# خيط — Müfredât

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%8A%D8%B7/sozluk/mufredat
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AE%D9%8A%D8%B7/entries/mufredat

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [خيط](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%8A%D8%B7.md)
- Müfredât: Râgıb el-İsfahânî · 11. yy

## Madde başı: خيط

- الخيط معروف، وجمعه خيوط، وقد خطت الثوب أخيطه خياطة، وخيطته تخييطا. والخياط: الإبرة التي يخاط بها، قال تعالى: ﴿حتى يلج الجمل في سم الخياط﴾ [الأعراف/40]، ﴿حتى يتبين لكم الخيط الأبيض من الخيط الأسود من الفجر﴾ [البقرة/187]، أي: بياض النهار من سواد الليل، والخيطة في قول الشاعر:
*تدلى عليها بين سب وخيطة*
(هذا شطر بيت، وعجزه:
*بجرداء مثل الوكف يكبو غرابها*
وهو لأبي ذؤيب الهذلي؛ انظر: ديوان الهذليين 1/79؛ واللسان (خيط) ؛ والمجمل 2/308، والصحاح (خيط). السب: الخيط.
قال ابن منظور: والخيطة: خيط يكون مع حبل مشتار العسل، فإذا أراد الخلية ثم أراد الحبل جذبه بذلك الخيط وهو مربوط إليه.
وأورد الجوهري هذا البيت مستشهدا به على الوتد)
فهي مستعارة للحبل، أو الوتد. وروي (أن عدي بن حاتم عمد إلى عقالين أبيض وأسود فجعل ينظر إليهما ويأكل إلى أن يتبين أحدهما من الآخر، فأخبر النبي عليه الصلاة والسلام بذلك فقال: إنك لعريض القفا، إنما ذلك بياض النهار وسواد الليل) (الحديث أخرجه البخاري ومسلم وأبو داود وأحمد 4/377، والنسائي 4/148.
انظر: فتح الباري، كتاب التفسير 8/182؛ ومسلم 1091، وأبا داود 2349). وخيط الشيب في رأسه (راجع: المجمل 2/308، واللسان (خيط) ) : بدا كالخيط، والخيط: النعام، وجمعه خيطان، ونعامة خيطاء: طويلة العنق، كأنما عنقها خيط.

### Türkçe

- **الخيط** bilinir; çoğulu **خيوط**’tur. Ve elbiseyi diktim: onu dikerim, **خياطة** (dikiş) olarak; ve onu **تخييطا** (sık/tekrarlı dikiş) ile diktim. Ve **الخياط**: kendisiyle dikilen iğnedir. Yüce Allah dedi ki: ﴿حتى يلج الجمل في سم الخياط﴾ [الأعراف/40], ﴿حتى يتبين لكم الخيط الأبيض من الخيط الأسود من الفجر﴾ [البقرة/187]; yani: gecenin karalığından gündüzün beyazlığı. Ve şairin sözünde **الخيطة**:
*تدلى عليها بين سب وخيطة*
(bu bir beytin yarısıdır; ve onun ikinci yarısı:
*بجرداء مثل الوكف يكبو غرابها*
ve o, Ebû Züeyb el-Hüzelî’nindir; bkz.: Dîvânu’l-Hüzeliyyîn 1/79; ve Lisân (**خيط**); ve el-Mücmel 2/308; ve es-Sıhâh (**خيط**). **السب**: iptir.
İbn Manzûr dedi ki: ve **الخيطة**: bal peteğini çıkaran ipin yanında bulunan bir iptir; kovana (peteğe) istediğinde, sonra ipi istediğinde, ona bağlı olduğu hâlde o iple onu çeker.
Cevherî bu beyti, kazık üzerine onunla istişhâd ederek zikretti)
o hâlde o, ip için, yahut kazık için ödünç alınmıştır. Ve rivayet edildi ki: (Adiyy b. Hâtim beyaz ve siyah iki bağa yöneldi de ikisine bakıyor ve biri ötekinden ayırt edilinceye kadar yiyordu; sonra bunu Peygamber’e—ona salât ve selâm olsun—haber verdi; o da dedi ki: “Şüphesiz sen ensesi geniş birisin; o ancak gündüzün beyazlığı ve gecenin karalığıdır.”) (hadisi Buhârî, Müslim, Ebû Dâvûd ve Ahmed 4/377; ve Nesâî 4/148 rivayet etti.
Bkz.: Fethu’l-Bârî, Kitâbu’t-Tefsîr 8/182; ve Müslim 1091; ve Ebû Dâvûd 2349). Ve başındaki ak saçın **خيط**’i (bkz.: el-Mücmel 2/308; ve Lisân (**خيط**)): ip gibi belirdi. Ve **الخيط**: devekuşudur; çoğulu **خيطان**’dır. Ve **نعامة خيطاء**: uzun boyunlu; sanki onun boynu bir iptir.
