# دأظ — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%A3%D8%B8/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AF%D8%A3%D8%B8/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [دأظ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%A3%D8%B8.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: دأظ

أَبو زيد في كتاب الهمز: دأَظْتُ الوِعاء وكلَّ ما ملأْته أَدْأَظُه دَأْظاً، وحكى ابن بري دَأَظْت الرجل أَكرهته أَن يأْكل على الشبع. ودأَظَ المَتاعَ في الوِعاء دأْظاً إِذا كنزه فيه حتى يملأَه، قال: ودأَظْت السّقاء ملأَته؛ أَنشد يعقوب:
لقد فَدى أَعْناقَهُنَّ المَحْضُ
والدَّأْظُ، حتى ما لَهُنَّ غَرْضُ
يقول: كثرةُ أَلبانهنَّ أَغْنت عن لحومهن. وأَورد الأَزهري هذه الكلمة في أَثناء ترجمة دأَضَ وقال: رواه أَبو زيد الدأْظ، قال: وكذلك أَقرأَنيه المنذري عن أَبي الهيثم، وفسره فقال: الدأْظ السِّمَن والامْتِلاء؛ يقول: لا يُنْحَرْن نَفاسة بهنَّ لسِمَنهنّ وحُسْنهن. وحكي عن الأَصمعي أَنه رواه الدَّأْضُ، بالضاد، قال: وهو أَن لا يكون في جلودهن نقصان، وقال أَيضاً: يجوز فيها الضاد والظاء معاً؛ وقال أَبو زيد: الغَرْضُ هو موضعُ ماء تركْتَه فلم تجعل فيه شيئاً. ودأَظَ القُرْحةَ: غمَزَها فانفضَخَت. ودأَظَه يَدْأَظُه دأْظاً: خنَقَه.

### Türkçe

أَبو زيد, hemze kitabında: **دأَظْتُ** kabı ve doldurduğum her şeyi; onu **أَدْأَظُه** **دَأْظاً** (diye) (söyledi). İbn Berrî de **دَأَظْتُ** adamı: onu, tokluk üzerine yemeye zorladım, diye nakletti.

Ve **دأَظَ** eşyayı kap içinde **دأْظاً**: onu, dolduruncaya kadar içinde biriktirdiği zaman (denir). Dedi ki: ve **دأَظْت** kırbayı: onu doldurdum. Ya‘kūb (şu beyti) okudu:

Gerçekten boyunlarını süt kurtardı
Ve **الدَّأْظُ**, öyle ki onlar için **غَرْضُ** yoktur

Der ki: sütlerinin çokluğu, etlerinden (yararlanmayı) gereksiz kıldı. Ezherî bu kelimeyi **دأَضَ** maddesinin tercümesi sırasında zikretti ve dedi ki: Ebû Zeyd onu **الدأْظ** diye rivayet etti. Dedi ki: Münzirî de onu bana Ebû’l-Heysem’den böyle okuttu; ve onu açıkladı, şöyle dedi: **الدأْظ** semizlik ve doluluktur; der ki: semizlikleri ve güzellikleri sebebiyle, onlarda (bulunan) kıymet yüzünden boğazlanmazlar. Asma‘î’den, onu **الدَّأْضُ** diye, **الضاد** ile rivayet ettiği nakledildi. Dedi ki: o, derilerinde eksiklik bulunmamasıdır. Yine dedi ki: onda **الضاد** ve **الظاء** birlikte de caizdir. Ebû Zeyd dedi ki: **الغَرْضُ** su yeri(=su konulan yer)dir; onu bıraktın da içine hiçbir şey koymadın. Ve **دأَظَ** yarayı: onu sıktı da patladı.

Ve **دأَظَه** onu **يَدْأَظُه** **دأْظاً**: onu boğdu.
