# خيب — Kitâbu'l-'Ayn

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%8A%D8%A8/sozluk/kitab_ayn
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AE%D9%8A%D8%A8/entries/kitab_ayn

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [خيب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%8A%D8%A8.md)
- Kitâbu'l-'Ayn: Halîl b. Ahmed · 8. yy

## Madde başı: خيب

باب الخاء والباء وو ا ي ء معهما
ب و خ، خ ي ب، خ ب و، خ ب أ، و ب خ مستعملات بوخ: باخَتِ النار تبُوخُ بَوْخاً وبُؤُوخاً، وأَبَخْتُها: أخمدتها.
وأَبْختْ الحرب إباخَةً، قال:
فاضْحَتْ ما يَبُوخُ لها سعيرُ
خيب: الخَيْبَةُ: حرمان الجد، خابَ يَخيبُ. وجعل الله سعي فلانٍ في خَيّابِ بن هَيَابٍ وبَيَابِ بن بَيّابٍ، في مثلٍ للعرب. ولا يقال منه: خابَ وهابَ.
والخَيّابُ: القدح الذي لا يوري، والذي لا يفوز من السهام أيضاً.
خبو وخبا خَبَتِ النّار تَخْبُوا خَبْواً أي: طَفِئَت. وأخْباها مُخبيها. وخَبَتِ الحرب: سكنت.
والخَبءُ: ما خَبَأْتَ من ذخيرةٍ ليوم ما. وامرأة مُخَبَّأَةٌ أي: معصر قبل قبل أن تتزوج.
والخِباءُ، مهموز ممدود: سمةٌ تُخْبَأُ في موضعٍ خَفَيّ من الدابة، وهي لذيعة بالنار، والجميع: أخبئةٌ، على الأصل مهموز.
والخِباءُ من بيوت الأعراب، جمعه: أخبية، بغير همز.
وتَخَبَّيتُ كسائي تَخَبِّياً إذا جعلته خِباءً.
والخِباء: غشاء البرة والشعيرة في السنبلة.
وخَبَتْ حدة النار أي: سكنتُ.
وفي الحديث: "أطلبوا الرزق في خَبايا الأرض".
وبخ: التَّوبيخ: الملامةُ، وَبَّخُتُه بسوء فعلهِ.

### Türkçe

باب **الخاء** ve **الباء** ve **و** **ا** **ي** **ء** onlarla birlikte

**ب و خ**، **خ ي ب**، **خ ب و**، **خ ب أ**، **و ب خ** kullanımdadırlar. **بوخ**: Ateş **باخَتِ**; **تبُوخُ** **بَوْخاً** ve **بُؤُوخاً**; ve ben onu **أَبَخْتُها**: onu söndürdüm.

Ve savaş **أَبْختْ** **إباخَةً**; dedi ki:
فاضْحَتْ ما يَبُوخُ لها سعيرُ

**خيب**: **الخَيْبَةُ**: ciddî gayretin mahrumiyeti; **خابَ يَخيبُ**. Ve Allah falanın çalışmasını **خَيّابِ بن هَيَابٍ** ve **بَيَابِ بن بَيّابٍ** içinde kılsın; Araplar için bir meselde. Ve ondan “**خابَ** ve **وهابَ**” denilmez.

Ve **الخَيّابُ**: kıvılcım çıkarmayan çakmak taşı; ve ok(lar)dan da kazanmayan (isabet etmeyen) olan.

**خبو** ve **خبا**: Ateş **خَبَتِ**; **تَخْبُوا** **خَبْواً**; yani: söndü. Ve onu söndüren: **أخْباها** **مُخبيها**. Ve savaş **خَبَتِ**: sakinleşti.

Ve **الخَبءُ**: bir gün için azıktan **خَبَأْتَ** (sakladığın) şey. Ve **مُخَبَّأَةٌ** kadın; yani: evlenmeden önce, önce, sıkılmış (olgunlaşmaya yaklaşmış).

Ve **الخِباءُ**; hemzeli, uzatılmış: bir damganın, binek hayvanının gizli bir yerinde **تُخْبَأُ** (saklanan) bir işaretidir; ve o, ateşle dağlamadır; hepsi: **أخبئةٌ**; asıl üzere hemzelidir.

Ve **الخِباءُ** bedevîlerin evlerindendir; onun çoğulu: **أخبية**; hemzesiz.

Ve ben örtümü **تَخَبَّيتُ**; **تَخَبِّياً**; onu **خِباءً** yaptığımda.

Ve **الخِباء**: başaktaki buğday tanesinin ve arpa tanesinin örtüsü.

Ve ateşin keskinliği **خَبَتْ**; yani: sakinleşti.

Ve hadiste: “Yeryüzünün **خَبايا**sında rızkı arayın.”

**وبخ**: **التَّوبيخ**: kınama; onu kötü fiili sebebiyle **وَبَّخُتُه**.
