# دأظ — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%A3%D8%B8/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AF%D8%A3%D8%B8/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [دأظ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%A3%D8%B8.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: دأظ

دأظه، كمنعه: ملاه، يقال: دأظ السقاء والوعاء، أي ملأهما، نقله أبو زيد في كتاب الهمز، وأنشد الجوهري
  لقد فدى أعناقهن المحـض                      والدأظ حتى مالهن غرض هكذا أنشده يعقوب وأبو زيد، وأورد الأزهري هذه الكلمة في أثناء ترجمة د أ ض قال: ورواه أبو زيد الدأظ، قال: وكذلك أقرأنيه المنذري عن أبي الهيثم، وفسره فقال: الدأظ: السمن والامتلاء. وحكي عن الأصمعي أنه رواه الدأض، وجوز الظاء أيضا، وقد تقدم هناك. وكذلك روي بالصاد أيضا، كما تقدم.
 ودأظ القرحة يدأظها دأظا: غمزها فانفضخت.

  ودأظ فلان دأظا، أي سمن وامتلأ، نقله يعقوب وأبو الهيثم.
 ودأظ فلانا: غاظه، فهو مدءوظ، أي مغيظ، عن ابن عباد. ومما يستدرك عليه: دأظه يدأظه دأظا، أي خنقه، نقله الجوهري، وحكى ابن بري: دأظت الرج: أكرهته أن يأكل على الشبع. ودأظ المتاع في الوعاء، إذا كنزه فيه حتى يملاه.

### Türkçe

**دأظه**، **كمنعه**: onu doldurdu; denir ki: **دأظ السقاء والوعاء**, yani ikisini doldurdu; bunu Ebû Zeyd **كتاب الهمز**’de nakletti; Cevherî şu beyti okudu:
  Andolsun, onların boyunlarını saf (süt) fidye verdi                      ve **الدأظ**; ta ki onlar için bir hedef eğilinceye kadar
Bunu Ya‘kūb ve Ebû Zeyd böyle okuttu; Ezherî bu kelimeyi **د أ ض** tercümesinin sırasında zikretti; dedi ki: Ebû Zeyd bunu **الدأظ** diye rivayet etti; dedi ki: Münzirî de bunu bana Ebû Heysem’den böyle okuttu; ve onu açıkladı, dedi ki: **الدأظ**: semizlik ve doluluk. Asma‘î’den, onu **الدأض** diye rivayet ettiği nakledildi; **الظاء**’yı da caiz gördü; ve bu, orada daha önce geçti. Yine **الصاد** ile de rivayet edildi; daha önce geçtiği gibi.

Ve **دأظ القرحة يدأظها دأظا**: onu sıktı da patladı.

  Ve **دأظ فلان دأظا**; yani semirdi ve doldu; bunu Ya‘kūb ve Ebû Heysem nakletti.
Ve **دأظ فلانا**: onu öfkelendirdi; o da **مدءوظ** olur; yani öfkelendirilmiş; İbn Abbâd’dan. Ve ona ek olarak istidrâk edilenlerdendir: **دأظه يدأظه دأظا**; yani onu boğdu; bunu Cevherî nakletti. İbn Berrî hikâye etti: **دأظت الرج**: onu, tokluğun üzerine yemeye zorladım. Ve **دأظ المتاع في الوعاء**: onu, içinde biriktirip dolduruncaya kadar içine yığdı.
