# دأث — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%A3%D8%AB/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AF%D8%A3%D8%AB/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [دأث](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%A3%D8%AB.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: دأث

دَأَثَ الطعامَ دَأْثاً: أَكله. والدَّأْثُ: الدَّنَسُ، وقيل: الثِّقْلُ، والجمع أَدْآثٌ؛ قال رؤبة:
وإِنْ فَشَتْ في قومِك المَشاعِثُ،
من إِصْرِ أَدْآثٍ، لها دَآئثُ
(* قوله «المشاعث» من تشعيث الدهر الأموال: ذهابه بها. والدآئث: الأصول اهـ. تكملة.)
بوزن دَعاعِثَ، من دَعَثَه إِذا أَثْقَلَه. والإِصْرُ: الثِّقْل. والدِّئْثُ: العَداوةُ؛ عن كراع. والدِّئْثُ: الحِقْد الذي لا يَنْحَلُّ، وكذلك الدِّعْثُ.
والدَّأْثاءُ: الأَمة الحَمْقاءُ؛ وقيل: الأَمة اسم لها، وقد يُحَرَّك لحرف الحلق، وهو نادر، لأَن فَعَلاء، بفتح العين، لم يجئ في الصفات، وإِنما جاء حرفان في الأَسماء فقط، وهما فَرَماء وجَنَفاء، وهما موضعان، والجمع: دَآثٍ، خفيف؛ أَنشد ابن الأَعرابي:
أَصْدَرَها، عن طَثْرةِ الدَّآثِ،
صاحبُ ليلٍ، خَرِشُ التَّبْعاثِ
خَرِشٌ: يُهَيِّجها ويُحَرِّكُها، وهو مذكور في موضعه.
وقد يقال للأَحمق: ابن دَأْثاء.
والأَدْأَث: رَمْلٌ معروف، يُسْمَع به عَزيفُ الجن؛ قال رؤبة: تَأَلُّقَ الجِنِّ برَمْلِ الأَدْأَثِ
(* قوله «تألف الجن إلخ» صدره كما في التكملة: والضحك لمع البرق في التحدث)

### Türkçe

**دَأَثَ** yemeği **دَأْثاً**: onu yedi. Ve **الدَّأْثُ**: pisliktir; ve denildi ki: ağırlıktır; çoğulu **أَدْآثٌ**; Rü’be dedi ki:

Ve eğer kavminde **المَشاعِثُ** yayılırsa,
**إِصْرِ أَدْآثٍ**’tan, onun için **دَآئثُ** vardır

(* Sözü «**المشاعث**» **تشعيث**’ten (yani) zamanın malları yok etmesi: onları götürüp yok etmesidir. Ve **الدآئث**: asıllardır
vb. Tekmile.)

**دَعاعِثَ** vezninde; **دَعَثَه**’den, onu ağırlaştırdığı zaman. Ve **الإِصْرُ**: ağırlıktır.
Ve **الدِّئْثُ**: düşmanlıktır; Kırâ‘dan. Ve **الدِّئْثُ**: çözülmeyen kindir; aynı şekilde **الدِّعْثُ** da.

Ve **الدَّأْثاءُ**: ahmak cariyedir; ve denildi ki: cariye onun için bir isimdir; ve boğaz harfi için harekelenebilir; ve o nadirdir; çünkü **فَعَلاء** (ayn’ın fethasıyla) sıfatlarda gelmemiştir; ancak isimlerde yalnız iki lafız gelmiştir; ve onlar **فَرَماء** ve **جَنَفاء**’dır; ve onlar iki yerdir; çoğulu: **دَآثٍ**, hafif; İbnü’l-A‘râbî inşâd etti:

Onu döndürdü, **طَثْرةِ الدَّآثِ**’tan,
gece sahibi, **خَرِشُ التَّبْعاثِ**

**خَرِشٌ**: onu kışkırtır ve onu hareket ettirir; ve o, yerinde zikredilmiştir.
Ve ahmağa denilebilir: **ابن دَأْثاء**.

Ve **الأَدْأَث**: bilinen bir kumdur; onda cinlerin uğultusu işitilir; Rü’be dedi ki:

**تَأَلُّقَ الجِنِّ** **برَمْلِ الأَدْأَثِ**

(* Sözü «تألف الجن إلخ» onun baş tarafı Tekmile’de olduğu üzere: Ve gülme, şimşeğin parıltısıdır, konuşmada.)
