# دبق — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%A8%D9%82/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AF%D8%A8%D9%82/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [دبق](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%A8%D9%82.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: دبق

الدِّبْق: حمل شجر في جَوْفه كالغِراء لازق يَلْزَق بجناح الطائر فيُصاد به. ودَبَّفْتها تَدْبِيقاً إذا صِدتها به؛ وقيل: كلُّ ما أُلزق به شيء، فهو دِبْق مثل طِبْق، وسيأتي ذكره. الجوهري: الدِّبق شيء يَلْتَزِق كالغِراء يصاد به الطير، دبَقَه يَدْبِقُه دَبْقاً ودَبَّقَه. والدَّبُوقاء: العَذِرة؛ قال رؤبة:
والمِلْغُ يَلْكى بالكَلام الأَمْلَغِ،
لولا دَبُوقاء اسْتِه لم يَبْطَغِ
المِلغ: الخبيث، ويقال النَّذْل الساقِط؛ يلَكى بسَقَط الكلام أَي يجيء بسقط القول وما لا خير فيه، وجعل ما يَخرج من كلامه وفيه كالعذرة التي تخرج من استه؛ ويَبْطَغ: يتلطَّخ فكلامه إذا ظهر بمنزلة سَلْحِه إذا تَلطَّخ به، وقيل كل ما تمَطَّط وتلَزَّج.
وعيش مُدبَّقٌ ليس بتامّ. ودَبَقَ في مَعِيشته، خفيفة؛ عن اللحياني: لَزِق، لم يفسره بأكثر من هذا.
ودابِقٌ، ودابَقٌ، مصروف: موضع أَو بلد؛ قال غَيْلانُ بن حُريْث، وقال الجوهري هو للهدار:
ودابِق وأَيْنَ مِنّي دابِق
اسم بلد، والأغلب عليه التذكير والصرف لأَنه في الأصل اسم نهر، وقد يؤنث ولا يُصرف.
والدَّبُّوق: لُعبة يَلعب بها الصبيان معروفة. والدَّبِيقيُّ: من دِقِّ ثياب مصر معروفة تنسب إلى دَبِيق.

### Türkçe

**الدِّبْق**: İçinde yapışkan, tutucu, tutkal gibi olan bir ağacın yükü (ürünü); kuşun kanadına yapışır da onunla avlanılır. Ve onunla avladığında: onu **دَبَّفْتها** (onu) **تَدْبِيقاً** (yapıştırma ile) yaptım; ve denildi ki: kendisiyle bir şey yapıştırılan her şey, **دِبْق**tır; **طِبْق** gibi; ve onun zikri gelecektir. el-Cevherî: **الدِّبق** tutkal gibi yapışan bir şeydir; onunla kuş avlanılır; onu **دبَقَه يَدْبِقُه دَبْقاً** (yapıştırdı, yapıştırır, yapıştırma olarak) ve **دَبَّقَه** (onu yapıştırdı).

Ve **الدَّبُوقاء**: dışkıdır; Rü’be dedi ki:
والمِلْغُ يَلْكى بالكَلام الأَمْلَغِ،
لولا دَبُوقاء اسْتِه لم يَبْطَغِ

**المِلغ**: habîs (kötü); ve denilir: düşkün alçak; **يلَكى بسَقَط الكلام** yani sözün döküntüsüyle gelir; yani sözün döküntüsüyle ve onda hayır olmayan şeyle gelir; ve sözünden çıkan şeyi, onda, kıçından çıkan dışkı gibi kıldı; ve **يَبْطَغ**: bulaşır; böylece onun sözü, ortaya çıktığında, onun pisliği, onunla bulaştığında, onun pisliği mesabesindedir; ve denildi ki: uzayıp sarkan ve yapışkanlaşan her şey.

Ve **عيش مُدبَّقٌ** tam değildir. Ve **دَبَقَ في مَعِيشته**: hafif; el-Lihyânî’den: yapıştı; bunu bundan fazla açıklamadı.

Ve **دابِقٌ** ve **دابَقٌ**, munsarif: bir yer yahut belde; Ğaylân b. Hurays dedi, ve el-Cevherî dedi ki o el-Heddâr’ındır:
ودابِق وأَيْنَ مِنّي دابِق

Bir beldenin adıdır; onda galip olan, aslında bir nehrin adı olduğu için, müzekkerlik ve sarftır; ve müennes kılınabilir ve sarf olunmaz.

Ve **الدَّبُّوق**: çocukların oynadığı, bilinen bir oyundur. Ve **الدَّبِيقيُّ**: Mısır elbiselerinin ince dokusundan, bilinen; **دَبِيق**’e nisbet edilir.
