَخْيافٌ**” sözünden alınmıştır; yani “muhteliftirler”; çünkü **الخافةَ** farklı nakış türleriyle nakışlanmış deriden bir torbadır. Buna göre **الخافة**’nin **خيف** faslında zikredilmesi gerekirdi; onu orada da zikrettik. Ve **الخافةُ**: **العَيْبةُ**. Ve **أَبي هريرة** hadîsinde onun sözü: مَثَلُ المُؤمِن كمثل خافةِ الزّرع; **الخافةُ** tane kabıdır; onu, ona bir koruma olduğu için böyle adlandırdı. Rivayet **الميم** iledir; onun zikri yerinde gelecektir.

Ve **التخَوُّفُ**: eksiltme. Ve aziz tenzilde: أَو يأْخُذَهم على تَخَوُّفٍ. **الفراء** dedi: tefsirde onun, eksiltme olarak geldi. Dedi: Araplar **تَخَوَّفته** der; yani onu kenarlarından eksilttim. Dedi: işittiğim budur. Dedi: tefsir **الحاء** ile de geldi. **الزجاج** dedi: manası “yahut onları, bir köyü helâk ederek korkuttuktan sonra alsın; böylece ona bitişik olan korkar” olması caizdir. **ابن مقبل** dedi:
تَخَوَّفَ السَّيْرُ منها تامِكاً قَرِداً،
كما تَخَوَّفَ عودَ النَّبْعةِ السَّفَنُ
**السَّفَنُ**: yayların onunla törpülendiği demir; yani eksiltti; nitekim bu demir, yayların ağacını yer. Ve **التخْويفُ** da böyledir. Denir: **خَوَّفَه** ve **خوَّفَ منه**. **ابن السكيت** dedi: denir: o, malı **يَتَحَوّفُ** ve **يَتَخَوّفُه**; yani onu eksiltir ve onun uçlarından alır. **ابن الأَعرابي**: **تَحَوَّفْتُه** ve **تَحَيَّفْته** ve **تَخَوَّفْتُه** ve **تَخَيَّفْته**; onu eksilttiğimde. **أَبو عبيد** **طرَفة**’nin beytini rivayet etti:
وجامِلٍ خَوَّفَ من نِيبه
زَجْرُ المُعَلَّى أُصُلاً والسَّفِيحْ
Yani, ondan **المَيْسِر**de boğazlanan şey, onu eksiltti. Başkası şöyle rivayet etti: **خَوَّعَ** من **نِيبه**. Ve **أَبو إسحق** onu şöyle rivayet etti: من **نَبْتِه**. Ve **خَوَّفَ غنمه**: onları parça parça saldı.

### [Kâmûsü'l-Muhît](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81/sozluk/kamus.md) — Fîrûzâbâdî · 15. yy

* خ و ف * * خَافَ * يخاف * خَوْفا * و * خِيفَةً * و * مَخَافةً * فهو * خَائِفٌ * وقوم * خُوَّفٌ * على الأصل و * خُيَّفٌ * على اللفظ والأمر منه خف بفتح الخاء و * الخِيفَةُ * الخوف و * الإخَافَةُ * التخويف يقال وجع * مُخِيفٌ * أي يخيف من رآه وطريق * مَخُوفٌ * لأنه لا يخيف وإنما يخيف فيه قاطع الطريق و * تَخَوَّفْتُ * عليه الشيء أي خفت و * تَخَوَّفَهُ * أي تنقصه ومنه قوله تعالى ﴿أو يأخذهم على تخوف﴾

##### Türkçe

* خ و ف * * **خَافَ** * korktu * **يخاف** * korkar * **خَوْفا** * ve * **خِيفَةً** * ve * **مَخَافةً** *; o hâlde o * **خَائِفٌ** *dur; ve bir kavim * **خُوَّفٌ** * asıl üzere, ve * **خُيَّفٌ** * lafız üzere. Ve emir (kipi) ondan: **خف**; **الخاء**’ın fethasıyla. Ve * **الخِيفَةُ** *: korku. Ve * **الإخَافَةُ** *: korkutma; denir: * **مُخِيفٌ** * bir ağrı; yani onu göreni korkutur. Ve * **مَخُوفٌ** * bir yol; çünkü (yol) korkutmaz, ancak onda yol kesen korkutur. Ve * **تَخَوَّفْتُ** * ona karşı şeyi; yani korktum. Ve * **تَخَوَّفَهُ** *; yani onu eksiltti. Ondandır, Yüce Allah’ın sözü: ﴿أو يأخذهم على تخوف﴾

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

خاف الرجل، يخاف، خوفا، وخيفا هكذا هو مضبوط بالفتح، وهو أيضا مقتضى سياقه، والصحيح أنه بالكسر، وهو قول اللحياني، وهكذا ضبطه بالكسر، وفيه كلام يأتي قريبا، ومخافة، وأصله: مخوفة، ومنه قول الشاعر:
  وقد خفت حتى ما تزيد مخافتـي                      على وعل في ذي المطارة عاقل وخيفة، بالكسر، وهذه عن اللحياني، ومنه قوله تعالى:  واذكر ربك في نفسك تضرعا وخيفة  ، وقال غيره: الخيف، والخيفة، اسمان، لا مصدران، وأصلها خوفة، صارت الواو ياء، لانكسار ما قبلها، وجمعها خيف، هكذا هو مضبوط في سائر النسخ، بكسر ففتح، والصواب بالكسر، ومنه قول صخر الغي الهذلي:
  فلا تـقـعـدن عـلـى زخة                      وتضمر في القلب وجدا وخيفا هكذا أنشده اللحياني، وجعله جمع خيفة، قال ابن سيده: ولا أدري كيف هذا؛ لأن المصادر لا تجمع إلا قليلا، قال: وعسى أن يكون هذا من المصادر التي قد جمعت، فيصح قول اللحياني. قال الليث: خاف، يخاف، خوفا، وإنما صارت الواو ألفا في يخاف؛ لأنه على بناء عمل يعمل، فاستثقلوا الواو، فألقوها، وفيها ثلاثة أشياء، الحذف، والصرف، والصوت وربما ألقوا الحرف بصرفها، وأبقوا منها الصوت، وقالوا: يخاف، وكان حده يخوف، بالواو منصوبة، فألقوا الواو واعتمد الصوت على صرف الواو، وقالوا: خاف، وكان حده خوف، بالواو مكسورة، فألقوا الواو بصرفها، وأبقوا الصوت، واعتمد الصوت. على فتحة الخاء، فصار معها ألفا لينة. وأما قول الشاعر:
  أتهجر بيتا بالحجاز تلفعتبه الخوف والأعداء أم أنت زائره?

  وإنما أراد بالخوف المخافة، فأنث لذلك. أي: فزع فهو خائف، والأمر منه خف، بفتح الخاء، وهم خوف وخيف، كسكر، وقنب، والذي في الصحاح: خوف، وخيف، مثل قنب، ذكره صاحب اللسان، قال الصاغاني: ومن خيف، كسكر، قراءة ابن مسعود رضي الله عنه  أن يدخلوها إلا خيفا  ، قال الكسائي: ما كان من بنات الواو من ذوات الثلاثة أوجه: يقال: خائف، وخيف، وخوف، ونحو ذلك كذلك، ففي سياق عبارة المصنف قصور لا يخفى. قال غيره: قوم خوف: خائفون، أو هذه اسم للجمع، ومنه قوله تعالى: )خوفا وطمعا(، أي: اعبدوه خائفين عذابه، طامعين في ثوابه. والخوف أيضا: القتل، قيل: ومنه قوله تعالى: )ولنبلونكم بشيء من الخوف والجوع( هكذا فسره اللحياني. الخوف أيضا: القتال، ومنه قوله تعالى: )فإذا جاء الخوف(، وكذلك قوله تعالى: )وإذا جاءهم أمر من الأمن أو الخوف أذاعوا به(، هكذا فسره اللحياني. الخوف أيضا: العلم، ومنه قوله تعالى: )وإن امرأة خافت من بعلها نشوزا أو إعراضا( كذا قوله تعالى: )فمن خاف من موص جنفا أو إثما(، هكذا فسره اللحياني. الخوف: أديم أحمر، يقد منه أمثال السيور ثم يجعل على تلك السيور شذر، تلبسه الجارية، الثلاثة عن كراع، لغة في الحوف بالمهملة، وهي أولى، كما في اللسان. ورجل خاف: خائف، قال سيبويه: سألت الخليل عن خاف، فقال: يصلح أن يكون فاعلا ذهبت عينه، ويصلح أن يكون فعلا، قال: وعلى أي الوجهين وجهت، فتحقيره بالواو، وفي الصحاح: وربما قالوا: رجل خاف: أي: شديد الخوف، جاءوا به على فعل، مثل فرق، وفزع، كما قالوا: رجل صات: أي شديد الصوت. والخافة: جبة من أدم، يلبسها العسال، وهكذا فسر الأخفش قول أبي ذؤيب الآتي، وقيل: فروة يلبسها الذي يدخل في بيوت النحل، لئلا تلسعه، أو خريطة منه ضيقة الأعلى، واسعة الأسفل، يشتار فيها العسل، نقله الجوهري، وأنشد لأبي ذؤيب:
  تأبط خافة فيها مـسـاب                      فأصبح يقتري مسدا بشيق

  أو سفرة كالخريطة مصعدة، قد رفع رأسها للعسل، نقله السكري، في شرح قول أبي ذؤيب. قال ابن بري: عين خافة، عند أبي علي ياء، مأخوذة من قولهم: الناس أخياف، أي: مختلفون، لأن الخافة خريطة من أدم منقوشة بأنواع مختلفة من النقش، فعلى هذا كان ينبغي أن يذكر الخافة في فعل )خيف(. وخفته، أخوفه، كقلته أقوله: غلبته بالخوف، أي: كان أشد خوفا منه، وقد خاوفه مخاوفة، نقله الجوهري. يقال: هذا طريق مخوف: إذا كان يخاف فيه، ولا يقال: مخيف، يقال: وجع مخيف، لأن الطريق لا تخيف، وإنما يخاف قاطعها، نقله الجوهري، وهكذا خص ابن السكيت بالمخوف الطريق، وذكر هذا الوجه الذي ذكره الجوهري، وخص بالمخيف الوجع. وقال غيره: طريق مخوف، ومخيف: يخافه الناس، ووجع مخوف، ومخيف يخيف من رآه.وفي الحديث: )من أخاف أهل المدينة أخافه الله تعالى(، وفي آخر: )أخيفوا الهوام قبل أن تخيفكم(، أي احترسوا منها، فإذا ظهر منها شيء فاقتلوه، المعنى اجعلوها تخافكم، واحملوها على الخوف منكم، لأنها إذا أرادتكم ورأتكم تقتلونها فرت منكم. والمخيف: الأسد الذي يخيف من رآه، أي يفزعه، قال طريح الثقفي:
  وقص تخيف ولا تخاف                      هزبر لصدورهن حطيم وحائط مخيف: إذا خفت أن يقع عليك، وقال اللحياني: حائط مخوف، إذا كان يخشى أن يقع هو. وخوفه، تخويفا: أخافه أو خوفه: صيره بحال يخافه الناس وقيل: إذا جعل فيه الخوف، وقال ابن سيده: خوفه: جعل الناس يخافونه، ومنه قوله تعالى: )إنما ذالكم الشيطان يخوف أولياءه(، أي: يخوفكم فلا تخافوه، كما في العباب، وقيل: يجعلكم تخافون أولياءه، وقال ثعلب: أي يخوفكم بأوليائه، قال ابن سيده: وأراه تسهيلا للمعنى الأول. وتخوف عليه شيئا: خافه، نقله الجوهري. تخوف الشيء: تنقصه، وأخذ من أطرافه، وهو مجاز، كما في الأساس، وفي اللسان: تنقصه من حافاته، قال الفراء: ومنه قوله تعالى: )أو يأخذهم على تخوف(، قال: فهذا الذي سمعته من العرب، وقد أتى التفسير بالحاء، وقال الأزهري: معنى التنقص أن ينقصهم في أبدانهم وأموالهم وثمارهم، وقال ابن فارس: إنه من باب الإبدال، وأصله النون، وأنشد:
  تخوف السير منها تامكا قرداكما تخوف عود النبعة السفن

  وقال الزجاج: ويجوز أن يكون معناه: أو يأخذهم بعد أن يخيفهم، بأن يهلك قرية فتخاف التي تليها، وأنشد الشعر المذكور، وإلى هذا المعنى جنح الزمخشري في الأساس، وهو مجاز. وفي اللسان: السفن: الحديدة التي تبرد بها القسي، أي: تنقص، كما تأكل هذه الحديدة خشب القسي. وقد روى الجوهري هذا الشعر لذي الرمة، ورواه الزجاج، والأزهري، لابن مقبل، قال الصاغاني: وليس لهما، وروى صاحب الأغاني في ترجمة حماد الراوية أنه لابن مزاحم الثمالي، ويروى لعبد الليث بن العجلان النهدي. قلت: وعزاه البيضاوي في تفسيره إلى أبي كبير الهذلي، ولم أجد في ديوان شعر هذيل له قصيدة على هذا الروي. وخواف، كسحاب: ناحية بنيسابور. يقال: سمع خوافهم: أي ضجتهم، نقله الصاغاني. ومما يستدرك عليه: تخوفه: خافه، وأخافه إياه إخافا، ككتاب، عن اللحياني، وثغر متخوف، ومخيف: يخاف منه، وقيل: إذا كان الخوف يجيء من قبله، وأخاف الثغر: أفزع، ودخل الخوف منه: ومن المجاز: طريق خائف: قال الزجاج: وقول الطرماح:يصابون في فج من الأرض خائف هو فاعل في معنى مفعول. وحكى اللحياني: خوفنا، أي رقق لنا القرآن والحديث حتى نخاف. والخواف، كشداد: طائر أسود، قال ابن سيدة: لا أدري لم سمي بذلك. والخافة: العيبة، وفي الحديث: )مثل المؤمن كمثل خافة الزرع(. قيل: الخافة: وعاء الحب، سميت بذلك لأنها وقاية له، والرواية بالميم. والخوف: ناحية بعمان، هكذا ذكروا، والصواب بالحاء. وما أخوفني عليك. وأخوف ما أخاف عليكم كذا. وأدركته المخاوف. وتخوفه حقه: تهضمه، وهو مجاز. والتخويف: التنقص، يقال: خوفه، وخوف منه، وروى أبو عبيد بيت طرافة:
  وجامل خوف مـن نـيبـه                      زجر المعلى أصلا والسفيح يعني أنه نقصها ما ينحر في الميسر منها، وروى غيره: خوع من نبته. وخوف غنمه: أرسلها قطعة قطعة. وخاف: قرية بالعجم، ومنها الشيخ زين الدين الخافي، صوفي من أتباع الشيخ يوسف العجمي، كان بالقاهرة، ثم نزح عنها، ثم قدمها سنة 823 ومعه جمع من أتباعه، كذا في التبصير. قلت: وهو أبو بكر بن محمد ابن علي الخافي، ويقال: الخوافي، أخذ عن الزين الشبريسي، وعنه الشهاب أحمد بن علي الزلباني الدمياطي.
  خ ي ف

  الخيفان: نبت جبلي، عن ابن عباد، وفي اللسان: هو حشيش ينبت في الجبل، وليس له ورق، ويطول حتى يكون أطول من ذراع صعدا، وله سنمة صبيعاء بيضاء السفلة، وجعله كراع فيعالا، قال ابن سيده: وليس بقوي، لكثرة زيادة الألف والنون، ولأنه ليس في الكلام )خ ف ن(. الخيفان: الكثرة من الناس، يقال: رأيت خيفانا من الناس. قاله ابن عباد. قال الليث: الخيفان: الجراد قبل أن يستوي جناحاها، هكذا في النسخ، والصواب: جناحاه، بتذكير الضمير، وأما عبارة الليث فإنها سالمة من الغلط، فإنه قال: الجرادة، فلزم إرجاع الضمير إليها مؤنثا، أو إذا صارت فيه خطوط مختلفة بياض وصفرة، الواحدة: خيفانة، وقال اللحياني: جراد خيفان: اختلفت فيه الألوان، والجراد حينئذ أطير ما يكون، أو إذا انسلخ من لونه الأول الأسود أو الأصفر، وصار إلى الحمرة قاله الأصمعي، وقال أبو حاتم: إذا بدت في لونه الأحمر صفرة، وبقي بعض الحمرة، فهو الخيفان، أو مهازيلها الحمر التي من نتاج عام أول، نقله أبو حاتم عن بعض العرب، قال أبو خيرة: لا يكون أقل صبرا على الأرض منها إذا صارت خيفانة، ثم يشبه بها الفرس في خيفانة، ثم يشبه بها الفرس في خفتها وطمورها، قال امرؤ القيس:
  وأركب في الروع خيفانة                      كسا وجهها سعف منتشر هكذا أنشده الجوهري، والصاغاني، وقال أبو نصر: العرب تشبه الخيل بالخيفان، قال امرؤ القيس:
  وأركب في الروع خيفانة                      لها ذنب خلفها مسبطـر وقال عنترة:
  فغدوت تحمل شكتي خيفانة                      مرط الجراء لها تميم أتلع

  والخيف: الناحية، وفي الصحاح: الخيف: جلد الضرع، ومنه: ناقلة خيفاء، أو ناحية الضرع، أوجلدة ضرع الناقة، هكذا قاله بعضهم. الخيف أيضا: وعاء قضيب البعير، ومنه بعير أخيف، كما سيأتي. الخيف: ما انحدر عن غلظ الجبل، وارتفع عن مسيل الماء، نقله الجوهري، قال: ومنه سمي مسجد الخيف بمنى، وكل هبوط وارتقاء في سفح جبل: خيف. الخيف: غرة بيضاء في الجبل الأسود الذي خلف أبي قبيس، قيل: وبها سمي مسجد الخيف بمنى، أو لأنها خيف، أي: ناحية من منى، أو لانحداره عن الغلظ، وارتفاعه عن المسيل، كما قاله الجوهري، أو لأنها في سفح جبل، هكذا في النسخ، والصواب: لأنه أي المسجد في سفح جبل منى. وخيف سلام: د، قرب عسفان، وخيف النعم: بلد آخر أسفل منه، وخيف ذي القبر: مع آخر أسفل منه أيضا. وخيف الجبل: ع آخر، كل ذلك سمي به، لأنه في سفح الجبل وأخاف الرجل إخافة، أي أتى إلى خيف منى فنزله، نقله الجوهري، كأخيف، كما في المحكم، وهو على الأصل. قال يونس: اختاف: أتى خيف منى، كامتنى: إذا أتى منى. أخاف السيل القوم: أنزلهم الخيف، قاله ابن عباد. قال أبو عمرو: الخيفة السكين، وهي الرميض. الخيفة: عرين الأسد، هكذا ذكره ابن عباد في هذا التركيب، قال الصاغاني: فإن اشتقت من الخوف، فموضع ذكرها )خ و ف(. والخيف، محركة، في الفرس وغيره: زرقة إحدى العينين وسواد الأخرى، جمل أخيف، وناقة خيفاء، وكذلك هو من كل شيء إحدى عينيه زرقاء والأخرى سوداء وفي الجمهرة: والأخرى كحلاء، بدل سوداء، وجمع بينهما في اللسان، فقال: سوداء كحلاء، وفي الحديث، في صفة أبي بكر رضي الله عنه: )أخيف بني تيم(. الخيف في الإبل: سعة الثيل، يقال: ناقة خيفاء، وجمل أخيف، بالمعنيين، بينا الخيف، نقله الجوهري، وقال الفقعسي: صوى لها ذا كدنة جلذيا أخيف كانت أمه صفيا أو الخيفاء من النوق: الواسعة الضرع، قيل: الواسعة جلده، أو لا تكون خيفاء حتى تخلو من اللبن، وتسترخي، هكذا في النسخ، والصواب: يخلو ويسترخي، أي: الضرع، ج: خيفاوات، نادرة، لأن فعلاوات إنما هي للإسم، أو للصفة الغالبة غلبة الاسم، كقوله صلى الله عليه وسلم: )ليس في الخضراوات صدقة(. وجمع الأخيف: خيف، وخوف، بالكسر والضم. من المجاز: هم أخياف، أي: مختلفون، كما في الأساس، زاد الصاغاني: في أشكالهم، وهيآتهم، وفي اللسان: الأخياف: الضروب المختلفة في الأخلاق والأشكال. يقال: إخوة أخياف، إذا كانت أمهم واحدة والآباء شتى، ومنه قولهم: )الناس أخياف(: إذا كانوا لا يستوون، وهو مجاز، قال الشاعر:
  الناس أخياف وشتى في الشيم
  وكلهم يجمـعـه بـيت الأدم ومعنى بيت الآدم، أي: أديم الأرض يجمعهم، كل ذلك نقله ابن دريد. قال ابن عباد: خيف، إذا نزل منزلا، وكذلك خيم. قال: خيف الأمر بينهم، بالضم، تخييفا: وزع، ونص الأساس: خيف المال، وهو مجاز. خيف عمور اللثة بين الأسنان: أي تفرقت، قاله الليث، وهو مجاز، وقول ربيعة ابن مقروم الضبي:

  وباردا طيبا عذبا مقبلـه                      مخيفا نبته بالظلم مشهودا المخيف: مثل المخلل، أي قد خيف بالظلم. وتخيف فلان ألوانا: إذا تغير ألوانا، قال الكميت:
  وما تخيف ألـوانـا مـفـنـنة                      عن المحاسن من أخلاقه الوظب وسموا أخيف، كأحمد، ويقال: أخيف، كزبير، وقد تقدم في )أ خ ف( الاختلاف في اسم المجفر بن كعب التميمي، فراجعه. ومما يستدرك عليه: خيفت المرأة أولادها: جاءت بهم مختلفين، وهو مجاز. وتخيفت الإبل في المرعى وغيره: اختلفت وجوهها، عن اللحياني. وتخيفه: تنقصه، عن ابن الأعرابي. والخافة: خريضة النحال، على قول أبي علي، موضع ذكره هنا كما تقدم ذكره. قل ابن سيده: وربما سميت الأرض المختلفة ألوان الحجارة خيفاء. وجمع خيف الجبل: أخياف، وخيوف، ومن الأول قول قيس بن ذريح:
  فغيقة فالأخياف أخياف ظبية                      بها من لبينى مخرف ومرابع ومن الثاني حديث بدر: مضى في مسيره إليها حتى قطع الخيوف. وخيف بنى كنانة: اسم المحصب، جاء ذكره في الحديث.

##### Türkçe

**خاف** adam, **يخاف**; **خوفا** ve **وخيفا**; işte bu, fetha ile ضبط edilmiştir; o, ayrıca siyakının gereği de budur. Doğrusu ise onun kesra iledir; bu, **اللحياني**’nin sözüdür; onu kesra ile böyle ضبط etmiştir. Ve onda, yakında gelecek bir söz vardır. Ve **مخافة**; aslı: **مخوفة**’dir. Ondan şairin sözü:

  Ve korktum; öyle ki artık korkum artmaz                      **وعل** üzerine, **ذي المطارة**’da, akıllı (olan)

Ve **خيفة**, kesra ile; bu, **اللحياني**’dendir. Ondan Yüce Allah’ın sözü:  **واذكر ربك في نفسك تضرعا وخيفة**  . Başkası dedi ki: **الخيف** ve **الخيفة**, iki isimdir; iki mastar değildir. Aslı **خوفة**’dir; kendisinden öncekinin kesralı oluşundan dolayı vav yâ oldu. Cem‘i **خيف**’tir; işte bu, sair nüshalarda kesra sonra fetha ile böyle ضبط edilmiştir; doğrusu kesra iledir. Ondan **صخر الغي الهذلي**’nin sözü:

  Artık oturma **زخة** üzerinde                      ve kalpte bir vecd ve **خيفا** gizle

İşte bunu **اللحياني** böyle inşad etti ve onu **خيفة**’nin cemi yaptı. **ابن سيده** dedi ki: Bunu nasıl (olur) bilmiyorum; çünkü mastarlar ancak az olarak cem‘ olunur. Dedi ki: Belki bu, cem‘ edilmiş mastarlardandır; böylece **اللحياني**’nin sözü sahih olur. **الليث** dedi ki: **خاف**، **يخاف**، **خوفا**; **يخاف**’ta vavın ancak elif olmasının sebebi, onun **عمل يعمل** binası üzere olmasıdır; vavı ağır buldular da onu attılar. Onda üç şey vardır: hazf, sarf ve savt. Bazen harfi, sarfıyla atarlar ve ondan savtı bırakırlar. Ve dediler: **يخاف**; onun haddi **يخوف** idi; vav ile mansub (idi); vavı attılar ve savt, vavın sarfına dayandı. Ve dediler: **خاف**; onun haddi **خوف** idi; vav ile meksur (idi); vavı sarfıyla attılar ve savtı bıraktılar; savt, **الخاء**’ın fethasına dayandı; onunla birlikte yumuşak bir elif oldu. Şairin sözüne gelince:

  Hicaz’da bir evi mi terk ediyorsun; onu korku ve düşmanlar mı bürüdü, yoksa sen onu ziyaret eden misin?

O, **الخوف** ile ancak **المخافة**’yi murad etti; bu yüzden müennes yaptı. Yani: korktu; o hâlde o **خائف**’tir. Ondan emir: **خف**; **الخاء**’ın fethasıyla. Ve onlar **خوف** ve **خيف**’tir; **سكر** ve **قنب** gibi. **الصحاح**’ta olan: **خوف** ve **خيف**; **قنب** gibi; onu **صاحب اللسان** zikretti. **الصاغاني** dedi ki: Ve **خيف**’den, **سكر** gibi, **ابن مسعود** رضي الله عنه kıraati:  **أن يدخلوها إلا خيفا**  . **الكسائي** dedi ki: Vav kızlarından, üç vecih sahibi olanlardan her ne ise: **خائف** ve **خيف** ve **خوف** denir; ve bunun benzeri de böyledir; musannifin ibaresinin siyakında bir kusur gizli değildir. Başkası dedi ki: **قوم خوف**: korkanlardır; yahut bu, cem‘ için bir isimdir. Ondan Yüce Allah’ın sözü: **خوفا وطمعا**; yani: O’na, azabından korkanlar, sevabını umanlar olarak ibadet edin. **الخوف** ayrıca: öldürmedir. Denildi ki: Ondan Yüce Allah’ın sözü: **ولنبلونكم بشيء من الخوف والجوع**; **اللحياني** onu böyle tefsir etti. **الخوف** ayrıca: savaşmadır. Ondan Yüce Allah’ın sözü: **فإذا جاء الخوف**; yine Yüce Allah’ın sözü: **وإذا جاءهم أمر من الأمن أو الخوف أذاعوا به**; **اللحياني** onu böyle tefsir etti. **الخوف** ayrıca: bilmedir. Ondan Yüce Allah’ın sözü: **وإن امرأة خافت من بعلها نشوزا أو إعراضا**; yine Yüce Allah’ın sözü: **فمن خاف من موص جنفا أو إثما**; **اللحياني** onu böyle tefsir etti. **الخوف**: kırmızı bir deridir; ondan kayış benzerleri kesilir, sonra o kayışların üzerine **شذر** yapılır; cariye onu giyer; üçü **كراع**’dan (nakildir); **الحوف**’ta, mu‘ceme olmayanla, bir lugattır; o daha evlâdır; **اللسان**’da olduğu gibi. Ve **رجل خاف**: **خائف** (demektir). **سيبويه** dedi ki: **الخليل**’e **خاف** hakkında sordum; dedi ki: gözü gitmiş bir **فاعل** olması da uygundur, bir fiil olması da uygundur. Dedi ki: Hangi iki vecih üzere yöneltirsen yönelt, onun küçültmesi vav iledir. **الصحاح**’ta: Bazen derler: **رجل خاف**; yani: korkusu şiddetli. Onu **فعل** üzere getirdiler; **فرق** ve **فزع** gibi; nitekim dediler: **رجل صات**; yani: sesi şiddetli. Ve **الخافة**: deriden bir cübbedir; bal toplayan onu giyer. **الأخفش**, gelecek olan **أبي ذؤيب**’in sözünü böyle tefsir etti. Ve denildi ki: arı evlerine girenin giydiği bir posttur; onu sokmasın diye. Yahut üstü dar, altı geniş, ondan bir torbadır; içinde bal sağılır; onu **الجوهري** nakletti. Ve **أبي ذؤيب**’e ait olarak inşad etti:

  **خافة**’yi omzuna aldı; içinde **مساب** (vardı)                      sabahleyin **شيق**’te bir **مسد** satın alır oldu

Yahut yukarı doğru kaldırılmış, torba gibi bir azıktır; başı bal için kaldırılmıştır; onu **السكري**, **أبي ذؤيب**’in sözünün şerhinde nakletti. **ابن بري** dedi ki: **خافة**’nin **عين**’i, **أبي علي** nezdinde yâ’dır; “**الناس أخياف**” sözlerinden alınmıştır; yani: muhteliftirler. Çünkü **الخافة**, çeşitli nakış türleriyle nakışlanmış deriden bir torbadır. Buna göre **الخافة**’yi **فعل (خيف)**’te zikretmek gerekirdi. Ve **خفته**, **أخوفه**, “**قلته أقوله**” gibi: onu korku ile yendim; yani: ondan daha şiddetli korkan oldu. Ve ona **مخاوفة** ile **خاوفه** etti; onu **الجوهري** nakletti. Denir: **طريق مخوف**: onda korkuluyorsa. Ve **مخيف** denmez. Denir: **وجع مخيف**; çünkü yol korkutmaz; ancak onu geçen korkar; onu **الجوهري** nakletti. **ابن السكيت** de **المخوف** ile yolu tahsis etti ve **الجوهري**’nin zikrettiği bu vechi zikretti; **المخيف** ile de ağrıyı tahsis etti. Başkası dedi ki: **طريق مخوف** ve **مخيف**: insanlar ondan korkar. Ve **وجع مخوف** ve **مخيف**: onu göreni korkutur. Hadiste: **من أخاف أهل المدينة أخافه الله تعالى**. Bir diğerinde: **أخيفوا الهوام قبل أن تخيفكم**; yani onlardan sakının; onlardan bir şey görünürse onu öldürün. Mana: onları sizden korkar kılın ve onları sizden korkmaya sevk edin; çünkü size kastettiklerinde ve sizin onları öldürdüğünüzü gördüklerinde sizden kaçarlar. Ve **المخيف**: onu göreni korkutan aslandır; yani onu ürkütür. **طريح الثقفي** dedi ki:

  Korkutur ve korkmaz                      dişilerinin göğüslerine (karşı) bir **هزبر**; ezici ve (bir)

Ve **حائط مخيف**: üzerine düşmesinden korktuğun zaman. **اللحياني** dedi ki: **حائط مخوف**: kendisinin düşmesinden korkuluyorsa. Ve **خوفه**’yi **تخويفا**: onu korkuttu; yahut **خوفه**: onu, insanların kendisinden korktuğu bir hâle soktu. Ve denildi ki: onda korku kıldığı zaman. **ابن سيده** dedi ki: **خوفه**: insanları ondan korkar kıldı. Ondan Yüce Allah’ın sözü: **إنما ذالكم الشيطان يخوف أولياءه**; yani: sizi korkutur; öyleyse ondan korkmayın; **العباب**’da olduğu gibi. Ve denildi ki: sizi onun velilerinden korkar kılar. **ثعلب** dedi ki: yani sizi velileriyle korkutur. **ابن سيده** dedi ki: Onu, birinci manayı kolaylaştırma olarak görüyorum. Ve **تخوف عليه شيئا**: ondan korktu; onu **الجوهري** nakletti. **تخوف الشيء**: onu eksiltti ve uçlarından aldı; bu mecazdır; **الأساس**’ta olduğu gibi. **اللسان**’da: kenarlarından onu eksiltti. **الفراء** dedi ki: Ondan Yüce Allah’ın sözü: **أو يأخذهم على تخوف**. Dedi ki: Bu, Araplardan işittiğimdir. Tefsir, **الحاء** ile de gelmiştir. **الأزهري** dedi ki: eksiltmenin manası, onları bedenlerinde, mallarında ve meyvelerinde eksiltmesidir. **ابن فارس** dedi ki: O, ibdal babındandır; aslı **النون**’dur. Ve inşad etti:

  **تخوف** yolculuk ondan, **تامكا** **قرداكما**                      **تخوف** **عود النبعة**’yi **السفن**

وقال الزجاج: Şöyle olması da caizdir: manası şu olsun: onları, kendilerini korkuttuktan sonra yakalar; bir beldeyi helâk eder de ondan sonraki korkar; ve zikredilen şiiri okudu. Bu manaya **الزمخشري** de **الأساس**’ta meyletti; bu bir mecazdır. **اللسان**’da: **السفن**: yayların onunla törpülendiği demirdir; yani eksiltir; tıpkı bu demirin yayların ağacını yemesi gibi. **الجوهري** bu şiiri **ذي الرمة**’ye rivayet etti; **الزجاج** ve **الأزهري** ise **ابن مقبل**’e rivayet etti. **الصاغاني** dedi: İkisinin de değildir. **الأغاني** sahibi, **حماد الراوية** tercümesinde onun **ابن مزاحم الثمالي**’ye ait olduğunu rivayet etti; **عبد الليث بن العجلان النهدي**’ye de rivayet olunur. قلت: **البيضاوي** onu tefsirinde **أبي كبير الهذلي**’ye nisbet etti; fakat **هذيل** şiir divanında ona ait bu kafiye üzere bir kaside bulmadım. Ve **خواف**، **كسحاب**: Nişâbur tarafında bir nahiyedir. Denir: **سمع خوافهم**: yani gürültüleri; bunu **الصاغاني** nakletti. Ve onun üzerine istidrâk edilenlerdendir: **تخوفه**: ondan korktu; ve **أخافه إياه إخافا**، **ككتاب**; **اللحياني**’den. Ve **ثغر متخوف** ve **مخيف**: ondan korkulur; ve denildi ki: korku onun tarafından gelirse. Ve **أخاف الثغر**: korkuttu; ve ondan korku girdi. Ve mecazdandır: **طريق خائف**. **الزجاج** dedi: **الطرماح**’ın sözü:
**يصابون في فج من الأرض خائف**
o, mef‘ûl manasında fâ‘ildir. **اللحياني** nakletti: **خوفنا**: yani Kur’an’ı ve hadisi bize yumuşatın ki korkalım. Ve **الخواف**، **كشداد**: siyah bir kuştur. **ابن سيدة** dedi: niçin böyle adlandırıldı, bilmiyorum. Ve **الخافة**: torbadır. Hadiste: “Müminin misali, ekinin **خافة**’si gibidir.” Denildi ki: **الخافة**: tane kabıdır; onu koruduğu için böyle adlandırıldı; rivayet **بالميم** iledir. Ve **الخوف**: Umman’da bir nahiyedir; böyle zikrettiler; doğrusu **بالحاء** iledir. Ve “Bana senin hakkında ne çok korku veriyor.” Ve “Sizin üzerinize korktuğum şeylerin en korkuncu şudur.” Ve “Ona **المخاوف** yetişti.” Ve **تخوفه حقه**: hakkını eksiltir; bu mecazdır. Ve **التخويف**: eksiltmedir; denir: **خوفه** ve **خوف منه**. **أبو عبيد** **طرافة**’nin beytini rivayet etti:
وجامل خوف مـن نـيبـه                      زجر المعلى أصلا والسفيح
yani, meysirde ondan boğazlanan şeyi eksiltti. Başkası: **خوع من نبته** rivayet etti. Ve **خوف غنمه**: onları parça parça saldı. Ve **خاف**: Acem diyarında bir köydür; ondan **الشيخ زين الدين الخافي** (bir sûfî), **الشيخ يوسف العجمي**’nin tâbilerindendir; Kahire’de idi, sonra ondan göçtü, sonra 823 yılında ona geldi ve beraberinde tâbilerinden bir topluluk vardı; **التبصير**’de böyledir. قلت: O, **أبو بكر بن محمد ابن علي الخافي**’dir; ve **الخوافي** de denir. **الزين الشبريسي**’den aldı; ondan da **الشهاب أحمد بن علي الزلباني الدمياطي** aldı.
خ ي ف

**الخيفان**: dağ bitkisidir; **ابن عباد**’dan. **اللسان**’da: o, dağda biten ottur; yaprağı yoktur; yukarı doğru uzar, ta bir zira‘dan daha uzun oluncaya kadar; ve altı beyaz, parmak ucu gibi bir hörgücü vardır. Onu **كراع فيعالا** yaptı. **ابن سيده** dedi: kuvvetli değildir; **الألف** ve **النون**’un çokça ziyadesi sebebiyle ve kelâmda **خ ف ن** olmadığı için. **الخيفان**: insanlardan çokluktur; denir: “İnsanlardan bir **خيفانا** gördüm.” Bunu **ابن عباد** söyledi. **الليث** dedi: **الخيفان**: kanatları olgunlaşmadan önce çekirgedir; nüshalarda böyle; doğrusu: **جناحاه**; zamirin müzekker kılınmasıyla. **الليث**’in ibaresi ise hatadan salimdir; çünkü o **الجرادة** dedi; böylece zamirin ona müennes olarak döndürülmesi gerekir. Veya onda beyaz ve sarıdan farklı çizgiler olunca; tekili: **خيفانة**. **اللحياني** dedi: **جراد خيفان**: onda renkler farklılaştı; çekirge o vakit en uçucu olduğu zamandır. Veya ilk rengi olan siyah ya da sarıdan soyunup kızıllığa dönünce; bunu **الأصمعي** söyledi. **أبو حاتم** dedi: rengine kırmızıyla birlikte sarılık görününce ve kırmızının bir kısmı kalınca, o **الخيفان**’dır. Veya bir önceki yılın ürününden olan kızıl zayıflarıdır; bunu **أبو حاتم** bazı Araplardan nakletti. **أبو خيرة** dedi: **خيفانة** olunca, ondan daha az yere sabreden olmaz. Sonra onunla at, **خيفانة**’da benzetilir; sonra onunla at, hafifliğinde ve süratinde benzetilir. **امرؤ القيس** dedi:
وأركب في الروع خيفانة                      كسا وجهها سعف منتشر
**الجوهري** ve **الصاغاني** onu böyle okudu. **أبو نصر** dedi: Araplar atları **الخيفان**’a benzetir. **امرؤ القيس** dedi:
وأركب في الروع خيفانة                      لها ذنب خلفها مسبطـر
Ve **عنترة** dedi:
فغدوت تحمل شكتي خيفانة                      مرط الجراء لها تميم أتلع

Ve **الخيف**: nahiyedir. **الصحاح**’ta: **الخيف**: meme derisidir; ondan: **ناقلة خيفاء**; yahut memenin nahiyesi; yahut devenin memesinin derisi; bazıları böyle dedi. **الخيف** ayrıca: devenin kamışının kabıdır; ondan **بعير أخيف**; ileride geleceği üzere. **الخيف**: dağın kalınlığından aşağı inen ve su yatağından yukarı yükselen yerdir; **الجوهري** nakletti. Dedi: ondan dolayı Mina’da **مسجد الخيف** adlandırıldı; ve bir dağın eteğinde her iniş ve çıkış: **خيف**. **الخيف**: Ebû Kubeys’in arkasındaki siyah dağda beyaz bir benektir. Denildi ki: Mina’da **مسجد الخيف** onunla adlandırıldı; yahut o bir **خيف** olduğu için, yani Mina’dan bir nahiye; yahut kalınlıktan aşağı inip su yatağından yükseldiği için; **الجوهري**’nin dediği gibi; yahut bir dağın eteğinde olduğu için. Nüshalarda böyle; doğrusu: çünkü yani mescid, Mina dağının eteğindedir. Ve **خيف سلام**: عسفان yakınında bir yer. Ve **خيف النعم**: onun aşağısında başka bir belde. Ve **خيف ذي القبر**: onun da aşağısında bir başkasıyla beraber. Ve **خيف الجبل**: başka bir yer; bunların hepsi böyle adlandırıldı; çünkü dağın eteğindedir. Ve **أخاف الرجل إخافة**: yani Mina’nın **خيف**’ine geldi ve oraya indi; **الجوهري** nakletti; **كأخيف**; **المحكم**’de olduğu gibi; ve o aslî üzeredir. **يونس** dedi: **اختاف**: Mina’nın **خيف**’ine geldi; **كامتنى**: Mina’ya gelince. **أخاف السيل القوم**: onları **الخيف**’e indirdi; bunu **ابن عباد** söyledi. **أبو عمرو** dedi: **الخيفة** bıçaktır; o **الرميض**’dir. **الخيفة**: aslanın inidir; **ابن عباد** bu terkibde böyle zikretti. **الصاغاني** dedi: eğer onu **الخوف**’tan iştikak edersen, zikrinin yeri **خ و ف**’tadır. Ve **الخيف** (harekeli), atta ve başkasında: gözlerden birinin maviliği ve ötekinin siyahlığıdır. **جمل أخيف** ve **ناقة خيفاء**; ve her şeyden bir gözü mavi, öteki siyah olan da böyledir. **الجمهرة**’de: “öteki **كحلاء**” dedi; “siyah” yerine. **اللسان** ikisini birleştirdi de şöyle dedi: **سوداء كحلاء**. Hadiste, Ebû Bekir رضي الله عنه’un vasfında: “**أخيف بني تيم**.” **الخيف** develerde: **الثيل**’in genişliğidir; denir: **ناقة خيفاء** ve **جمل أخيف**; iki manayla. **بينا الخيف**; **الجوهري** nakletti. **الفقعسي** dedi:
صوى لها ذا كدنة جلذيا أخيف كانت أمه صفيا
Veya develerden **الخيفاء**: memesi geniş olandır. Denildi ki: derisi geniş olandır. Veya sütünden boşalıp sarkmadıkça **خيفاء** olmaz. Nüshalarda böyle; doğrusu: **يخلو ويسترخي**; yani meme. Çoğulu: **خيفاوات**; nadirdir; çünkü **فعلاوات** ancak isim içindir; yahut ismin galebesiyle galip sıfat içindir; Peygamber صلى الله عليه وسلم’in sözü gibi: “**الخضراوات**’ta sadaka yoktur.” **الأخيف**’in çoğulu: **خيف** ve **خوف**; kesre ve damme ile. Mecazdandır: **هم أخياف**: yani muhteliftirler; **الأساس**’ta olduğu gibi. **الصاغاني** artırdı: şekillerinde ve heyetlerinde. **اللسان**’da: **الأخياف**: ahlâk ve şekillerde muhtelif türlerdir. Denir: **إخوة أخياف**; anneleri bir, babaları ayrı olunca. Ve ondan onların sözü: “**الناس أخياف**”: eşit olmadıklarında; bu mecazdır. Şair dedi:
الناس أخياف وشتى في الشيم
وكلهم يجمـعـه بـيت الأدم
Ve **بيت الآدم**’in manası: yani yerin derisi (toprağın yüzü) onları toplar. Bunların hepsini **ابن دريد** nakletti. **ابن عباد** dedi: **خيف**: bir menzile indiğinde; **خيم** de böyledir. Dedi: **خيف الأمر بينهم** (damme ile) **تخييفا**: dağıttı. **الأساس**’ın nassı: **خيف المال**; bu mecazdır. **خيف عمور اللثة بين الأسنان**: yani ayrıldı; bunu **الليث** söyledi; bu mecazdır. Ve **ربيعة ابن مقروم الضبي**’nin sözü:

وباردا طيبا عذبا مقبلـه                      مخيفا نبته بالظلم مشهودا
**المخيف**: **المخلل** gibidir; yani zulümle **خيف** edilmiştir. Ve **تخيف فلان ألوانا**: renkleri değiştiğinde. **الكميت** dedi:
وما تخيف ألـوانـا مـفـنـنة                      عن المحاسن من أخلاقه الوظب
Ve **أخيف** diye adlandırdılar; **كأحمد**. Ve denir: **أخيف**; **كزبير**. **أ خ ف**’te, **المجفر بن كعب التميمي**’nin isminde ihtilâf geçmişti; ona müracaat et. Ve onun üzerine istidrâk edilenlerdendir: **خيفت المرأة أولادها**: onları muhtelif olarak getirdi; bu mecazdır. Ve **تخيفت الإبل في المرعى وغيره**: yüzleri muhtelif oldu; **اللحياني**’den. Ve **تخيفه**: onu eksiltir; **ابن الأعرابي**’den. Ve **الخافة**: arıcının **خريضة**’sidir; Ebû Ali’nin sözüne göre; burada zikrinin yeri, daha önce zikredildiği gibi. **ابن سيده** dedi: ve bazen taşlarının renkleri muhtelif olan yere **خيفاء** denildi. Dağın **خيف**’inin çoğulu: **أخياف** ve **خيوف**. Birincidendir **قيس بن ذريح**’in sözü:
فغيقة فالأخياف أخياف ظبية                      بها من لبينى مخرف ومرابع
İkincidendir Bedir hadisi: yürüyüşünde ona doğru gitti, ta **الخيوف**’u kesinceye kadar. Ve **خيف بنى كنانة**: **المحصب**’in adıdır; hadiste zikri geldi.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

خَافَ
1 خَافَ خاف خافي , (S, Msb, K, &c.,) originally خَوِفَ, (Lth, L, &c.,) first pers. خِفْتُ, (TA,) aor. يَخَافُ, (S, K, &c.,) originally يَخْوَفُ, (L,) imperative خَفْ, (S,) inf. n. خَوْفٌ (S, Msb, K, &c.) and ↓ خِيفٌ, [originally خِوْفٌ,] (Lh, TA,) erroneously written in the K with fet-h [to the خ], but some say that this is a simple subst., not an inf. n., (TA,) and ↓ خِيفَةٌ, (Lh, S, Msb, K, &c.,) originally خِوْفَةٌ, (K,) but some say that this also is a simple subst., not an inf. n., (TA,) and [therefore] its pl. is خِيفٌ, (Lh, JK, S, and so in the CK,) in [some of] the copies of the K erroneously written خِيَفٌ, (TA,) or this [as well as the next preceding] may be an inf. n., for some few inf. ns. have pls., (ISd, TA,) and مَخَافَةٌ, (S, Msb, K, &c.,) originally مَخْوَفَةٌ, for which last, the first of these inf. ns. is used by a poet, and therefore made fem., (TA,) He feared; he was afraid or frightened or terrified; syn. فَزِعَ. (K.) It is also trans.: (Msb:) you say, خَافَهُ and ↓ تخوّفهُ [He feared, or was afraid of, him, or it]; (Msb, TA;) both signifying the same: (TA:) [and so خَافَ مِنْهُ; or this may mean he feared what might happen to him from him, or it:] and عَلَيْهِ شَيْئًا ↓ تخوّف, meaning خَافَهُ [i. e. خَافَ عَلَيْهِ شَيْئًا He feared for him a thing]: (S, K:) and خَاَفَهُ عَلَى مَالِهِ and عَلَيْهِ ↓ تخوّفهُ [He feared him, or it, for his property]. (Mgh.) ― -b2- [Hence,] it is also used in the sense of ظَنَّ [He thought, or opined]: and in this case, the Arabs sometimes use it in the same manner as a verb signifying an oath, and give it the same kind of complement; as in an ex. cited voce دَرِدَ [q. v.]. (S in art. درد.) And He knew. (Lh, Kr, K.) Hence, وَاـِنِ امْرَأَةٌ خَافَتْ مِنْ بَعْلِهَا نُشُوزًا [And if a woman know that there is, on the part of her husband, injurious treatment, or unkindness, or estrangement], (K,) in the Kur [iv. 127]. (TA.) And hence also, فَمَنْ خَافَ مِنْ مُوصٍ جَنَفًا [And he who knoweth that there is, on the part of the testator, an inclining to a wrong course, or a declining from the right course, &c.], (K,) in the Kur [ii. 178]; thus explained by Lh. (TA.) -A2- خَافَهُ, (S,) first pers. خُفْتُهُ, (K,) aor. يَخُوفُهُ, (S,) He exceeded him in fear. (S, K. *) You say, فَخَافَهُ ↓ خَاوَفَهُ, (S,) inf. n. of the former مُخَاوَفَهُ, (TA,) i. e. [He vied with him to see which of them would exceed the other in fear, and] he exceeded him in fear. (S.)

خوّفهُ
2 خوّفهُ خائف خوف خوفه خوفة , (Msb, K,) inf. n. تَخْوِيفٌ, (TA,) i. q. أَخَافَهُ. (Msb, K.) See the latter, in two places. He put fear into him. (JK, TA.) خَوِّفْنَا [app. addressed to God] is mentioned by Lh as meaning Render the Kur-لn and the Traditions beautiful to us in order that we may [give heed thereto and] fear. (TA.) ― -b2- He made him to be in such a state, or condition, that men feared him; (JK, K;) he made him to be feared by men. (M.) Hence, in the Kur [iii. 169], اـِنَّمَا ذٰلِكُمُ الشَّيْطَانُ يُخَوِّفُ أَوْلِيَآءَهُ, i. e. [Verily that is the devil:] he causeth his friends to be feared by you: [or that devil causeth &c.:] or, as Th says, causeth you to fear by his friends. (TA.) -A2- He diminished it, lessened it, or took from it; and so خوّف مِنْهُ. (TA.) [See also 5.] ― -b2- خوّف غَنَبَهُ He sent away his sheep, or goats, flock by flock. (TA.)

3 خَاْوَفَ see 1, last sentence.

اخافهُ
4 اخافهُ أخاف أخافه اـخاف اـخافة اخافه اخافة , (Msb, K,) inf. n. اـِخَافَةٌ (S) and اـِخَافٌ, like كِتَابٌ, (Lh, TA,) [but the latter is irreg. and rare,] He, or it, (an affair, a case, or an event, Msb,) caused him, or made him, to fear, or be afraid; put him in fear; frightened, or terrified, him; (TA;) and ↓ خوّفهُ, (Msb, K,) inf. n. تَخْوِيفٌ, (S, TA,) signifies the same. (S, Msb, K.) So in the phrase اخاف الثَّغْرُ [The enemies' frontier caused to fear, &c.; was insecure:] or fear entered from it. (TA.) You say also, مَالَ الحَائِطُ فَأَخَافَ النَّاسَ [The wall leaned, and caused the people to fear]. (Msb.) And أَخَافَ اللُّصُوصُ الطَّرِيقَ [for أَخَافَ اللُّصُوصُ أَهْلَ الطَّرِيقِ The robbers caused the people of the road, or the passengers thereof, to fear, &c.; or it may be rendered the robbers caused the road to be insecure]. (Msb.) And أَخَفْتُهُ الأَمْرَ فَخَافَهُ [I caused him to fear the thing, or affair, &c., and he feared it; making the verb doubly trans.]; as also اـِيَّاهُ فَتَخَوَّفَهُ ↓ خَوَّفْتُهُ. (Msb.) It is said in a trad., أَخِيفُوا الهَوَامَّ قَبْلَ أَنْ تُخِيفَكُمْ Make ye the venomous reptiles and the like to fear before they make you to fear; (TA;) i. e. kill ye them before they kill you. (JM, TA.) ― -b2- مَا أَخْوَفَنِى عَلَيْكَ [How greatly do I fear for thee!]. (TA.)

تخوّفهُ
5 تخوّفهُ تخوف تخوفه تخوفة خوف : see 1, in three places. -A2- Also He took by little and little (S, L, K) from it, (S, K,) or from its sides; (L;) as also تحوّفهُ: (S and K * in arts. حوف and حيف:) or he took from its extremities; so in the A; in which it is said to be tropical: accord. to IF, it is originally [تخوّن,] with ن [in the place of the ف]. (TA.) Dhu-rRummeh says, (S,) or not he, but some other poet, for it is ascribed to several different authors, (L,)
تَخَوَّفَ الرَّحْلُ مِنْهَا تَامِكًا قَرِدًا
كَمَا تَخَوَّفَ ظَهْرَ النَّبْعَةِ السَّفَنُ
[Her saddle abraded from a long and high, compact hump, like as when the piece of skin used for smoothing arrows has abraded from the back of a rod of the tree called نبعة]. (S. [See also 5 in art. حوف, where another reading of this verse is given. In the TA, in the present art., in the places of الرحل and ظهر, I find السَّيْرُ and عُود.]) Hence, (S, K,) accord. to Fr, (TA,) أَوْيَأَخَذِهِمْ عَلَى تَخَوُّفٍ, (S, K,) in the Kur [xvi. 49], (S,) which Az explains as meaning [Or are they secure from his destroying them] by causing them to suffer loss [by little and little] in their bodies and their possessions, or cattle, and their fruits: or, accord. to Zj, it may mean, after causing them to fear, by destroying a town, so that the one next to it shall fear. (TA.) You say also, تخوّف مِنْ مَالِى He took by little and little from my property. (JK.) And تَخَوَّفَنَا السَّنَةُ [The year of drought, or sterility, took from us by little and little]. (JK.) And تَخَوّفَنِى حَقِّى [He diminished to me by little and little my right, or due]. (JK.) And تَخَوَّفَهُ حمْقُهُ (tropical:) i. q. اهْضَمَهُ [an evident mistranscription for اِهْتَضَمَهُ or هَضَمَهُ, meaning His stupidity deprived him of his right, or due]. (TA.)

خَافٌ
خَافٌ خاف خافي A man very fearful or timorous; (S, K;) [and so, in the present day, ↓ خَوَّافٌ; the former originally] of the measure فَعِلٌ, like فَرِقٌ and فَزِعٌ; and similar to صَاتٌ, meaning a man “ having a strong, or loud, voice: ” (S:) or i. q. ↓ خَائِفٌ: (TA:) accord. to Kh, it may be [originally خَاوِفٌ,] of the measure فَاعِلٌ, having the medial radical rejected; or [خَوْفٌ,] of the measure فَعْلٌ; and in either case, the dim. is [↓ خُوَيْفٌ,] with و: so says Sb. (TA.)

خَوْفٌ
خَوْفٌ خائف خوف inf. n. of 1. (S, Msb, K, &c.) ― -b2- Also Slaughter: whence, وَلَنَبْلُوَنَّكُمْ بِشَىْءٍ مِنَ الْخَوْفِ [And we will assuredly try you with somewhat of slaughter]; (Lh, K;) in the Kur [ii. 150]. (TA.) [See also 4.] ― -b3- And Fighting: whence, فَاـِذَا جَآءَ الخَوْفُ [But when fighting cometh; in the Kur xxxiii. 19]. (K.) -A2- See also خَائِفٌ. -A3- Also A red hide from which are cut strips like thongs, (Kr, K, TA,) and then upon these are put [ornaments of the kind termed] شَذْر; worn by a girl: (TA:) a dial. var. of حَوْفٌ [q. v.]: (K:) but this latter is preferable. (L, TA.)

خِيفٌ
خِيفٌ خيف : see 1, first sentence.

خَافَةٌ
خَافَةٌ خافه خافة A [coat of the kind called] جُبَّة, of hide, or leather, which the collector of honey wears; (Akh, JK, K;) and also worn by the water-carrier: (JK:) or a fur-garment, or hide with the fur or wool on it, worn by him who enters into the places occupied by bees, in order that they may not sting him: (TA:) or a [pouch of the kind termed] خَرِيطَة, (S, K,) of hide, or leather, (S,) narrow in the upper part and wide in the lower part, (TA,) in which honey is collected: (S, K:) or a [round piece of leather with a running string by means of which it may be converted into a bag, such as is termed] سُفْرَة, like the خَرِيطَة, made, or sewed, small, [for مُصْعَدَةٌ or مُصَعَّدَةٌ, which I find in different copies of the K, and to which no appropriate meaning is assignable, I read مُصْغَرَةٌ or مُصَغَّرَةٌ, (see 2 in art. صغر, and particularly أَصْغَرَ القِرْبَةَ,)] having its head [or border] raised, for honey; (K;) so says Skr, in explaining the following verse: or, as IB says, accord. to Aboo-'Alee, it is from the phrase النَّاسُ أَخْيَافٌ, meaning “ men, ” or “ the people, ” “ are different, one from another; ” for it is a خَرِيطَة of hide, or leather, embellished with different kinds of embellishment; and if so it should be mentioned in art. خيف: (TA:) [but] the dim. is ↓ خُوَيْفَةٌ. (JK.) Aboo-Dhu-eyb says,
[describing a collector of wild honey,]
تَأَبَّطَ خَافَةً فِيهَا مِسَابٌ
فَأَصْبَحَ يَقْتَرِى مَشَدًا بِشِيقِ
(S,) [He put beneath his armpit a خافة in which was a receptacle for honey, and betook himself to making successive endeavours to reach the most difficult part of a mountain by means of a rope, or rope of palm-fibres; for] he means شِيقًا بِمَسَدٍ; the phrase being inverted: (S and TA in art. شيق:) or he means, [betook himself to] taking successive holds of a rope (يَتَتَبَّعُ حَبْلًا) tied to a شيق [here best rendered mountain-top] in his descent to the place of the honey; so that there is no inversion. (TA in that art.) ― -b2- Also i. q. عَيْبَةٌ [A kind of basket, or receptacle, of hide, or leather]; (TA;) the thing in which fruits are gathered; also called مِخْرَفٌ. (Har p. 374.) ― -b3- And خَافَةُ الزَّرْعِ is said to mean The envelope of the grain of seed-produce; so called because it protects it: to this the believer is likened in a trad. [as some relate it]; but the reading [commonly known] is [خَامَة,] with م. (TA.) [See خامة, in art. خيم.]

خِيفَةٌ
خِيفَةٌ خيفه خيفة ; pl. خِيفٌ: see 1, first sentence. ― -b2- [Sometimes it may mean, agreeably with analogy, A kind of fear.] -A2- See also art. خيف.

خَوَافٌ
خَوَافٌ خافية خواف Vociferation, clamour, or a confused noise, of a company of men. (JK, Sgh, K.)

خُوَيْفٌ
خُوَيْفٌ خويف : see خَافٌ.

خُوَيْفَةٌ
خُوَيْفَةٌ خويف خويفه خويفة : see خَافَةٌ.

خَوَّافٌ
خَوَّافٌ خافية خواف : see خَافٌ. ― -b2- [Hence, perhaps,] A certain black bird: ISd says, I know not why it is thus called. (TA.)

خَائِفٌ
خَائِفٌ ذ Fearing; being afraid or frightened or terrified: (S, * TA:) pl. خُوَّفٌ (S, K) and خُيَّفٌ, (S,) or خِيَّفٌ, (K,) or, accord. to Ks, خُيَّفٌ and خِيفٌ and خُوفٌ, (L,) [but the second and third of these three should be خِيَّفٌ and خُوَّفٌ, for all are said to be of the measure فُعَّلٌ,] and ↓ خَوْفٌ; or this last is a quasi-pl. n.; (K;) whence, in the Kur [vii. 54], خَوْفًا وَطَمَعًا, meaning Worship ye Him fearing his punishment and eagerly desiring his recompense. (TA.) See also خَافٌ. ― -b2- And see مَخُوفٌ.

طَرِيقٌ مُخَافٌ
طَرِيقٌ مُخَافٌ طريق مخاف [for مُخَافٌ أَهْلُهُ, A road of which the people, or passengers, are caused to fear, by robbers]. (Msb.) [See also what next follows.])

طَرِيقُ مَخُوفٌ
طَرِيقُ مَخُوفٌ طريق مخوف A road in which people fear: (S, * Msb, K:) or a road that is feared; (JK, TA;) as also ↓ مَخِيفٌ, and ↓ خَائِفٌ; which last is tropical, of the measure فَاعِلٌ in the sense of the measure مَفْعُولٌ; (TA;) or, thus applied, this last [is a possessive epithet, and thus] means having fear: (JK: [see also مُخَافٌ:]) you should not say ↓ طَرِيقٌ مُخِيفٌ, because the road does not cause fear, but only he who robs and slays therein. (S, * K, * TA.) One says also ثَغْرٌ ↓ مَخِيفٌ and ↓ مُتَخَوَّفٌ An enemies' frontier [that is feared, or] from which one fears, or from the direction of which fear comes. (TA.) مَخُوفٌ signifies A thing [of any kind] that is feared; as a lion, and a serpent, and fire, and the like. (Har p. 369.) [Hence,] حَائِطٌ مَخُوفٌ A wall of which the falling is feared. (Lh, Msb, TA. [See also مُخِيفٌ.]) And وَجَعٌ مَخُوفٌ [A pain that is feared]. (TA. [See, again, مُخِيفٌ.]) And أَمْرٌ مَخُوفٌ [An affair, or event, that is feared]. (Mgh, Msb. [See, again, مُخِيفٌ.]) And فَاسِقٌ مَخُوفٌ عَلَى مَالِهِ A transgressor who is feared for his property, that he will consume it, and expend it in that which is not right. (Mgh.)

مَخِيفٌ
مَخِيفٌ مخيف : see the next preceding paragraph, in two places: and see also what next follows.

حَائِطٌ مُخِيفٌ
حَائِطٌ مُخِيفٌ ذ (Msb, K, in the CK ↓ مَخِيفٌ,) A wall that causes one to fear that it will fall. (Msb, K. * [See also مَخُوفٌ.]) And وَجَعٌ مُخِيفٌ (S, K) A pain that causes him who sees it to fear. (S. [See, again, مَخُوفٌ.]) And أَمْرٌ مُخِيفٌ An affair, or event, that is formidable; that causes him who sees it to fear. (Msb. [See, again, مَخُوفٌ.]) And المُخِيفُ means The lion, (K, TA,) that frightens him who sees him. (TA.) See also مَخُوفٌ, first sentence.

أَخْوَفٌ
أَخْوَفٌ ذ [More, and most, formidable, fearful, or feared: anomalous, like its syn. أَخْشَى, being from the pass. verb. Hence,] أَخْوَفُ مَا أَخَافُ عَلَيْكُمْ كَذَا [The most formidable, or fearful, of what I fear for you is such a thing]. (Mgh, * TA.)

مَخَافَةٌ
مَخَافَةٌ مخافه مخافة an inf. n. of 1, (S, Msb, K, &c.,) originally مَخْوَفَةٌ. (TA.) ― -b2- [Also A cause of fear: a word of the same category as مَجْبَنَةٌ and مَبْخَلَةٌ &c.: pl. مَخَاوِفُ. Hence,] أَوَّلُ كُتُبِهِ المَخَاوِفُ [The first of his letters, or epistles, consisted of the causes of fear]. (TA.) ― -b3- And مَخَاوِفُ also signifies Places of fear. (KL.)

مُتَخَوَّفٌ
مُتَخَوَّفٌ متخوف : see مَخُوفٌ.

##### Türkçe

**خَافَ**
1 **خَافَ** خاف خافي, (S, Msb, K, &c.,) aslında **خَوِفَ**, (Lth, L, &c.,) birinci tekil **خِفْتُ**, (TA,) muzâri **يَخَافُ**, (S, K, &c.,) aslında **يَخْوَفُ**, (L,) emir **خَفْ**, (S,) mastar **خَوْفٌ** (S, Msb, K, &c.) ve ↓ **خِيفٌ**, [aslında **خِوْفٌ**,] (Lh, TA,) K’de [**خ** üzerine] fetḥ ile hatalı yazılmıştır; fakat bazıları bunun basit bir isim olduğunu, mastar olmadığını söyler, (TA,) ve ↓ **خِيفَةٌ**, (Lh, S, Msb, K, &c.,) aslında **خِوْفَةٌ**, (K,) fakat bazıları bunun da basit bir isim olduğunu, mastar olmadığını söyler, (TA,) ve [bu sebeple] onun çoğulu **خِيفٌ**’dür, (Lh, JK, S, ve CK’de de böyledir,) K’nin [bazı] nüshalarında hatalı olarak **خِيَفٌ** yazılmıştır, (TA,) yahut bu [bir öncekiyle birlikte] mastar olabilir; zira bazı az sayıdaki mastarların çoğulları vardır, (ISd, TA,) ve **مَخَافَةٌ**, (S, Msb, K, &c.,) aslında **مَخْوَفَةٌ**; bu sonuncu için, bu mastarlardan birincisi bir şair tarafından kullanılmış ve bu yüzden müennes yapılmıştır, (TA,) Korktu; korkmuş, ürkmüş yahut dehşete kapılmış oldu; eş anlamlısı **فَزِعَ**. (K.) Geçişli olarak da gelir: (Msb:) **خَافَهُ** ve ↓ **تخوّفهُ** dersin [Onu/onu şeyden korktu]; (Msb, TA;) ikisi de aynı mânâyı ifade eder: (TA:) [ve böylece **خَافَ مِنْهُ**; yahut bu, ondan kendisine ne olacağından korktu demek olabilir, yahut:] ve **عَلَيْهِ شَيْئًا** ↓ **تخوّف**, **خَافَهُ** mânâsında [yani **خَافَ عَلَيْهِ شَيْئًا**: Onun için bir şeyden korktu]: (S, K:) ve **خَاَفَهُ عَلَى مَالِهِ** ve **عَلَيْهِ** ↓ **تخوّفهُ** [Onu/onu şeyden malı için korktu]. (Mgh.) ― -b2- [Bundan dolayı,] **ظَنَّ** mânâsında da kullanılır [Zannetti]: ve bu durumda Araplar bazen onu yemin bildiren bir fiil gibi kullanır ve aynı tür tamamlayıcıyı verir; **دَرِدَ** maddesinde zikredilen bir örnekte olduğu gibi. (S, art. درد.) Ve bildi. (Lh, Kr, K.) Bundan dolayı, **وَاـِنِ امْرَأَةٌ خَافَتْ مِنْ بَعْلِهَا نُشُوزًا** [Ve eğer bir kadın kocasından **نُشُوزًا**’ı bilirse], (K,) Kur’ân’da [iv. 127]. (TA.) Ve bundan dolayı ayrıca, **فَمَنْ خَافَ مِنْ مُوصٍ جَنَفًا** [Ve kim vasiyet edenden **جَنَفًا**’ı bilirse], (K,) Kur’ân’da [ii. 178]; Lh tarafından böyle açıklanmıştır. (TA.) -A2- **خَافَهُ**, (S,) birinci tekil **خُفْتُهُ**, (K,) muzâri **يَخُوفُهُ**, (S,) Korkuda onu geçti. (S, K. *) **فَخَافَهُ** ↓ **خَاوَفَهُ** dersin, (S,) birincinin mastarı **مُخَاوَفَهُ**, (TA,) yani [hangisinin korkuda ötekini geçeceği hususunda onunla yarıştı ve] korkuda onu geçti. (S.)

**خوّفهُ**
2 **خوّفهُ** خائف خوف خوفه خوفة, (Msb, K,) mastar **تَخْوِيفٌ**, (TA,) **أَخَافَهُ** ile aynı mânâdadır. (Msb, K.) Sonrakine bak, iki yerde. Ona korku verdi. (JK, TA.) **خَوِّفْنَا** [görünüşe göre Allah’a hitap] Lh tarafından, “Kur’ân’ı ve Hadisleri bize güzel kıl ki [onlara dikkat edelim ve] korkalım” mânâsında zikredilmiştir. (TA.) ― -b2- Onu, insanların ondan korktuğu bir hâl ve duruma soktu; (JK, K;) onu insanlarca korkulur kıldı. (M.) Bundan dolayı, Kur’ân’da [iii. 169], **اـِنَّمَا ذٰلِكُمُ الشَّيْطَانُ يُخَوِّفُ أَوْلِيَآءَهُ**, yani [Şüphesiz o şeytandır:] dostlarını size korkulur kılar: [yahut o şeytan … kılar:] yahut Th’nin dediği gibi, dostlarıyla sizi korkutur. (TA.) -A2- Onu azalttı, eksiltti yahut ondan aldı; ve böylece **خوّف مِنْهُ**. (TA.) [Ayrıca 5’e de bak.] ― -b2- **خوّف غَنَبَهُ** Koyunlarını yahut keçilerini sürü sürü gönderdi. (TA.)

3 **خَاْوَفَ**: 1’in son cümlesine bak.

**اخافهُ**
4 **اخافهُ** أخاف أخافه اـخاف اـخافة اخافه اخافة, (Msb, K,) mastar **اـِخَافَةٌ** (S) ve **اـِخَافٌ**, **كِتَابٌ** gibi, (Lh, TA,) [fakat ikincisi kural dışı ve nadirdir,] Ona (yahut ona dair bir iş, bir hâl veya bir olay, Msb,) korku verdi yahut onu korkuttu; onu korku içine soktu; onu ürküttü yahut dehşete düşürdü; (TA;) ve ↓ **خوّفهُ**, (Msb, K,) mastar **تَخْوِيفٌ**, (S, TA,) aynı mânâyı ifade eder. (S, Msb, K.) **اخاف الثَّغْرُ** ibaresinde böyledir [Düşman sınırı korku verdi vb.; emniyetsiz oldu:] yahut ondan korku girdi. (TA.) Yine dersin: **مَالَ الحَائِطُ فَأَخَافَ النَّاسَ** [Duvar eğildi ve insanları korkuttu]. (Msb.) Ve **أَخَافَ اللُّصُوصُ الطَّرِيقَ** [**أَخَافَ اللُّصُوصُ أَهْلَ الطَّرِيقِ** yerine: Eşkıyalar yol halkını/yolcularını korkuttu vb.; yahut “eşkıyalar yolu emniyetsiz kıldı” diye çevrilebilir]. (Msb.) Ve **أَخَفْتُهُ الأَمْرَ فَخَافَهُ** [Ona o şeyi/işi korkuttum da o ondan korktu; fiili iki kez geçişli kılarak]; yine **اـِيَّاهُ فَتَخَوَّفَهُ** ↓ **خَوَّفْتُهُ** da böyledir. (Msb.) Bir hadiste şöyle denmiştir: **أَخِيفُوا الهَوَامَّ قَبْلَ أَنْ تُخِيفَكُمْ** “Zehirli sürüngenleri ve benzerlerini, sizi korkutmadan önce siz onları korkutun”; (TA;) yani onları, sizi öldürmeden önce öldürün. (JM, TA.) ― -b2- **مَا أَخْوَفَنِى عَلَيْكَ** [Senin için ne kadar çok korkuyorum!]. (TA.)

**تخوّفهُ**
5 **تخوّفهُ** تخوف تخوفه تخوفة خوف: 1’e bak, üç yerde. -A2- Ayrıca: Ondan azar azar aldı (S, L, K) (S, K,) yahut yanlarından; (L;) ve **تحوّفهُ** da böyledir: (S ve K* art. حوف ve حيف’te:) yahut uçlarından aldı; A’da böyledir; orada mecaz olduğu söylenir: IF’ye göre aslında [**تخوّن**,] **ن**’li olup [**ف** yerindedir]. (TA.) Dhu-rRummeh der ki, (S,) yahut o değil de başka bir şairdir; çünkü birkaç farklı yazara nispet edilmiştir, (L,)
تَخَوَّفَ الرَّحْلُ مِنْهَا تَامِكًا قَرِدًا
كَمَا تَخَوَّفَ ظَهْرَ النَّبْعَةِ السَّفَنُ
[Onun eyeri, uzun ve yüksek, sıkı bir hörgüçten aşındırdı; tıpkı okları düzeltmek için kullanılan deri parçasının **النَّبْعَة** denilen ağacın dalının sırtından aşındırması gibi]. (S. [Ayrıca art. حوف’ta 5’e de bak; orada bu beytin başka bir kıraati verilmiştir. TA’da, bu maddede, **الرحل** ve **ظهر** yerlerinde **السَّيْرُ** ve **عُود** buluyorum.]) Bundan dolayı, (S, K,) Fr’ye göre, (TA,) Kur’ân’da [xvi. 49], (S,) **أَوْيَأَخَذِهِمْ عَلَى تَخَوُّفٍ**, (S, K,) ki Az bunu, bedenlerinde ve mallarında yahut hayvanlarında ve meyvelerinde onlara azar azar eksiltme verdirerek [yahut kayıp çektirerek] (TA,) mânâsında açıklar: yahut Zj’ye göre, bir kasabayı helâk ederek korkuttuktan sonra, ona bitişik olanın korkması mânâsına gelebilir. (TA.) Yine dersin: **تخوّف مِنْ مَالِى** Malımdan azar azar aldı. (JK.) Ve **تَخَوَّفَنَا السَّنَةُ** [Kıtlık yılı bizden azar azar aldı]. (JK.) Ve **تَخَوّفَنِى حَقِّى** [Hakkımı bana azar azar eksiltti]. (JK.) Ve **تَخَوَّفَهُ حمْقُهُ** (mecaz:) **اهْضَمَهُ** ile aynı mânâdadır [**اِهْتَضَمَهُ** yahut **هَضَمَهُ** için açık bir yanlış yazım; mânâsı: Aptallığı onu hakkından mahrum etti]. (TA.)

**خَافٌ**
**خَافٌ** خاف خافي: Çok korkak yahut ürkek bir adam; (S, K;) [ve günümüzde bunun gibi ↓ **خَوَّافٌ**; birincisi aslında] **فَعِلٌ** veznindedir, **فَرِقٌ** ve **فَزِعٌ** gibi; ve **صَاتٌ**’a benzer; “güçlü yahut yüksek sesli bir adam” mânâsında: (S:) yahut ↓ **خَائِفٌ** ile aynı mânâdadır: (TA:) Kh’ye göre, [aslında **خَاوِفٌ** olup] **فَاعِلٌ** vezninde, orta kök harfi düşürülmüş olabilir; yahut [**خَوْفٌ** olup] **فَعْلٌ** vezninde olabilir; her iki durumda da küçültmesi [↓ **خُوَيْفٌ** olup] **و** iledir: Sb böyle der. (TA.)

**خَوْفٌ**
**خَوْفٌ** خائف خوف: 1’in mastarıdır. (S, Msb, K, &c.) ― -b2- Ayrıca: Boğazlama: bundan dolayı, **وَلَنَبْلُوَنَّكُمْ بِشَىْءٍ مِنَ الْخَوْفِ** [Ve sizi mutlaka boğazlamadan bir şey ile deneyeceğiz]; (Lh, K;) Kur’ân’da [ii. 150]. (TA.) [Ayrıca 4’e de bak.] ― -b3- Ve Savaşma: bundan dolayı, **فَاـِذَا جَآءَ الخَوْفُ** [Fakat savaşma geldiğinde; Kur’ân xxxiii. 19]. (K.) -A2- Ayrıca **خَائِفٌ**’e bak. -A3- Ayrıca: Kız tarafından takılan; (TA:) **شَذْر** türünden [süsler] konulan, kayış gibi şeritler kesilen kırmızı bir deri; (Kr, K, TA,) **حَوْفٌ**’un (K:) lehçe varyantıdır; fakat bu ikincisi daha tercihe şayandır. (L, TA.)

**خِيفٌ**
**خِيفٌ** خيف: 1’in ilk cümlesine bak.

**خَافَةٌ**
**خَافَةٌ** خافه خافة: Bal toplayıcısının giydiği, deriden yahut köseleden bir **جُبَّة**; (Akh, JK, K;) ve su taşıyıcısının da giydiği: (JK:) yahut arıların bulunduğu yerlere girenin, onları sokmasınlar diye giydiği, kürklü elbise yahut üzerinde kürk ya da yün bulunan deri: (TA:) yahut (S, K,) deriden yahut köseleden, (S,) üst kısmı dar alt kısmı geniş, (TA,) balın toplandığı bir **خَرِيطَة**: (S, K:) yahut **سُفْرَة** denilen, **خَرِيطَة** gibi, bal için, başı [yahut kenarı] yükseltilmiş, küçük yapılmış yahut dikilmiş, ipli yuvarlak bir deri parçası; (K;) Skr, aşağıdaki beyti açıklarken böyle der: yahut IB’nin dediğine göre, Aboo-’Alee’ye göre, **النَّاسُ أَخْيَافٌ** ibaresindendir; “insanlar birbirinden farklıdır” mânâsında; çünkü o, çeşitli süslerle süslenmiş deriden/köseleden bir **خَرِيطَة**’dır; eğer böyleyse art. **خيف**’te zikredilmelidir: (TA:) [fakat] küçültmesi ↓ **خُوَيْفَةٌ**’dir. (JK.) Aboo-Dhu-eyb der ki,
تَأَبَّطَ خَافَةً فِيهَا مِسَابٌ
فَأَصْبَحَ يَقْتَرِى مَشَدًا بِشِيقِ
(S,) [Yabanî bal toplayıcısını tasvir ederek,] [Koltuk altına içinde bal kabı bulunan bir **خافة** aldı ve bir ip ile dağın en güç yerine ulaşmak için ardışık denemelere koyuldu; zira] **شِيقًا بِمَسَدٍ** demek ister; ibare ters çevrilmiştir: (S ve TA art. شيق’te:) yahut, balın bulunduğu yere inişinde bir **شِيق**’e [burada en iyi “dağ tepesi” diye çevrilir] bağlanmış bir ipi ardışık tutuşlarla tutmayı (يَتَتَبَّعُ حَبْلًا) kasteder; böylece ters çevirme yoktur. (TA o maddede.) ― -b2- Ayrıca ↓ **عَيْبَةٌ** ile aynı mânâdadır [deriden/köseleden bir tür sepet yahut kap]; (TA;) meyvelerin toplandığı şey; **مِخْرَفٌ** da denir. (Har s. 374.) ― -b3- Ve **خَافَةُ الزَّرْعِ** denildiğinde, tohum mahsulünün tanesinin zarfı mânâsına geldiği söylenir; onu koruduğu için böyle adlandırılmıştır: bir hadiste mümine bunun benzetildiği [bazılarının rivayet ettiği üzere]; fakat [yaygın bilinen] kıraat **خَامَة**’dir, **م** ile. (TA.) [Art. خيم’de **خامة**’ye bak.]

**خِيفَةٌ**
**خِيفَةٌ** خيفه خيفة; çoğulu **خِيفٌ**: 1’in ilk cümlesine bak. ― -b2- [Bazen kıyasa uygun olarak, bir tür korku mânâsına gelebilir.] -A2- Ayrıca art. **خيف**’e bak.

**خَوَافٌ**
**خَوَافٌ** خافية خواف: Bir topluluk erkeğin bağırması, gürültüsü yahut karışık sesi. (JK, Sgh, K.)

**خُوَيْفٌ**
**خُوَيْفٌ** خويف: **خَافٌ**’a bak.

**خُوَيْفَةٌ**
**خُوَيْفَةٌ** خويف خويفه خويفة: **خَافَةٌ**’ye bak.

**خَوَّافٌ**
**خَوَّافٌ** خافية خواف: **خَافٌ**’a bak. ― -b2- [Bundan dolayı belki,] belirli bir siyah kuş: ISd der ki, niçin böyle adlandırıldığını bilmiyorum. (TA.)

**خَائِفٌ**
**خَائِفٌ** ذ: Korkan; korkmuş, ürkmüş yahut dehşete kapılmış: (S, * TA:) çoğulu **خُوَّفٌ** (S, K) ve **خُيَّفٌ**, (S,) yahut **خِيَّفٌ**, (K,) yahut Ks’ye göre **خُيَّفٌ** ve **خِيفٌ** ve **خُوفٌ**, (L,) [fakat bu üçünün ikincisi ve üçüncüsü **خِيَّفٌ** ve **خُوَّفٌ** olmalıdır; çünkü hepsinin **فُعَّلٌ** vezninde olduğu söylenir,] ve ↓ **خَوْفٌ**; yahut bu sonuncusu, yarı-çoğul isimdir; (K;) bundan dolayı Kur’ân’da [vii. 54], **خَوْفًا وَطَمَعًا**, “Ona, azabından korkarak ve sevabını şiddetle arzulayarak ibadet edin” mânâsındadır. (TA.) Ayrıca **خَافٌ**’a bak. ― -b2- Ve **مَخُوفٌ**’a bak.

**طَرِيقٌ مُخَافٌ**
**طَرِيقٌ مُخَافٌ** طريق مخاف [**مُخَافٌ أَهْلُهُ** yerine: Eşkıyalar sebebiyle halkı/yolcuları korkutulan bir yol]. (Msb.) [Ayrıca hemen ardından gelen şeye de bak.])

**طَرِيقُ مَخُوفٌ**
**طَرِيقُ مَخُوفٌ** طريق مخوف: İnsanların korktuğu bir yol: (S, * Msb, K:) yahut korkulan bir yol; (JK, TA;) ve ↓ **مَخِيفٌ** ve ↓ **خَائِفٌ** da böyledir; bu sonuncusu mecazdır; **مَفْعُولٌ** vezni mânâsında **فَاعِلٌ** veznindedir; (TA;) yahut böyle kullanıldığında bu sonuncu [sahiplik sıfatı olup] “korku sahibi” demektir: (JK: [ayrıca **مُخَافٌ**’a bak:]) ↓ **طَرِيقٌ مُخِيفٌ** dememelisin; çünkü yol korku vermez; ancak orada soyan ve öldüren kimse korku verir. (S, * K, * TA.) Yine **ثَغْرٌ** ↓ **مَخِيفٌ** ve ↓ **مُتَخَوَّفٌ** denir: [korkulan yahut] kendisinden korkulan, yahut yönünden korku gelen düşman sınırı. (TA.) **مَخُوفٌ**, korkulan herhangi bir şey demektir; aslan, yılan, ateş ve benzeri gibi. (Har s. 369.) [Bundan dolayı,] **حَائِطٌ مَخُوفٌ**: Düşmesinden korkulan bir duvar. (Lh, Msb, TA. [Ayrıca **مُخِيفٌ**’e bak.]) Ve **وَجَعٌ مَخُوفٌ** [Korkulan bir ağrı]. (TA. [Yine **مُخِيفٌ**’e bak.]) Ve **أَمْرٌ مَخُوفٌ** [Korkulan bir iş yahut olay]. (Mgh, Msb. [Yine **مُخِيفٌ**’e bak.]) Ve **فَاسِقٌ مَخُوفٌ عَلَى مَالِهِ**: Malı hakkında korkulan bir fâsık; onu tüketeceği ve doğru olmayan şeye harcayacağı korkulan. (Mgh.)

**مَخِيفٌ**
**مَخِيفٌ** مخيف: Bir önceki paragrafta iki yerde geçenlere bak; ve ayrıca hemen ardından gelen şeye de bak.

**حَائِطٌ مُخِيفٌ**
**حَائِطٌ مُخِيفٌ** ذ (Msb, K, CK’de ↓ **مَخِيفٌ**,) Düşeceğinden korkulan bir duvar; yani düşeceği korkusunu verendir. (Msb, K. * [Ayrıca **مَخُوفٌ**’a bak.]) Ve **وَجَعٌ مُخِيفٌ** (S, K): Onu görenin korkmasına sebep olan bir ağrı. (S. [Yine **مَخُوفٌ**’a bak.]) Ve **أَمْرٌ مُخِيفٌ**: Heybetli bir iş yahut olay; onu görenin korkmasına sebep olan. (Msb. [Yine **مَخُوفٌ**’a bak.]) Ve **المُخِيفُ**: Aslan demektir, (K, TA,) onu göreni korkutan. (TA.) Ayrıca **مَخُوفٌ**’un ilk cümlesine bak.

**أَخْوَفٌ**
**أَخْوَفٌ** ذ: [Daha, ve en, heybetli, korkutucu yahut korkulan: edilgen fiilden geldiği için, eş anlamlısı **أَخْشَى** gibi kural dışıdır. Bundan dolayı,] **أَخْوَفُ مَا أَخَافُ عَلَيْكُمْ كَذَا** [Sizin için korktuğum şeylerin en korkutucusu şudur]. (Mgh, * TA.)

**مَخَافَةٌ**
**مَخَافَةٌ** مخافه مخافة: 1’in mastarıdır, (S, Msb, K, &c.,) aslında **مَخْوَفَةٌ**. (TA.) ― -b2- [Ayrıca: Korku sebebi: **مَجْبَنَةٌ** ve **مَبْخَلَةٌ** vb. kategorisinden bir kelime: çoğulu **مَخَاوِفُ**. Bundan dolayı,] **أَوَّلُ كُتُبِهِ المَخَاوِفُ** [Onun mektuplarının/risalelerinin ilki korku sebeplerinden oluşuyordu]. (TA.) ― -b3- Ve **مَخَاوِفُ** ayrıca Korku yerleri mânâsına gelir. (KL.)

**مُتَخَوَّفٌ**
**مُتَخَوَّفٌ** متخوف: **مَخُوفٌ**’a bak.

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

خَافَ
خَافَ ( w )  A ( n. ac. خَوْف [ 1 ] ,  خِيْفَة [ 2tI ] ,  مَخَافَة [ 17tA ] )
a.  [ acc. or Min ], Feared, dreaded.

b.  [ 'Ala ], Feared for, was uneasy about.

خَوَّفَ
خَوَّفَ II ,  أَخْوَفَ IV ,
a.  Frightened, alarmed, terrified.

تَخَوَّفَ
تَخَوَّفَ V
a.  [ Min ], Was frightened, terrified, took fright at.

b.  [ 'Ala ], Trembled for, was alarmed about.

خَوْف
خَوْف [ 1 ],
a.  Fear, dread.

خَاف
خَاف [ 1A ],
a.  Timorous, fearful.

خِيْفَة
خِيْفَة [ 2tI ],
a.  see 1 .

مَخَافَة
مَخَافَة [ 17t ] , ( pl. مَخَاوف [ 44 ] ),
a.  Source of fear.

خَائِف
خَائِف [ 21 ] , ( pl. خِيَّف ,  خُوَّف ),
a.  Fearing, timid; frightened, affrighted, terrified.

مُخِيْف
مُخِيْف
a.  Terrible, dreadful.

تَخْوِيْف
تَخْوِيْف
a.  Intimidation.

خَوِّيْف
خَوِّيْف
a.  Fearful, timorous.

مَخُوْف
مَخُوْف
a.  Dangerous ( road ).

##### Türkçe

**خَافَ**
**خَافَ** ( w ) A ( n. ac. **خَوْف** [ 1 ] , **خِيْفَة** [ 2tI ] , **مَخَافَة** [ 17tA ] )
a. [ acc. or Min ], Korktu, çekindi.

b. [ 'Ala ], İçin korktu, hakkında huzursuz oldu.

**خَوَّفَ**
**خَوَّفَ** II , **أَخْوَفَ** IV ,
a. Korkuttu, telaşlandırdı, dehşete düşürdü.

**تَخَوَّفَ**
**تَخَوَّفَ** V
a. [ Min ], Korktu, dehşete kapıldı, -den ürktü.

b. [ 'Ala ], İçin titredi, hakkında telaşlandı.

**خَوْف**
**خَوْف** [ 1 ],
a. Korku, çekinme.

**خَاف**
**خَاف** [ 1A ],
a. Korkak, ürkek.

**خِيْفَة**
**خِيْفَة** [ 2tI ],
a. bkz. 1 .

**مَخَافَة**
**مَخَافَة** [ 17t ] , ( pl. **مَخَاوف** [ 44 ] ),
a. Korku kaynağı.

**خَائِف**
**خَائِف** [ 21 ] , ( pl. **خِيَّف** , **خُوَّف** ),
a. Korkan, ürkek; korkmuş, ürkmüş, dehşete düşmüş.

**مُخِيْف**
**مُخِيْف**
a. Dehşet verici, korkunç.

**تَخْوِيْف**
**تَخْوِيْف**
a. Korkutma.

**خَوِّيْف**
**خَوِّيْف**
a. Korkulu, ürkek.

**مَخُوْف**
**مَخُوْف**
a. Tehlikeli (yol).

### [Kitâbullâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81/sozluk/kitab_allah.md) — Kur'an kullanımından türetilmiş

خوف
خَافَ - يَخَافُ - خَوْف - خَائِف - خِيْفَة - خَوَّفَ - يُخَوِّفُ - تَخْوِيْف
خَافَ - يَخَافُ + كائن + كائناً أو شيئاً أو أمراً: يتوقع منه إصابته بضر أو مكروه: يترقب ويتوقع حصول ضرر وأذى ومكروه وعدم رضى من كائن أو شيء أو أمر
﴿إني أخاف الله رب العالمين﴾:
﴿ولا أخاف ما تشركون به﴾: ولا أخاف شيئاً هو ما تشركون به
﴿واللاتي تخافون نشوزهن﴾: تخافون أمراً هو نشوزهن
خَافَ - يَخَافُ + كائن + أن يفعل شيئاً: يتوقع الضر والأذى من فعله هذا الشيء أو الأمر
﴿فأخاف أن يقتلوني﴾
﴿إني أخاف أن يبدل دينكم﴾
خَافَ - يَخَافُ + كائن + على كائن + شيئاً أو أمراً: يتوقع الضر به، بأن يؤثر ويحيق به شيء أو أمر
﴿إني أخاف عليكم عذاب يوم عظيم﴾: إني أتوقع الضر والأذى عليكم أي يصيبكم ويحيق بكم، من عذاب يوم عظيم
﴿فإذا خفت عليه فألقيه في اليم﴾: فإذا توقعت وقوع الضر والأذى عليه: فإذا توقعت وقوع الضر يؤثر عليه ويصيبه فألقيه في اليم
خَافَ - يَخَافُ + كائن + من كائن + شيئاً أو أمراً: توقع إصابته بضر أو مكروه يأتيه من الكائن
﴿وإما تخافن من قوم خيانة﴾
وإن امرأة خافت من بعلها نشوزا أو إعراضا}
خَوْف: على وزن "فــَعـْل" اسم فعل " خَافَ - يَخَافُ ": وهوأيضاً ما يكون بفعل " خَافَ - يَخَافُ ": الشعور والإحساس بالنفس باحتمال وقوع ضر أو مكروه
خائـِف: اسم فاعل من " خَافَ - يَخَافُ ": من يترقب حصول ضرر وأذى وعدم رضى
خِيْفَة: على وزن " فـِعـْلـَة" اسم فعل بمعنى مفعول للمرة من " خَافَ - يَخَافُ ": أصها " خِوفَة": الخوف لمرة مخصوصة من شيء مخصوص
خَوَّفَ - يُخَوِّفُ: على وزن " فـَعـَّـلَ " من " خَافَ - يَخَافُ ": جعله " يَخَافُ " على وجه التكرار والشدة: يجعل آخر يترقب حصول ضرر وأذى وعدم رضى، على وجه التكرار والشدة
تَخْوِيْف: اسم فعل " خَوَّفَ - يُخَوِّفُ "
واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " الميل للقيام بفعل مع الخوف والخشية من الفشل أو المكروه"، وهي:
رَهِبَ - يَرْهَبُ، خَافَ - يَخَافُ، خَشيَ - يَخْشَى، نَذِرَ - يَنْذَرُ، حَذِرَ - يَحْذَرُ، شَفِقَ - يَشْفَقُ
خاف: خاف + كائن + كائناً أو شيئاً أو أمراً
يوما	﴿قل إني أخاف إن عصيت ربي عذاب يوم عظيم(15)﴾ الأنعام ﴿قل إني أخاف إن عصيت ربي عذاب يوم عظيم(13)﴾ الزمر ﴿وإذا تتلى عليهم آياتنا بينات قال الذين لا يرجون لقاءنا ائت بقرآن غير هذا أو بدله قل ما يكون لي أن أبدله من تلقاء نفسي إن أتبع إلا ما يوحى إلي إني أخاف إن عصيت ربي عذاب يوم عظيم(15)﴾ يونس
 	﴿رجال لا تلهيهم تجارة ولا بيع عن ذكر الله وإقام الصلاة وإيتاء الزكاة يخافون يوما تتقلب فيه القلوب والأبصار(37)﴾ النور
 	﴿يوفون بالنذر ويخافون يوما كان شره مستطيرا(7)﴾ الإنسان ﴿إنا نخاف من ربنا يوما عبوسا قمطريرا(10)﴾ الإنسان
الله	﴿لئن بسطت إلي يدك لتقتلني ما أنا بباسط يدي إليك لأقتلك إني أخاف الله رب العالمين (28)﴾ المائدة ﴿كمثل الشيطان إذ قال للإنسان اكفر فلما كفر قال إني بريء منك إني أخاف الله رب العالمين (16)﴾ الحشر ﴿وإذ زين لهم الشيطان أعمالهم وقال لا غالب لكم اليوم من الناس وإني جار لكم فلما تراءت الفئتان نكص على عقبيه وقال إني بريء منكم إني أرى ما لا ترون إني أخاف الله والله شديد العقاب(48)﴾ الأنفال
 	﴿ياأيها الذين آمنوا ليبلونكم الله بشيء من الصيد تناله أيديكم ورماحكم ليعلم الله من يخافه بالغيب فمن اعتدى بعد ذلك فله عذاب أليم(94)﴾ المائدة
أخاف ما تشركون   أخاف ما أشركتم	﴿وحاجه قومه قال أتحاجوني في الله وقد هداني ولا أخاف ما تشركون به إلا أن يشاء ربي شيئا وسع ربي كل شيء علما أفلا تتذكرون(80)﴾ الأنعام ﴿وكيف أخاف ما أشركتم ولا تخافون أنكم أشركتم بالله ما لم ينزل به عليكم سلطانافأي الفريقين أحق بالأمن إن كنتم تعلمون(81)﴾ الأنعام
خفتكم	﴿ففررت منكم لما خفتكم فوهب لي ربي حكما وجعلني من المرسلين(21)﴾ الشعراء
 	﴿قال رجلان من الذين يخافون أنعم الله عليهما ادخلوا عليهم الباب فإذا دخلتموه فإنكم غالبون وعلى الله فتوكلوا إن كنتم مؤمنين(23)﴾ المائدة
 	﴿ضرب لكم مثلا من أنفسكم هل لكم من ما ملكت أيمانكم من شركاء في ما رزقناكم فأنتم فيه سواء تخافونهم كخيفتكم أنفسكم كذلك نفصل الآيات لقوم يعقلون(28)﴾ الروم
خاف + كائن + شيئاً أو أمراً
خاف : جنفاً﴿فمن خاف من موص جنفا أو إثما فأصلح بينهم فلا إثم عليه إن الله غفور رحيم(182)﴾ البقرة
نشوزهن	﴿الرجال قوامون على النساء بما فضل الله بعضهم على بعض وبما أنفقوا من أموالهم فالصالحات قانتات حافظات للغيب بما حفظ الله واللاتي تخافون نشوزهن فعظوهن واهجروهن في المضاجع واضربوهن فإن أطعنكم فلا تبغوا عليهن سبيلا إن الله كان عليا كبيرا(34)﴾ النساء ﴿وكيف أخاف ما أشركتم ولا تخافون أنكم أشركتم بالله ما لم ينزل به عليكم سلطانافأي الفريقين أحق بالأمن إن كنتم تعلمون(81)﴾ الأنعام
خاف : مقام ربه	﴿ولمن خاف مقام ربه جنتان(46)﴾ الرحمن ﴿وأما من خاف مقام ربه ونهى النفس عن الهوى(40)﴾ النازعات
خاف : وعيد	﴿ولنسكننكم الأرض من بعدهم ذلك لمن خاف مقامي وخاف وعيد(14)﴾ إبراهيم ﴿نحن أعلم بما يقولون وما أنت عليهم بجبار فذكر بالقرآن من يخاف وعيد(45)﴾ ق
	﴿وأنذر به الذين يخافون أن يحشروا إلى ربهم ليس لهم من دونه ولي ولا شفيع لعلهم يتقون(51)﴾ الأنعام
العذاب	﴿إن في ذلك لآية لمن خاف عذاب الآخرة ذلك يوم مجموع له الناس وذلك يوم مشهود (103)﴾  هود ﴿أولئك الذين يدعون يبتغون إلى ربهم الوسيلة أيهم أقرب ويرجون رحمته ويخافون عذابه إن عذاب ربك كان محذورا(57)﴾ الإسراء ﴿وتركنا فيها آية للذين يخافون العذاب الأليم(37)﴾ الذاريات ﴿كلا بل لا يخافون الآخرة(53)﴾ المدثر ﴿والذين يصلون ما أمر الله به أن يوصل ويخشون ربهم ويخافون سوء الحساب(21)﴾ الرعد
 	﴿الرجال قوامون على النساء بما فضل الله بعضهم على بعض وبما أنفقوا من أموالهم فالصالحات قانتات حافظات للغيب بما حفظ الله واللاتي تخافون نشوزهن فعظوهن واهجروهن في المضاجع واضربوهن فإن أطعنكم فلا تبغوا عليهن سبيلا إن الله كان عليا كبيرا(34)﴾ النساء
 	﴿وإن خفتم شقاق بينهما فابعثوا حكما من أهله وحكما من أهلها إن يريدا إصلاحا يوفق الله بينهما إن الله كان عليما خبيرا(35)﴾ النساء
 	﴿ياأيها الذين آمنوا إنما المشركون نجس فلا يقربوا المسجد الحرام بعد عامهم هذا وإن خفتم عيلة فسوف يغنيكم الله من فضله إن شاء إن الله عليم حكيم(28)﴾ التوبة
 	﴿ياأيها الذين آمنوا من يرتد منكم عن دينه فسوف يأتي الله بقوم يحبهم ويحبونه أذلة على المؤمنين أعزة على الكافرين يجاهدون في سبيل الله ولا يخافون لومة لائم ذلك فضل الله يؤتيه من يشاء والله واسع عليم(54)﴾ المائدة ﴿ولا يخاف عقباها(15)﴾ الشمس
 	﴿ولقد أوحينا إلى موسى أن أسر بعبادي فاضرب لهم طريقا في البحر يبسا لا تخاف دركا ولا تخشى(77)﴾  طه ﴿لقد صدق الله رسوله الرؤيا بالحق لتدخلن المسجد الحرام إن شاء الله آمنين محلقين رءوسكم ومقصرين لا تخافون فعلم ما لم تعلموا فجعل من دون ذلك فتحا قريبا(27)﴾ الفتح
 	﴿ومن يعمل من الصالحات وهو مؤمن فلا يخاف ظلما ولا هضما(112)﴾  طه ﴿وأنا لما سمعنا الهدى آمنا به فمن يؤمن بربه فلا يخاف بخسا ولا رهقا(13)﴾ الجن
خاف + كائن + أن يفعل + شيئاً أو أمراً
 ﴿قال رب إني قتلت منهم نفسا فأخاف أن يقتلوني(33)﴾  القصص ﴿ولهم علي ذنب فأخاف أن يقتلوني(14)﴾ الشعراء
إننا نخاف إني أخاف	﴿قالا ربنا إننا نخاف أن يفرط علينا أو أن يطغى(45)﴾ طه ﴿وقال فرعون ذروني أقتل موسى وليدع ربه إني أخاف أن يبدل دينكم أو أن يظهر في الأرض الفساد(26)﴾ غافر
 	﴿قال رب إني أخاف أن يكذبوني(12)﴾ الشعراء ﴿وأخي هارون هو أفصح مني لسانا فأرسله معي ردءا يصدقني إني أخاف أن يكذبوني (34)﴾ القصص
 	﴿قال إني ليحزنني أن تذهبوا به وأخاف أن يأكله الذئب وأنتم عنه غافلون(13)﴾ يوسف ﴿وإني خفت الموالي من ورائي وكانت امرأتي عاقرا فهب لي من لدنك وليا(5)﴾ مريم ﴿ياأبت إني أخاف أن يمسك عذاب من الرحمان فتكون للشيطان وليا(45)﴾ مريم
 	﴿ذلك أدنى أن يأتوا بالشهادة على وجهها أو يخافوا أن ترد أيمان بعد أيمانهم واتقوا الله واسمعوا والله لا يهدي القوم الفاسقين(108)﴾ المائدة
 	﴿أفي قلوبهم مرض أم ارتابوا أم يخافون أن يحيف الله عليهم ورسوله بل أولئك هم الظالمون(50)﴾ النور
 	﴿واذكروا إذ أنتم قليل مستضعفون في الأرض تخافون أن يتخطفكم الناس فآواكم وأيدكم بنصره ورزقكم من الطيبات لعلكم تشكرون(26)﴾ الأنفال
 	﴿الطلاق مرتان فإمساك بمعروف أو تسريح بإحسان ولا يحل لكم أن تأخذوا مما آتيتموهن شيئا إلا أن يخافا ألا يقيما حدود الله فإن خفتم ألا يقيما حدود الله فلا جناح عليهما فيما افتدت به تلك حدود الله فلا تعتدوها ومن يتعد حدود الله فأولئك هم الظالمون(229)﴾ البقرة
 	﴿فإن خفتم فرجالا أو ركبانا فإذا أمنتم فاذكروا الله كما علمكم ما لم تكونوا تعلمون(239)﴾ البقرة ﴿وإذا ضربتم في الأرض فليس عليكم جناح أن تقصروا من الصلاة إن خفتم أن يفتنكم الذين كفروا إن الكافرين كانوا لكم عدوا مبينا(101)﴾ النساء
 	﴿وإن خفتم ألا تقسطوا في اليتامى فانكحوا ما طاب لكم من النساء مثنى وثلاث ورباع فإن خفتم ألا تعدلوا فواحدة أو ما ملكت أيمانكم ذلك أدنى ألا تعولوا(3)﴾ النساء
خاف + كائن + على كائن + شيئاً أو أمراً
 ﴿لقد أرسلنا نوحا إلى قومه فقال ياقوم اعبدوا الله ما لكم من إله غيره إني أخاف عليكم عذاب يوم عظيم (59)﴾الأعراف ﴿وإلى مدين أخاهم شعيبا قال ياقوم اعبدوا الله ما لكم من إله غيره ولا تنقصوا المكيال والميزان إني أراكم بخير وإني أخاف عليكم عذاب يوم محيط(84)﴾ هود
 	﴿واذكر أخا عاد إذ أنذر قومه بالأحقاف وقد خلت النذر من بين يديه ومن خلفه ألا تعبدوا إلا الله إني أخاف عليكم عذاب يوم عظيم(21)﴾ الأحقاف ﴿أن لا تعبدوا إلا الله إني أخاف عليكم عذاب يوم أليم(26)﴾  هود ﴿إني أخاف عليكم عذاب يوم عظيم(135)﴾ الشعراء
 	﴿وأن استغفروا ربكم ثم توبوا إليه يمتعكم متاعا حسنا إلى أجل مسمى ويؤت كل ذي فضل فضله وإن تولوا فإني أخاف عليكم عذاب يوم كبير(3)﴾ هود ﴿وقال الذي آمن ياقوم إني أخاف عليكم مثل يوم الأحزاب(30)﴾ غافر ﴿وياقوم إني أخاف عليكم يوم التنادي(32)﴾ غافر
 	﴿وليخش الذين لو تركوا من خلفهم ذرية ضعافا خافوا عليهم فليتقوا الله وليقولوا قولا سديدا(9)﴾ النساء
 	﴿وأوحينا إلى أم موسى أن أرضعيه فإذا خفت عليه فألقيه في اليم ولا تخافي ولا تحزني إنا رادوه إليك وجاعلوه من المرسلين(7)﴾ القصص
خاف + كائن + من كائن + شيئاً أو أمراً
 ﴿وإما تخافن من قوم خيانة فانبذ إليهم على سواء إن الله لا يحب الخائنين(58)﴾ الأنفال
 	﴿إنا نخاف من ربنا يوما عبوسا قمطريرا(10)﴾ الإنسان
 	﴿وإن امرأة خافت من بعلها نشوزا أو إعراضا فلا جناح عليهما أن يصلحا بينهما صلحا والصلح خير وأحضرت الأنفس الشح وإن تحسنوا وتتقوا فإن الله كان بما تعملون خبيرا(128)﴾ النساء ﴿الرجال قوامون على النساء بما فضل الله بعضهم على بعض وبما أنفقوا من أموالهم فالصالحات قانتات حافظات للغيب بما حفظ الله واللاتي تخافون نشوزهن فعظوهن واهجروهن في المضاجع واضربوهن فإن أطعنكم فلا تبغوا عليهن سبيلا إن الله كان عليا كبيرا(34)﴾ النساء
لا تخف
﴿وألق عصاك فلما رآها تهتز كأنها جان ولى مدبرا ولم يعقب ياموسى لا تخف إني لا يخاف لدي المرسلون (10)﴾ النمل ﴿وأن ألق عصاك فلما رآها تهتز كأنها جان ولى مدبرا ولم يعقب ياموسى أقبل ولا تخف إنك من الآمنين(31)﴾ القصص
﴿قال خذها ولا تخف سنعيدها سيرتها الأولى(21)﴾ طه
﴿ولما أن جاءت رسلنا لوطا سيء بهم وضاق بهم ذرعا وقالوا لا تخف ولا تحزن إنا منجوك وأهلك إلا امرأتك كانت من الغابرين(33)﴾ العنكبوت
﴿إنما ذلكم الشيطان يخوف أولياءه فلا تخافوهم وخافوني إن كنتم مؤمنين(175)﴾  آل عمران
﴿قال لا تخافا إنني معكما أسمع وأرى(46)﴾ طه ﴿قلنا لا تخف إنك أنت الأعلى(68)﴾  طه ﴿فجاءته إحداهما تمشي على استحياء قالت إن أبي يدعوك ليجزيك أجر ما سقيت لنا فلما جاءه وقص عليه القصص قال لا تخف نجوت من القوم الظالمين(25)﴾ القصص ﴿إذ دخلوا على داوود ففزع منهم قالوا لا تخف خصمان بغى بعضنا على بعض فاحكم بيننا بالحق ولا تشطط واهدنا إلى سواء الصراط(22)﴾ ص
﴿وأوحينا إلى أم موسى أن أرضعيه فإذا خفت عليه فألقيه في اليم ولا تخافي ولا تحزني إنا رادوه إليك وجاعلوه من المرسلين(7)﴾ القصص
﴿إن الذين قالوا ربنا الله ثم استقاموا تتنزل عليهم الملائكة ألا تخافوا ولا تحزنوا وأبشروا بالجنة التي كنتم توعدون(30)﴾ فصلت
لا تخاف
﴿ولقد أوحينا إلى موسى أن أسر بعبادي فاضرب لهم طريقا في البحر يبسا لا تخاف دركا ولا تخشى(77)﴾  طه ﴿لقد صدق الله رسوله الرؤيا بالحق لتدخلن المسجد الحرام إن شاء الله آمنين محلقين رءوسكم ومقصرين لا تخافون فعلم ما لم تعلموا فجعل من دون ذلك فتحا قريبا(27)﴾ الفتحلا تخاف لا تخافون
﴿ومن يعمل من الصالحات وهو مؤمن فلا يخاف ظلما ولا هضما(112)﴾  طه ﴿وأنا لما سمعنا الهدى آمنا به فمن يؤمن بربه فلا يخاف بخسا ولا رهقا(13)﴾ الجن
﴿وحاجه قومه قال أتحاجوني في الله وقد هداني ولا أخاف ما تشركون به إلا أن يشاء ربي شيئا وسع ربي كل شيء علما أفلا تتذكرون(80)﴾ الأنعام ﴿وكيف أخاف ما أشركتم ولا تخافون أنكم أشركتم بالله ما لم ينزل به عليكم سلطانا فأي الفريقين أحق بالأمن إن كنتم تعلمون(81)﴾ الأنعام
﴿ياأيها الذين آمنوا من يرتد منكم عن دينه فسوف يأتي الله بقوم يحبهم ويحبونه أذلة على المؤمنين أعزة على الكافرين يجاهدون في سبيل الله ولا يخافون لومة لائم ذلك فضل الله يؤتيه من يشاء والله واسع عليم(54)﴾ المائدة ﴿ولا يخاف عقباها(15)﴾ الشمس
1 - الأمن والخوف
	﴿واذكروا إذ أنتم قليل مستضعفون في الأرض تخافون أن يتخطفكم الناس فآواكم وأيدكم بنصره ورزقكم من الطيبات لعلكم تشكرون(26)﴾ الأنفال ﴿وعد الله الذين آمنوا منكم وعملوا الصالحات ليستخلفنهم في الأرض كما استخلف الذين من قبلهم وليمكنن لهم دينهم الذي ارتضى لهم وليبدلنهم  من بعد خوفهم أمنايعبدونني لا يشركون بي شيئا ومن كفر بعد ذلك فأولئك هم الفاسقون(55)﴾ النور ﴿وإذا جاءهم أمر من الأمن أو الخوف أذاعوا به ولو ردوه إلى الرسول وإلى أولي الأمر منهم لعلمه الذين يستنبطونه منهم ولولا فضل الله عليكم ورحمته لاتبعتم الشيطان إلا قليلا(83)﴾ النساء
 	﴿إن الذين آمنوا والذين هادوا والنصارى والصابئين من آمن بالله واليوم الآخر وعمل صالحا فلهم أجرهم عند ربهم ولا خوف عليهم ولا هم يحزنون(62)﴾ البقرة ﴿إن الذين آمنوا والذين هادوا والصابئون والنصارى من آمن بالله واليوم الآخر وعمل صالحا فلا خوف عليهم ولا هم يحزنون(69)﴾ المائدة
 	﴿إن الذين آمنوا وعملوا الصالحات وأقاموا الصلاة وآتوا الزكاة لهم أجرهم عند ربهم ولا خوف عليهم ولا هم يحزنون(277)﴾ البقرة ﴿بلى من أسلم وجهه لله وهو محسن فله أجره عند ربه ولا خوف عليهم ولا هم يحزنون (112)﴾ البقرة
 	﴿الذين ينفقون أموالهم في سبيل الله ثم لا يتبعون ما أنفقوا منا ولا أذى لهم أجرهم عند ربهم ولا خوف عليهم ولا هم يحزنون(262)﴾ البقرة ﴿الذين ينفقون أموالهم بالليل والنهار سرا وعلانية فلهم أجرهم عند ربهم ولا خوف عليهم ولا هم يحزنون (274)﴾ البقرة
 	﴿وما نرسل المرسلين إلا مبشرين ومنذرين فمن آمن وأصلح فلا خوف عليهم ولا هم يحزنون (48)﴾ الأنعام ﴿يابني آدم إما يأتينكم رسل منكم يقصون عليكم آياتي فمن اتقى وأصلح فلا خوف عليهم ولا هم يحزنون(35)﴾ الأعراف
 	﴿فرحين بما آتاهم الله من فضله ويستبشرون بالذين لم يلحقوا بهم من خلفهم ألا خوف عليهم ولا هم يحزنون(170)﴾ آل عمران
 	﴿أهؤلاء الذين أقسمتم لا ينالهم الله برحمة ادخلوا الجنة لا خوف عليكم ولا أنتم تحزنون (49)﴾ الأعراف ﴿ياعباد لا خوف عليكم اليوم ولا أنتم تحزنون(68)﴾ الزخرف
 	﴿ألا إن أولياء الله لا خوف عليهم ولا هم يحزنون(62)﴾ يونس ﴿إن الذين قالوا ربنا الله ثم استقاموا فلا خوف عليهم ولا هم يحزنون(13)﴾ الأحقاف
 	﴿قلنا اهبطوا منها جميعا فإما يأتينكم مني هدى فمن تبع هداي فلا خوف عليهم ولا هم يحزنون(38)﴾ البقرة
 	﴿ولنبلونكم بشيء من الخوف والجوع ونقص من الأموال والأنفس والثمرات وبشر الصابرين (155)﴾ البقرة ﴿وضرب الله مثلا قرية كانت آمنة مطمئنة يأتيها رزقها رغدا من كل مكان فكفرت بأنعم الله فأذاقها الله لباس الجوع والخوف بما كانوا يصنعون(112)﴾ النحل
 	﴿الذي أطعمهم من جوع وآمنهم من خوف(4)﴾ قريش
 	﴿وإذا جاءهم أمر من الأمن أو الخوف أذاعوا به ولو ردوه إلى الرسول وإلى أولي الأمر منهم لعلمه الذين يستنبطونه منهم ولولا فضل الله عليكم ورحمته لاتبعتم الشيطان إلا قليلا(83)﴾ النساء ﴿وعد الله الذين آمنوا منكم وعملوا الصالحات ليستخلفنهم في الأرض كما استخلف الذين من قبلهم وليمكنن لهم دينهم الذي ارتضى لهم وليبدلنهم من بعد خوفهم أمنايعبدونني لا يشركون بي شيئا ومن كفر بعد ذلك فأولئك هم الفاسقون(55)﴾ النور
 	﴿أشحة عليكم فإذا جاء الخوف رأيتهم ينظرون إليك تدور أعينهم كالذي يغشى عليه من الموت فإذا ذهب الخوف سلقوكم بألسنة حداد أشحة على الخير أولئك لم يؤمنوا فأحبط الله أعمالهم وكان ذلك على الله يسيرا(19)﴾ الأحزاب
 	﴿فما آمن لموسى إلا ذرية من قومه على خوف من فرعون وملئهم أن يفتنهم وإن فرعون لعال في الأرض وإنه لمن المسرفين(83)﴾ يونس ﴿أو يأخذهم على تخوف فإن ربكم لرءوف رحيم(47)﴾ النحل
خوفاً وطمعاً
 	﴿ولا تفسدوا في الأرض بعد إصلاحها وادعوه خوفا وطمعا إن رحمة الله قريب من المحسنين(56)﴾ الأعراف ﴿تتجافى جنوبهم عن المضاجع يدعون ربهم خوفا وطمعا ومما رزقناهم ينفقون(16)﴾ السجدة
 	﴿هو الذي يريكم البرق خوفا وطمعا وينشئ السحاب الثقال(12)﴾ الرعد ﴿ومن آياته يريكم البرق خوفا وطمعا وينزل من السماء ماء فيحي به الأرض بعد موتها إن في ذلك لآيات لقوم يعقلون(24)﴾ الروم
خيفة
 ﴿فلما رأى أيديهم لا تصل إليه نكرهم وأوجس منهم خيفة قالوا لا تخف إنا أرسلنا إلى قوم لوط(70)﴾  هود ﴿فأوجس منهم خيفة قالوا لا تخف وبشروه بغلام عليم(28)﴾ الذاريات
 	﴿فأوجس في نفسه خيفة موسى(67)﴾ طه
 	﴿واذكر ربك في نفسك تضرعا وخيفة ودون الجهر من القول بالغدو والآصال ولا تكن من الغافلين(205)﴾ الأعراف
 	﴿ضرب لكم مثلا من أنفسكم هل لكم من ما ملكت أيمانكم من شركاء في ما رزقناكم فأنتم فيه سواء تخافونهم كخيفتكم أنفسكمكذلك نفصل الآيات لقوم يعقلون(28)﴾ الروم
خائفين
﴿ومن أظلم ممن منع مساجد الله أن يذكر فيها اسمه وسعى في خرابها أولئك ما كان لهم أن يدخلوها إلا خائفين لهم في الدنيا خزي ولهم في الآخرة عذاب عظيم(114)﴾ البقرة
﴿فأصبح في المدينة خائفا يترقب فإذا الذي استنصره بالأمس يستصرخه قال له موسى إنك لغوي مبين(18)﴾ القصص ﴿فخرج منها خائفا يترقب قال رب نجني من القوم الظالمين(21)﴾ القصص
خَوَّف - تخويفاً
 	﴿وإذ قلنا لك إن ربك أحاط بالناس وما جعلنا الرؤيا التي أريناك إلا فتنة للناس والشجرة الملعونة في القرآن ونخوفهم فما يزيدهم إلا طغيانا كبيرا(60)﴾ الإسراء ﴿لهم من فوقهم ظلل من النار ومن تحتهم ظلل ذلك يخوف الله به عباده ياعباد فاتقوني (16)﴾ الزمر
تخويفاً
 ﴿وما منعنا أن نرسل بالآيات إلا أن كذب بها الأولون وآتينا ثمود الناقة مبصرة فظلموا بها وما نرسل بالآيات إلا تخويفا(59)﴾ الإسراء ﴿نحن أعلم بما يقولون وما أنت عليهم بجبار فذكر بالقرآن من يخاف وعيد (45)﴾ ق
 	﴿وما منعنا أن نرسل بالآيات إلا أن كذب بها الأولون وآتينا ثمود الناقة مبصرة فظلموا بها وما نرسل بالآيات إلا تخويفا(59)﴾ الإسراء ﴿وإذ قلنا لك إن ربك أحاط بالناس وما جعلنا الرؤيا التي أريناك إلا فتنة للناس والشجرة الملعونة في القرآن ونخوفهم فما يزيدهم إلا طغيانا كبيرا(60)﴾ الإسراء ﴿لهم من فوقهم ظلل من النار ومن تحتهم ظلل ذلك يخوف الله به عباده ياعباد فاتقوني(16)﴾ الزمر
 	﴿أليس الله بكاف عبده ويخوفونك بالذين من دونه ومن يضلل الله فما له من هاد(36)﴾ الزمر ﴿إنما ذلكم الشيطان يخوف أولياءه فلا تخافوهم وخافوني إن كنتم مؤمنين(175)﴾  آل عمران
مختار الصحاح
● [خوف] خ و ف: خَافَ يخاف خَوْفا و خِيفَةً و مَخَافةً فهو خَائِفٌ وقوم خُوَّفٌ على الأصل و خُيَّفٌ على اللفظ والأمر منه خف بفتح الخاء و الخِيفَةُ الخوف و الإخَافَةُ التخويف يقال وجع مُخِيفٌ أي يخيف من رآه وطريق مَخُوفٌ لأنه لا يخيف وإنما يخيف فيه قاطع الطريق و تَخَوَّفْتُ عليه الشيء أي خفت و تَخَوَّفَهُ أي تنقصه ومنه قوله تعالى ﴿أو يأخذهم على تخوف﴾
الراغب
خوف
- الخوف: توقع مكروه عن أمارة مظنونة، أو معلومة، كما أن الرجاء والطمع توقع محبوب عن أمارة مظنونة، أو معلومة، ويضاد الخوف الأمن، ويستعمل ذلك في الأمور الدنيوية والأخروية. قال تعالى: }ويرجون رحمته ويخافون عذابه﴿[الإسراء/57]، وقال:﴾وكيف أخاف ما أشركتم ولا تخافون أنكم أشركتم بالله﴿[الأنعام/81]، وقال تعالى:﴾تتجافى جنوبهم عن المضاجع يدعون ربهم خوفا وطمعا﴿[السجدة/16]، وقال:﴾وإن خفتم ألا تقسطوا﴿[النساء/3]، وقوله:﴾وإن خفتم شقاق بينهما﴿[النساء/35]، فقد فسر ذلك بعرفتم (قال أبو عبيدة في مجاز القرآن 1/126: قوله:﴾وإن خفتم﴿: أيقنتم)، وحقيقته: وإن وقع لكم خوف من ذلك لمعرفتكم. والخوف من الله لا يراد به ما يخطر بالبال من الرعب، كاستشعار الخوف من الأسد، بل إنما يراد به الكف عن المعاصي واختيار الطاعات، ولذلك قيل: لا يعد خائفا من لم يكن للذنوب تاركا. والتخويف من الله تعالى: هو الحث على التحرز، وعلى ذلك قوله تعالى:﴾ذلك يخوف الله به عباده﴿[الزمر/16]، ونهى الله تعالى عن مخافة الشيطان، والمبالاة بتخويفه فقال:﴾إنما ذلكم الشيطان يخوف أولياءه فلا تخافوهم وخافون إن كنتم مؤمنين﴿[آل عمران/175]، أي: فلا تأتمروا لشيطان وائتمروا لله، ويقال: تخوفناهم أي: تنقصناهم تنقصا اقتضاه الخوف منه. وقوله تعالى:﴾وإني خفت الموالي من ورائي﴿[مريم/5]، فخوفة منهم: أن لا يراعوا الشريعة، ولا يحفظوا نظام الدين، لا أن يرثوا ماله كما ظنه بعض الجهلة، فالقنيات الدنيوية أخس عند الأنبياء عليهم السلام من أن يشفقوا عليها. والخيفة: الحالة التي عليها الإنسان من الخوف، قال تعالى:﴾فأوجس في نفسه خيفة موسى فلنا: لا تخف﴿[طه/67]، واستعمل استعمال الخوف في قوله:﴾والملائكة من خيفته﴿[الرعد/13]، وقوله:﴾تخافونهم كخيفتكم أنفسكم﴿[الروم/28]، أي: كخوفكم، وتخصيص لفظ الخيفة تنبيها أن الخوف منهم حالة لازمة لا تفارقهم، والتخوف: ظهور الخوف من الإنسان، قال:﴾أو يأخذهم على تخوف{ [النحل/47].
ملخص اللسان
1.     الخَوْفُ: الفَزَعُ، خافَه يخافُه خَوْفاً وخِيفةً ومَخافةً. - وتَخَوَّفْتُ عليه الشيء أَي خِفْتُ. وتَخَوَّفَه:   كخافه
2.     وخَوَّف   الرجلَ جعل الناسَ يَخافونه. وفي التنزيل العزيز: إنما ذلِكمُ الشيطان   يُخَوِّفُ أَولياءه أَي يجعلكم تخافون أَولياءه؛ وقال ثعلب: معناه يخوّفكم   بأَوليائه
3.     والخِيفةُ الخَوْفُ. وفي التنزيل العزيز: واذكُرْ ربك في   نفسِك تضرُّعاً وخِيفةً، والجمع خِيفٌ وأَصله الواو
4.     وخاوَفَني فَخُفْتُه أَخُوفُه:   غَلَبْتُه بما يخوِّفُ وكنت أَشدَّ خَوْفاً منه. وطريقٌ مَخُوفٌ ومُخِيفٌ:   تَخافُه الناسُ.
5.     خَوِّفْنا أَي رَقِّقْ لنا   القُرآنَ والحديث حتى نَخافَ.
6.     والخَوْفُ: القَتْلُ. والخَوْفُ: القِتالُ،   وبه فسّر اللحياني قوله تعالى: ولنبلونَّكم بشيء من الخَوْفِ والجوع،   وبذلك فسّر قوله أَيضاً: وإذا جاءَهم أَمْرٌ من الأَمْنِ أَو الخَوْفِ   أَذاعُوا به.
7.     والخوفُ: العِلْم،
8.    والتخَوُّفُ: التَّنَقُّصُ. وفي التنزيل العزيز: أَو يأْخُذَهم على   تَخَوُّفٍ؛ قال الفراء: جاء في التفسير بأَنه التنقص. قال: والعرب تقول   تَخَوَّفته أَي تنقصته من حافاته،
لسان العرب
● - خوف: الخَوْفُ: الفَزَعُ، خافَه يخافُه خَوْفاً وخِيفةً ومَخافةً. قال   الليث: خافَ يخافُ خَوْفاً، وإنما صارت الواو أَلفاً في يَخافُ لأَنه على   بناء عمِلَ يَعْمَلُ، فاستثقلوا الواو فأَلقَوْها، وفيها ثلاثة أَشياء:   الحَرْفُ والصَّرْفُ والصوتُ، وربما أَلقوا الحَرْفَ بصرفها وأَبقوا منها   الصوت، وقالوا يَخافُ، وكان حدّه يَخْوَفُ بالواو منصوبة، فأَلقوا الواو   واعتمد الصوت على صرف الواو، وقالوا خافَ، وكان حدّه خوِف بالواو مكسورة،   فأَلقوا الواو بصرفها وأَبقوا الصوت، واعتمد الصوت على فتحة الخاء فصار   معها أَلفاً ليِّنة، ومنه التَّخْويفُ والإخافةُ والتَّخَوّف، والنعت   خائفٌ وهو الفَزِعُ؛ وقوله:   أَتَهْجُرُ بَيْتاً بالحِجازِ تَلَفَّعَتْ   به الخَوْفُ والأَعْداءُ أَمْ أَنتَ زائِرُهْ؟   إنما أَراد بالخوف المخافةَ فأَنَّث لذلك. وقوم خُوَّفٌ على الأَصل،   وخُيَّفٌ على اللفظ، وخِيَّفٌ وخَوْفٌ؛ الأَخيرة اسم للجمع، كلُّهُم   خائفونَ، والأَمر منه خَفْ، بفتح الخاء. الكسائي: ما كان من ذوات الثلاثة من   بنات الواو فإنه يجمع على فُعَّلٍ وفيه ثلاثة أَوجه، يقال: خائف وخُيَّفٌ   وخِيَّفٌ وخَوْفٌ. وتَخَوَّفْتُ عليه الشيء أَي خِفْتُ. وتَخَوَّفَه:   كخافه، وأَخافَه إياه إخافة وإخافاً؛ عن اللحياني. وخَوَّفَه؛ وقوله أَنشده   ثعلب:   وكانَ ابْن أَجمالٍ إذا ما تَشَذَّرَت   صُدُورُ السِّياطِ، شَرْعُهُنَّ المُخَوَّفُ   فسّره فقال: يكفيهن أَن يُضْرَبَ غيرُهنّ. وخَوَّف الرجلَ إذا جعل فيه   الخوف، وخَوَّفْتُه إذا جعلْتَه بحالة يخافُه الناس. ابن سيده: وخَوَّف   الرجلَ جعل الناسَ يَخافونه. وفي التنزيل العزيز: إنما ذلِكمُ الشيطان   يُخَوِّفُ أَولياءه أَي يجعلكم تخافون أَولياءه؛ وقال ثعلب: معناه يخوّفكم   بأَوليائه، قال: وأَراه تسهيلاً للمعنى الأَول، والعرب تُضِيفُ المَخافةَ   إلى المَخُوف فتقول أَنا أَخافُك كخَوْفِ الأَسد أَي كما أُخَوَّفُ   بالأَسد؛ حكاه ثعلب؛ قال ومثله:   وقد خِفْتُ حتى ما تزيدُ مَخافَتي   على وَعِلٍ، بذي المطارةِ، عاقِلِ   (* قوله «بذي المطارة» كذا في الأصل، والذي في معجم ياقوت بذي مطارة.   وقوله «حتى ما إلخ» جعله الأصمعي من المقلوب كما في المعجم.)   كأَنه أَراد: وقد خافَ الناسُ مني حتى ما تزِيدُ مخافَتُهم إياي على   مخافةِ وعِلٍ. قال ابن سيده: والذي عندي في ذلك أَن المصدر يضاف إلى المفعول   كما يضاف إلى الفاعل. وفي التنزيل: لا يَسْأَمُ الإنسان من دُعاء الخير،   فأَضاف الدعاء وهو مصدر إلى الخير وهو مفعول، وعلى هذا قالوا: أَعجبني   ضرْبُ زيدٍ عمرٌو فأَضافوا المصدر إلى المفعول الذي هو زيد، والاسم من ذلك   كله الخِيفةُ، والخِيفةُ الخَوْفُ. وفي التنزيل العزيز: واذكُرْ ربك في   نفسِك تضرُّعاً وخِيفةً، والجمع خِيفٌ وأَصله الواو؛ قال صخر الغي   الهذلي:فلا تَقْعُدَنَّ على زَخَّةٍ،   وتُضْمِرَ في القَلْبِ وجْداً وخِيفا   وقال اللحياني: خافَه خِيفَةً وخيِفاً فجعلهما مصدرين؛ وأَنشد بيت صخر   الغي هذا وفسّره بأَنه جمع خيفة. قال ابن سيده: ولا أَدري كيف هذا لأَن   المصادِرَ لا تجمع إلا قليلاً، قال: وعسى أَن يكون هذا من المصادر التي قد   جمعت فيصح قول اللحياني. ورجل خافٌ: خائفٌ. قال سيبويه: سأَلت الخليل عن   خافٍ فقال: يصلح أَن يكون فاعلاً ذهبت عينه ويصلح أَن يكون فَعِلاً، قال:   وعلى أَيّ الوجهين وجَّهْتَه فتَحْقِيرُه بالواو. ورجل خافٌ أَي شديد   الخَوْف، جاؤُوا به على فَعِلٍ مثل فَرِقٍ وفَزِعٍ كما قالوا صاتٌ أَي   شديدُ الصوْتِ.   والمَخافُ والمَخِيفُ: مَوْضِعُ الخَوْفِ؛ الأَخيرة عن الزجاجي حكاها في   الجُمل. وفي حديث عمر، رضي اللّه عنه: نِعْمَ العَبْدُ صُهَيْبٌ لَوْ   لَم يَخَفِ اللّه لم يَعْصِه، أَراد أَنه إنما يُطِيع اللّهَ حُبّاً له لا   خَوْفَ عِقابه، فلو لم يكن عِقابٌ يَخافُه ما عصى اللّهَ، ففي الكلام   محذوف تقديره لو لم يخف اللّه لم يعصه فكيف وقد خافه. وفي الحديث: أَخِيفُوا   الهَوامَّ قبل أَن تُخيفَكم أَي احْتَرِسُوا منها فإذا ظهر منها شيء   فاقتلوه، المعنى اجعلوها تخافكم واحْمِلُوها على الخَوْفِ منكم لأَنها إذا   أرادتكم ورأَتْكم تقتلونها فرت منكم. وخاوَفَني فَخُفْتُه أَخُوفُه:   غَلَبْتُه بما يخوِّفُ وكنت أَشدَّ خَوْفاً منه. وطريقٌ مَخُوفٌ ومُخِيفٌ:   تَخافُه الناسُ. ووجع مَخُوفٌ ومُخِيفٌ: يُخِيفُ مَنْ رآه، وخصَّ يعقوب   بالمَخُوفِ الطريق لأَنه لا يُخِيفُ، وإنما يُخِيفُ قاطِعُ الطريق، وخصَّ   بالمُخِيفِ الوجَعَ أَي يُخِيفُ مَن رآه. والإخافة: التَّخْويفُ. وحائط   مَخُوفٌ إذا كان يُخْشى أَن يقَع هو؛ عن اللحياني. وثَغْرٌ مَتَخَوَّفٌ   ومُخِيفٌ: يُخافُ منه، وقيل: إذا كان الخوف يجيء من قِبَلِه. وأَخافَ   الثَّغْرُ: أَفْزَعَ. ودخل القومَ الخَوْفُ، منه؛ قال الزجاجي: وقولُ   الطِّرِمَّاحِ:   أَذا العَرْشِ إنْ حانَتْ وفاتي، فلا تَكُنْ   على شَرْجَعٍ يُعْلى بِخُضْر المَطارِف   ولكِنْ أَحِنْ يَوْمي سَعِيداً بعصْمةٍ،   يُصابُونَ في فَجٍّ مِنَ الأَرضِ خائِفِ   (* قوله «بعصمة» كذا بالأصل ولعله بعصبة بالباء الموحدة.)   هو فاعلٌ في معنى مَفْعُولٍ. وحكى اللحياني: خَوِّفْنا أَي رَقِّقْ لنا   القُرآنَ والحديث حتى نَخافَ. والخَوْفُ: القَتْلُ. والخَوْفُ: القِتالُ،   وبه فسّر اللحياني قوله تعالى: ولنبلونَّكم بشيء من الخَوْفِ والجوع،   وبذلك فسّر قوله أَيضاً: وإذا جاءَهم أَمْرٌ من الأَمْنِ أَو الخَوْفِ   أَذاعُوا به. والخوفُ: العِلْم، وبه فسر اللحياني قوله تعالى: فمَن خافَ من   مُوصٍ جَنَفاً أَو إثْماً وإِنِ امرأَة خافَتْ من بَعْلها نُشُوزاً أَو   إِعراضاً. والخَوْفُ: أَديمٌ أَحْمَرُ يُقَدُّ منه أَمثالُ السُّيُورِ ثم   يجعل على تلك السُّيُور شَذْرٌ تلبسه الجارِيةُ؛ الثُّلاثِيَّةُ عن كراع   والحاء أَوْلى.   والخَوَّافُ: طائر أَسودُ، قال ابن سيده: لا أَدري لم سمي بذلك.   والخافةُ: خَريطةٌ من أَدَمٍ؛ وأَنشد في ترجمة عنظب:   غَدا كالعَمَلَّسِ في خافةٍ   رُؤُوسُ العَناظِبِ كالعَنْجد   (* قوله «في خافة» يروى بدله في حدلة، بالحاء المهملة مضمومة والذال   المعجمة، حجزة الازار، وتقدم لنا في مادة عنجد بلفظ في خدلة، بالخاء المعجمة   والدال المهملة، وهي خطأ.)   والخافةُ: خَريطةٌ من أَدَمٍ ضَيِّقَةُ الأَعلى واسِعةُ الأَسفل   يُشْتارُ فيها العَسلُ. والخافةُ: جُبَّةٌ يلْبَسها العَسَّالُ، وقيل: هي فَرْوٌ   من أَدَمٍ يلبسها الذي يدخل في بيت النحل لئلا يلسَعَه؛ قال أَبو ذؤيب:   تأَبَّطَ خافةً فيها مِسابٌ،   فأَصْبَحَ يَقْتَري مَسَداً بِشِيقِ   قال ابن بري، رحمه اللّه: عَيْن خافةٍ عند أَبي عليٍّ ياء مأْخوذة من   قولهم الناس أَخْيافٌ أَي مُخْتَلِفُون لأَن الخافةَ خريطة من أَدَم منقوشة   بأَنواع مختلفة من النقش، فعلى هذا كان ينبغي أَن تذكر الخافة في فصل   خيف، وقد ذكرناها هناك أَيضاً. والخافةُ: العَيْبةُ. وقوله في حديث أَبي   هريرة: مَثَلُ المُؤمِن كمثل خافةِ الزّرع؛ الخافةُ وِعاء الحَبّ، سميت   بذلك لأَنها وِقايةٌ له، والرواية بالميم، وسيأْتي ذكره في موضعه.   والتخَوُّفُ: التَّنَقُّصُ. وفي التنزيل العزيز: أَو يأْخُذَهم على   تَخَوُّفٍ؛ قال الفراء: جاء في التفسير بأَنه التنقص. قال: والعرب تقول   تَخَوَّفته أَي تنقصته من حافاته، قال: فهذا الذي سمعته، قال: وقد أَتى   التفسير بالحاء، قال الزجاج: ويجوز أَن يكون معناه أَو يأْخذهم بعد أَن   يُخِيفَهم بأَن يُهْلِك قَريةً فتخاف التي تليها؛ وقال ابن مقبل:   تَخَوَّفَ السَّيْرُ منها تامِكاً قَرِداً،   كما تَخَوَّفَ عودَ النَّبْعةِ السَّفَنُ   السَّفَنُ: الحديدة التي تُبْرَدُ بها القِسِيُّ، أَي تَنَقَّصَ كما   تأْكلُ هذه الحَديدةُ خشَبَ القِسيّ، وكذلك التخْويفُ. يقال: خَوَّفَه   وخوَّفَ منه؛ قال ابن السكيت: يقال هو يَتَحَوّفُ المال ويَتَخَوّفُه أَي   يَتَنَقَّصُه ويأْخذ من أَطْرافِه. ابن الأَعرابي: تَحَوَّفْتُه وتَحَيَّفْته   وتَخَوَّفْتُه وتَخَيَّفْته إذا تَنَقَّصْته؛ وروى أَبو عبيد بيت طرَفة:   وجامِلٍ خَوَّفَ من نِيبه   زَجْرُ المُعَلَّى أُصُلاً والسَّفِيحْ   يعني أَنه نقصها ما يُنْحَر في المَيْسِر منها، وروى غيره: خَوَّعَ من   نِيبه، ورواه أَبو إسحق: من نَبْتِه. وخَوَّفَ غنمه: أَرسلها قِطعة   قِطعة.
مقاييس اللغة:
(خوف)  الخاء والواو والفاء أصلٌ واحد يدلُّ على الذُّعْرِ والفزَع. يقال خِفْتُ الشّيءَ خوفاً وخِيفةً. والياء مبدَلةٌ من واو لمكان الكسرة. ويقال خاوَفَني فلانٌ فخُفْتُه، أي كنتُ أشدَّ خوفاً منه. فأمّا قولهم تخوَّفْتُ الشَّيءَ، أي تنقّصتُه، فهو الصحيح الفصيح، إلا أنّه من الإبدال، والأصلُ النّون من التنقُّص، وقد ذُكِر في موضعه.
القاموس المحيط:
خافَ يَخافُ خَوْفاً وخَيْفاً ومَخافةً وخِيفةً، بالكسر، وأصْلُها خِوْفَةٌ، وجَمْعُها خِيَفٌ فَزِعَ، وهم خُوَّفٌ وخِيَّفٌ، كسُكَّرٍ وقِنَّبٍ، وخَوْفٌ، أو هذه اسمٌ للجَمْعِ. والخَوْفُ أيضاً القَتْلُ، قيل ومنه " ولَنَبْلُوَنَّكُمْ بشيءٍ من الخَوْفِ " ، و القِتالُ، ومنه " فإذا جاءَ الخَوْفُ " و العِلْمُ
ومنه: " وإن امرأةٌ خافَتْ من بَعْلِها نُشُوزاً أو إِعْراضاً " و " فَمَن خافَ من مُوصٍ جَنَفاً " ، وأديمٌ أحمرُ يُقَدُّ أمْثالَ السُّيورِ، لغةٌ في الحَوْفِ بالمهملةِ. ورجلٌ خافٌ: شديدُ الخَوْفِ. والخافةُ: جُبَّةٌ من أدَمٍ يَلْبَسُها العَسَّالُ، أو خَريطةٌ يُشْتارُ فيها العَسَلُ، أو سُفْرَةٌ كالخَريطَةِ مُصَعَّدَةٌ، قد رُفِعَ رأسُها للعَسَلِ. وخُفْتُه، كقُلْتُه: غَلَبْتُهُ بالخَوْفِ. وطريقٌ مَخُوفٌ: يُخافُ فيه، ووَجَعٌ مُخِيفٌ، لأنَّ الطريقَ لا تُخيفُ، وإنما يُخيفُ قاطِعُها. والمُخيفُ: الأسَدُ. وحائطٌ مُخيفٌ: إذا خِفْتَ أنْ يَقَعَ عليك. وخَوَّفَه: أخافَهُ، أو صَيَّرَهُ بِحالٍ يَخَافُهُ الناسُ. وتَخَوَّفَ عليه شَيْئاً: خافَهُ، و الشيءَ: تَنَقَّصَهُ، ومنه: " أو يَأخُذَهُمْ على تَخَوُّفٍ " . وخَوَافٌ، كسَحابٍ: ناحِيَةٌ بِنَيْسابورَ. وسَمِعَ خَوافَهُم: ضَجَّتَهُم.
تاج العروس:
خ و ف
خَافَ الرَّجُلُ يَخَافُ خَوْفاً وخَيْفاً هكذا هو مضبُوطٌ بالفَتْحِ وهو أَيضاً مُقْتَضَى سِياقَهِ والصَّحيحُ أَنَّهُ بالكَسْرِ وهو قَوْلُ اللِّحْيَانِيِّ وهكذا ضَبَطَه بالكَسْرِ وفيه كَلاَمٌ يَأْتِي قَرِيباً ومَخَافَةٌ وأَصْلُهُ : مَخْوَفَةٌ ومنه قَوْلُ الشاعرِ :
وقد خِفْتُ حتَّى ما تَزِيدُ مَخَافَتِي ... عَلَى وَعِلٍ في ذِي المَطَارَةِ عَاقِلِ وخِيفَةً بالكَسْرِ وهذه عن اللِّحْيَانِيِّ ومنه قَوْلُهُ تعالَى : " وْاذْكُرْ رَبَّكَ فِي نَفْسِكَ تَضَرُّعاً وَخِيفَةً " وقال غيرُه : الخِيفُ والخِيفَةُ اسْمانِ لا مَصْدَرانِ وأَصلُهَا خِوْفَةً صَارَتِ الواوُ يَاءً لاِنْكِسَارِ مَا قَبْلَهَا وجَمْعُهَا خِيَفٌ هكذا هو مَضْبوطٌ في سائرِ النُّسَخِ بكَسرٍ ففَتْحٍ والصَّوابُ بالكَسْرِ ومنه قَوْلُ صَخَرِ الْغَيِّ الهُذَلِيِّ :
فَلاَ تَقْعُدَنَّ علَى زَخَّةٍ ... وتَضْمَرَ في الْقَلْبِ وَجْداً وخِيفَا هكذا أَنْشَدَهُ اللِّحْيَانِيُّ وجَعَلَهُ جَمْعَ خِيفَةٍ قال ابنُ سِيدَه : ولا أَدْرِي كيف هذا ؛ لأَنَّ المَصَادِرَ لا تُجْمَعُ إِلاَّ قَلِيلاً قال : وعسى أَنْ يكونَ هذا مِنَ المَصَادِرِ التي قد جُمِعَتْ فيَصِحُّ قَوْلُ اللِّحْيَانِيِّ . قال اللَّيْثُ : خَافَ يَخَافُ خَوْفاً وإِنَّمَا صارتِ الواوُ أَلِفاً في يَخَافُ ؛ لأَنَّهُ على بِنَاءِ عَمِلَ يَعْمَلُ فاسْتَثْقَلُوا الواوَ فأَلْقَوْها وفيها ثَلاثةُ أَشْيَاءَ الحَذْفُ والصَّرْفُ والصَّوْتُ ورُبَّمَا أَلْقَوا الحَرْفَ بصَرْفِهَا وأَبْقَوا مِنْهَا الصَّوْتَ وقالُوا : يَخافُ وكان حَدُّهُ يَخْوَفُ بالْوَاوِ مَنْصُوبةً فأَلْقَوُا الواوَ واعْتَمَدَ الصوت على صَرْفِ الواوِ وقالوا : خافَ وكان حَدُّه خَوِفَ بالوَاوِ مكسورَةً فأَلْقَوُا الواوَ بصَرْفِهَا وأَبْقَوُا الصَّوْتَ واعتمد الصوتُ . علَى فَتْحَةِ الخاءِ فصارَ مَعَهَا أَلِفاً لَيِّنَةً . وأَمَّا قَوْلُ الشاعرِ :
" أَتَهْجُرُ بَيْتاً بِالْحِجَازِ تَلَفَّعَتْبِهِ الْخَوْفُ والأَعْدَاءُ أَمْ أَنتَ زَائِرُهْ ؟
وإِنَّمَا أَرَاد بالخَوْفِ المَخَافَةَ فأَنَّثَ لذلك . أَي : فَزَعَ فهو خَائِفٌ والأَمْرُ منه خَفْ بفَتْحِ الخاءِ وهُمْ خُوَّفٌ وخِيَّفٌ كَسُكَّرٍ وقِنَّبٍ والذي في الصِّحاحِ : خُوَّفٌ وخُيَّفٌ مِثْلُ قِنَّبٍ ذَكَرَه صاحِبُ اللِّسَانِ قال الصَّاغَانِيُّ : ومِن خُيَّفٍ كسُكَّرٍ قِرَاءَةُ ابنُ مَسْعُودٍ رَضِيَ اللهُ عنه " أَنْ يَدْخُلُوهَا إِلاَّ خُيُّفاً " قال الكِسَائِيُّ : مَا كان من بَنَاتِ الوَاوِ مِن ذَواتِ الثَّلاثةِ أَوْجُهٍ : يُقَال : خَائِفٌ وخُيَّفٌ وخَوْفٌ ونحوُ ذلك كذلِكَ ففي سِيَاقِ عِبَارَةِ المُصَنِّفِ قُصُورٌ لا يَخْفَى . قال غيرهُ : قَوْمٌ خَوْفٌ : خَائِفُونَ أَو هذه اسْمٌ لِلْجَمْعِ ومنه قَولُه تعالَى : ( خَوفاً وطَمَعَاً ) أَي : اعْبُدُوه خَائِفِينَ عَذَابَهُ طَامِعِينَ في ثَوَابِهِ . والْخَوْفُ أَيضاً : الْقَتْلُ قِيلَ : ومِنْهُ قَوْلُه تعالَى : ( وَلَنَبْلُوَنَّكُمْ بِشَيْءٍ مِنَ الْخَوْفِ والجُوعِ ) هكذا فَسَّرَهُ اللِّحْيَانِيُّ . الخَوْفُ أَيضاً : الْقِتَالُ ومِنْهُ قَوْلُه تعالَى : ( فَإِذَا جَاءَ الْخَوْفُ ) وكذلك قَوْلُهُ تعالَى : ( وإِذَا جَاءَهُمْ أَمْرٌ مِنَ الأَمْنِ أَو الْخَوْفِ أَذَاعُوا بِهِ ) هكذا فَسَّرَه اللِّحْيانِيُّ . الخَوْفُ أَيضاً : الْعِلْمُ ومِنْهُ قَوْلُه تَعالَى : ( وَإِنِ امْرَأَةٌ خَافَتْ مِنْ بَعْلِهَا نُشُوزاً أَوْ إِعْرَاضاً ) كذا قَوْلُه تعالَى : ( فَمَن خَافَ مِنْ مُوصٍ جَنَفاً أَوْ إِثْماً ) هكذا فَسَّرَه اللِّحْيَانِيُّ . الخَوْفُ : أَدِيمٌ أَحْمَرُ يُقَدُّ منه أَمْثَال السُّيُورِ ثم يُجْعَلُ على تِلْكَ السُّيُورِ شَذْرٌ تَلْبَسُه الجاريَةُ الثَّلاثَةُ عن كُرَاعٍ لُغَةٌ في الْحَوْف بِالْمُهْمَلَةِ وهي أَوْلَى كما في اللِّسَانِ . ورَجُلٌ خَافٌ : خَائِفٌ قال سِيبَوَيْهِ : سأَلْتُ الخَلِيلَ عن خَافٍ فقال : يَصْلُح أَنْ يكونَ فاعلاً ذَهَبَتْ عَيْنُهُ ويصْلُحُ أَنْ يكونَ فَعِلاً قال : وعلَى أَيِّ الوَجْهَيْنِ وَجَّهْتَ فتَحْقِيرُهُ بالوَاوِ وفي الصِّحاحِ : ورُبَّمَا قالُوا : رَجُلٌ خافٌ : أَي : شَدِيدُ الْخَوْفِ جَاءُوا به على فَعِلٍ مِثْل فَرِقٍ وفَزِعٍ كما قَالُوا : رَجُلٌ صَاتٌ : أَي شَدِيدُ الصَّوتِ . والْخَافَةُ : جُبَّةٌ مِن أّدَمٍ يَلْبَسُهَا الْعَسَّالُ وهكذا فَسَّرَ الأَخْفَشُ قَولَ أَبي ذُؤَيْبٍ الآتِي وقيل : فَرْوَةٌ يَلْبَسُهَا الذي يَدْخُلُ في بيُوُتِ النَّحْلِ لِئَلاَّ تَلْسَعَهُ أَو خَرِيطَةٌ منه ضَيِّقَةٌ الأَعلَى وَاسِعَةُ الأَسفَلِ يُشْتَارُ فِيها الْعَسَلُ نَقَلَهُ الجَوْهَريُّ وأَنشَدَ لأَبي ذُؤَيْبٍ :
تَأَبَّطً خَافَةً فِيهَا مِسَابٌ ... فَأَصْبَحَ يَقْتَرِي مَسَداً بِشِيقِ
أَو سُفرَةٌ كَالْخَرِيطَةِ مُصَعَّدَةٌ قد رُفِعَ رَأْسُهَا لِلْعَسَلِ نَقَلَهُ السُّكَّرِيُّ في شَرحِ قَوْلِ أَبي ذُؤَيْبٍ . قال ابنُ بَرِّيّ : عَيْنُ خَافَةٍ عند أَبي عليٍّ ياءٌ مَأْخُوذةٌ مِن قَوْلِهِم : النَّاسُ أَخْيَافٌ أَي : مُخْتِلَفُون لأَنَّ الْخَافةَ خَرِيطَةٌ مِن أَدَمٍ مَنْقُوشَةٌ بأَنْواع مُخْتَلِفَةٍ من النَّقْشِ فعلَى هذا كان يَنْبَغي أَنْ يَذْكُرَ الْخَافةَ في فِعْلِ ( خيف ) . وخُفْتُه أَخُوفُهُ كَقُلْتُهُ أَقُولُهُ : غَلَبْتُهُ بِالْخَوْفِ أَي : كان أَشَدَّ خَوْفاً منه وقد خَاوَفَهُ مُخَاوَفَةً نَقَلَهُ الجَوْهَرِيُّ . يُقَال : هذا طَرِيقٌ مَخُوفٌ : إِذا كان يُخَافُ فِيهِ ولا يُقَال : مُخِيفٌ يُقَال : وَجَعٌ مُخِيفٌ لأَّن الطَّرِيقَ لاَ تُخِيفُ وإِنَّمَا يُخافُ قَاطعُهَا نَقَلَهُ الجَوْهَرِيُّ وهكذا خَصَّ ابنُ السِّكّيتِ بالمَخُوف الطَّرِيقَ وذكَر هذا الوَجْهَ الذي ذَكَرَه الجَوْهَرِيُّ وخَصَّ بالمُخِيفِ الوَجَعَ . وقال غيرُه : طَرِيقٌ مَخُوفٌ ومُخِيفٌ : يَخَافُهُ النَّاسُ ووَجَعٌ مَخُوفٌ ومُخِيفٌ يُخِيفُ مَنْ رَآهُ . وفي الحَدِيثِ : ( مَنْ أَخَافَ أَهْلَ الْمَدِينَةِ أَخَافَهُ اللُهُ تَعَالَى ) وفي آخَرَ : ( أَخِيفُوا الْهَوَامَّ قَبْلَ أَنْ تُخِيفَكُمْ ) أَي احْتَرِسُوَا منها فإِذا ظَهَرَ منها شَيْءٌ فَاقْتُلُوه المَعْنَى اجْعَلُوها تَخافُكُم واحْمِلُوهَا علَى الخَوْف منكم لأنَّهَا إِذا أَرَادَتْكُم ورَأَتْكُم تَقْتُلُونَهَا فَرَّتْ منكم . والْمُخِيفُ : الأَسَدُ الذي يُخِيفُ مَنْ رَآهُ أَي يُفْزِعُه قال طُرَيْحٌ الثَّقَفِيُّ :
وُقُصٌ تُخِيفُ ولا تَخَافُ ... هَزَبِرٌ لِصُدُورِهِنَّ حَطِيْمُ وحَائِطٌ مُخِيفٌ : إِذَا خِفْتَ أَنْ يَقَعَ عَلَيْكَ وقال اللِّحْيَانِيُّ : حَائِطٌ مَخُوفٌ إِذا كان يُخْشَى أَنْ يَقَع هُوَ . وخَوَّفَهُ تَخْوِيفاً : أَخَافَهُ أَو خَوَّفَهُ : صَيَّرَهُ بِحَالٍ يَخافُهُ النَّاسُ وقيل : إِذا جَعلَ فيه الخَوْفَ وقال ابنُ سِيدَه : خَوَّفَه : جَعَلَ الناسَ يَخافُونَه ومنه قَوْلُه تعالَى : ( إِنَّمَا ذالكُمُ الشَّيْطَانُ يُخَوِّفُ أَوْلِيَاءَهُ ) أَي : يُخَوِّفُكُم فَلا تَخَافُوه كما في العُبابِ وقيل : يَجْعَلَكُم تَخافُونَ أَوْلِيَاءَهُ وقال ثَعْلَبٌ : أَي يُخَوِّفُكم بأَوْلِيَائِهِ قال ابنُ سِيدَه : وأَرَاهُ تَسْهِيلاً لِلْمَعْنَى الأَوَّلِ . وتَخَوَّفَ عليه شَيْئاً : خَافَهُ نَقَلَهُ الجَوْهَرِيُّ . تَخَوَّفَ الشَّيءَ : تَنَقَّصَهُ وأَخَذَ مِن أَطْرَافِهِ وهو مَجازٌ كما في الأَسَاسِ وفي اللِّسَانِ : تَنَقَّصَهُ مِن حَافَاتِه قال الفَرَّاءُ : ومنه قَوْلُه تعالَى : ( أَوْ يَأْخَذَهُمْ عَلَى تَخَوُّف ) قال : فهذا الذي سَمِعْتُهُ مِنْ العَرَبِ وقد أَتَى التَّفْسِيرُ بالحاءِ وقال الأَزْهَرِيُّ : مَعنَى التَّنَقُّصِ أَنْ يَنْقُصَهم في أَبْدَانِهم وأَمْوَالِهِمْ وثِمَارِهم وقال ابن فَارس : إِنَّهُ مِن بابِ الإِبْدَالِ وأَصْلُهُ النُّونُ وأَنْشَدَ :
" تَخَوَّفَ السَّيرُ مِنْهَا تَامِكاً قَرِداًكَمَا تَخَوَّفَ عُودَ النَّبْعَةِ السَّفَنُ
وقال الزَّجَّاجُ : ويجوزُ أَنْ يَكُونَ مَعْنَاهُ : أَو يَأْخُذَهم بعد أَن يُخيفهَم بأَنْ يُهْلِكَ قَرْيَةً فتَخافُ التي تَليهَا وأَنْشَدَ الشِّعْرَ المذكورَ وإلى هذا المَعْنَى جَنَحَ الزَّمَخْشَرِيُّ في الأَسَاسِ وهو مَجازٌ . وفي اللِّسَانِ : السَّفَنُ : الحَديدةُ التي تُبْرَدُ بها القِسيُّ أَي : تَنَقَّصَ كما تأْكلُ هذه الحَديدَةُ خَشَبَ القِسِيُّ . وقد رَوَى الجَوهَرِيُّ هذا الشِّعْرَ لِذِي الرُّمَّةِ ورَوَاهُ الزَّجَّاجُ والأَزْهَرِيُّ لابنِ مُقْبِلِ قال الصَّاغانِيُّ : وليس لَهُمَا وَروَى صاحِبُ الأَغَانِي في تَرْجَمَةِ حَمّادٍ الرّاوِيَةِ أَنُّه لابْنِ مُزَاحِمٍ الثُّمَالِيِّ ويُرْوَى لعبدِ الليثِ بنِ العَجْلانِ النَّهْدِيّ . قلتُ : وعَزَاهُ البَيْضَاوِيُّ في تَفْسِيرِه إِلى أَبي كَبِيرٍ الهُذَلِيِّ ولم أَجِدْ في ديوان شِعْرِ هُذَيْلٍ له قصيدةً على هذا الروِيِّ . وخَوَافٌ كَسَحَابٍ : نَاحِيَةٌ بِنَيْسَابُورَ . يُقَال : سَمِعَ خَوَافَهُمْ : أَي ضَجَّتَهُمْ نَقَلَهُ الصاغَانِيُّ . وممّا يستدركُ عليه : تَخَوَّفَهُ : خَافَهُ وأَخَافَهُ إِيَّاهُ إِخَافاً كَكِتَابٍ عن اللِّحْيَانِيُّ وثَغْرٌ مُتَخَوَّفٌ ومُخِيفٌ : يُخَافُ منه وقيل : إِذا كان الخَوْفُ يَجِيءُ مِنْ قِبَلِهِ وأَخافَ الثَّغْرُ : أَفزَعَ ودَخَلَ الخَوْفُ منه : ومِنَ المَجَازِ : طَرِيقٌ خَائِفٌ : قال الزَّجَاجُ : وقَوْلُ الطِّرِمَّاحِ : يُصَابُونَ في فَجٍّ مِنَ الأَرِض خَائِفِ هو فاعلٌ في مَعْنَى مَفْعُولٍ . وحكى اللِّحْيَانِيُّ : خَوِّفْنَا أَي رَقِّقْ لنا القُرْآنَ والحَدِيثَ حتَّى نَخَافَ . والخّوَّافُ كشَدَّاد : طائرٌ أَسْوَدُ قال ابنُ سِيدَة : لا أَدْرِي لِمَ سُمِّيَ بِذلك . والْخَافَةُ : العَيْبَةُ وفي الحديث : ( مَثَلُ الْمُؤْمِنِ كَمَثَلِ خَافَةِ الزَّرْعِ ) . قيل : الْخَافَةُ : وِعَاءُ الحَبِّ سُمِّيَتْ بذلك لأَنَّهَا وِقَايَةٌ له والرِّوايَةُ بالمِيمِ . والخَوْفُ : نَاحِيَةٌ بعُمَانَ هكذا ذَكَرُوا والصَّوابُ بالْحَاءِ . وما أَخْوَفَنِي عَليكَ ! . وأَخْوَفُ ما أَخَافُ عليكُمْ كذَا . وأَدْرَكَتْهُ المَخَاوِفُ . وتَخَوَّفَه حَقَّهُ : تَهَضَّمَهُ وهو مَجَازٌ . والتَّخْوِيفُ : التَّنَقُّصُ يُقَال : خَوَّفَهُ وخَوَّفَ منه ورَوَىَ أَبو عُبَيْد بَيْتَ طَرَافَةَ :
وجَامِلٍ خَوَّفَ مِنْ نِيبِهِ ... زَجْرُ الْمُعَلَّى أُصُلاً والسَّفِيحْ يَعْنِي أَنَّهُ نَقَصَها ما يُنْحَرُ في المَيْسِرِ منها ورَوَى غَيْرهُ : خَوَّعَ مِن نَبْتِهِ . وخَوَّفَ غَنَمَهُ : أَرْسَلَهَا قِطْعَةً قِطْعَةً . وخَافُ : قَرْيَةٌ بالعَجَمِ ومنها الشيخُ زَيْنُ الدِّيْنٍِ الخَافِيُّ صُوفيٌّ مِن أَتْبَاعِ الشيخِ يوسفَ العَجَمِيِّ كان بالقاهرِة ثم نَزَحَ عنها ثم قَدِمَها سنة 823 ومعه جَمْعٌ مِنْ أَتْبَاعِهِ كذا في التَّبْصِيرِ . قلتُ : وهو أَبو بَكْرِ بنِ محمدِ ابنِ عليٍّ الخَافِيُّ ويُقَال : الخَوَافيُّ أَخَذَ عن الزَّيْنِ الشّبريسِيّ وعنه الشِّهَابُ أَحمدُ بنُ عليٍّ الزَّلَبَانِيّ الدِّمْيَاطِيُّ

_Türkçe çeviri henüz yok_
