# دثث (د-ث-ث) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%AB%D8%AB
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AF%D8%AB%D8%AB

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: د - ث - ث
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 4 sözlük

## Sözlükler (4)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%AB%D8%AB/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

باب الدال والثاء
دث يستعمل فقط
دث:
دُثَّ فلانٌ دَثَّةً، وذلك التِواءٌ في جَنْبه بعضِ جَسَده.
والتَّدثيث: التَّليين، ودَثَثتُ الأمرَ الصَّعْبَ ودَثَّيْتُه: لَيَّنْتُه.
والدَّيايِثةُ جمعُ الدَّيُّوث، وهو المُحْتَمِلُ لِما ينالُه من سُوءٍ في حُرْمتِه.

##### Türkçe

باب **الدال** و**الثاء**
**دث** yalnızca kullanılır.
**دث**:
Falanca **دُثَّ** oldu, **دَثَّةً**; bu, bedeninin bir kısmının böğründe bir bükülmedir.
**التَّدثيث**: yumuşatma; ve zor işi **دَثَثتُ** ve onu **دَثَّيْتُ**: onu yumuşattım.
**الدَّيايِثةُ**, **الدَّيُّوث**’un çoğuludur; o, hürmetinde kendisine erişen kötülüğe katlanandır.

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%AB%D8%AB/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

الدَثُّ والدَثاثُ: المطر الضعيف.

##### Türkçe

**الدَثُّ** ve **الدَثاثُ**: zayıf yağmur.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%AB%D8%AB/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

دُثَّ الرجلُ دَثًّا، ودُثَّ دَثَّةً: وهو الْتِواءٌ في جَنْبه، أَو بعضِ جَسده، من غير داء.
والدَّثُّ والدَّفُّ: الجَنْبُ. والدَّثُّ: الضَّرْبُ المُؤلم. ودَثَّته الحُمَّى تَدُثُّه دَثًّا: أَوْجَعَتْه. ودَثَّه بالعَصا: ضَرَبه.
والدَّثُّ: الرَّمْيُ بالحجارة.
ودَثَّه بالعصا والحَجر: رماه. ودَثَّه يَدُثُّه دَثًّا: رماه رَمْياً مُتقارِباً مِن وراء الثياب، وكذلك دَثَثْتُه، أَدُثُّه دَثًّا. وفي الحديث: دُثَّ فلانٌ: أَصابه الْتِواء في جَنْبِه. والدَّثُّ: الرَّمْيُ والدَّفْع. والدَّثُّ والدِّثاثُ: أَضعفُ المَطر وأَخَفُّه، وجَمْعُه دِثاثٌ. وقد دَثَّتِ السماءُ تَدِثُّ دَثّاً، وهي الدَّثَّة، للمطر الضعيف. وقال ابن الأَعرابي: الدَّثُّ الرَّكُّ من المَطر؛ أَنشد ابن دريد، عن عبد الرحمن، عن عمه:
قِلْفَعُ رَوْضٍ، شَرِبَ الدِّثاثا
مُنْبَثَّةً، يَفُزُّها انْبِثاثا
ويروى: شَرِبَتْ دِثاثا. والقِلْفَع: الطينُ الذي إِذا نَضَبَ عنه الماءُ يَبِسَ وتَشَقَّقَ.
ودَثَّتهم السماءُ تَدُثُّهم دَثّاً. قال أَعرابي: أَصابَتنا السماءُ بدَثٍّ لا يُرْضي الحاضِرَ، وُيُؤْذي المُسافر. وأَرضٌ مَدْثوثة، وقد دُثَّتْ دَثّاً.
أَبو عمرو: الدُّثَّةُ الزُّكام القليلُ. والدُّثَّاثُ: صَيَّادو الطيرِ بالمِحْذَفَة. وفي حديث أَبي رِئالٍ: كنتُ في السُّوسِ، فجاءَني رجلٌ به شِبْهُ الدَّثانِيةِ؛ قال ابن الأَثير: هو الْتِواءٌ في لسانه؛ قال: كذا قاله الزمخشري.

##### Türkçe

**دُثَّ** adam **دَثًّا** olarak, ve **دُثَّ دَثَّةً** olarak: o, bir hastalık olmaksızın, yan tarafında yahut bedeninin bir kısmında bir bükülme/çarpılmadır.

**الدَّثُّ** ve **الدَّفُّ**: yan taraf. **الدَّثُّ**: acı veren vurma.

**ودَثَّته** **الحُمَّى** **تَدُثُّه دَثًّا**: ona acı verdi. **ودَثَّه بالعَصا**: onu sopayla vurdu.

**والدَّثُّ**: taşlarla atma.

**ودَثَّه بالعصا والحَجر**: onu attı. **ودَثَّه يَدُثُّه دَثًّا**: onu, elbiselerin arkasından birbirine yakın bir atışla attı; aynı şekilde **دَثَثْتُه، أَدُثُّه دَثًّا**. Hadiste: **دُثَّ فلانٌ**: yan tarafında bir bükülme/çarpılma ona isabet etti. **والدَّثُّ**: atma ve itme. **والدَّثُّ** ve **الدِّثاثُ**: yağmurun en zayıfı ve en hafifi; onun çoğulu **دِثاثٌ**dur. Ve gök **دَثَّتِ** **تَدِثُّ دَثّاً**; o, zayıf yağmur için **الدَّثَّة**dir. İbnü’l-A‘râbî dedi: **الدَّثُّ** yağmurdan **الرَّكُّ**tur; İbn Düreyd, Abdurrahman’dan, amcasından naklen şu beyti okudu:

قِلْفَعُ رَوْضٍ، شَرِبَ **الدِّثاثا**
مُنْبَثَّةً، يَفُزُّها انْبِثاثا

Ve şöyle de rivayet olunur: شَرِبَتْ **دِثاثا**. **والقِلْفَع**: su ondan çekildiği zaman kuruyan ve çatlayan çamurdur.

**ودَثَّتهم السماءُ تَدُثُّهم دَثّاً**. Bir bedevî dedi: “Gök bize, hazır bulunanı hoşnut etmeyen, yolcuya da eziyet eden bir **دَثٍّ** ile isabet etti.” Ve **أَرضٌ مَدْثوثة**; ve **دُثَّتْ دَثّاً**.

Ebû Amr: **الدُّثَّةُ** az **الزُّكام**dır. **والدُّثَّاثُ**: **بالمِحْذَفَة** ile kuş avcılarıdır. Ebû Ri’âl’in hadisinde: “Ben **السُّوسِ**’ta idim; derken bana, **شِبْهُ الدَّثانِيةِ** bulunan bir adam geldi.” İbnü’l-Esîr dedi: O, dilinde bir bükülme/çarpılmadır; dedi: Zemahşerî onu böyle söylemiştir.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%AB%D8%AB/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

الدث  : أضعف  المطر  وأخفه، وجمعه دثاث. وقد دثت السماء تدث. وهي الدثة للمطر  الضعيف، كالدثاث  بالكسر. وقال ابن الأعرابي: الدث: الرك من المطر، أنشد ابن دريد عن عبد الرحمن عن عمه:
  قلفع روض شربت دثاثا                      منبثة تفزها انبـثـاثـا ودثتهم السماء تدثهم دثا، قال أعرابي: أصابتنا السماء بدث لا يرضى الحاضر، ويؤذي المسافر. وأرض مدثوثة، وقد دثت دثا. الدث  :الرمى المقارب  ، وفي نسخة: المتقارب  من وراء الثياب  دثه يدثه دثا. الدث  :الضرب المؤلم  . ودثته الحمى تدثه دثا: أوجعته. ودثه بالعصا: ضربه. الدث والدف  :الجنب  . الدث  :الدفع  . الدث  :الرجم من الخبر  ، كذا نقله الصاغاني. الدث  :الالتواء  في الجنب أو  في الجسد  من غير داء، وقد دث الرجل دثا ودثة.  والدثاث  كرمان  :صياد والطير بالمخذفة  ، نقله الصاغاني.  والدثة بالضم: الزكام القليل  ، عن أبي عمرو.
 ومما يستدرك عليه: الدث: الرمى بالحجارة. نقله الصاغاني والدثاثة: الالتواء في اللسان. نقله الزمخشري.

##### Türkçe

**الدث**: yağmurun en zayıfı ve en hafifi; çoğulu **دثاث**. Ve gök **دثت** eder, **تدث**. O, zayıf yağmur için **الدثة**’dir; kesre ile **الدثاث** gibi. İbnü’l-A‘râbî dedi: **الدث**: yağmurdan **الرك**; İbn Düreyd, Abdurrahman’dan, o da amcasından şu beyti rivayet ederek okudu:
  قلفع روض شربت **دثاثا**                      منبثة تفزها انبـثـاثـا
Ve gök onları **دثتهم** eder; onları **تدثهم**; **دثا** (ile). Bir bedevî dedi: “Bize gök, hazır olanın razı olmayacağı, yolcuya eziyet eden bir **دث** ile isabet etti.” Ve **أرض مدثوثة**; ve **دثت** (o) **دثا**. **الدث**: yakın **الرمى**; bir nüshada: elbiselerin arkasından **المتقارب**; onu **دثه** eder, onu **يدثه**; **دثا** (ile). **الدث**: acı veren vurma. Ve **دثته** ateşli hastalık, onu **تدثه**; **دثا** (ile): onu acıttı. Ve onu sopayla **دثه**: onu vurdu. **الدث** ve **الدف**: yan. **الدث**: itme. **الدث**: haberden **الرجم**; böylece Sâgânî nakletti. **الدث**: yanda yahut bedende, hastalık olmaksızın burkulma; ve adam **دث** etti; **دثا** ve **دثة**. Ve **الدثاث** (Rummân gibi): sapanla kuş avcısı; Sâgânî nakletti. Ve zamme ile **الدثة**: az nezle; Ebû Amr’dan.

Ve ona ilâve olarak istidrâk edilenlerdendir: **الدث**: taşlarla **الرمى**. Sâgânî nakletti. Ve **الدثاثة**: dilde burkulma. Zemahşerî nakletti.
