# دبب — es-Sıhâh

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%A8%D8%A8/sozluk/sihah
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AF%D8%A8%D8%A8/entries/sihah

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [دبب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%A8%D8%A8.md)
- es-Sıhâh: Cevherî · 10. yy

## Madde başı: دبب

دبَّ على الأرض يَدِبُّ دَبِيباً. وكلُّ ماشٍ على الأرض دابَّةٌ ودبيبٌ. والدابة: التي تُرْكَبُ. ودابَّةُ الأرض: أحد أَشراطِ الساعةِ. وقولهم أَكْذَبُ مَنْ دَبَّ ودَرَجَ أي أكذب الأحياء والأموات. ودَبَّ الشيخ، أي مشى مشياً رويداً. وأدبيت الصبيَّ، أي حملته على الدبيب. ويقال: ما بالدار دُبِّيٌّ ودِبِّيٌّ، أي أحدٌ. ودَبَبُ الوجه: زَعَبُهُ. والدُبُّ من السباع، والأُنثى دُبَّةٌ. وأرضٌ مَدَبَّةٌ، أي ذات دِبَبَةٍ. ومَدِبُّ السيل ومَدَبُّهُ: موضع جَرْيِهِ. يقال: تَنَحَّ عن مَدِبِّ السيلِ، ومَدَبِّهِ ومَدِبِّ النمل وَمَدّبِّهِ، فالاسم مكسور والمصدر مفتوح. والدَبَّةُ التي للدَهْنِ. والدَبَّةُ أيضاً: الكثيبُ من الرمل. ودبيبُ دِبَّةً خَفِيَّةً. والدُبَّةُ بالضم: الطريقُ. يقال: دَعْني ودُبَّتي، أي دعني وطريقتي وسَجِيَّتي. وناقةٌ دَبوبٌ: لا تكاد تمشي من كثرة لحمها، إنما تَدِبُّ. وتقول: فَعَلْتُ كذا من شُبَّ إلى دُبَّ، وإن شئت نَوَّنْتَ، أي من الشباب إلى أن دَبَبْتُ على العصا.

### Türkçe

**دبَّ** yere **يَدِبُّ** **دَبِيباً** (olarak) yürüdü. Yerde yürüyen her şey **دابَّةٌ** ve **دبيبٌ**dur. **الدابة**: binilen (şey)dir. **دابَّةُ الأرض**: kıyametin alâmetlerinden biridir. “**أَكْذَبُ مَنْ دَبَّ ودَرَجَ**” sözleri, yani dirilerin ve ölülerin en yalancısı. **دَبَّ الشيخ**: yani yavaş yavaş bir yürüyüşle yürüdü. **أدبيت الصبيَّ**: yani onu **الدبيب** üzerine taşıttım. Ve denir: “**ما بالدار دُبِّيٌّ ودِبِّيٌّ**”, yani hiç kimse (yok). **دَبَبُ الوجه**: onun **زَعَبُهُ**’dur. **الدُبُّ** yırtıcılardandır; dişisi **دُبَّةٌ**dir. **أرضٌ مَدَبَّةٌ**: yani **دِبَبَةٍ** sahibi. **مَدِبُّ السيل** ve **مَدَبُّهُ**: onun akış yeridir. Denir: “**تَنَحَّ عن مَدِبِّ السيلِ، ومَدَبِّهِ ومَدِبِّ النمل وَمَدّبِّهِ**”; isim kesralı, mastar fethalıdır. **الدَبَّةُ**: yağ için olan (kap). **الدَبَّةُ** ayrıca: kumdan tepeciktir. **دبيبُ دِبَّةً خَفِيَّةً**: gizli bir yürüyüştür. **الدُبَّةُ** (damme ile): yoldur. Denir: “**دَعْني ودُبَّتي**”, yani beni ve yolumu ve tabiatımı bırak. **ناقةٌ دَبوبٌ**: etinin çokluğundan neredeyse yürüyemez; ancak **تَدِبُّ**. Ve dersin: “**فَعَلْتُ كذا من شُبَّ إلى دُبَّ**”, istersen tenvinlersin; yani gençlikten, asaya dayanarak **دَبَبْتُ** oluncaya kadar.
